মহাভারত · অধ্যায় 15.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.18.1
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डवः ।
कृतमुद्धरणं पूर्वं मया वः सीदतां नृपाः ॥ १५.१८.१ ॥
হে মহাবাহু, হে পাণ্ডব, তুমি যেমন বলছ, তেমনই এটি। হে রাজারা, দুঃখে নিমজ্জমান তোমাদের আমি পূর্বেই উদ্ধার করেছিলাম।
15.18.2
द्यूतापहृतराज्यानां पतितानां सुखादपि ।
ज्ञातिभिः परिभूतानां कृतमुद्धरणं मया ॥ १५.१८.२ ॥
দ্যূতে যাদের রাজ্য অপহৃত হয়েছে, সুখ থেকে যারা পতিত হয়েছে এবং স্বজনদের দ্বারা যারা অপমানিত হয়েছে, তাদের আমি উদ্ধার করেছি।
15.18.3
कथं पाण्डोर्न नश्येत संततिः पुरुषर्षभाः ।
यशश्च वो न नश्येत इति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.३ ॥
হে পুরুষশ্রেষ্ঠ, কীভাবে পাণ্ডুর বংশ বিনষ্ট না হয়, এবং তোমাদের যশও বিনষ্ট না হয়, এই ভেবে আমি উদ্ধার করেছি।
15.18.4
यूयमिन्द्रसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ।
मा परेषां मुखप्रेक्षाः स्थेत्येवं तत्कृतं मया ॥ १५.१८.४ ॥
তোমরা সবাই ইন্দ্রের সমান, দেবতুল্য পরাক্রমশালী। পরের মুখাপেক্ষী হয়ো না, এই কারণেই আমি এটি করেছি।
15.18.5
कथं धर्मभृतां श्रेष्ठो राजा त्वं वासवोपमः ।
पुनर्वने न दुःखी स्या इति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.५ ॥
ধর্মধারীদের শ্রেষ্ঠ, ইন্দ্রের সমান রাজা, তুমি যেন আবার বনে দুঃখী না হও, এই কারণেই আমি উদ্ধার করেছি।
15.18.6
नागायुतसमप्राणः ख्यातविक्रमपौरुषः ।
नायं भीमोत्ययं गच्छेदिति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.६ ॥
দশ হাজার হাতির সমান প্রাণশক্তি, খ্যাত বিক্রম ও পৌরুষসম্পন্ন এই ভীম যেন বিনষ্ট না হয়, এই কারণেই আমি উদ্ধার করেছি।
15.18.7
भीमसेनादवरजस्तथाऽयं वासवोपमः ।
विजयो नावसीदेत इति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.७ ॥
ভীমসেনের কনিষ্ঠ, ইন্দ্রসম এই বিজয় যেন হতাশ না হয়, এইভাবে উল্লেখ করা হলো।
15.18.8
नकुलः सहदेवश्च तथेमौ गुरुवर्तिनौ ।
क्षुधा कथं न सीदेतामिति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.८ ॥
নকুল ও সহদেব জ্যেষ্ঠের অনুগামী; ক্ষুধায় তারা কীভাবে কষ্ট না পায়, এইভাবে উল্লেখ করা হলো।
15.18.9
इयं च बृहती श्यामा तथाऽत्यायतलोचना ।
वृथा सभातले क्लिष्टा मा भूदिति च तत्कृतं ॥ १५.१८.९ ॥
বড় চোখ ও পুষ্ট দেহের এই শ্যামা সভাতলে বৃথা নির্যাতিতা হলেন — যেন এমন না হয়, এ কথাও বলা হলো।
15.18.10
अपेक्षतामेव वो भीम वेपन्तीं कदलीमिव ।
स्त्रीधर्मिणीमरिष्टाङ्गीं तथा द्यूतपराजिताम् ॥ १५.१८.१० ॥
হে ভীম, কাঁপতে থাকা কদলী গাছের মতো, স্ত্রীধর্মে স্থিত, শুভাঙ্গী, দ্যূতে পরাজিত তাঁকে দেখো।
15.18.11
दुःशासनो यदा मौर्ख्याद्दासीवत्पर्यकर्षत ।
तदैव विदितं मह्यं पराभूतमिदं कुलम् ॥ १५.१८.११ ॥
দুঃশাসন মূর্খতাবশত দাসীর মতো যখন তাঁকে টানল, তখনই আমি জানলাম এই কুল অপমানিত হয়েছে।
15.18.12
निषण्णाः कुरवश्चैव तदा मे श्वशुरादयः ।
सा दैवं नाथमिच्छन्ती व्यलपत्कुररी यथा ॥ १५.१८.१२ ॥
তখন আমার শ্বশুর প্রভৃতি কৌরবেরা বসে ছিলেন; সে দৈব-নাথকে কামনা করে কুররী পাখির মতো বিলাপ করছিল।
15.18.13
केशपक्षे परामृष्टा पापेन् हतबुद्धिना ।
यदा दुःशासनेनैषा तदा मुह्याम्यहं नृपाः ॥ १५.१८.१३ ॥
হে রাজগণ, পাপী ও হতবুদ্ধি দুঃশাসন যখন আমার চুল ধরে টেনেছিল, তখন আমি মূর্ছিত হয়ে পড়েছিলাম।
15.18.14
युष्मत्तेजोविवृद्ध्यर्तं मया ह्युद्धरणं कृतम् ।
तदानीं विदुलावाक्यैरिति तद्वित्त पुत्रकाः ॥ १५.१८.१४ ॥
হে পুত্রগণ, তোমাদের তেজ বৃদ্ধির জন্যই আমি তখন (বংশকে) উদ্ধার করেছিলাম; বিদুলার বাক্যে তা হয়েছিল, তা তোমরা জানো।
15.18.15
कथं न राजवंशोऽयं नश्येत्प्राप्य सुतान्मम ।
पाण्डोरिति मया पुत्रस्तस्मादुद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.१५ ॥
আমার পুত্রের মাধ্যমে পাণ্ডুর রাজবংশ কীভাবে বিনষ্ট না হয়ে থাকবে? তাই পাণ্ডুর পুত্রকে লাভ করে আমি (বংশকে) উদ্ধার করেছিলাম।
15.18.16
न तस्य पुत्राः पौत्रा वा क्षतवंशस्य पार्थिव ।
लभ्ते सुकृताँल्लोकान्यस्माद्वंशः प्रणश्यति ॥ १५.१८.१६ ॥
হে রাজন, যার বংশ বিনষ্ট হয়েছে তার পুত্র বা পৌত্রেরা পুণ্যলোক লাভ করে না, কারণ বংশ বিনষ্ট হয়ে যায়।
15.18.17
भुक्तं राज्यफलं पुत्रा भर्तुर्मे विपुलं पुरा ।
महादानानि दत्तानि पीतः सोमो यथाविधि ॥ १५.१८.१७ ॥
হে পুত্রগণ, পূর্বে আমার স্বামী রাজ্যের বিপুল ফল ভোগ করেছিলেন; মহাদান দিয়েছিলেন, বিধিমতো সোমরস পান করেছিলেন।
15.18.18
नाहमात्मफलार्थं वै वासुदेवमचूचुदम् ।
विदुलायाः प्रलापैस्तैः पालनार्थं च तत्कृतम् ॥ १५.१८.१८ ॥
আমি নিজের ফলের জন্য বাসুদেবকে উদ্বুদ্ধ করিনি; বিদুলার সেই বাক্যে, বংশ রক্ষার জন্যই তা করা হয়েছিল।
15.18.19
नाहं राज्यफलं पुत्राः कामये पुत्रनिर्जितम् ।
पतिलोकानहं पुण्यान्कामये तपसा पिभो ॥ १५.१८.१९ ॥
হে পুত্রগণ, পুত্রদের দ্বারা জিত রাজ্যের ফল আমি কামনা করি না। তপস্যার দ্বারা আমি স্বামীর পুণ্যলোক কামনা করি, হে প্রভু।
15.18.20
श्वश्रूश्वशुरयोः कृत्वा शुश्रूषां वनवासिनोः ।
तपसा शोषयिष्यामि युधिष्ठिर कलेवरम् ॥ १५.१८.२० ॥
বনবাসী শ্বশুর-শাশুড়ির সেবা করে, হে যুধিষ্ঠির, তপস্যার দ্বারা আমি আমার দেহ শুকিয়ে ফেলব।
15.18.21
निवर्तस्व कुरुश्रेष्ठ भीमसेनादिभिः सह ।
धर्मे ते धीयतां बुद्धिर्मनस्तु महदस्तु च ॥ १५.१८.२१ ॥
হে কুরুশ্রেষ্ঠ, ভীমসেন প্রমুখদের সঙ্গে ফিরে যাও। তোমার বুদ্ধি ধর্মে স্থির হোক, আর তোমার মনও মহৎ হোক।