มหาภารตะ · อัธยายะ 2.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.14.1
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि ।
जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत ॥ २.१४.१ ॥
ข้าแต่มหาราช ด้วยคุณสมบัติทั้งปวงของพระองค์ พระองค์ควรแก่การประกอบราชสูยยัญ ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต แม้พระองค์จะทรงทราบทุกสิ่งแล้ว ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงบางส่วน
2.14.2
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम् ।
तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम् ॥ २.१४.२ ॥
ตั้งแต่กษัตริย์ที่พระรามบุตรของชมทัคนีทรงปล่อยให้เหลืออยู่ ชนชั้นที่เรียกว่ากษัตริย์นี้จึงปรากฏขึ้นในโลกภายหลัง
2.14.3
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप ।
निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ ॥ २.१४.३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดิน กษัตริย์ทั้งหลายได้ตั้งความคิดอันมิบริสุทธิ์นี้ขึ้น ข้าแต่บุรุษผู้เป็นยอดแห่งภรต ความคิดนั้นพระองค์ทรงทราบแล้วที่นี่ จากถ้อยคำบัญชาของพวกเขา
2.14.4
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते ।
राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि ॥ २.१४.४ ॥
ผู้คนกล่าวถึงที่มาของสายเอลและสายอิกษวากุ กษัตริย์ทั้งหลายบนแผ่นดินที่เรียงกันเป็นแถว และกษัตริย์อื่น ๆ ทั้งหลายก็เช่นเดียวกัน
2.14.5
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः ।
तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ ॥ २.१४.५ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดากษัตริย์สายเอลและกษัตริย์สายอิกษวากุ พระองค์พึงทรงทราบว่ามีหนึ่งร้อยตระกูลเหล่านี้ ข้าแต่ยอดแห่งภรต
2.14.6
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान् ।
भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम् ॥ २.१४.६ ॥
ข้าแต่มหาราช ความแผ่ขยายของตระกูลโภชะซึ่งสืบจากยยาตินั้นยิ่งใหญ่ด้วยคุณความดี และวันนี้ความแผ่ขยายนั้นได้ไปถึงทั้งสี่ทิศ
2.14.7
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते ।
इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः ॥ २.१४.७ ॥
กษัตริย์นักรบทั้งปวงย่อมบูชาสิริของตระกูลเหล่านั้นในทำนองเดียวกัน ข้าแต่พระราชา ในขณะนี้เอง จรสันธะผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินก็ได้รับการบูชาในลักษณะเดียวกัน
2.14.8
अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः ।
स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः ॥ २.१४.८ ॥
ด้วยการครอบงำสิริของตระกูลเหล่านั้น เขาได้รับการอภิเษก และยืนอยู่บนศีรษะของเหล่านรินทร์ ด้วยพลังของตน เขาได้ย่ำยีทุกผู้ทุกนาม
2.14.9
सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत ।
प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत् ॥ २.१४.९ ॥
เขาได้เสวยแดนกลางของแผ่นดินแล้วคิดจะก่อความแตกแยกขึ้นในหมู่พวกนั้น ผู้ที่เป็นใหญ่ยิ่งกว่าคือกษัตริย์ผู้มีอำนาจปกครองโลกทั้งหมดไว้ภายใต้อำนาจเดียว
2.14.10
स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः ।
तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः ॥ २.१४.१० ॥
ข้าแต่มหาราช เขาได้บรรลุอาณาจักรครอบจักรวาลด้วยอำนาจแห่งการประกอบ กษัตริย์องค์นั้นได้พึ่งพิงจรสันธะโดยสิ้นเชิง และอยู่ใต้อำนาจของเขา
2.14.11
राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान् ।
तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः ॥ २.१४.११ ॥
ข้าแต่พระราชา ศิศุปาละผู้ทรงอานุภาพได้กลายเป็นแม่ทัพแห่งกองทัพ และข้าแต่มหาราช เขายืนอยู่ต่อหน้าจรสันธะเหมือนศิษย์
2.14.12
वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः ।
अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ ॥ २.१४.१२ ॥
วักระ เจ้าเมืองกรูษะ ผู้เป็นนักรบแห่งมายาและมีกำลังมหาศาล และอีกสองผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ผู้มีใจสูงส่ง ก็ได้มาพึ่งพิงเขาเช่นกัน
2.14.13
जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ ।
वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः।
मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः ॥ २.१४.१३ ॥
จรสันธะผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ทั้งสองคือหิงสะและดิมภกะ วักรทันตะแห่งกรูษะ กรภะ และเมฆวาหนะ ผู้สวมอัญมณีทิพย์บนศีรษะ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่าอัญมณีอัศจรรย์
2.14.14
मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः ।
अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा ॥ २.१४.१४ ॥
ผู้ปกครองแดนมรุและนรกด้วย คือเจ้าแห่งยวนะ กษัตริย์ผู้มีกำลังไร้ขอบเขต เหมือนพระวรุณในทิศตะวันตก
2.14.15
भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा ।
स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः ॥ २.१४.१५ ॥
ข้าแต่มหาราช ภคทัตต์ผู้เฒ่า เป็นสหายของบิดาพระองค์ เขาได้น้อมตัวลงต่อพระองค์ทั้งด้วยวาจาและโดยเฉพาะด้วยการกระทำ
2.14.16
स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि ।
प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः ॥ २.१४.१६ ॥
ผู้ผูกพันด้วยความรัก และจงรักภักดีต่อพระองค์ในใจเหมือนบิดา กษัตริย์ผู้ไปถึงขอบด้านใต้ของแผ่นดินทางทิศตะวันตก
2.14.17
मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः ।
स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः ॥ २.१४.१७ ॥
ลุงฝ่ายมารดาของพระองค์ วีรบุรุษปุรุชิตผู้เพิ่มพูนวงศ์แห่งกุนตี เพียงผู้เดียวที่ด้วยความรักได้ให้คำแนะนำแก่พระองค์ได้ดี ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู
2.14.18
जरासन्धं गतस्त्वेव पुरा यो न मया हतः ।
पुरुषोत्तमविज्ञातो योसौ चेदिषु दुर्मतिः ॥ २.१४.१८ ॥
ผู้ที่เคยไปหาจรสันธะในกาลก่อน ซึ่งข้าพเจ้ามิได้สังหาร ผู้ที่ข้าพเจ้ารู้จักว่าเป็นปุรุโษตตมะ ผู้มีจิตชั่วร้ายในหมู่เจทิ คือผู้นั้น
2.14.19
आत्मानं प्रतिजानाति लोकेऽस्मिन्पुरुषोत्तमम् ।
आदत्ते सततं मोहाद्यः स चिह्नं च मामकम् ॥ २.१४.१९ ॥
ผู้ที่ในโลกนี้อ้างตนว่าเป็นปุรุโษตตมะ และด้วยความหลงอยู่เสมอ ยึดเอาเครื่องหมายของข้าพเจ้าไปใช้ ผู้นั้นคือเช่นนั้นแหละ
2.14.20
वङ्गपुण्ड्रकिरातेषु राजा बलसमन्वितः ।
पौण्ड्रको वासुदेवेति योसौ लोकेऽभिविश्रुतः ॥ २.१४.२० ॥
ในหมู่วังคะ ปุณฑระ และกิราตะ กษัตริย์ปุณฑรกะผู้มีกำลัง ผู้มีชื่อเสียงโด่งดังในโลกว่า วาสุเทพ ผู้นั้นคือเขา
2.14.21
चतुर्थभाङ्महाराज भोज इन्द्रसखो बली ।
विद्याबलाद्यो व्यजयत्स पाण्ड्यक्रथकैशिकान् ॥ २.१४.२१ ॥
ข้าแต่มหาราช โภชผู้เป็นสหายของพระอินทร์ ผู้มีกำลังและได้ส่วนหนึ่งในสี่ ผู้ด้วยกำลังแห่งวิทยาได้เอาชนะปาณฑยะ กระถะ และไกศิกะ คนนั้นแหละ
2.14.22
भ्राता तस्याकृतिः शूरो जामदग्न्यसमोऽभवत् ।
स भक्तो मागधं राजा भीष्मकः परवीरहा ॥ २.१४.२२ ॥
น้องชายของเขาเป็นวีรบุรุษผู้มีรูปลักษณ์งดงาม เทียบเท่าบุตรของชมทัคนี เป็นผู้ภักดีต่อกษัตริย์แห่งมคธ คือภีษมกะ ผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู
2.14.23
प्रियाण्याचरतः प्रह्वान्सदा सम्बन्धिनस्ततः ।
भजतो न भजत्यस्मानप्रियेषु व्यवस्थितः ॥ २.१४.२३ ॥
แม้ญาติที่ทำดีต่อเราเสมอและนอบน้อมรับใช้เรา เขาก็ไม่รับใช้เรา เขาตั้งมั่นอยู่ในสิ่งที่ไม่น่าพอใจ
2.14.24
न कुलं सबलं राजन्नभ्यजानात्तथाऽऽत्मनः ।
पश्यमानो यशो दीप्तं जरासन्धमुपस्थितः ॥ २.१४.२४ ॥
ข้าแต่พระราชา เขาไม่รู้จักทั้งเผ่าพันธุ์และกองทัพของตน เมื่อเห็นชื่อเสียงอันรุ่งโรจน์ของตน เขาจึงเข้าไปเฝ้าชรสันธะ
2.14.25
उदीच्याश्च तथा भोजाः कुलान्यष्टादश प्रभो ।
जरासन्धभयादेव प्रतीचीं दिशमास्थिताः ॥ २.१४.२५ ॥
ข้าแต่พระองค์ โภชาทางเหนือและตระกูลทั้งสิบแปดก็หนีไปทางทิศตะวันตก เพราะความกลัวชรสันธะเพียงอย่างเดียว
2.14.26
शूरसेना भद्रकारा बोधाः शाल्वाः पटच्चराः ।
सुस्थलाश्च सुकुट्टाश्च कुलिन्दाः कुन्तिभिः सह ॥ २.१४.२६ ॥
ศูรเสนะ ภัทรการะ โพธะ ศาลวะ ปฏัจจระ สุสถละ สุกุฏฏะ และกุลินทะ พร้อมด้วยกุนติทั้งหลาย
2.14.27
शाल्वायनाश्च राजानः सोदर्यानुचरैः सह ।
दक्षिणा ये च पञ्चालाः पूर्वाः कुन्तिषु कोसलाः ॥ २.१४.२७ ॥
กษัตริย์แห่งศาลวายนะพร้อมด้วยพี่น้องและบริวาร ปัญจาละฝ่ายใต้ และโกศละฝ่ายตะวันออกในหมู่กุนติ
2.14.28
तथोत्तरां दिशं चापि परित्यज्य भयार्दिताः ।
मत्स्याः सन्न्यस्तपादाश्च दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.२८ ॥
มัตสยะก็เช่นกัน ถูกความกลัวบีบคั้น ละทิ้งแม้ทิศเหนือ แล้วไปพึ่งทิศใต้
2.14.29
तथैव सर्वपञ्चाला जरासन्धभायर्दिताः ।
स्वराज्यं सम्परित्यज्य विद्रुताः सर्वतोदिशम् ॥ २.१४.२९ ॥
ปัญจาละทั้งหมดก็เช่นกัน ถูกความกลัวชรสันธะบีบคั้น ละทิ้งแว่นแคว้นของตนทั้งสิ้น แล้วหนีไปทุกทิศ
2.14.30
अग्रतो ह्यस्य पाञ्चालास्तत्रानीके महात्मनः ।
अनिर्गते सारबले मागधेभ्यो गिरिव्रजात् ॥ २.१४.३० ॥
ที่หน้ากองทัพของผู้ยิ่งใหญ่นั้นมีปัญจาละอยู่ ขณะที่มาคธยังไม่ได้ออกมาจากคิริวรชพร้อมกำลังหลัก
2.14.31
उग्रसेनसुतः कंसः पुरा निर्जित्य बान्धवान् ।
बार्हद्रथसुते देव्यावुपागच्छद्वृथामतिः ॥ २.१४.३१ ॥
กังสะ บุตรของอุครเสนะ เมื่อก่อนได้เอาชนะญาติของตนแล้ว ผู้มีความคิดโง่เขลา ได้ไปหาพระมเหสีทั้งสองของบุตรพฤหทรถ
2.14.32
अस्तिः प्रास्तिश्च नाम्ना ते सहदेवानुजेऽबले ।
बलेन तेन स्वज्ञातीनभिभूय वृथामतिः ॥ २.१४.३२ ॥
อัสติและปราสติ เป็นน้องของสหเทวะ ทั้งสองอ่อนแอ ด้วยกำลังนั้น กังสะผู้มีความคิดโง่เขลาได้ข่มญาติของตนเอง
2.14.33
श्रैष्ठ्यं प्राप्तः स तस्यासीदतीवापनयो महान् ।
भोजराजन्यवृद्धैश्च पीड्यमानैर्दुरात्मना ॥ २.१४.३३ ॥
เมื่อได้อำนาจสูงสุดแล้ว ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นได้กระทำความผิดอันใหญ่หลวง และผู้อาวุโสของขุนนางโภชก็ถูกเขาข่มเหง
2.14.34
ज्ञातित्राणमभीप्सद्भिरस्मत्सम्भावना कृता ।
दत्वाऽऽक्रूराय सुतनुं तामाहुकसुतां तदा ॥ २.१४.३४ ॥
เพราะต้องการปกป้องญาติ เราจึงมอบนางผู้ร่างบางคือธิดาของอาหุกะให้แก่อักรูระในครั้งนั้น และทำการเคารพนับถือของเราให้สำเร็จ
2.14.35
सङ्कर्षणद्वितीयेन ज्ञातिकार्यं मया कृतम् ।
हतौ कंससुनामानौ मया रामेण चाप्युत ॥ २.१४.३५ ॥
ข้าพเจ้าพร้อมด้วยสังกรรษณะเป็นคู่ที่สอง ได้ทำกิจของญาติสำเร็จ บุตรทั้งสองผู้มีชื่อตามกังสะก็ถูกสังหารโดยข้าพเจ้าและพระราม
2.14.36
हत्वा कंसं तथैवादौ जरासन्धस्य बिभ्यतः ।
मया रामेण चान्यत्र ज्ञातयः परिपालितः ॥ २.१४.३६ ॥
เมื่อได้สังหารกังสะก่อนแล้ว และในเรื่องชรสันธะผู้หวาดกลัวก็เช่นกัน ญาติของเราได้รับการปกป้องในที่อื่นโดยข้าพเจ้าและพระราม
2.14.37
भये तु समतिक्रान्ते जरासन्धे समुद्यते ।
मन्त्रोऽयं मन्त्रितो राजन्कुलैरष्टादशावरैः ॥ २.१४.३७ ॥
แต่เมื่อความกลัวผ่านพ้นไปและชรสันธะลุกขึ้นแล้ว ข้าแต่พระราชา แผนการนี้ได้รับการปรึกษาหารือโดยตระกูลสิบแปดตระกูลที่ด้อยกว่า
2.14.38
अनारमन्तो निघ्नन्तो महास्त्रैः शत्रुघातिभिः ।
न हन्यामो वयं तस्य त्रिभिर्वर्षशतैर्बलम् ॥ २.१४.३८ ॥
แม้เราจะโจมตีเขาด้วยอาวุธใหญ่ที่สังหารศัตรูอย่างไม่เพลิดเพลิน เราก็ไม่สามารถสังหารกองทัพของเขาได้ในสามร้อยปี
2.14.39
तस्य ह्यमरसङ्काशौ बलेन बलिनां वरौ ।
नामभ्यां हंसडिबिकावशस्त्रनिधनावुभौ ॥ २.१४.३९ ॥
บุตรทั้งสองของเขา เทียบเท่าเหล่าอมร ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง คือหังสะและดิภกะ ทั้งสองไม่ถูกอาวุธใดสังหาร
2.14.40
तावुभौ सहितौ वीरौ जरासन्धश्च वीर्यवान् ।
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः ॥ २.१४.४० ॥
วีรบุรุษทั้งสองนั้นพร้อมกับชรสันธะผู้มีพลัง สามคนนี้เพียงพอสำหรับสามโลก นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
2.14.41
न हि केवलमस्माकं यावन्तोऽन्ये च पार्थिवाः ।
तथैव तेषामासीच्च बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ॥ २.१४.४१ ॥
ไม่ใช่เพียงพวกเราเท่านั้น แต่กษัตริย์องค์อื่นๆ ทั้งหมดก็มีความคิดเช่นเดียวกัน โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา
2.14.42
अष्टादश मया तस्य सङ्ग्रामा रोमहर्षणाः ।
दत्ता न च हतो राजञ्जरासन्धो महाबलः ॥ २.१४.४२ ॥
ข้าได้ทำให้เขาต้องรบกันสิบแปดครั้งที่ทำให้ขนลุกชัน แต่ โอ กษัตริย์ ท้าวชราสันธะผู้มีพลังมหาศาลก็ยังไม่ถูกสังหาร
2.14.43
अथ हंस इति ख्यातः कश्चिदासीन्महान्नृपः ।
रामेण स हतस्तत्र सङ्ग्रामेऽष्टादशावरे ॥ २.१४.४३ ॥
ต่อมามีกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่องค์หนึ่งที่รู้จักกันในนามหังสะ เขาถูกพระรามสังหารในการรบที่นั่น ในการรบครั้งที่สิบแปดหรือครั้งหลังจากนั้น
2.14.44
हतो हंस इति प्रोक्तस्य केनापि भारत ।
तच्छ्रुत्वा डिबिको राजन्यमुनाम्भस्यमज्जत ॥ २.१४.४४ ॥
โอ ภารตะ เมื่อมีผู้กล่าวว่าหังสะถูกสังหารแล้ว โอ กษัตริย์ ดิพิกะได้ยินดังนั้นก็จมลงในน้ำแม่น้ำยมุนา
2.14.45
विना हसेन लोकेऽस्मिन्नाहं जीवितुमुत्सहे ।
इत्येतां मतिमास्थाय डिबिको निधनं गतः ॥ २.१४.४५ ॥
ในโลกนี้ ข้าไม่ปรารถนาจะมีชีวิตอยู่โดยปราศจากหังสะ ดิพิกะตั้งจิตอย่างนี้แล้วก็ไปสู่ความตาย
2.14.46
तथा तु डिबिकं श्रुत्वा हंसः परुपुरञ्जयः ।
प्रपेदे यमुनामेव सोपि तस्यां न्यमज्जत ॥ २.१४.४६ ॥
ฝ่ายหังสะผู้พิชิตเมืองศัตรู เมื่อได้ยินการตายของดิพิกะก็เช่นเดียวกัน จึงไปยังแม่น้ำยมุนาและจมลงในนั้นเอง
2.14.47
तौ स राजा जराजन्धः श्रुत्वा च निधनं गतौ ।
पुरं शून्येन मनसा प्रययौ भरतर्षभ ॥ २.१४.४७ ॥
โอ ผู้เป็นยอดของภรตวงศ์ เมื่อท้าวชราสันธะทรงทราบการตายของทั้งสองนั้น ก็เสด็จกลับเมืองของพระองค์ด้วยใจที่ว่างเปล่า
2.14.48
ततो वयमित्रघ्न तस्मिन्प्रतिगते नृपे ।
पुनरान्दिनः सर्वे मधुरायां वसामहे ॥ २.१४.४८ ॥
โอ ผู้สังหารศัตรู เมื่อกษัตริย์องค์นั้นเสด็จกลับไปแล้ว พวกเราทุกคนก็กลับมาอยู่ในมถุราอีกครั้งด้วยความชื่นชมยินดี
2.14.49
यदा त्वभ्येत्य पितरं सा वै राजीवलोचना ।
कंसभार्या जरासन्धं दुहिता मागधं नृपम्।
चोदयत्येव राजेन्द्र पतिव्यसनदुःखिता ॥ २.१४.४९ ॥
โอ จอมกษัตริย์ เมื่อภรรยาของกังสะผู้มีดวงตาดุจดอกบัวนั้น ธิดาของท้าวชราสันธะกษัตริย์แห่งมคธ เสียใจเพราะสามีสิ้นชีพ นางก็ไปหาบิดาและยุยงให้ท่านดำเนินการ
2.14.50
पतिघ्नं मे जहीत्येवं पुनः पुनररिन्दम ।
ततो वयं महाराज तं मन्त्रं पूर्वमन्त्रितम् ॥ २.१४.५० ॥
โอ ผู้ปราบศัตรู นางกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า ‘จงฆ่าผู้ที่ฆ่าสามีของข้า’ โอ มหาราช ดังนั้นพวกเราจึงได้ยึดถือแนวทางที่เคยปรึกษาหารือกันไว้ก่อนแล้วนั้น
2.14.51
संस्मरन्तो विमनसो व्यपयाता नराधिप ।
पृथक्त्वेन महाराज सङ्क्षिप्य महतीं श्रियम् ॥ २.१४.५१ ॥
โอ ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ พวกเราระลึกถึงเรื่องนั้นด้วยใจที่หดหู่ แล้วจึงแยกย้ายกันไป โอ มหาราช ละทิ้งทรัพย์สมบัติอันยิ่งใหญ่ไว้เบื้องหลัง
2.14.52
पलायामो भयात्तस्य ससुतज्ञातिबान्धवाः ।
इति सञ्चिन्त्य सर्वे स्म प्रतीचीं दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.५२ ॥
เพราะกลัวท่าน พวกเราจะหนีไปพร้อมบุตร ญาติ และพี่น้อง เมื่อคิดเช่นนี้แล้ว พวกเราทุกคนจึงมุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตก
2.14.53
कुशस्थलीं पुरीं रम्यां रैवतेनोपशोभिताम् ।
ततो निवेशं तस्यां च कृतवन्तो वयं नृप ॥ २.१४.५३ ॥
โอ กษัตริย์ จากนั้นพวกเราได้สร้างที่ตั้งถิ่นฐานในนครกุศสถลีที่งดงาม ซึ่งเป็นที่ประดับด้วยไรวตะ
2.14.54
तथैव दुर्गसंस्कारं देवैरपि दुरासदम् ।
स्त्रियोऽपि यस्यां युध्येयुः किमु वृष्णिमहारथाः ॥ २.१४.५४ ॥
พวกเราได้สร้างป้อมปราการที่แม้เทวดาก็แทบจะโจมตีไม่ได้ ในเมืองนั้นแม้สตรียังสามารถรบได้ จะกล่าวไปไยถึงมหารถีแห่งวฤษณี
2.14.55
तस्यां वयममित्रघ्न निवसामोऽकुतोभयाः ।
आलोच्य गिरिमुख्यं तं मागधं तीर्णमेव च ॥ २.१४.५५ ॥
โอ ผู้สังหารศัตรู พวกเราอาศัยอยู่ที่นั่นโดยไม่หวาดกลัวสิ่งใดเลย และได้ข้ามภูเขาสำคัญของมคธ (ของท้าวชราสันธะ) ไปแล้วด้วย
2.14.56
माधवाः कुरुशार्दूल परां मुदमवाप्नुवन् ।
एवं वयं जरासन्धादभितः कृतकिल्बिषाः ॥ २.१४.५६ ॥
โอ เสือในหมู่กุรุ วงศ์มาธวะได้รับความยินดีอย่างยิ่ง เช่นนี้แหละ พวกเราถูกท้าวชราสันธะทำให้กลายเป็นผู้มีความผิดจากทุกทิศ
2.14.57
सामर्थ्यवन्तः सम्बन्धाद्गोमन्तं समुपाश्रिताः ।
त्रियोजनायतं सद्म त्रिस्कन्धं योजनावधि ॥ २.१४.५७ ॥
เพราะเป็นผู้มีกำลัง และด้วยความเป็นญาติกัน พวกเราจึงไปพึ่งพาอาศัยที่โคมันตะ ที่พักนั้นยาวสามโยชน์ มีสามชั้น และกินพื้นที่หนึ่งโยชน์เต็ม
2.14.58
योजनान्ते शतद्वारं वीरविक्रमतोरणम् ।
अष्टादशावरैर्नद्धं क्षत्रियैर्युद्धदुर्मदैः ॥ २.१४.५८ ॥
ที่ปลายโยชน์หนึ่งมีเมืองที่มีประตูร้อยบาน และซุ้มประตูอันแสดงความกล้าหาญของวีรบุรุษ มีกษัตริย์ผู้น้อยกว่าสิบแปดองค์ซึ่งเมามันในการรบคอยเฝ้ารักษา
2.14.59
अष्टादश सहस्राणि भ्रातृणां सन्ति नः कले ।
आहुकस्य शतं पुत्रा एकैकस्त्रिदशावरः ॥ २.१४.५९ ॥
ในวงศ์ของพวกเรามีพี่น้องถึงสิบแปดพันคน อาหุกะมีบุตรหนึ่งร้อยคน และแต่ละคนก็รองจากเทวดาเท่านั้น
2.14.60
चारुदेष्णः सह भ्रात्रा चक्रदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च रोहिणेयश्च साम्बः प्रद्युम्न एव च ॥ २.१४.६० ॥
จารุเทษณะพร้อมด้วยพี่ชาย จักรเทวะ แล้วก็สาตยกิ ข้าพเจ้าเอง โรหิเณยะ (พระพลราม) สามพะ และแม้แต่ประทยุมนะ
2.14.61
एवमेते रथाः सप्त राजन्नन्यान्निबोध मे ।
कृतवर्मा ह्यनाधृष्टिः समीकः समिर्तिजयः ॥ २.१४.६१ ॥
ดูกรพระราชา นี่คือรถศึกทั้งเจ็ดนั้น ท่านจงฟังจากข้าพเจ้าถึงผู้อื่นต่อไป คือกฤตวรมัน อนาธฤษฏิ สมีกะ และสมิติญชยะ
2.14.62
कङ्कः शङ्कुश्च कुन्तिश्च सप्तैते वै महारथाः ।
प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भानुरक्रूरसारणौ ॥ २.१४.६२ ॥
กังกะ ศังกุ และกุนติ เหล่านี้เจ็ดคนเป็นมหารถ และประทยุมนะ อนิรุทธะ ภานุ อักรูระ และสารณะ
2.14.63
निशठश्च गदश्चैव सप्त चैते महारथाः ।
विकमो झिल्लिबभ्रू च उद्धवोऽथ विदूरथः ॥ २.१४.६३ ॥
นิศฐะและคทะ เหล่านี้เจ็ดคนเป็นมหารถ วิกรมะ ฌิลลิพภรู อุทธวะ และวิทูรถ
2.14.64
वसुदेवोग्रसेनौ च सप्तैते मन्त्रिपुङ्गवाः ।
प्रसेनजिच्च यमलो राजराजगुणान्वितः ॥ २.१४.६४ ॥
วสุเทพและอุคเรเสน เหล่านี้เจ็ดคนเป็นอำมาตย์ผู้ประเสริฐ และประเสนชิตกับยมละ ผู้ประกอบด้วยคุณธรรมของจอมกษัตริย์
2.14.65
स्यमन्तको मणिर्यस्य रुक्मं निस्रुवते बहु ।
पुत्रौ चान्धकभोजस्य वृद्धो राजा च ते दश ॥ २.१४.६५ ॥
แก้วสยมันตกะ ซึ่งทองคำไหลออกมามากมาย บุตรทั้งสองของอันธกะและโภชะ พระราชาผู้ชราภาพ และบุตรสิบคนของท่าน
2.14.66
वज्रसंहनना वीरी वीर्यवन्तो महाबलाः ।
स्मरन्तो मध्यमं देशं वृष्णिवीरा गतज्वराः ॥ २.१४.६६ ॥
วีรบุรุษแห่งวฤษณิ มีร่างแข็งแกร่งดุจสายฟ้า ทรงพลังและมีกำลังมหาศาล ระลึกถึงมัธยมเทศ ปราศจากความกระวนกระวาย
2.14.67
पाण्डवैश्चापि सततं नाथवन्तो वयं नृप ।
सर्वसम्पद्गुणैः सिद्धे तस्मिन्नेवं व्यवस्थिते ॥ २.१४.६७ ॥
ดูกรพระราชา พวกเราก็มีผู้คุ้มครองเสมอด้วยปาณฑพ เมื่อกิจการนั้นสำเร็จด้วยคุณทั้งปวงแห่งความมั่งคั่ง และจัดการไว้อย่างนี้แล้ว
2.14.68
क्षत्रे सम्राजमात्मानं कर्तुमर्हसि भारत ।
दुर्योधनं शान्तनवं द्रोणं द्रौणायनिं कृपम् ॥ २.१४.६८ ॥
ดูกรภารตะ ท่านควรทำตนให้เป็นจักรพรรดิในหมู่นักรบ พร้อมทั้งทุรโยธน์ ภีษมะบุตรศานตนุ โทรณะ บุตรของโทรณะคืออัศวัตถามา และกฤปะ
2.14.69
कर्णं च शिशुपालं च रुक्मिणं च धनुर्धरम् ।
एकलव्यं द्रुमं श्वेतं शैब्यं शकुनिमेव च ॥ २.१४.६९ ॥
กรรณะ ศิศุปาละ รุกมิณผู้เป็นนักธนู เอกลวยะ ทรุมะ เศวตะ ไศพยะ และศกุนิด้วย
2.14.70
एतानजित्वा सङ्ग्रामे कथं शक्नोषि तं क्रतुम् ।
तथैते गौरवेणैव न योत्स्यन्ति नराधिपाः ॥ २.१४.७० ॥
หากไม่ชนะเหล่านี้ในการสงคราม ท่านจะสามารถประกอบยัญพิธีนั้นได้อย่างไร และเหล่าเจ้าแห่งมนุษย์เหล่านี้จะไม่รบด้วยความเคารพแต่เพียงอย่างเดียว
2.14.71
एकस्तत्र बलोन्मत्तः कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
योत्स्यते स परामर्षी दिव्यास्रबलगर्वितः ॥ २.१४.७१ ॥
ที่นั่น กรรณะ บุตรของวิกรรตนะ ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ผยองด้วยกำลัง เพียงผู้เดียวจะรบ ผู้นั้นมีความโกรธเคือง และภูมิใจในพลังของทิพยาวุธ
2.14.72
न तु शक्यं जरासन्धे जीवमाने महाबल ।
राजसूयस्त्वयाऽवाप्तुमेषा राजन्मतिर्मम ॥ २.१४.७२ ॥
แต่ดูกรผู้มีกำลังมหาศาล ตราบใดที่ชราสันธะยังมีชีวิตอยู่ ท่านไม่อาจได้ราชสูยะ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า ดูกรพระราชา
2.14.73
तेन रुद्धा हि राजानः सर्वे जित्वा गिरिव्रजे ।
कन्दरे पर्वतेन्द्रस्य सिंहेनेव महाद्विपाः ॥ २.१४.७३ ॥
ชราสันธะนั้นได้ปราบเหล่ากษัตริย์ทั้งปวงและขังไว้ที่คิริวราชะ ดุจสิงโตขังช้างใหญ่ไว้ในถ้ำของจอมเขา
2.14.74
स हि राजा जरासन्धो यियक्षुर्वसुधाधिपैः ।
अभिषिक्तः स राजन्यैः सहस्रैरुत चाष्टभिः।
महादेवं महात्मानमुमापतिमरिन्दम ॥ २.१४.७४ ॥
พระราชาชราสันธะนั้น ปรารถนาจะประกอบยัญพิธี ได้รับการอภิเษกโดยเจ้าแห่งแผ่นดินและกษัตริย์นับพันกับอีกแปดคน ดูกรผู้ปราบศัตรู ท่านบูชามหาเทพผู้มีใจประเสริฐ เจ้าแห่งอุมา
2.14.75
आराध्य तपसोग्रेण निर्जितास्तेन पार्थिवाः ।
प्रतिज्ञायाश्च पारं स गतः पार्थिवसत्तम ॥ २.१४.७५ ॥
ท่านบำเพ็ญตบะอันร้อนแรงเพื่อบูชาพระองค์ จึงปราบเจ้าแผ่นดินทั้งหลายได้ ดูกรผู้ประเสริฐแห่งกษัตริย์ ท่านได้บรรลุถึงความสำเร็จแห่งคำปฏิญาณแล้ว
2.14.76
स हि निर्जित्य निर्जित्य पार्थिवान्पृतनागतान् ।
पुरमानीय बद्ध्वा च चकार पुरुषव्रजम् ॥ २.१४.७६ ॥
ท่านปราบเจ้าแผ่นดินที่มากับกองทัพซ้ำแล้วซ้ำเล่า นำมาไว้ในเมือง ผูกมัดไว้ และทำให้เป็นหมู่ใหญ่ของเชลย
2.14.77
वयं चैव महाराज जरासन्धभयात्तदा ।
मधुरा सम्परित्यज्य गता द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.१४.७७ ॥
ดูกรมหาราช แม้พวกเราก็ด้วยความกลัวชราสันธะในครั้งนั้น ได้ละทิ้งมถุราไปยังนครทวารกา
2.14.78
यदि त्वेनं महाराज यज्ञं प्राप्तुमभीप्ससि ।
यतस्व तेषां मोक्षाय जरासन्धवधाय च ॥ २.१४.७८ ॥
ดูกรมหาราช หากท่านปรารถนาจะได้ยัญพิธีนี้ จงพยายามเพื่อปลดปล่อยเหล่ากษัตริย์นั้น และเพื่อการสังหารชราสันธะ
2.14.79
समारम्भो न शक्योऽयमन्यथा कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य कार्त्स्न्येन कर्तुं मतिमतां वर ॥ २.१४.७९ ॥
ดูกรเชื้อสายกุรุ ผู้ประเสริฐแห่งปัญญาชน การเริ่มต้นนี้จะทำไม่ได้ด้วยวิธีอื่นนอกจากการประกอบราชสูยะยัญให้ครบถ้วน
2.14.80
इत्येषा मे मती राजन्यथा वा मन्यसेऽनघ ।
एवं गते ममाचक्ष्व स्वयं निश्चित्य हेतुभिः ॥ २.१४.८० ॥
ดูกรพระราชา นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า หรือหากท่านคิดเป็นอย่างอื่น ดูกรผู้ไร้บาป ในสถานการณ์เช่นนี้ จงตัดสินใจด้วยเหตุผลของท่านเองแล้วบอกข้าพเจ้า