മഹാഭാരതം · അധ്യായം 16.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.5.1
ततो ययुर्दारुकः केशवश्च ।
बभ्रुश्च रामस्य पदं पतन्तः।
अथापश्यन्राममनन्तवीर्यं ।
वृक्षाश्रितं चिन्तयानं विविक्ते। ॥ १६.५.१ ॥
അനന്തരം ദാരുകനും കേശവനും ബഭ്രുവും രാമന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് തിടുക്കത്തിൽ പോയി. അനന്തവീര്യനായ രാമൻ ഒരു മരത്തിൽ ചാരി ഏകാന്തതയിൽ ചിന്തയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നത് അവർ കണ്ടു.
16.5.2
ततः समासाद्य महानुभावः ।
कृष्णस्तदा दारुकमन्वशासत्।
गत्वा कुरून्सर्वमिमं महान्तं ।
पार्थाय शंसस्व वधं यदूनाम् ॥ १६.५.२ ॥
അനന്തരം മഹാനുഭാവനായ കൃഷ്ണൻ അടുത്തെത്തി ദാരുകനോട് ഉപദേശിച്ചു: 'കുരുക്കളുടെ അടുത്ത് ചെന്ന് യാദവരുടെ ഈ മഹാ നാശം മുഴുവനും പാർത്ഥനോട് (അർജുനനോട്) പറയുക.'
16.5.3
ततोऽर्जुनः क्षिप्रमिहोपयातु ।
श्रुत्वा मृतान्यादवान्ब्रह्मशापात्।
इत्येवमुक्तः स ययौ रथेन ।
कुरूंस्तदा दारुको नष्टचेताः ॥ १६.५.३ ॥
'അപ്പോൾ അർജുനൻ വേഗം ഇവിടേക്ക് വരട്ടെ, ബ്രാഹ്മണശാപത്താൽ യാദവർ മരിച്ചുവെന്ന് കേട്ട്.' ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ദാരുകൻ, മനസ്സ് കലങ്ങിയവനായി രഥത്തിൽ കുരുക്കളുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
16.5.4
ततो गते दारुके केशवोथ ।
दृष्ट्वान्तिके बभ्रुमुवाच वाक्यम्।
स्त्रियो भवान्रक्षितुं यातु शीघ्रं ।
नैता हिंस्युर्दस्यवो वित्तलोभात् ॥ १६.५.४ ॥
ദാരുകൻ പോയ ശേഷം കേശവൻ അടുത്തുള്ള ബഭ്രുവിനെ കണ്ട് പറഞ്ഞു: 'സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിക്കാൻ നീ വേഗം പോകുക; ധനലോഭത്താൽ കൊള്ളക്കാർ ഇവർക്ക് ദ്രോഹം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ.'
16.5.5
कूटे युक्तं मुसलं लुब्धकस्य ॥ १६.५.५ ॥
വേടന്റെ മുസലം അതിന്റെ ഇരുമ്പു മുനയിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.
16.5.6
ततो दृष्ट्वा निहतं बभ्रुमाह ।
कृष्णेऽग्रजं भ्रातरमुग्रतेजाः।
हहैव त्वं मां प्रतीक्षस्व राम ।
यावत्स्त्रियो ज्ञातिवशाः करोमि ॥ १६.५.६ ॥
ബഭ്രു വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട് ഉഗ്രതേജസ്സുള്ള കൃഷ്ണൻ തന്റെ ജ്യേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: അയ്യോ! രാമാ, നീ എനിക്കായി കാത്തിരിക്കൂ; ബന്ധുവശരായ സ്ത്രീകളെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കുന്നതുവരെ.
16.5.7
ततः पुरीं द्वारवतीं पविश्य ।
जनार्दनः पितरं प्राह वाक्यम्।
सर्वं भवान्रक्षतु नः समग्रं ।
धनंजयस्यागमनं प्रतीक्षन् ॥ १६.५.७ ॥
പിന്നീട് ദ്വാരവതി നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ജനാർദ്ദനൻ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: ധനഞ്ജയന്റെ വരവ് കാത്ത്, അങ്ങ് ഞങ്ങളെയെല്ലാം പൂർണ്ണമായി സംരക്ഷിക്കേണമേ.
16.5.8
रामो वनान्ते प्रतिपालयन्मा-
मास्तेऽद्याहं तेन समानमिष्ये।
दृष्टं मयेदं निधनं यदूनां ।
राज्ञां च पूर्वं कुरुपुङ्गवानाम् ॥ १६.५.८ ॥
രാമൻ കാട്ടിന്റെ അരികിൽ എനിക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു; ഇന്ന് ഞാൻ അവനോടൊപ്പം പോകും. യാദവരുടെ ഈ നാശം ഞാൻ കണ്ടു; മുൻപ് കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠരാജാക്കന്മാരുടെ നാശവും ഞാൻ കണ്ടിരുന്നു.
16.5.9
नाहं विना यदुभिर्यादवानां ।
पुरीमिमामशकं द्रष्टुमद्य।
तपश्चरिष्यामि निबोध तन्मे ।
रामेणि सार्धं वनमभ्युपेत्य ॥ १६.५.९ ॥
യാദവരില്ലാതെ ഈ നഗരം കാണാൻ ഇന്ന് ഞാൻ ശക്തനല്ല. ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്യും; എന്റെ ഈ വാക്ക് അറിയുക — രാമനോടൊപ്പം കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
16.5.10
इतीदमुक्त्वा शिरसा च पादौ ।
संस्पृश्य कृष्णस्त्वरितो जगाम।
ततो महान्निनदः प्रादुरासी-
त्सस्त्रीकुमारस्य पुरस्य तस्य ॥ १६.५.१० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് തലകൊണ്ട് പാദങ്ങളെ സ്പർശിച്ച് കൃഷ്ണൻ വേഗം പോയി. അപ്പോൾ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളുമുള്ള ആ നഗരത്തിൽ വലിയ ആരവം ഉയർന്നു.
16.5.11
अथाब्रवीत्केशवः सन्निवर्त्य ।
शब्दं श्रुत्वा योषितां क्रोशतीनाम्।
पुरीमिमामेष्यति सव्यसाची ।
स वो दुःखान्मोचयिता नराग्र्यः ॥ १६.५.११ ॥
അപ്പോൾ കേശവൻ തിരിഞ്ഞുനിന്ന് പറഞ്ഞു, കരയുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ശബ്ദം കേട്ട്. സവ്യസാചി ഈ നഗരത്തിൽ വരും; ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ നിങ്ങളെ ദുഃഖത്തിൽനിന്ന് മോചിപ്പിക്കും.
16.5.12
ततो गत्वा केशवस्तं ददर्श ।
रामं वने स्थितमेकं विविक्ते ॥ १६.५.१२ ॥
പിന്നെ കേശവൻ ചെന്ന് അവനെ കണ്ടു — കാട്ടിൽ, ഏകാന്തസ്ഥലത്ത് ഒറ്റയ്ക്ക് നിൽക്കുന്ന രാമനെ.
16.5.13
रक्ताननः स्वां तनुं तां विमुच्य ॥ १६.५.१३ ॥
ചുവന്ന മുഖമുള്ളവൻ തന്റെ ആ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു.
16.5.14
संदृश्यन्तं सागरान्तं विशन्तं ।
सम्यक्तदा सागरः प्रत्यगृह्णात्।
नागा दिव्याः सरितश्चैव पुण्याः ।
कर्कोटको वासुकिस्तक्षकश्च ॥ १६.५.१४ ॥
കടലിന്റെ അറ്റംവരെ കാണപ്പെട്ടുകൊണ്ട് പ്രവേശിച്ചവനെ കടൽ പൂർണ്ണമായി സ്വീകരിച്ചു. ദിവ്യനാഗങ്ങളും പുണ്യനദികളും; കർക്കോടകനും വാസുകിയും തക്ഷകനും.
16.5.15
पृथुश्रवा अरुणः कुञ्जरश्च ।
मिश्री शङ्खः कुमुदः पुण्डरीकः।
तथा नागो धृतराष्ट्रो महात्मा ।
ह्रादः क्राथः शितिपृष्ठो निकेतुः ॥ १६.५.१५ ॥
പൃഥുശ്രവസ്സ്, അരുണൻ, കുഞ്ജരൻ; മിശ്രി, ശംഖൻ, കുമുദൻ, പുണ്ഡരീകൻ; അതുപോലെ മഹാത്മാവായ നാഗൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ; ഹ്രാദൻ, ക്രാഥൻ, ശിതിപൃഷ്ഠൻ, നികേതു.
16.5.16
सङ्कर्षणं भूधरं शुद्धबुद्धिम् ॥ १६.५.१६ ॥
സങ്കർഷണനെ, പർവതം താങ്ങുന്നവനെ, ശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവനെ.
16.5.17
ततो गते भ्रातरि वासुदेवो ।
जानन्सर्वा गतयो दिव्यदृष्टिः।
वने शून्ये विचरंश्चिन्तयानो ।
भूमौ चाथ संविवेशाग्र्यतेजाः ॥ १६.५.१७ ॥
സഹോദരൻ പോയശേഷം, എല്ലാ ഗതികളും അറിയുന്ന, ദിവ്യദൃഷ്ടിയുള്ള വാസുദേവൻ ശൂന്യമായ കാട്ടിൽ അലഞ്ഞു ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് നിലത്ത് കിടന്നു; അവൻ അഗ്ര്യതേജസ്സുള്ളവൻ.
16.5.18
सर्वं तेन प्राक्तदा वित्तमासी-
द्गान्धार्या यद्वाक्यमुक्तं स्वधर्मात्।
दुर्वाससा पारसोच्छिष्टलिप्ते ।
यच्चाप्युक्तं तच्च सस्मार कृष्णः ॥ १६.५.१८ ॥
മുമ്പ് ഗാന്ധാരി തന്റെ ധർമ്മബലത്താൽ പറഞ്ഞ എല്ലാ വാക്കുകളും അവന് അറിയാമായിരുന്നു; ദുർവാസാവ് പറഞ്ഞതും പാരസ-ഉച്ഛിഷ്ടം പുരണ്ട (…) എന്നതിൽ പറഞ്ഞതും കൃഷ്ണൻ ഓർത്തു.
16.5.19
कुलस्त्रीणां संवृतानां गवां च ।
द्विजेन्द्राणां बलमादाय धर्मे।
योनिर्देवानां वरदो ब्रह्मदेवो ।
गोविन्दाख्यो वासुदेवोऽथ नित्यः ॥ १६.५.१९ ॥
കുലസ്ത്രീകളുടെയും സംരക്ഷിത പശുക്കളുടെയും ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജരുടെയും ബലം സ്വീകരിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ ഉറവിടവും വരദായകനും ബ്രഹ്മദേവനും 'ഗോവിന്ദൻ' എന്ന പേരുള്ള വാസുദേവൻ നിത്യനുമാണ്.
16.5.20
संचिन्तयन्नन्धकवृष्णिनाशं ।
कुरुक्षयं चैव महानुभावः।
मेने ततः संक्रमणस्य कालं ।
ततश्चकारेन्द्रियसन्निरोधम् ॥ १६.५.२० ॥
അന്ധക-വൃഷ്ണി വംശനാശത്തെയും കുരുക്കളുടെ ക്ഷയത്തെയും ചിന്തിച്ച്, ആ മഹാനുഭാവൻ പിന്നീട് പ്രയാണകാലമെന്നു കരുതി; അനന്തരം ഇന്ദ്രിയനിരോധം ചെയ്തു.
16.5.21
यथा च लोकत्रयपालनार्थं ।
दुर्वासवाक्यप्रतिपालनाय।
देवोपि सन्देहविमोक्षहेतो-
र्निमित्तमैच्छत्सकलार्थतत्त्ववित् ॥ १६.५.२१ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ പാലനത്തിനും ദുർവാസാവിന്റെ വാക്ക് പാലിക്കുന്നതിനും, സംശയമോചനത്തിനു കാരണമായി ദേവനും ഒരു നിമിത്തം ആഗ്രഹിച്ചു—സകലാർത്ഥതത്ത്വം അറിയുന്നവൻ.
16.5.22
स सन्निरुद्धेन्द्रियवाङ्मनास्तु ।
शिश्ये महायोगमुपेत्य कृष्णः।
जरोथ तं देशमुपाजगाम ॥ १६.५.२२ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും വാക്കിനെയും മനസ്സിനെയും അടക്കി മഹായോഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് കൃഷ്ണൻ കിടന്നു; ജര ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി.
16.5.23
लुब्धस्तदानीं मृगलिप्सुरुग्रः ।
स केशवं योगयुक्तं शयानं
मृगासक्तो लुब्धकः सायकेन ।
जरोऽविध्यत्पादतले त्वरावां-
स्तं चाभितस्तज्जिघृक्षुर्जगाम ॥ १६.५.२३ ॥
അപ്പോൾ ആർത്തിയും ക്രൂരതയുമുള്ള വേടൻ ജര മാനിനെ ആഗ്രഹിച്ച്, യോഗയുക്തനായി കിടന്ന കേശവനെ അമ്പുകൊണ്ട് കാൽത്തള്ളയിൽ എയ്തു; പിടിക്കാൻ വേഗത്തിൽ അടുത്തുചെന്നു.
16.5.24
अथापश्यत्पुरुषं योगयुक्तं ।
पीतांबरं लुब्धकोऽनेकबाहुम्।
मत्वाऽऽत्मानं त्वपराद्धं स तस्य ।
पादौ जरो जगृहे शङ्कितात्मा ॥ १६.५.२४ ॥
അപ്പോൾ വേടൻ യോഗയുക്തനായ, പീതാംബരധാരിയായ, അനേകബാഹുക്കളുള്ള ആ പുരുഷനെ കണ്ടു; താൻ അപരാധം ചെയ്തുവെന്ന് കരുതി ഭയന്ന ജര അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ പിടിച്ചു.
16.5.25
आश्वासितः पुण्यफलेन भक्तया ।
तथाऽनुतापात्कर्मणो जन्मनश्च।
दृष्ट्वा तथा देवमनन्तवीर्यं ।
देवैस्स्वर्गं प्रातितस्त्यक्तदेहः ॥ १६.५.२५ ॥
പുണ്യഫലത്താലും ഭക്തിയാലും ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട്, തന്റെ കർമ്മത്തെയും ജന്മത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അനുതാപത്തോടെ, അനന്തവീര്യനായ ദേവനെ കണ്ട് ദേഹം ത്യജിച്ച് ദേവന്മാരാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടു.
16.5.26
गणैर्मुनीनां पूजितस्यत्र कृष्णो ।
गच्छन्नूर्द्ध्वं व्याप्य लोकान्स लक्ष्म्या ॥ १६.५.२६ ॥
ഇവിടെ മുനിഗണങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട കൃഷ്ണൻ ഊർദ്ധ്വത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ, ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ലോകങ്ങളെ വ്യാപിച്ചു.
16.5.27
दिवं प्राप्तं वासवोऽथाश्विनौ च ।
रुद्रादित्या वसवश्चाथ विश्वे।
प्रत्युद्ययुर्मुनयश्चापि सिद्धा ।
गन्धर्वमुख्याश्च सहाप्सरोभिः ॥ १६.५.२७ ॥
സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചവനെ ഇന്ദ്രനും, ഇരു അശ്വിനിമാരും, രുദ്രന്മാരും, ആദിത്യന്മാരും, വസുക്കളും, വിശ്വദേവന്മാരും എതിരേറ്റു; മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും, പ്രധാന ഗന്ധർവന്മാർ അപ്സരസ്സുകളോടൊപ്പം.
16.5.28
ततो राजन्भगवानुग्रतेजा ।
नारायणः प्रभवश्चाव्ययश्च।
योगाचार्यो रोदसी व्याप्य लक्ष्म्या ।
स्थानं प्राप स्वं महात्माऽप्रमेयम् ॥ १६.५.२८ ॥
അനന്തരം, രാജാവേ, ഉഗ്രതേജസ്സുള്ള ഭഗവാൻ നാരായണൻ, സർവ്വോദ്ഭവനും അവ്യയനും യോഗാചാര്യനുമായവൻ, ലക്ഷ്മിയാൽ ദ്യാവാപൃഥിവികളെ വ്യാപിച്ച് തന്റെ അപ്രമേയ സ്ഥാനത്ത് എത്തി.
16.5.29
ततो देवैर्ऋषिभिश्चापि कृष्णः ।
समागतश्चारणैश्चैव राजन्।
गन्धर्वाग्र्यैरप्सरोभिर्वराभिः ।
सिद्धैः साध्यैश्चानतैः पूज्यमानः ॥ १६.५.२९ ॥
അനന്തരം ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും, ചാരണന്മാരും ചേർന്ന കൃഷ്ണൻ, രാജാവേ, പ്രധാന ഗന്ധർവന്മാർ, ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസ്സുകൾ, സിദ്ധന്മാർ, സാധ്യന്മാർ എന്നിവരാൽ വണങ്ങി പൂജിക്കപ്പെട്ടവനായി.
16.5.30
तं वै देवाः प्रत्यनन्दन्त राज-
न्मुनिश्रेष्ठा ऋग्भिरानर्चुरीशम्।
तं गन्धर्वाश्चापि तस्थुः स्तुवन्तः ।
प्रीत्य चैनं पुरुहूतोऽभ्यनन्दत् ॥ १६.५.३० ॥
അവനെ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്തു, രാജാവേ; മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഋക്കുകളാൽ ഈശ്വരനെ പൂജിച്ചു; ഗന്ധർവന്മാരും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് നിന്നു; പുരുഹൂതനായ ഇന്ദ്രൻ പ്രീതിയോടെ അവനെ അഭിനന്ദിച്ചു.
16.5.31
नमोनमस्ते भगवञ्शार्ङ्गधन्व-
न्धर्मस्थित्या प्रादुरासीर्धरायाम्।
कंसाख्यादीन्देवशत्रूंश्च सर्वा-
न्हत्वा भूमिः स्थापिता भारतप्ता ॥ १६.५.३१ ॥
ഹേ ഭഗവാനേ, ശാർങ്ഗധനുസ്സ് ധരിച്ചവനേ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം, നമസ്കാരം. ധർമ്മസ്ഥാപനത്തിനായി അങ്ങ് ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. കംസൻ എന്ന പേരുള്ളവനെയും മറ്റു ദേവശത്രുക്കളെയും എല്ലാം വധിച്ച് ഭാരതന്മാരാൽ പീഡിതയായ ഭൂമിയെ അങ്ങ് സ്ഥാപിച്ചു.
16.5.32
दिव्यं स्थानमजरं चाप्रमेयं ।
दुर्विज्ञेयं चागमैर्गम्यमग्र्यम्।
गच्छ प्रभो रक्ष चार्तिं प्रपन्ना-
न्कल्पेकल्पे जायमानांश्च मर्त्यान् ॥ १६.५.३२ ॥
ദിവ്യവും ജരയില്ലാത്തതും അളക്കാനാവാത്തതും ഗ്രഹിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും എന്നാൽ ആഗമങ്ങളാൽ പ്രാപ്യവുമായ ഉത്കൃഷ്ട സ്ഥാനത്തേക്ക് അങ്ങ് പോകുക. ഹേ പ്രഭോ, ശരണം പ്രാപിച്ച ദുഃഖിതരെയും ഓരോ കല്പത്തിലും ജനിക്കുന്ന മർത്യരെയും അങ്ങ് രക്ഷിക്കുക.
16.5.33
इत्येवमुक्त्वा देवसंघोऽनुगम्य ।
श्रिया युक्तं पुष्पवृष्ट्या ववर्ष।
वाणी चासीत्संश्रिता रूपिणी सा ।
भानोर्मध्ये प्रविश त्वं तु राजन् ॥ १६.५.३३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവസംഘം അനുഗമിച്ച് ശ്രീയോടുകൂടിയവന്റെ മേൽ പുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞു. അപ്പോൾ രൂപം പൂണ്ട ഒരു വാണി ഉണ്ടായി: ഹേ രാജാവേ, നീ സൂര്യന്റെ മധ്യത്തിൽ പ്രവേശിക്കുക.
16.5.34
भुजैश्चतुर्भिः समुपेतं ममेदं ।
रूपं विशिष्टं जीवितं संस्थितं च।
भूमौ गतं पूजयताप्रमेयं ।
सदा हि तस्मिन्निवसामीति देवाः ॥ १६.५.३४ ॥
നാല് ഭുജങ്ങളോടുകൂടിയ എന്റെ ഈ വിശിഷ്ട രൂപവും, ഭൂമിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്ത ജീവിതവും, ഭൂമിയിൽ ഗമിച്ച അവസ്ഥയും അളക്കാനാവാത്തവനെ പൂജിക്കുക. ഞാൻ എപ്പോഴും അവനിലാണ് വസിക്കുന്നത് എന്ന് ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു.
16.5.35
देवा निवृत्तास्तत्पदं नाप्नुवन्तो ।
बुद्ध्या देवं संस्मरन्तः प्रतीताः।
ब्रह्माद्यास्ते तद्गुणान्कीर्तयन्तः ।
शुभाँल्लोकान्स्वान्प्रपेदुः सुरेन्द्राः ॥ १६.५.३५ ॥
ആ പദം ലഭിക്കാതെ ദേവന്മാർ മടങ്ങി; ബുദ്ധിയാൽ ആ ദേവനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്. ബ്രഹ്മാവ് മുതലായ ആ ദേവേന്ദ്രന്മാർ അവന്റെ ഗുണങ്ങളെ കീർത്തിച്ചുകൊണ്ട് തങ്ങളുടെ ശുഭലോകങ്ങളിലേക്ക് പോയി.