મહાભારત · અધ્યાય 2.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.14.1
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि ।
जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत ॥ २.१४.१ ॥
હે મહારાજ, સર્વ ગુણોથી તમે રાજસૂય યજ્ઞને યોગ્ય છો. હે ભરતવંશી, તમે બધું જાણો છો, છતાં હું થોડું કહીશ.
2.14.2
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम् ।
तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम् ॥ २.१४.२ ॥
જમદગ્નિના પુત્ર રામે જે ક્ષત્રિયો બાકી રાખ્યા, તેમાંથી જગતમાં આ ક્ષત્ર નામનો વર્ગ પાછળથી આવ્યો.
2.14.3
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप ।
निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ ॥ २.१४.३ ॥
હે વસુધાધિપ, ક્ષત્રિયોએ આ કલુષિત સંકલ્પ કર્યો છે. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે આજ્ઞાવચનોથી તમને અહીં જ્ઞાત છે.
2.14.4
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते ।
राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि ॥ २.१४.४ ॥
ઐલ અને ઇક્ષ્વાકુ વંશનું મૂળ સ્વરૂપ તેઓ વર્ણવે છે. પૃથ્વી પરના શ્રેણીબદ્ધ રાજાઓ અને અન્ય ક્ષત્રિયો પણ એવા જ છે.
2.14.5
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः ।
तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ ॥ २.१४.५ ॥
હે રાજન, જેઓ ઐલ વંશના છે અને એ જ રીતે ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાઓ છે, તે એકસો કુળોને જાણો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
2.14.6
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान् ।
भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम् ॥ २.१४.६ ॥
યયાતિના વંશમાં ભોજોનો વિસ્તાર ગુણોથી મહાન છે. હે મહારાજ, આજે તે ચારેય દિશાઓ સુધી ફેલાયેલો છે.
2.14.7
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते ।
इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः ॥ २.१४.७ ॥
તેમની એ જ લક્ષ્મીની સર્વ ક્ષત્રિયો ઉપાસના કરે છે. હે રાજન્, હમણાં જ પૃથ્વીપતિ જરાસંધ પણ તેવી જ રીતે (ઉપાસાય છે).
2.14.8
अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः ।
स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः ॥ २.१४.८ ॥
તેમના કુળોની લક્ષ્મીને પરાજિત કરીને, અભિષિક્ત થઈને તે રાજાઓના મસ્તક પર ઊભો છે; પોતાના બળથી તેમને સર્વથા દબાવીને.
2.14.9
सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत ।
प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत् ॥ २.१४.९ ॥
તેણે પૃથ્વીનો મધ્ય ભાગ ભોગવીને, પરસ્પર ભેદ ઊભો કરવાનું વિચાર્યું. જે પરમ પ્રભુ રાજા છે, જેના એકમાત્ર શાસન હેઠળ જગત છે (તે).
2.14.10
स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः ।
तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः ॥ २.१४.१० ॥
હે મહારાજ, તેણે યોગથી સામ્રાજ્ય મેળવ્યું છે. તે જરાસંધનો સંપૂર્ણ આશ્રય લઈને તે રાજા (તેના અધીન છે).
2.14.11
राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान् ।
तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः ॥ २.१४.११ ॥
હે રાજન્, પરાક્રમી શિશુપાલ સેનાપતિ બન્યો છે. હે મહારાજ, તે શિષ્યની જેમ તેની સમક્ષ હાજર છે.
2.14.12
वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः ।
अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ ॥ २.१४.१२ ॥
વક્ર, કરૂષનો અધિપતિ, માયાયોદ્ધો, મહાબળવાન; બીજા બે મહાપરાક્રમી, મહાત્મા તેનો આશ્રય લઈ રહ્યા છે.
2.14.13
जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ ।
वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः।
मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः ॥ २.१४.१३ ॥
મહાવીર્ય જરાસંધને, તે બંને હિંસા અને ડિમ્બિકને, કરૂષનો વક્રદંત, કરભ અને મેઘવાહન; માથા પર દિવ્ય મણિ ધારણ કરનારા, જે અદ્ભુતમણિ તરીકે જાણીતો છે.
2.14.14
मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः ।
अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा ॥ २.१४.१४ ॥
મરુ અને નરકને પણ જે શાસન કરે છે, યવનોનો અધિપતિ, અપાર બળવાન રાજા, પશ્ચિમ દિશામાં વરુણ જેવો.
2.14.15
भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा ।
स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः ॥ २.१४.१५ ॥
હે મહારાજ, વૃદ્ધ ભગદત્ત તમારા પિતાનો મિત્ર છે; તે વાણી અને કર્મથી ખાસ કરીને તેમને નમ્ર રહેલો છે.
2.14.16
स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि ।
प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः ॥ २.१४.१६ ॥
સ્નેહથી બંધાયેલો, મનથી પિતા જેવો તમારા પ્રત્યે ભક્તિમાન; પશ્ચિમમાં પૃથ્વીના દક્ષિણ છેડા તરફનો રાજા.
2.14.17
मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः ।
स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः ॥ २.१४.१७ ॥
તમારો મામો, શૂર પુરુજિત્, કુંતીના વંશને વધારનાર; તે તમારા માટે સ્નેહથી એકલો જ સારી નીતિવાળો છે, શત્રુનો નાશક.
2.14.18
जरासन्धं गतस्त्वेव पुरा यो न मया हतः ।
पुरुषोत्तमविज्ञातो योसौ चेदिषु दुर्मतिः ॥ २.१४.१८ ॥
પહેલાં જરાસંધ પાસે ગયેલો, જેને મેં માર્યો નહોતો, પુરુષોત્તમ (હું) દ્વારા ઓળખાયેલો; તે દુર્બુદ્ધિ ચેદિઓ વચ્ચે.
2.14.19
आत्मानं प्रतिजानाति लोकेऽस्मिन्पुरुषोत्तमम् ।
आदत्ते सततं मोहाद्यः स चिह्नं च मामकम् ॥ २.१४.१९ ॥
આ લોકમાં જે પોતાને પુરુષોત્તમ જાહેર કરે છે અને મોહથી સતત મારાં ચિહ્નો ધારણ કરે છે, તે એવો જ છે.
2.14.20
वङ्गपुण्ड्रकिरातेषु राजा बलसमन्वितः ।
पौण्ड्रको वासुदेवेति योसौ लोकेऽभिविश्रुतः ॥ २.१४.२० ॥
વંગ, પુંડ્ર અને કિરાતોમાં બળવાન રાજા પૌંડ્રક, જે 'વાસુદેવ' નામે લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, તે જ.
2.14.21
चतुर्थभाङ्महाराज भोज इन्द्रसखो बली ।
विद्याबलाद्यो व्यजयत्स पाण्ड्यक्रथकैशिकान् ॥ २.१४.२१ ॥
હે મહારાજ, ઇન્દ્રનો મિત્ર અને બળવાન ભોજ, જે ચોથા ભાગનો અધિકારી છે; વિદ્યાબળથી જેણે પાંડ્ય, ક્રથ અને કૈશિકોને જીત્યા, તે જ.
2.14.22
भ्राता तस्याकृतिः शूरो जामदग्न्यसमोऽभवत् ।
स भक्तो मागधं राजा भीष्मकः परवीरहा ॥ २.१४.२२ ॥
તેનો ભાઈ, શૂર અને જામદગ્ન્ય જેવો, માગધનો ભક્ત રાજા ભીષ્મક—શત્રુવીરોનો સંહારક.
2.14.23
प्रियाण्याचरतः प्रह्वान्सदा सम्बन्धिनस्ततः ।
भजतो न भजत्यस्मानप्रियेषु व्यवस्थितः ॥ २.१४.२३ ॥
જે સદા અમારા પ્રત્યે પ્રિય આચરણ કરે છે, એવા નમ્ર સગાં અમને ભજે છે છતાં તે અમને ભજતો નથી; તે અપ્રિયમાં સ્થિર છે.
2.14.24
न कुलं सबलं राजन्नभ्यजानात्तथाऽऽत्मनः ।
पश्यमानो यशो दीप्तं जरासन्धमुपस्थितः ॥ २.१४.२४ ॥
હે રાજન્, તેણે પોતાના કુળ અને સેનાને ઓળખ્યાં નહીં; પોતાની ઝળહળતી કીર્તિ જોઈને તે જરાસંધ પાસે જઈને ઊભો.
2.14.25
उदीच्याश्च तथा भोजाः कुलान्यष्टादश प्रभो ।
जरासन्धभयादेव प्रतीचीं दिशमास्थिताः ॥ २.१४.२५ ॥
હે પ્રભુ, ઉત્તરના ભોજો અને અઢાર કુળો જરાસંધના ભયથી જ પશ્ચિમ દિશામાં આશરો લઈ ગયા છે.
2.14.26
शूरसेना भद्रकारा बोधाः शाल्वाः पटच्चराः ।
सुस्थलाश्च सुकुट्टाश्च कुलिन्दाः कुन्तिभिः सह ॥ २.१४.२६ ॥
શૂરસેનો, ભદ્રકારો, બોધો, શાલ્વો, પટચ્ચરો, સુસ્થલો, સુકુટ્ટો અને કુલિંદો કુંતીઓ સાથે.
2.14.27
शाल्वायनाश्च राजानः सोदर्यानुचरैः सह ।
दक्षिणा ये च पञ्चालाः पूर्वाः कुन्तिषु कोसलाः ॥ २.१४.२७ ॥
શાલ્વાયન રાજાઓ પોતાના ભાઈઓ અને અનુચરો સાથે, દક્ષિણના પાંચાલો, અને કુંતીઓમાંના પૂર્વના કોસલો.
2.14.28
तथोत्तरां दिशं चापि परित्यज्य भयार्दिताः ।
मत्स्याः सन्न्यस्तपादाश्च दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.२८ ॥
એ જ રીતે ભયપીડિત મત્સ્યો ઉત્તર દિશાને પણ છોડીને દક્ષિણ દિશામાં આશરો લઈ ગયા.
2.14.29
तथैव सर्वपञ्चाला जरासन्धभायर्दिताः ।
स्वराज्यं सम्परित्यज्य विद्रुताः सर्वतोदिशम् ॥ २.१४.२९ ॥
એ જ રીતે જરાસંધના ભયથી પીડિત સર્વ પાંચાલો પોતાનું રાજ્ય સંપૂર્ણપણે છોડીને સર્વ દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
2.14.30
अग्रतो ह्यस्य पाञ्चालास्तत्रानीके महात्मनः ।
अनिर्गते सारबले मागधेभ्यो गिरिव्रजात् ॥ २.१४.३० ॥
એ મહાત્માની સેનાની આગળ પાંચાલો હતા; મગધવાસીઓ ગિરિવ્રજમાંથી મુખ્ય સૈન્ય સાથે હજી બહાર નીકળ્યા ન હતા.
2.14.31
उग्रसेनसुतः कंसः पुरा निर्जित्य बान्धवान् ।
बार्हद्रथसुते देव्यावुपागच्छद्वृथामतिः ॥ २.१४.३१ ॥
ઉગ્રસેનનો પુત્ર કંસ પૂર્વે પોતાના બંધુઓને જીતીને, મૂર્ખબુદ્ધિ થઈને બૃહદ્રથના પુત્રની બે રાણીઓ પાસે ગયો.
2.14.32
अस्तिः प्रास्तिश्च नाम्ना ते सहदेवानुजेऽबले ।
बलेन तेन स्वज्ञातीनभिभूय वृथामतिः ॥ २.१४.३२ ॥
અસ્તિ અને પ્રાસ્તિ નામના સહદેવના બે નાના ભાઈઓ નિર્બળ હતા; તે બળથી મૂર્ખબુદ્ધિ કંસે પોતાના જ જ્ઞાતિજનોને દબાવ્યા.
2.14.33
श्रैष्ठ्यं प्राप्तः स तस्यासीदतीवापनयो महान् ।
भोजराजन्यवृद्धैश्च पीड्यमानैर्दुरात्मना ॥ २.१४.३३ ॥
શ્રેષ્ઠતા પ્રાપ્ત કરીને તે દુરાત્માએ અતિશય મોટો અન્યાય કર્યો; ભોજવંશના વૃદ્ધ રાજન્યોને પણ તેણે પીડ્યા.
2.14.34
ज्ञातित्राणमभीप्सद्भिरस्मत्सम्भावना कृता ।
दत्वाऽऽक्रूराय सुतनुं तामाहुकसुतां तदा ॥ २.१४.३४ ॥
જ્ઞાતિજનોનું રક્ષણ ઇચ્છતા અમે ત્યારે આહુકની પુત્રી, તે સુંદર દેહવાળીને અક્રૂરને આપીને વિચાર કર્યો.
2.14.35
सङ्कर्षणद्वितीयेन ज्ञातिकार्यं मया कृतम् ।
हतौ कंससुनामानौ मया रामेण चाप्युत ॥ २.१४.३५ ॥
સંકર્ષણને સાથે લઈને મેં જ્ઞાતિજનોનું કાર્ય કર્યું; મારા દ્વારા અને રામ દ્વારા કંસના નામવાળા બે પુત્રો માર્યા ગયા.
2.14.36
हत्वा कंसं तथैवादौ जरासन्धस्य बिभ्यतः ।
मया रामेण चान्यत्र ज्ञातयः परिपालितः ॥ २.१४.३६ ॥
પ્રથમ કંસને મારીને, અને ભયભીત જરાસંધ વિશે, મારા અને રામ દ્વારા બીજે પણ જ્ઞાતિજનોનું રક્ષણ થયું.
2.14.37
भये तु समतिक्रान्ते जरासन्धे समुद्यते ।
मन्त्रोऽयं मन्त्रितो राजन्कुलैरष्टादशावरैः ॥ २.१४.३७ ॥
પણ ભય વીતી ગયો, જરાસંધ ઊભો થયો ત્યારે, હે રાજન, અઢાર નાનાં કુળોએ આ મંત્રણા કરી.
2.14.38
अनारमन्तो निघ्नन्तो महास्त्रैः शत्रुघातिभिः ।
न हन्यामो वयं तस्य त्रिभिर्वर्षशतैर्बलम् ॥ २.१४.३८ ॥
મહાસ્ત્રોથી શત્રુઓને હણતા અમે, આનંદ વિના પણ પ્રહાર કરતા, ત્રણસો વર્ષે પણ તેની સેના હણી શકતા નથી.
2.14.39
तस्य ह्यमरसङ्काशौ बलेन बलिनां वरौ ।
नामभ्यां हंसडिबिकावशस्त्रनिधनावुभौ ॥ २.१४.३९ ॥
તેના બંને, જે અમરો સમાન, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, હંસ અને ડિંભક નામના, શસ્ત્રોથી ન હણાય તેવા.
2.14.40
तावुभौ सहितौ वीरौ जरासन्धश्च वीर्यवान् ।
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः ॥ २.१४.४० ॥
તે બે વીરો સાથે મળીને, અને પરાક્રમી જરાસંધ, ત્રણેય ત્રણ લોકને પૂરતા છે, એવો મારો મત છે.
2.14.41
न हि केवलमस्माकं यावन्तोऽन्ये च पार्थिवाः ।
तथैव तेषामासीच्च बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ॥ २.१४.४१ ॥
માત્ર અમારી નહીં, બીજા જેટલા રાજાઓ છે તે બધાની પણ એ જ બુદ્ધિ હતી, હે બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ.
2.14.42
अष्टादश मया तस्य सङ्ग्रामा रोमहर्षणाः ।
दत्ता न च हतो राजञ्जरासन्धो महाबलः ॥ २.१४.४२ ॥
મેં તેની સાથે અઢાર રોમાંચક યુદ્ધો આપ્યાં, પણ હે રાજન, મહાબળવાન જરાસંધ હણાયો નથી.
2.14.43
अथ हंस इति ख्यातः कश्चिदासीन्महान्नृपः ।
रामेण स हतस्तत्र सङ्ग्रामेऽष्टादशावरे ॥ २.१४.४३ ॥
ત્યારે હંસ નામે પ્રખ્યાત એક મહાન રાજા હતો. અઢારમા કે તે પછીના યુદ્ધમાં રામે તેને ત્યાં હણ્યો.
2.14.44
हतो हंस इति प्रोक्तस्य केनापि भारत ।
तच्छ्रुत्वा डिबिको राजन्यमुनाम्भस्यमज्जत ॥ २.१४.४४ ॥
હે ભારત, 'હંસ હણાયો' એમ કોઈએ કહ્યું તે સાંભળીને, હે રાજન, ડિબિક યમુનાના જળમાં ડૂબી ગયો.
2.14.45
विना हसेन लोकेऽस्मिन्नाहं जीवितुमुत्सहे ।
इत्येतां मतिमास्थाय डिबिको निधनं गतः ॥ २.१४.४५ ॥
'આ લોકમાં હંસ વિના હું જીવવા સમર્થ નથી' એવો નિશ્ચય કરીને ડિબિક મૃત્યુ પામ્યો.
2.14.46
तथा तु डिबिकं श्रुत्वा हंसः परुपुरञ्जयः ।
प्रपेदे यमुनामेव सोपि तस्यां न्यमज्जत ॥ २.१४.४६ ॥
તેવી રીતે ડિબિકનું મૃત્યુ સાંભળીને, શત્રુનગરો જીતનાર હંસ પણ યમુના તરફ જઈ તેમાં જ ડૂબી ગયો.
2.14.47
तौ स राजा जराजन्धः श्रुत्वा च निधनं गतौ ।
पुरं शून्येन मनसा प्रययौ भरतर्षभ ॥ २.१४.४७ ॥
તે બંનેનું મૃત્યુ સાંભળીને રાજા જરાસંધ ખાલી મનથી નગર તરફ ચાલ્યો ગયો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
2.14.48
ततो वयमित्रघ्न तस्मिन्प्रतिगते नृपे ।
पुनरान्दिनः सर्वे मधुरायां वसामहे ॥ २.१४.४८ ॥
પછી, હે શત્રુઘાતક, તે રાજા પાછો ગયો ત્યારે અમે સૌ આનંદથી ફરી મથુરામાં વસ્યા.
2.14.49
यदा त्वभ्येत्य पितरं सा वै राजीवलोचना ।
कंसभार्या जरासन्धं दुहिता मागधं नृपम्।
चोदयत्येव राजेन्द्र पतिव्यसनदुःखिता ॥ २.१४.४९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, કમલનયની, કંસની પત્ની, મગધરાજ જરાસંધની પુત્રી, પતિના વિનાશથી દુઃખી થઈને પિતા પાસે જઈને તેમને પ્રેરે છે.
2.14.50
पतिघ्नं मे जहीत्येवं पुनः पुनररिन्दम ।
ततो वयं महाराज तं मन्त्रं पूर्वमन्त्रितम् ॥ २.१४.५० ॥
હે અરિંદમ, 'મારા પતિના હત્યારાને મારી નાખો' એમ તે વારંવાર આ રીતે કહે છે. પછી હે મહારાજ, અમે પહેલાં વિચારેલી તે મંત્રણા સ્વીકારી.
2.14.51
संस्मरन्तो विमनसो व्यपयाता नराधिप ।
पृथक्त्वेन महाराज सङ्क्षिप्य महतीं श्रियम् ॥ २.१४.५१ ॥
હે નરાધિપ, હે મહારાજ, મહાન સંપત્તિ એકઠી કરીને, ખિન્ન મનથી સ્મરણ કરતાં અમે જુદા જુદા ચાલ્યા ગયા.
2.14.52
पलायामो भयात्तस्य ससुतज्ञातिबान्धवाः ।
इति सञ्चिन्त्य सर्वे स्म प्रतीचीं दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.५२ ॥
તેના ભયથી પુત્રો, જ્ઞાતિઓ અને બાંધવો સાથે અમે ભાગી જઈશું એવો નિશ્ચય કરીને અમે સૌ પશ્ચિમ દિશાને આશરે ગયા.
2.14.53
कुशस्थलीं पुरीं रम्यां रैवतेनोपशोभिताम् ।
ततो निवेशं तस्यां च कृतवन्तो वयं नृप ॥ २.१४.५३ ॥
પછી રૈવતથી શોભિત તે રમણીય કુશસ્થલી નગરીમાં અમે નિવાસ કર્યો, હે નૃપ.
2.14.54
तथैव दुर्गसंस्कारं देवैरपि दुरासदम् ।
स्त्रियोऽपि यस्यां युध्येयुः किमु वृष्णिमहारथाः ॥ २.१४.५४ ॥
તેવી જ રીતે, દેવોને પણ દુર્ભેદ્ય એવી દુર્ગરચના અમે કરી; જેમાં સ્ત્રીઓ પણ લડી શકે, વૃષ્ણિના મહારથીઓની તો વાત જ શી.
2.14.55
तस्यां वयममित्रघ्न निवसामोऽकुतोभयाः ।
आलोच्य गिरिमुख्यं तं मागधं तीर्णमेव च ॥ २.१४.५५ ॥
હે શત્રુઓનો નાશ કરનાર! અમે ત્યાં ક્યાંયથી ભય વિના રહીએ છીએ; મગધના (જરાસંધના) તે મુખ્ય પર્વતનો વિચાર કરીને અમે તેને પણ પાર કર્યો છે.
2.14.56
माधवाः कुरुशार्दूल परां मुदमवाप्नुवन् ।
एवं वयं जरासन्धादभितः कृतकिल्बिषाः ॥ २.१४.५६ ॥
હે કુરુઓમાં વાઘ! માધવો (યાદવો) પરમ આનંદ પામ્યા; આ રીતે અમે જરાસંધ દ્વારા ચારે બાજુથી અપરાધી ઠરાવાયા.
2.14.57
सामर्थ्यवन्तः सम्बन्धाद्गोमन्तं समुपाश्रिताः ।
त्रियोजनायतं सद्म त्रिस्कन्धं योजनावधि ॥ २.१४.५७ ॥
સામર્થ્યવાન હોવાથી, સંબંધને કારણે અમે ગોમંત પર્વતનો આશ્રય લીધો; તે નિવાસ ત્રણ યોજન લાંબો, ત્રણ સ્તરવાળો અને એક યોજન સુધી વિસ્તરેલો હતો.
2.14.58
योजनान्ते शतद्वारं वीरविक्रमतोरणम् ।
अष्टादशावरैर्नद्धं क्षत्रियैर्युद्धदुर्मदैः ॥ २.१४.५८ ॥
એક યોજનના અંતે સો દરવાજા અને વીરપરાક્રમના તોરણવાળું નગર હતું; યુદ્ધમદથી ભરેલા અઢાર નાના ક્ષત્રિયો દ્વારા તે સુરક્ષિત હતું.
2.14.59
अष्टादश सहस्राणि भ्रातृणां सन्ति नः कले ।
आहुकस्य शतं पुत्रा एकैकस्त्रिदशावरः ॥ २.१४.५९ ॥
અમારા કુળમાં અઢાર હજાર ભાઈઓ છે; આહુકના સો પુત્રો છે, જેમાંના દરેક દેવતાઓથી ઊતરતા નથી.
2.14.60
चारुदेष्णः सह भ्रात्रा चक्रदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च रोहिणेयश्च साम्बः प्रद्युम्न एव च ॥ २.१४.६० ॥
ચારુદેષ્ણ ભાઈ સાથે, ચક્રદેવ, પછી સાત્યકિ, હું, રોહિણેય (બલરામ), સાંબ અને પ્રદ્યુમ્ન પણ.
2.14.61
एवमेते रथाः सप्त राजन्नन्यान्निबोध मे ।
कृतवर्मा ह्यनाधृष्टिः समीकः समिर्तिजयः ॥ २.१४.६१ ॥
હે રાજન, એ રીતે આ સાત રથીઓ છે; હવે બીજાઓને મારી પાસેથી સાંભળો. કૃતવર્મા, અનાધૃષ્ટિ, સમીક અને સમિતિંજય.
2.14.62
कङ्कः शङ्कुश्च कुन्तिश्च सप्तैते वै महारथाः ।
प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भानुरक्रूरसारणौ ॥ २.१४.६२ ॥
કંક, શંકુ અને કુંતિ—એ સાત મહારથીઓ; પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ, ભાનુ, અક્રૂર અને સારણ.
2.14.63
निशठश्च गदश्चैव सप्त चैते महारथाः ।
विकमो झिल्लिबभ्रू च उद्धवोऽथ विदूरथः ॥ २.१४.६३ ॥
નિશઠ અને ગદ—એ સાત મહારથીઓ; વિક્રમ, ઝિલ્લિબભ્રૂ, ઉદ્ધવ અને વિદૂરથ.
2.14.64
वसुदेवोग्रसेनौ च सप्तैते मन्त्रिपुङ्गवाः ।
प्रसेनजिच्च यमलो राजराजगुणान्वितः ॥ २.१४.६४ ॥
વસુદેવ અને ઉગ્રસેન—એ સાત શ્રેષ્ઠ મંત્રીઓ; પ્રસેનજિત અને રાજરાજગુણોથી યુક્ત યમલ.
2.14.65
स्यमन्तको मणिर्यस्य रुक्मं निस्रुवते बहु ।
पुत्रौ चान्धकभोजस्य वृद्धो राजा च ते दश ॥ २.१४.६५ ॥
સ્યમંતક મણિ, જેમાંથી ઘણું સોનું વહે છે; અંધક અને ભોજના પુત્રો, વૃદ્ધ રાજા અને તમારા દસ.
2.14.66
वज्रसंहनना वीरी वीर्यवन्तो महाबलाः ।
स्मरन्तो मध्यमं देशं वृष्णिवीरा गतज्वराः ॥ २.१४.६६ ॥
વજ્ર જેવા દૃઢ શરીરવાળા વીરો, પરાક્રમી, મહાબલી વૃષ્ણિ-વીરો મધ્યદેશનું સ્મરણ કરતા, જ્વરરહિત છે.
2.14.67
पाण्डवैश्चापि सततं नाथवन्तो वयं नृप ।
सर्वसम्पद्गुणैः सिद्धे तस्मिन्नेवं व्यवस्थिते ॥ २.१४.६७ ॥
હે રાજન, પાંડવો સાથે અમે સદા આશ્રયવાળા છીએ. સંપત્તિના સર્વ ગુણોથી તે સિદ્ધ થાય અને આ રીતે વ્યવસ્થિત થાય ત્યારે.
2.14.68
क्षत्रे सम्राजमात्मानं कर्तुमर्हसि भारत ।
दुर्योधनं शान्तनवं द्रोणं द्रौणायनिं कृपम् ॥ २.१४.६८ ॥
હે ભારત, ક્ષત્રિયોમાં તારે તને સમ્રાટ બનાવવો જોઈએ. દુર્યોધન, શંતનુનો પુત્ર (ભીષ્મ), દ્રોણ, દ્રોણનો પુત્ર (અશ્વત્થામા) અને કૃપ.
2.14.69
कर्णं च शिशुपालं च रुक्मिणं च धनुर्धरम् ।
एकलव्यं द्रुमं श्वेतं शैब्यं शकुनिमेव च ॥ २.१४.६९ ॥
કર્ણ, શિશુપાળ, ધનુર્ધર રુક્મી, એકલવ્ય, દ્રુમ, શ્વેત, શૈબ્ય અને શકુનિ પણ.
2.14.70
एतानजित्वा सङ्ग्रामे कथं शक्नोषि तं क्रतुम् ।
तथैते गौरवेणैव न योत्स्यन्ति नराधिपाः ॥ २.१४.७० ॥
તેમને યુદ્ધમાં જીત્યા વિના તું તે યજ્ઞ કેવી રીતે કરી શકીશ? અને આ રાજાઓ આદરને કારણે જ યુદ્ધ નહીં કરે.
2.14.71
एकस्तत्र बलोन्मत्तः कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
योत्स्यते स परामर्षी दिव्यास्रबलगर्वितः ॥ २.१४.७१ ॥
ત્યાં બળથી ઉન્મત્ત એકલો, વિકર્તનનો પુત્ર કર્ણ, વૃષ; તે અસહિષ્ણુ દિવ્ય અસ્ત્રોના બળથી ગર્વિત થઈને યુદ્ધ કરશે.
2.14.72
न तु शक्यं जरासन्धे जीवमाने महाबल ।
राजसूयस्त्वयाऽवाप्तुमेषा राजन्मतिर्मम ॥ २.१४.७२ ॥
પરંતુ હે મહાબલ, જરાસંધ જીવિત હોય ત્યાં સુધી તને રાજસૂય પ્રાપ્ત કરવો શક્ય નથી. હે રાજન, આ મારો મત છે.
2.14.73
तेन रुद्धा हि राजानः सर्वे जित्वा गिरिव्रजे ।
कन्दरे पर्वतेन्द्रस्य सिंहेनेव महाद्विपाः ॥ २.१४.७३ ॥
તેણે ગિરિવ્રજમાં બધા રાજાઓને જીતીને કેદ કર્યા છે, જેમ પર્વતરાજની ગુફામાં સિંહ મહાગજોને રોકે છે.
2.14.74
स हि राजा जरासन्धो यियक्षुर्वसुधाधिपैः ।
अभिषिक्तः स राजन्यैः सहस्रैरुत चाष्टभिः।
महादेवं महात्मानमुमापतिमरिन्दम ॥ २.१४.७४ ॥
તે રાજા જરાસંધ યજ્ઞ કરવા ઇચ્છીને હજારો અને આઠ રાજાઓ દ્વારા અભિષિક્ત થયો; હે શત્રુદમન, તેણે ઉમાપતિ મહાત્મા મહાદેવની આરાધના કરી.
2.14.75
आराध्य तपसोग्रेण निर्जितास्तेन पार्थिवाः ।
प्रतिज्ञायाश्च पारं स गतः पार्थिवसत्तम ॥ २.१४.७५ ॥
ઉગ્ર તપસ્યાથી આરાધના કરીને તેણે રાજાઓને જીત્યા; હે રાજશ્રેષ્ઠ, તેણે પોતાની પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરી છે.
2.14.76
स हि निर्जित्य निर्जित्य पार्थिवान्पृतनागतान् ।
पुरमानीय बद्ध्वा च चकार पुरुषव्रजम् ॥ २.१४.७६ ॥
સેનાઓ સાથે આવેલા રાજાઓને તેણે વારંવાર જીતીને, નગરમાં લાવીને બાંધી એક મોટા સમૂહમાં રાખ્યા.
2.14.77
वयं चैव महाराज जरासन्धभयात्तदा ।
मधुरा सम्परित्यज्य गता द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.१४.७७ ॥
હે મહારાજ, જરાસંધના ભયથી ત્યારે અમે પણ મથુરા છોડીને દ્વારવતી નગરીએ ગયા.
2.14.78
यदि त्वेनं महाराज यज्ञं प्राप्तुमभीप्ससि ।
यतस्व तेषां मोक्षाय जरासन्धवधाय च ॥ २.१४.७८ ॥
હે મહારાજ, જો તું આ યજ્ઞ મેળવવા ઇચ્છે છે, તો તેમની મુક્તિ માટે અને જરાસંધના વધ માટે પ્રયત્ન કર.
2.14.79
समारम्भो न शक्योऽयमन्यथा कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य कार्त्स्न्येन कर्तुं मतिमतां वर ॥ २.१४.७९ ॥
હે કુરુનંદન, બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, આ આરંભ બીજી રીતે નહીં, પરંતુ રાજસૂય યજ્ઞને સંપૂર્ણપણે પાર પાડીને જ શક્ય છે.
2.14.80
इत्येषा मे मती राजन्यथा वा मन्यसेऽनघ ।
एवं गते ममाचक्ष्व स्वयं निश्चित्य हेतुभिः ॥ २.१४.८० ॥
હે રાજન, આ મારો અભિપ્રાય છે; અથવા હે નિષ્પાપ, જો તને બીજી રીતે લાગતું હોય, તો આ સ્થિતિમાં તું પોતે કારણો દ્વારા નિશ્ચય કરીને મને કહે.