महाभारत · अध्याय 15.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.18.1
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डवः ।
कृतमुद्धरणं पूर्वं मया वः सीदतां नृपाः ॥ १५.१८.१ ॥
हे महाबाहो, हे पाण्डवा, तू म्हणतोस तसेच हे आहे. हे राजांनो, दुःखात बुडत असलेल्या तुम्हांला मी आधीच उद्धरले होते.
15.18.2
द्यूतापहृतराज्यानां पतितानां सुखादपि ।
ज्ञातिभिः परिभूतानां कृतमुद्धरणं मया ॥ १५.१८.२ ॥
द्यूतात ज्यांचे राज्य हरण झाले, सुखातून जे पतित झाले आणि जातिबांधवांकडून ज्यांचा अपमान झाला, त्यांचा उद्धार मी केला आहे.
15.18.3
कथं पाण्डोर्न नश्येत संततिः पुरुषर्षभाः ।
यशश्च वो न नश्येत इति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.३ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठांनो, पाण्डूचा वंश कसा नष्ट होऊ नये आणि तुमचे यशही नष्ट होऊ नये, म्हणून मी उद्धार केला.
15.18.4
यूयमिन्द्रसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ।
मा परेषां मुखप्रेक्षाः स्थेत्येवं तत्कृतं मया ॥ १५.१८.४ ॥
तुम्ही सर्व इंद्रासमान आणि देवतुल्य पराक्रमी आहात. दुसऱ्यांच्या तोंडाकडे पाहणारे होऊ नका, म्हणूनच मी हे केले.
15.18.5
कथं धर्मभृतां श्रेष्ठो राजा त्वं वासवोपमः ।
पुनर्वने न दुःखी स्या इति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.५ ॥
धर्मधारकांमध्ये श्रेष्ठ, इंद्रासमान राजा, तू पुन्हा वनात दुःखी होऊ नयेस म्हणून मी उद्धार केला.
15.18.6
नागायुतसमप्राणः ख्यातविक्रमपौरुषः ।
नायं भीमोत्ययं गच्छेदिति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.६ ॥
दहा हजार हत्तींएवढे प्राणबल आणि प्रसिद्ध पराक्रम व पौरुष असलेला हा भीम नष्ट होऊ नये म्हणून मी उद्धार केला.
15.18.7
भीमसेनादवरजस्तथाऽयं वासवोपमः ।
विजयो नावसीदेत इति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.७ ॥
भीमसेनाचा धाकटा, इंद्रासमान हा विजय खचू नये, असा उल्लेख केला गेला.
15.18.8
नकुलः सहदेवश्च तथेमौ गुरुवर्तिनौ ।
क्षुधा कथं न सीदेतामिति चोद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.८ ॥
नकुल आणि सहदेव हे ज्येष्ठाचे अनुयायी आहेत; भुकेने ते कसे खचणार नाहीत, असा उल्लेख केला गेला.
15.18.9
इयं च बृहती श्यामा तथाऽत्यायतलोचना ।
वृथा सभातले क्लिष्टा मा भूदिति च तत्कृतं ॥ १५.१८.९ ॥
मोठ्या डोळ्यांची, पुष्ट देहाची ही श्यामा सभेच्या जमिनीवर व्यर्थ छळली गेली — असे न व्हावे असेही सांगितले गेले.
15.18.10
अपेक्षतामेव वो भीम वेपन्तीं कदलीमिव ।
स्त्रीधर्मिणीमरिष्टाङ्गीं तथा द्यूतपराजिताम् ॥ १५.१८.१० ॥
हे भीमा, थरथरणाऱ्या केळीसारखी, स्त्रीधर्म पाळणारी, शुभांगी, द्यूतात हरलेली तिला पाहा.
15.18.11
दुःशासनो यदा मौर्ख्याद्दासीवत्पर्यकर्षत ।
तदैव विदितं मह्यं पराभूतमिदं कुलम् ॥ १५.१८.११ ॥
दुःशासनाने मूर्खपणाने दासीसारखे तिला ओढले, तेव्हाच हे कुल पराभूत झाले हे मला कळले.
15.18.12
निषण्णाः कुरवश्चैव तदा मे श्वशुरादयः ।
सा दैवं नाथमिच्छन्ती व्यलपत्कुररी यथा ॥ १५.१८.१२ ॥
तेव्हा माझे सासरे इत्यादी कौरव बसलेले होते; ती दैवरूपी नाथाची इच्छा करीत कुररी पक्ष्याप्रमाणे विलाप करीत होती.
15.18.13
केशपक्षे परामृष्टा पापेन् हतबुद्धिना ।
यदा दुःशासनेनैषा तदा मुह्याम्यहं नृपाः ॥ १५.१८.१३ ॥
हे राजांनो, पापी आणि हतबुद्धी दुःशासनाने जेव्हा माझे केस धरून ओढले, तेव्हा मी मोहित झाले.
15.18.14
युष्मत्तेजोविवृद्ध्यर्तं मया ह्युद्धरणं कृतम् ।
तदानीं विदुलावाक्यैरिति तद्वित्त पुत्रकाः ॥ १५.१८.१४ ॥
पुत्रांनो, तुमच्या तेजाच्या वृद्धीसाठीच मी तेव्हा (वंशाचा) उद्धार केला; ते विदुलेच्या बोलांमुळे झाले होते, हे तुम्हाला माहीत आहे.
15.18.15
कथं न राजवंशोऽयं नश्येत्प्राप्य सुतान्मम ।
पाण्डोरिति मया पुत्रस्तस्मादुद्धरणं कृतम् ॥ १५.१८.१५ ॥
माझ्या पुत्राद्वारे पांडूचा राजवंश कसा नष्ट होणार नाही? म्हणून पांडूचा पुत्र मिळवून मी (वंशाचा) उद्धार केला.
15.18.16
न तस्य पुत्राः पौत्रा वा क्षतवंशस्य पार्थिव ।
लभ्ते सुकृताँल्लोकान्यस्माद्वंशः प्रणश्यति ॥ १५.१८.१६ ॥
हे राजा, ज्याचा वंश नष्ट झाला आहे त्याच्या पुत्र-पौत्रांना पुण्यलोक मिळत नाहीत, कारण वंश नष्ट होतो.
15.18.17
भुक्तं राज्यफलं पुत्रा भर्तुर्मे विपुलं पुरा ।
महादानानि दत्तानि पीतः सोमो यथाविधि ॥ १५.१८.१७ ॥
पुत्रांनो, पूर्वी माझ्या पतीने राज्याचे विपुल फळ उपभोगले; महादाने दिली, विधीपूर्वक सोमरस प्राशन केला.
15.18.18
नाहमात्मफलार्थं वै वासुदेवमचूचुदम् ।
विदुलायाः प्रलापैस्तैः पालनार्थं च तत्कृतम् ॥ १५.१८.१८ ॥
मी स्वतःच्या फलासाठी वासुदेवाला प्रेरित केले नाही; विदुलेच्या त्या बोलांनी, वंशरक्षणासाठीच ते केले गेले.
15.18.19
नाहं राज्यफलं पुत्राः कामये पुत्रनिर्जितम् ।
पतिलोकानहं पुण्यान्कामये तपसा पिभो ॥ १५.१८.१९ ॥
हे पुत्रांनो, पुत्रांनी जिंकलेल्या राज्याच्या फळाची मला इच्छा नाही. हे प्रभो, तपश्चर्येने मी पतीचे पुण्यलोक इच्छिते.
15.18.20
श्वश्रूश्वशुरयोः कृत्वा शुश्रूषां वनवासिनोः ।
तपसा शोषयिष्यामि युधिष्ठिर कलेवरम् ॥ १५.१८.२० ॥
वनवासी सासू-सासऱ्यांची सेवा करून, हे युधिष्ठिरा, तपश्चर्येने मी माझे शरीर शुष्क करीन.
15.18.21
निवर्तस्व कुरुश्रेष्ठ भीमसेनादिभिः सह ।
धर्मे ते धीयतां बुद्धिर्मनस्तु महदस्तु च ॥ १५.१८.२१ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, भीमसेनादींसह परत जा. तुझी बुद्धी धर्मात स्थिर होवो आणि तुझे मनही महान होवो.