ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.56.1
उदङ्कः केन तपसा संयुक्तो वै महामनाः ।
यः शापं दातुकामोऽभूद्विष्णवे प्रभविष्ववे ॥ १४.५६.१ ॥
କେଉଁ ତପସ୍ୟାରେ ମହାମନା ଉତଙ୍କ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ? ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ପ୍ରଭବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇଥିଲେ।
14.56.2
उदङ्को महता युक्तस्तपसा जनमेजय ।
गुरभक्तः स तेजस्वी नान्यत्किञ्चिदपूजयत् ॥ १४.५६.२ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ଉତଙ୍କ ମହାନ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଗୁରୁଭକ୍ତ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ପୂଜା କରୁ ନଥିଲେ।
14.56.3
सर्वेषामृषिपुत्राणामेष आसीन्मनोरथः ।
औदङ्कीं गुरुवृत्तिं वै प्राप्नुयामेति भारत ॥ १४.५६.३ ॥
ହେ ଭରତ, ସମସ୍ତ ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କର ଏହି ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ଯେ ମୁଁ ଔଦଙ୍କୀଙ୍କ ପରି ଗୁରୁସେବା ପାଇବି।
14.56.4
गौतमस्य तु शिष्याणां बहूनां जनमेजय ।
उदङ्केऽभ्यधिका प्रीतिः स्नेहश्चैवाभवत्तदा ॥ १४.५६.४ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ଗୌତମଙ୍କ ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସେତେବେଳେ ଉତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧିକ ପ୍ରୀତି ଓ ସ୍ନେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
14.56.5
स तस्य दमशौचाभ्यां विक्रान्तेन च कर्मणा ।
सम्यक्चैवोपचारेण गौतमः प्रीतिमानभूत् ॥ १४.५६.५ ॥
ତାଙ୍କର ଦମ, ଶୌଚ, ପରାକ୍ରମୀ କର୍ମ ଓ ଯଥାଯଥ ସେବାରେ ଗୌତମ ପ୍ରୀତ ହେଲେ।
14.56.6
अथ शिष्यसहस्राणि समनुज्ञाय गौतमः ।
उदङ्कं परया प्रीत्या नाभ्यनुज्ञातुमैच्छत ॥ १४.५६.६ ॥
ତା'ପରେ ଗୌତମ ହଜାର ହଜାର ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ଉତଙ୍କଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ।
14.56.7
तं क्रमेण जरा तात प्रतिपेदे महामुनिम् ।
न चान्वबुध्यत तदा स मुनिर्गुरुवत्सलः ॥ १४.५६.७ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, କ୍ରମେ କ୍ରମେ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ସେହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା; କିନ୍ତୁ ଗୁରୁବତ୍ସଳ ସେହି ମୁନି ସେତେବେଳେ ତାହା ଜାଣି ନ ପାରିଲେ।
14.56.8
ततः कदाचिद्राजेन्द्र काष्ठान्यानयितुं ययौ ।
उदङ्कः काष्ठभारं च महान्तं समुपानयत् ॥ १४.५६.८ ॥
ତା'ପରେ ଥରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉଦଙ୍କ କାଠ ଆଣିବାକୁ ଗଲା ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ କାଠ ବୋଝ ଆଣିଲା।
14.56.9
स तद्भाराभिभूतात्मा काष्ठभारमरिंदम ।
निचिक्षेप क्षितौ राजन्परिश्रान्तो बुभुक्षितः ॥ १४.५६.९ ॥
ସେହି ଭାରରେ ଦେହ ଅବସନ୍ନ ହୋଇ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ସେ କାଠ ବୋଝକୁ ଭୂମିରେ ରଖିଦେଲା; ହେ ରାଜନ, ସେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ଥିଲା।
14.56.10
तस्य काष्ठे विलग्नाऽभूज्जटा रूप्यसमप्रभा ।
ततः काष्ठैः सह तदा पपात धरणीतलम् ॥ १४.५६.१० ॥
ତାର ରୂପା ପରି ଚମକୁଥିବା ଜଟା କାଠରେ ଲାଗିଗଲା; ସେତେବେଳେ ସେ କାଠ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
14.56.11
ततः स भारनिष्पिष्टः क्षुधाविष्टश्च भारत ।
दृष्ट्वा तां वयसोऽवस्थां रुरोदार्तस्वरं तदा ॥ १४.५६.११ ॥
ସେତେବେଳେ ଭାରରେ ପେଷି ହୋଇ ଓ କ୍ଷୁଧାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ହେ ଭାରତ, ନିଜର ବୟସର ସେହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ସେ ଆର୍ତ୍ତ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା।
14.56.12
ततो गुरुसुता तस्य पद्मपत्रनिभानना ।
जग्राहाश्रूणि सुश्रोणी करेण पृथुलोचना।
पितुर्नियोगाद्भावज्ञा शिरसाऽवनता तदा ॥ १४.५६.१२ ॥
ତା'ପରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ମୁଖବିଶିଷ୍ଟା, ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶ ଓ ବିଶାଳ ନୟନା ଗୁରୁକନ୍ୟା ହାତରେ ତାର ଅଶ୍ରୁ ପୋଛିଲା; ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ତାର ଭାବ ବୁଝି, ସେତେବେଳେ ମସ୍ତକ ନତ କରି ଠିଆ ହେଲା।
14.56.13
तस्या निपेततुर्दग्धौ करौ तैरश्रुबिन्दुभिः ।
न हि तानश्रुपातांस्तु शक्ता धारयितुं मही।
गौतमस्त्वब्रवीद्विप्रमुदङ्कं प्रीतमानसः ॥ १४.५६.१३ ॥
ତାଙ୍କର ଦଗ୍ଧ ଦୁଇ ହାତ ସେହି ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ସହିତ ପଡ଼ିଗଲା। ଝରୁଥିବା ସେହି ଅଶ୍ରୁକୁ ପୃଥିବୀ ଧରି ରଖିପାରିଲା ନାହିଁ। ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନମନା ଗୌତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଦଙ୍କଙ୍କୁ କହିଲେ।
14.56.14
कस्मात्तात तवाद्येह शोकोत्तरमिदं मनः ।
स स्वैरं ब्रूहि विप्रर्षे श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १४.५६.१४ ॥
ପୁଅ, ଆଜି ଏଠାରେ ତୁମ ମନ ଶୋକଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କାହିଁକି? ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ତାହା ମୁକ୍ତଭାବେ କୁହ। ମୁଁ ସତ୍ୟରୂପେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
14.56.15
भवद्गतेन मनसा भवत्प्रियचिकीर्षया ।
भवद्भक्तिगतेनेह भवद्भावानुगेन च ॥ १४.५६.१५ ॥
ତୁମଠାରେ ଲାଗିଥିବା ମନରେ, ତୁମର ପ୍ରିୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ଏଠାରେ ତୁମ ଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ହୋଇ ଓ ତୁମ ଭାବର ଅନୁସରଣ କରି।
14.56.16
जरेयं नाघबुद्धा मे नाभिज्ञातं सुखं च मे ।
शतवर्षोषितं मां हि न त्वमन्यनुजानिथाः ॥ १४.५६.१६ ॥
ଏହି ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପାପ ବୋଲି ବିଚାରିତ ହୋଇ ନାହିଁ, ଓ ମୋ ସୁଖ ମଧ୍ୟ ଜଣା ପଡ଼ି ନାହିଁ। ଶହେ ବର୍ଷ କଟାଇଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ନାହଁ।
14.56.17
भवता त्वभ्यनुज्ञाताः शिष्याः प्रत्यवरा मम ।
उपपन्ना द्विजश्रेष्ठ शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १४.५६.१७ ॥
କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତିପ୍ରାପ୍ତ ମୋ କନିଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଆସିଛନ୍ତି; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର।
14.56.18
त्वत्प्रीतियुक्तेन मया गुरुशुश्रूषया तव ।
व्यतिक्रामन्महाकालो नावबुद्धो द्विजर्षभ ॥ १४.५६.१८ ॥
ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ ମୁଁ ଗୁରୁସେବାରେ ରତ ଥିବାବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜର୍ଷଭ, ମହାକାଳ ବିତିଗଲା ଏବଂ ମୁଁ ତାହା ଜାଣିପାରିଲି ନାହିଁ।
14.56.19
किं त्वद्य यदि ते श्रद्धा गमनं प्रति भार्गव ।
अनुज्ञां प्रतिगृह्य त्वं स्वगृहान्गच्छ माचिरम् ॥ १४.५६.१९ ॥
ହେ ଭାର୍ଗବ, ଯଦି ଆଜି ହିଁ ଯିବାର ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ତେବେ ଅନୁମତି ନେଇ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଯାଅ।
14.56.20
गुर्वर्तं कं प्रयच्छामि ब्रूहि त्वं द्विजसत्तम ।
तमुपाहृत्य गच्छेयमनुज्ञातस्त्वया विभो ॥ १४.५६.२० ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କେଉଁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବି? କୁହନ୍ତୁ, ହେ ବିଭୋ; ତାହା ଆଣି ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ମୁଁ ଯିବି।
14.56.21
दक्षिणापरितोषो वै गुरूणां सद्भिरुच्यते ।
तवि ह्याचरतो धर्मं तुष्टोऽहं वै न संशयः।
इत्थं च परितुष्टं मां विजानीहि भृगूद्वह ॥ १४.५६.२१ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଦକ୍ଷିଣାରେ ସନ୍ତୋଷ ହିଁ ସଜ୍ଜନମାନେ କୁହନ୍ତି। ତୁମେ ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏପରି ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
14.56.22
युवा षोडशवर्षो हि यद्यद्य भविता भवान् ।
ददानि पत्नीं कन्यां च स्वां ते दुहितरं द्विज।
एतामृतेऽङ्गना नान्या त्वत्तेजोऽर्हति सेवितुम् ॥ १४.५६.२२ ॥
ତୁମେ ଯଦି ଆଜି ହିଁ ଷୋଳବର୍ଷୀୟ ଯୁବକ ହୋଇଯାଅ, ତେବେ ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଝିଅକୁ ତୁମକୁ ପତ୍ନୀ ରୂପେ ଦେବି। ଏହାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ତୁମ ତେଜର ସେବା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
14.56.23
ततस्तां प्रतिजग्राह युवा भूत्वा यशस्विनीम् ।
गुरुणा चाभ्यनुज्ञातो गुरुपत्नीमथाब्रवीत् ॥ १४.५६.२३ ॥
ତା'ପରେ ଯୁବକ ହୋଇ ସେ ସେହି ଯଶସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କଲା। ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲା।
14.56.24
किं भवत्यै प्रयच्छामि गुर्वर्थं विनियुङ्क्ष माम् ।
प्रियं हितं च काङ्क्षामि प्राणैरपि धनैरपि ॥ १४.५६.२४ ॥
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କ'ଣ ଦେବି? ଗୁରୁଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ମୋତେ ଆଦେଶ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରେ, ପ୍ରାଣ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଓ ଧନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ।
14.56.25
यद्दुर्लभं हि लोकेऽस्मिन्रत्नमत्यद्भुतं महत् ।
तदानयेयं तपसा न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १४.५६.२५ ॥
ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଦୁର୍ଲଭ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମହାନ, ତାହା ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଆଣିବି। ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.56.26
अहल्योवाच ।
परितुष्टाऽस्मि ते विप्र नित्यं भक्त्या तवानघ।
पर्याप्तमेतद्भद्रं ते गच्छ तात यथेप्सितम् ॥ १४.५६.२६ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ ବିପ୍ର, ତୁମ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏତିକି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ବତ୍ସ, ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କର ସେମିତି ଯାଅ।
14.56.27
उदङ्कस्तु महाराज पुनरेवाब्रवीद्वचः ।
आज्ञापयस्व मां मातः कर्तव्यं च तव प्रियम् ॥ १४.५६.२७ ॥
ମାତ୍ର, ହେ ମହାରାଜ, ଉତଙ୍କ ପୁଣି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ମାତା, ମୋତେ ଆଦେଶ କର, ଆପଣଙ୍କର ଯାହା ପ୍ରିୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତାହା ମୁଁ କରିବି।
14.56.28
अहल्योवाच ।
सौदासपत्न्या विधृते दिव्ये ये मणिकुण्डले।
ते समानय भद्रं ते गुर्वर्थः सुकृतो भवेत् ॥ १४.५६.२८ ॥
ସୌଦାସଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ସେହି ଦିବ୍ୟ ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ଆଣ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଗୁରୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସୁକୃତ ହେଉ।
14.56.29
स तथेति प्रतिश्रुत्य जगाम जनमेजय ।
गुरुपत्नीप्रियार्थं वै ते समानयितुं तदा ॥ १४.५६.२९ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ସେ "ତଥାସ୍ତୁ" କହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ସେଗୁଡିକ ଆଣିବାକୁ ସେତେବେଳେ ଗଲା।
14.56.30
स जगाम ततः शीघ्रमुदङ्को ब्राह्मणर्षभः ।
सौदासं पुरुषादं वै भिक्षितुं मणिकुण्डले ॥ १४.५६.३० ॥
ତା'ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦଙ୍କ ଶୀଘ୍ର ନରଭକ୍ଷକ ସୌଦାସଙ୍କ ପାଖକୁ ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ଭିକ୍ଷା କରିବାକୁ ଗଲେ।
14.56.31
गौतमस्त्वब्रवीत्पत्नीमुदङ्को नात्र दृश्यते ।
इति पृष्टा तमाचष्ट कुण्डलार्थे गतं च सा ॥ १४.५६.३१ ॥
ଗୌତମ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଉଦଙ୍କ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।' ପଚରାଗଲେ ସେ କହିଲେ ଯେ ସେ କୁଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ଯାଇଛି।
14.56.32
ततः प्रोवाच पत्नीं स न ते सम्यगिदं कृतम् ।
शप्तः स पार्थिवो नूनं ब्राह्मणं तं वधिष्यति ॥ १४.५६.३२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏହା ଠିକ୍ କରିନାହଁ। ସେହି ରାଜା ଅଭିଶପ୍ତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବଧ କରିବେ।'
14.56.33
अहल्योवाच ।
अजानन्त्या नियुक्तः स भगवन्ब्राह्मणो मया।
भवत्प्रसादान्न भयं किञ्चित्तस्य भविष्यति ॥ १४.५६.३३ ॥
ଅହଲ୍ୟା କହିଲେ, 'ହେ ଭଗବାନ୍, ଅଜାଣତରେ ମୁଁ ହିଁ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲି। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।'
14.56.34
इत्युक्तः प्राह तां पत्नीमेवमस्त्विति गौतमः ।
उदङ्कोऽपि वने शून्ये राजानं तं ददर्श ह ॥ १४.५६.३४ ॥
ଏହା ଶୁଣି ଗୌତମ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏପରି ହେଉ।' ଉଦଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଜନ ବନରେ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।