महाभारत · अध्याय 14.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.66.1
एतस्मिन्नेव काले तु वासुदेवोऽपि वीर्यवान् ।
उपायाद्वृष्णिभिः सार्दं पुरं वारणसाह्वयम् ॥ १४.६६.१ ॥
त्याच वेळी पराक्रमी वासुदेवही वृष्णींसह वारणसाह्वय नावाच्या नगरात आले.
14.66.2
समयं वाजिमेधस्य विदित्वा पुरुषर्षभः ।
यथोक्तो धर्मपुत्रेण प्रव्रजन्स्वपुरीं प्रति ॥ १४.६६.२ ॥
अश्वमेधाचा काळ जाणून, धर्मपुत्राने सांगितल्याप्रमाणे, पुरुषश्रेष्ठ आपल्या नगराकडे निघाले.
14.66.3
रौक्मिणेयेन सहितो युयुधानेन चैव ह ।
चारुदेष्णेन सांबेनि गदेन कृतवर्मणा ॥ १४.६६.३ ॥
रुक्मिणीपुत्र, युयुधान, चारुदेष्ण, साम्ब, गद आणि कृतवर्मा यांच्यासह.
14.66.4
सारणेन च वीरेण निशठेनोन्मुखेन च ।
बलदेवं पुरस्कृत्य सुभद्रासहितस्तदा ॥ १४.६६.४ ॥
वीर सारण, निशठ आणि उन्मुख यांच्यासह, बलदेवांना पुढे ठेवून, तेव्हा सुभद्रेसह.
14.66.5
द्रौपदीमुत्तरां चैव पृथां चाप्यवलोककः ।
समाश्वासयितुं चापि क्षत्रिया निहतेश्वराः ॥ १४.६६.५ ॥
द्रौपदी, उत्तरा आणि पृथा यांना पाहून, त्यांचे सांत्वन करण्यासाठी, आणि ज्यांचे स्वामी मारले गेले त्या क्षत्रिय स्त्रियांचेही.
14.66.6
तानागतान्समीक्ष्यैव धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
प्रत्यगृह्णाद्यथान्यायं विदुरश्च महामनाः ॥ १४.६६.६ ॥
ते आलेले पाहून, महीपती धृतराष्ट्र आणि महामना विदुर यांनी यथान्याय त्यांचे स्वागत केले.
14.66.7
तत्रैव न्यवसत्कृष्णः स्वर्चितः पुरुषोत्तमः ।
विदुरेणि महातेजास्तथैव च युयुत्सुना ॥ १४.६६.७ ॥
तेथेच सन्मानित पुरुषोत्तम कृष्ण राहिला. महातेजस्वी विदुर आणि तसाच युयुत्सुही (त्याचा सत्कार करीत होते).
14.66.8
वसत्सु वृष्णिवीरेषु तत्राथ जनमेजय ।
जज्ञे तव पिता राजन्परिक्षित्परवीरहा ॥ १४.६६.८ ॥
हे जनमेजया, वृष्णिवीर तेथे वास्तव्य करीत असताना, हे राजा, तुझे पिता परीक्षित जन्मले; ते शत्रुवीरांचा संहार करणारे होते.
14.66.9
स तु राजा महाराज ब्रह्मास्त्रेणावपीडितः ।
शवो बभूव निश्चेष्टो हर्षशोकविवर्धनः ॥ १४.६६.९ ॥
तो राजा, हे महाराज, ब्रह्मास्त्राने पीडित होऊन प्रेतासारखा निश्चेष्ट झाला; तो हर्ष आणि शोक दोन्ही वाढवणारा ठरला.
14.66.10
हृष्टानां सिंहनादेन जनानां तत्र निःस्वनः ।
आविवश दिशःसर्वाः पुनरेवाभ्युपागमत् ॥ १४.६६.१० ॥
तेथे आनंदित लोकांच्या सिंहनादाचा ध्वनी पुन्हा उठून सर्व दिशा भरून गेला.
14.66.11
ततः सोतित्वरः कृष्णो विवेशान्तःपुरं तदा ।
युयुधानद्वितीयो वै व्यथितेन्द्रियमानसः ॥ १४.६६.११ ॥
तेव्हा घाईने कृष्ण, युयुधानाला सोबत घेऊन, व्यथित इंद्रिये आणि मन घेऊन अंतःपुरात शिरला.
14.66.12
ततस्त्वरितमायान्तीं ददर्शं स्वां पितृष्वसाम् ।
क्रोशन्तीमभिधावेति वासुदेवं पुनःपुनः ॥ १४.६६.१२ ॥
तेव्हा त्याने घाईने येत असलेली आपली आत्या पाहिली; ती रडत वासुदेवाकडे धावत होती आणि वारंवार त्याला हाक मारत होती.
14.66.13
पृष्ठतो द्रौपदीं चैव सुभद्रां च यशस्विनीम् ।
विक्रोशन्त्यश्च करुणं पाण्डवानां स्त्रियो नृप ॥ १४.६६.१३ ॥
हे राजा! मागून द्रौपदी, यशस्विनी सुभद्रा आणि पाण्डवांच्या स्त्रिया करुणपणे आक्रोश करत येत होत्या.
14.66.14
ततः कृष्णं समासाद्य कुन्ती भोजसुता तदा ।
प्रोवाच राजशार्दूल बाष्पगद्गदया गिरा ॥ १४.६६.१४ ॥
तेव्हा भोजकन्या कुंती कृष्णाजवळ जाऊन, हे राजशार्दूला, अश्रूंनी दाटलेल्या स्वराने म्हणाली.
14.66.15
वासुदेव महाबाहो सुप्रजा देवकी त्वया ।
त्वं नो गतिः प्रतिष्ठा च त्वदायत्तमिदं कुलम् ॥ १४.६६.१५ ॥
हे महाबाहो वासुदेवा! तुझ्यामुळे देवकी सुपुत्रवती आहे. तूच आमचा आश्रय व आधार आहेस; हे कुल तुझ्याच अधीन आहे.
14.66.16
यदुप्रवीर योऽयं ते स्वस्त्रीयस्यात्मजः प्रभो ।
अश्वत्थाम्ना हतो जातस्तमुज्जीवय केशव ॥ १४.६६.१६ ॥
हे यदुवीरा! हे प्रभो! तुझ्या बहिणीच्या मुलाचा हा मुलगा अश्वत्थाम्याने मारला गेलेला जन्मला आहे. हे केशवा, त्याला जिवंत कर.
14.66.17
त्वया ह्येतत्प्रतिज्ञातमैषीके यदुनन्दन ।
अहं संजीवयिष्यामि मृतं जातमिति प्रभो ॥ १४.६६.१७ ॥
हे यदुनंदना! तू अशी प्रतिज्ञा केली होतीस — 'मृत जन्मलेल्या याला मी जिवंत करीन.' हे प्रभो!
14.66.18
सोयं जातो मृतस्तात पश्यैनं पुरुषर्षभ ।
उत्तरां च सुभद्रां च द्रौपदीं मां च माधव ॥ १४.६६.१८ ॥
हा मृत जन्मला आहे, हे तात. हे पुरुषर्षभा, याला पाहा — उत्तरा, सुभद्रा, द्रौपदी आणि मला पाहा, हे माधवा.
14.66.19
धर्मपुत्रं च भीमं च फल्गुनं नकुलं तथा ।
सहदेवं च दुर्धर्षं सर्वान्नस्त्रातुमर्हसि ॥ १४.६६.१९ ॥
धर्मपुत्र, भीम, फल्गुन, नकुल आणि दुर्धर्ष सहदेव — आम्हां सर्वांचे रक्षण तुम्ही करायला हवे.
14.66.20
अस्मिन्प्राणाः समायत्ताः पाण्डवानां ममैव च ।
पाण्डोश्च पिण्डो दाशार्ह तथैव श्वशुरस्य मे ॥ १४.६६.२० ॥
हे दाशार्हा, यातच पांडवांचे आणि माझे प्राण अवलंबून आहेत; हा पांडूचा पिंड आहे, आणि माझ्या सासर्‍याचाही तसाच.
14.66.21
अभिमन्योश्च भद्रं ते प्रियस्य सदृशस्य च ।
प्रियमुत्पादयाद्य त्वं प्रेतस्यापि जनार्दन ॥ १४.६६.२१ ॥
अभिमन्यूसाठी तुझे कल्याण असो; हे जनार्दना, प्रिय आणि त्याच्यासारख्या प्रिय मृताकरिताही आता तू आनंद निर्माण कर.
14.66.22
उत्तरा हि पुरोक्तं वै कथयत्यरिसूदन ।
अभिमन्योर्वचः कृष्ण प्रियत्वात्तन्न संशयः ॥ १४.६६.२२ ॥
हे अरिसूदना, उत्तरा निश्चितच पूर्वी सांगितलेले अभिमन्यूचे शब्द सांगत आहे; हे कृष्णा, प्रेमामुळेच ते — यात संशय नाही.
14.66.23
अब्रवीत्किल दाशार्ह वैराटीमार्जुनिस्तदा ।
मातुलस्य कुलं भद्रे तव पुत्रो गमिष्यति ॥ १४.६६.२३ ॥
तेव्हा अर्जुनपुत्र अभिमन्यू वैराटीला (उत्तरेला) म्हणाला — हे भद्रे, तुझा पुत्र मामांच्या कुलात जाईल.
14.66.24
गत्वा वृष्णयन्धककुलं धनुर्वेदं ग्रहीष्यति ।
अस्त्राणि च विचित्राणि नितीशास्त्रं च केवलं ॥ १४.६६.२४ ॥
वृष्णि-अंधक कुलात जाऊन तो धनुर्वेद शिकेल; विचित्र अस्त्रे आणि केवळ नीतिशास्त्रही शिकेल.
14.66.25
इत्येतत्प्रणयात्तात सौभद्रः परवीरहा ।
कथयामास दुर्धर्षस्तथा चैतन्न संशयः ॥ १४.६६.२५ ॥
हे तात! शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या दुर्धर्ष सौभद्राने प्रेमाने असे सांगितले; यात संशय नाही.
14.66.26
तास्त्वां वयं प्रणम्येह याचामो मधुसूदन ।
कुलस्यास्य हितार्तं च कुरु कल्याणमुत्तमम् ॥ १४.६६.२६ ॥
हे मधुसूदना! आम्ही येथे तुम्हाला नमन करून याचना करतो; या कुलाच्या हितासाठी आणि दुःखितांसाठी उत्तम कल्याण करा.
14.66.27
एवमुक्त्वा तु वार्ष्णेयं पृथा पृथुललोचना ।
उद्धृत्य बाहू दुःखार्ता ताश्चान्याः प्रापतन्भुवि ॥ १४.६६.२७ ॥
वार्ष्णेयाला असे सांगून विशाल नेत्रांची पृथा दुःखाने व्याकूळ होऊन बाहू उंचावत; इतर स्त्रियाही भूमीवर कोसळल्या.
14.66.28
अब्रुवंश्च महाराज सर्वाः सास्राविलेक्षणाः ।
स्वस्त्रीयो वासुदेवस्य मृतो जात इति प्रभो ॥ १४.६६.२८ ॥
हे महाराजा! अश्रूंनी धूसर झालेल्या डोळ्यांच्या त्या सर्व म्हणाल्या: "हे प्रभो! वासुदेवाच्या भगिनीचे पुत्र मृत जन्मले आहेत."
14.66.29
एवं गते ततः कुन्तीं पर्यगृह्णाज्जनार्दनः ।
भूमौ निपतितां चैनां सान्त्वयामास भारत ॥ १४.६६.२९ ॥
असे घडल्यानंतर जनार्दनाने भूमीवर पडलेल्या कुन्तीला सावरले, आणि हे भारता, तिचे सांत्वन केले.