మహాభారతం · అధ్యాయం 2.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.14.1
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि ।
जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत ॥ २.१४.१ ॥
మహారాజా, అన్ని గుణాలతో మీరు రాజసూయ యాగానికి అర్హులు. భారతా, మీకు అంతా తెలుసు; అయినా కొంత చెబుతాను.
2.14.2
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम् ।
तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम् ॥ २.१४.२ ॥
జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు మిగిల్చిన క్షత్రియ వర్గమే, లోకంలో 'క్షత్రం' అనే పేరుతో తరువాత వచ్చింది.
2.14.3
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप ।
निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ ॥ २.१४.३ ॥
భూపతీ, క్షత్రియులు ఈ కలుషిత సంకల్పం చేశారు. భరతశ్రేష్ఠా, అది ఆజ్ఞా వచనాలతో మీకు ఇక్కడ తెలిసినదే.
2.14.4
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते ।
राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि ॥ २.१४.४ ॥
ఐల మరియు ఇక్ష్వాకు వంశాల మూలాన్ని వారు వివరిస్తారు. భూమిపై శ్రేణులుగా ఉన్న రాజులు, ఇతర క్షత్రియులు కూడా అలాగే.
2.14.5
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः ।
तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ ॥ २.१४.५ ॥
రాజా, ఐల వంశీయులు, అలాగే ఇక్ష్వాకు వంశపు రాజులు ఉన్నారు. ఆ నూరు కులాలను తెలుసుకో, భరతశ్రేష్ఠా.
2.14.6
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान् ।
भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम् ॥ २.१४.६ ॥
యయాతి వంశంలో భోజుల విస్తారం గుణాల వల్ల గొప్పది. మహారాజా, ఈనాడు అది నాలుగు దిశలకు విస్తరించింది.
2.14.7
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते ।
इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः ॥ २.१४.७ ॥
వారి అదే సంపదను సమస్త క్షత్రియులు సేవిస్తున్నారు. రాజా, ఇప్పుడే భూపతి జరాసంధుడు కూడా (అలాగే సేవించబడుతున్నాడు).
2.14.8
अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः ।
स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः ॥ २.१४.८ ॥
వారి కులాల సంపదను జయించి, అభిషేకితుడై, అతడు రాజుల తలలపై నిలిచి ఉన్నాడు; తన బలంతో వారిని పూర్తిగా అణచివేసి.
2.14.9
सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत ।
प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत् ॥ २.१४.९ ॥
అతడు భూమధ్యభాగాన్ని అనుభవించి, పరస్పర భేదాన్ని కలిగించాలని తలచాడు. ఏ పరమ ప్రభువు రాజో, ఎవరి ఏకాధిపత్యం కింద జగత్తు ఉందో (అతడే).
2.14.10
स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः ।
तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः ॥ २.१४.१० ॥
మహారాజా, అతడు యోగబలంతో సామ్రాజ్యాన్ని పొందాడు. ఆ జరాసంధుని పూర్తిగా ఆశ్రయించి ఆ రాజు (అతనికి లోబడి ఉన్నాడు).
2.14.11
राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान् ।
तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः ॥ २.१४.११ ॥
రాజా, ప్రతాపవంతుడైన శిశుపాలుడు సేనాపతి అయ్యాడు. మహారాజా, అతడు శిష్యుడిలా అతని ఎదుట సేవకు ఉపస్థితుడై ఉన్నాడు.
2.14.12
वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः ।
अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ ॥ २.१४.१२ ॥
వక్రుడు, కరూషాధిపతి, మాయాయోధుడు, మహాబలుడు; మరో ఇద్దరు మహాపరాక్రమశాలులు, మహాత్ములు కూడా అతనినే ఆశ్రయించారు.
2.14.13
जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ ।
वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः।
मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः ॥ २.१४.१३ ॥
మహావీర్యుడైన జరాసంధుడిని, ఆ ఇద్దరు హింస, డింబికులను, కరూషుని వక్రదంతుడు, కరభుడు, మేఘవాహనుడు; తలపై దివ్యమణిని ధరించేవారు, అద్భుతమణిగా తెలిసినది.
2.14.14
मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः ।
अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा ॥ २.१४.१४ ॥
మరువు, నరకుడిని కూడా పాలించే యవనుల అధిపతి, అపరిమిత బలముగల రాజు, పశ్చిమ దిశలో వరుణుని వలె.
2.14.15
भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा ।
स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः ॥ २.१४.१५ ॥
మహారాజా, వృద్ధుడైన భగదత్తుడు నీ తండ్రికి స్నేహితుడు; అతడు మాటతో, పనితో, ప్రత్యేకంగా అతనికి నమస్కరించినవాడు.
2.14.16
स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि ।
प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः ॥ २.१४.१६ ॥
స్నేహబంధంతో కట్టుబడి, మనసులో తండ్రివలె నీపై భక్తి కలవాడు; పశ్చిమాన, భూమి దక్షిణ అంచువైపు ఉన్న రాజు.
2.14.17
मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः ।
स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः ॥ २.१४.१७ ॥
నీ మేనమామ, శూరుడు పురుజిత్, కుంతి వంశాన్ని వర్ధిల్లజేసేవాడు; అతడు నీకు స్నేహంతో, ఒంటరిగానే సమర్థ మంత్రాలోచన కలవాడు, శత్రునాశకుడు.
2.14.18
जरासन्धं गतस्त्वेव पुरा यो न मया हतः ।
पुरुषोत्तमविज्ञातो योसौ चेदिषु दुर्मतिः ॥ २.१४.१८ ॥
పూర్వం జరాసంధుని వద్దకు వెళ్లినవాడు, నేను చంపనివాడు, పురుషోత్తముడైన నాకు తెలిసినవాడు; ఆ దుర్మతి చేదులలో ఉన్నవాడు.
2.14.19
आत्मानं प्रतिजानाति लोकेऽस्मिन्पुरुषोत्तमम् ।
आदत्ते सततं मोहाद्यः स चिह्नं च मामकम् ॥ २.१४.१९ ॥
ఈ లోకంలో తనను పురుషోత్తముడని ప్రకటించుకుని, మోహంతో ఎల్లప్పుడూ నా చిహ్నాలను ధరించేవాడు—అతడు అలాంటివాడే.
2.14.20
वङ्गपुण्ड्रकिरातेषु राजा बलसमन्वितः ।
पौण्ड्रको वासुदेवेति योसौ लोकेऽभिविश्रुतः ॥ २.१४.२० ॥
వంగ, పుండ్ర, కిరాతుల మధ్య బలసమేతుడైన రాజు పౌండ్రకుడు; 'వాసుదేవుడు' అనే పేరుతో లోకంలో ప్రసిద్ధుడైనవాడు అతడే.
2.14.21
चतुर्थभाङ्महाराज भोज इन्द्रसखो बली ।
विद्याबलाद्यो व्यजयत्स पाण्ड्यक्रथकैशिकान् ॥ २.१४.२१ ॥
మహారాజా, ఇంద్రుని మిత్రుడూ బలవంతుడూ అయిన భోజుడు, నాలుగవ భాగానికి అధికారి; విద్యాబలంతో పాండ్యులు, క్రథులు, కైశికులను జయించినవాడు అతడే.
2.14.22
भ्राता तस्याकृतिः शूरो जामदग्न्यसमोऽभवत् ।
स भक्तो मागधं राजा भीष्मकः परवीरहा ॥ २.१४.२२ ॥
అతని సోదరుడు, వీరుడు, జామదగ్న్యునితో సమానుడు, మాగధుని భక్తుడు అయిన రాజు భీష్మకుడు—శత్రువీరులను సంహరించువాడు.
2.14.23
प्रियाण्याचरतः प्रह्वान्सदा सम्बन्धिनस्ततः ।
भजतो न भजत्यस्मानप्रियेषु व्यवस्थितः ॥ २.१४.२३ ॥
ఎల్లప్పుడూ మాకు ప్రియమైన కార్యాలు చేస్తూ, వినయంగల బంధువులు మమ్మల్ని సేవిస్తుంటే, అతడు మమ్మల్ని సేవించడు; అప్రియమైన పనులలో నిలిచి ఉంటాడు.
2.14.24
न कुलं सबलं राजन्नभ्यजानात्तथाऽऽत्मनः ।
पश्यमानो यशो दीप्तं जरासन्धमुपस्थितः ॥ २.१४.२४ ॥
ఓ రాజా, అతడు తన కులాన్ని, సేనను గుర్తించలేదు; తన ప్రకాశించే కీర్తిని చూసుకుంటూ జరాసంధుని వద్దకు చేరాడు.
2.14.25
उदीच्याश्च तथा भोजाः कुलान्यष्टादश प्रभो ।
जरासन्धभयादेव प्रतीचीं दिशमास्थिताः ॥ २.१४.२५ ॥
ఓ ప్రభూ, ఉత్తర దిశ భోజులు, పద్దెనిమిది కులాలు జరాసంధుని భయం వల్లనే పశ్చిమ దిక్కును ఆశ్రయించాయి.
2.14.26
शूरसेना भद्रकारा बोधाः शाल्वाः पटच्चराः ।
सुस्थलाश्च सुकुट्टाश्च कुलिन्दाः कुन्तिभिः सह ॥ २.१४.२६ ॥
శూరసేనులు, భద్రకారులు, బోధులు, శాల్వులు, పటచ్చరులు, సుస్థలులు, సుకుట్టులు, కులిందులు కుంతులతో కలిసి.
2.14.27
शाल्वायनाश्च राजानः सोदर्यानुचरैः सह ।
दक्षिणा ये च पञ्चालाः पूर्वाः कुन्तिषु कोसलाः ॥ २.१४.२७ ॥
శాల్వాయనులైన రాజులు తమ సోదరులు, అనుచరులతో కలిసి, దక్షిణ పాంచాలురు, కుంతుల మధ్య తూర్పు కోసలులు.
2.14.28
तथोत्तरां दिशं चापि परित्यज्य भयार्दिताः ।
मत्स्याः सन्न्यस्तपादाश्च दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.२८ ॥
అలాగే భయపీడితులైన మత్స్యులు ఉత్తర దిక్కును కూడా విడిచి దక్షిణ దిక్కును ఆశ్రయించారు.
2.14.29
तथैव सर्वपञ्चाला जरासन्धभायर्दिताः ।
स्वराज्यं सम्परित्यज्य विद्रुताः सर्वतोदिशम् ॥ २.१४.२९ ॥
అలాగే జరాసంధుని భయంతో పీడితులైన పాంచాలులందరూ తమ రాజ్యాన్ని పూర్తిగా విడిచి అన్ని దిక్కులకు పారిపోయారు.
2.14.30
अग्रतो ह्यस्य पाञ्चालास्तत्रानीके महात्मनः ।
अनिर्गते सारबले मागधेभ्यो गिरिव्रजात् ॥ २.१४.३० ॥
ఆ మహాత్ముని సైన్యానికి ముందు పాంచాలురు ఉన్నారు; మాగధులు గిరివ్రజం నుండి తమ ప్రధాన సైన్యంతో బయలుదేరలేదు.
2.14.31
उग्रसेनसुतः कंसः पुरा निर्जित्य बान्धवान् ।
बार्हद्रथसुते देव्यावुपागच्छद्वृथामतिः ॥ २.१४.३१ ॥
ఉగ్రసేనుని కుమారుడైన కంసుడు పూర్వం తన బంధువులను జయించి, వృథామతియై బృహద్రథుని కుమారుని ఇద్దరు భార్యల వద్దకు వెళ్లాడు.
2.14.32
अस्तिः प्रास्तिश्च नाम्ना ते सहदेवानुजेऽबले ।
बलेन तेन स्वज्ञातीनभिभूय वृथामतिः ॥ २.१४.३२ ॥
అస్తి, ప్రాస్తి అనే సహదేవుని ఇద్దరు తమ్ములు బలహీనులు; ఆ బలంతో వృథామతియైన కంసుడు తన స్వజనులను అణచివేశాడు.
2.14.33
श्रैष्ठ्यं प्राप्तः स तस्यासीदतीवापनयो महान् ।
भोजराजन्यवृद्धैश्च पीड्यमानैर्दुरात्मना ॥ २.१४.३३ ॥
శ్రేష్ఠతను పొందిన ఆ దుష్టాత్ముడు అత్యంత పెద్ద అన్యాయం చేశాడు; భోజ రాజవంశపు పెద్దలను కూడా అతడు పీడించాడు.
2.14.34
ज्ञातित्राणमभीप्सद्भिरस्मत्सम्भावना कृता ।
दत्वाऽऽक्रूराय सुतनुं तामाहुकसुतां तदा ॥ २.१४.३४ ॥
జ్ఞాతులను రక్షించాలని కోరి, మేము అప్పుడు ఆహుకుని కుమార్తె, సుందర దేహి అయిన ఆమెను అక్రూరునకు ఇచ్చి ఆలోచన చేశాము.
2.14.35
सङ्कर्षणद्वितीयेन ज्ञातिकार्यं मया कृतम् ।
हतौ कंससुनामानौ मया रामेण चाप्युत ॥ २.१४.३५ ॥
సంకర్షణుని (బలరాముని) సహాయంతో నేను జ్ఞాతుల కార్యాన్ని నెరవేర్చాను; నాచేత, రాముడిచేత కూడా కంసుని పేరు గల ఇద్దరు కుమారులు హతులయ్యారు.
2.14.36
हत्वा कंसं तथैवादौ जरासन्धस्य बिभ्यतः ।
मया रामेण चान्यत्र ज्ञातयः परिपालितः ॥ २.१४.३६ ॥
మొదట కంసుని వధించి, అలాగే భయపడిన జరాసంధుని విషయంలో నాచేత, రాముడిచేత ఇతర చోట్ల కూడా జ్ఞాతులు రక్షించబడ్డారు.
2.14.37
भये तु समतिक्रान्ते जरासन्धे समुद्यते ।
मन्त्रोऽयं मन्त्रितो राजन्कुलैरष्टादशावरैः ॥ २.१४.३७ ॥
కానీ భయం దాటిపోయి, జరాసంధుడు లేచినప్పుడు, ఓ రాజా, పద్దెనిమిది చిన్న కులాలు ఈ ఆలోచన చేశాయి.
2.14.38
अनारमन्तो निघ्नन्तो महास्त्रैः शत्रुघातिभिः ।
न हन्यामो वयं तस्य त्रिभिर्वर्षशतैर्बलम् ॥ २.१४.३८ ॥
మహాస్త్రాలతో శత్రువులను సంహరిస్తూ, సంతోషం లేకున్నా, మూడు వందల సంవత్సరాలలో కూడా అతని సైన్యాన్ని మేము చంపలేము.
2.14.39
तस्य ह्यमरसङ्काशौ बलेन बलिनां वरौ ।
नामभ्यां हंसडिबिकावशस्त्रनिधनावुभौ ॥ २.१४.३९ ॥
అమరులతో సమానులు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠులు, హంస, డింబకులనే పేర్లు కలిగి, శస్త్రాలతో మరణించనివారు - అతని ఇద్దరూ.
2.14.40
तावुभौ सहितौ वीरौ जरासन्धश्च वीर्यवान् ।
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः ॥ २.१४.४० ॥
ఆ ఇద్దరు వీరులు కలిసి, పరాక్రమవంతుడైన జరాసంధుడు కూడా, ముగ్గురూ ముల్లోకాలకు సరిపోతారని నా అభిప్రాయం.
2.14.41
न हि केवलमस्माकं यावन्तोऽन्ये च पार्थिवाः ।
तथैव तेषामासीच्च बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ॥ २.१४.४१ ॥
మన ఒక్కరిదే కాదు, ఇతర రాజులందరిదీ అదే బుద్ధి, తెలివిగలవారిలో శ్రేష్ఠుడా.
2.14.42
अष्टादश मया तस्य सङ्ग्रामा रोमहर्षणाः ।
दत्ता न च हतो राजञ्जरासन्धो महाबलः ॥ २.१४.४२ ॥
నేను అతనితో పద్దెనిమిది రోమాంచక యుద్ధాలు చేశాను, కానీ ఓ రాజా, మహాబలుడైన జరాసంధుడు చంపబడలేదు.
2.14.43
अथ हंस इति ख्यातः कश्चिदासीन्महान्नृपः ।
रामेण स हतस्तत्र सङ्ग्रामेऽष्टादशावरे ॥ २.१४.४३ ॥
అప్పుడు హంస అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఒక మహారాజు ఉండేవాడు. పద్దెనిమిదవ యుద్ధంలో లేదా ఆ తర్వాత రాముడు అతన్ని సంహరించాడు.
2.14.44
हतो हंस इति प्रोक्तस्य केनापि भारत ।
तच्छ्रुत्वा डिबिको राजन्यमुनाम्भस्यमज्जत ॥ २.१४.४४ ॥
ఓ భారతా, 'హంసుడు చంపబడ్డాడు' అని ఎవరో చెప్పగా విని, ఓ రాజా, డిబికుడు యమునా జలాల్లో మునిగిపోయాడు.
2.14.45
विना हसेन लोकेऽस्मिन्नाहं जीवितुमुत्सहे ।
इत्येतां मतिमास्थाय डिबिको निधनं गतः ॥ २.१४.४५ ॥
'ఈ లోకంలో హసుడు లేకుండా నేను జీవించలేను' అనే నిశ్చయంతో డిబికుడు మరణించాడు.
2.14.46
तथा तु डिबिकं श्रुत्वा हंसः परुपुरञ्जयः ।
प्रपेदे यमुनामेव सोपि तस्यां न्यमज्जत ॥ २.१४.४६ ॥
అలాగే డిబికుడు మరణించాడని విని, శత్రునగరాలను జయించే హంసుడు కూడా యమునవైపు వెళ్లి అందులోనే మునిగిపోయాడు.
2.14.47
तौ स राजा जराजन्धः श्रुत्वा च निधनं गतौ ।
पुरं शून्येन मनसा प्रययौ भरतर्षभ ॥ २.१४.४७ ॥
ఆ ఇద్దరి మరణం విని రాజు జరాసంధుడు శూన్యమనసుతో నగరం వైపు వెళ్లిపోయాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
2.14.48
ततो वयमित्रघ्न तस्मिन्प्रतिगते नृपे ।
पुनरान्दिनः सर्वे मधुरायां वसामहे ॥ २.१४.४८ ॥
అప్పుడు, ఓ శత్రుసంహారీ, ఆ రాజు వెళ్లిపోయాక మేమంతా ఆనందంతో మళ్లీ మథురలో నివసించాము.
2.14.49
यदा त्वभ्येत्य पितरं सा वै राजीवलोचना ।
कंसभार्या जरासन्धं दुहिता मागधं नृपम्।
चोदयत्येव राजेन्द्र पतिव्यसनदुःखिता ॥ २.१४.४९ ॥
రాజేంద్రా, కమలనేత్రి, కంసుని భార్య, మగధరాజు జరాసంధుని కుమార్తె అయిన ఆమె, భర్త వినాశంతో దుఃఖించి తండ్రి వద్దకు వెళ్ళి అతనిని ప్రేరేపిస్తుంది.
2.14.50
पतिघ्नं मे जहीत्येवं पुनः पुनररिन्दम ।
ततो वयं महाराज तं मन्त्रं पूर्वमन्त्रितम् ॥ २.१४.५० ॥
అరిందమా, 'నా భర్తను చంపినవానిని చంపు' అని ఆమె పదే పదే ఇలా అంటుంది. తర్వాత మహారాజా, మనం ముందుగా ఆలోచించిన ఆ మంత్రాన్ని నిర్ణయించాం.
2.14.51
संस्मरन्तो विमनसो व्यपयाता नराधिप ।
पृथक्त्वेन महाराज सङ्क्षिप्य महतीं श्रियम् ॥ २.१४.५१ ॥
నరాధిపా, మహారాజా, మహాసంపదను సేకరించుకొని, మనసు కుంగి స్మరించుకుంటూ మనం వేర్వేరుగా వెళ్లిపోయాం.
2.14.52
पलायामो भयात्तस्य ससुतज्ञातिबान्धवाः ।
इति सञ्चिन्त्य सर्वे स्म प्रतीचीं दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.५२ ॥
అతని భయంతో కుమారులు, జ్ఞాతులు, బంధువులతో కలిసి మనం పారిపోదాం అని నిశ్చయించుకొని, మనమంతా పశ్చిమ దిక్కును ఆశ్రయించాం.
2.14.53
कुशस्थलीं पुरीं रम्यां रैवतेनोपशोभिताम् ।
ततो निवेशं तस्यां च कृतवन्तो वयं नृप ॥ २.१४.५३ ॥
తర్వాత రైవతునిచే అలంకరించబడిన ఆ రమ్యమైన కుశస్థలి నగరంలో మనం నివాసం ఏర్పరుచుకున్నాం, రాజా.
2.14.54
तथैव दुर्गसंस्कारं देवैरपि दुरासदम् ।
स्त्रियोऽपि यस्यां युध्येयुः किमु वृष्णिमहारथाः ॥ २.१४.५४ ॥
అలాగే, దేవతలకు కూడా దుర్జేయమైన దుర్గనిర్మాణం చేశాం; అందులో స్త్రీలు కూడా పోరాడగలరు, వృష్ణి మహారథుల గురించి చెప్పనవసరం లేదు.
2.14.55
तस्यां वयममित्रघ्न निवसामोऽकुतोभयाः ।
आलोच्य गिरिमुख्यं तं मागधं तीर्णमेव च ॥ २.१४.५५ ॥
శత్రువులను సంహరించువాడా! మేము అక్కడ ఎక్కడినుండీ భయం లేకుండా నివసిస్తున్నాము; మగధుడి (జరాసంధుడి) ఆ ప్రధాన పర్వతాన్ని పరిశీలించి దానిని కూడా దాటాము.
2.14.56
माधवाः कुरुशार्दूल परां मुदमवाप्नुवन् ।
एवं वयं जरासन्धादभितः कृतकिल्बिषाः ॥ २.१४.५६ ॥
కురువంశ శార్దూలమా! మాధవులు (యాదవులు) పరమానందం పొందారు; ఈ విధంగా మేము జరాసంధుని వలన అన్ని వైపులా నేరస్థులుగా నిందింపబడ్డాము.
2.14.57
सामर्थ्यवन्तः सम्बन्धाद्गोमन्तं समुपाश्रिताः ।
त्रियोजनायतं सद्म त्रिस्कन्धं योजनावधि ॥ २.१४.५७ ॥
సామర్థ్యం గలవారమై, బంధుత్వం వలన మేము గోమంత పర్వతాన్ని ఆశ్రయించాము; ఆ నివాసం మూడు యోజనాల పొడవు, మూడు అంతస్తులు, ఒక యోజన మేర విస్తరించినది.
2.14.58
योजनान्ते शतद्वारं वीरविक्रमतोरणम् ।
अष्टादशावरैर्नद्धं क्षत्रियैर्युद्धदुर्मदैः ॥ २.१४.५८ ॥
ఒక యోజనం చివర నూరు ద్వారాలు, వీర పరాక్రమ తోరణాలు కలిగిన నగరం ఉండేది; యుద్ధ మదంతో నిండిన పద్దెనిమిది మంది చిన్న-పెద్ద క్షత్రియులచే అది కాపాడబడింది.
2.14.59
अष्टादश सहस्राणि भ्रातृणां सन्ति नः कले ।
आहुकस्य शतं पुत्रा एकैकस्त्रिदशावरः ॥ २.१४.५९ ॥
మా వంశంలో పద్దెనిమిది వేల మంది సోదరులు ఉన్నారు; ఆహుకునికి వంద మంది కుమారులు ఉన్నారు, వారిలో ప్రతి ఒక్కరూ దేవతలకంటే తక్కువ కాదు.
2.14.60
चारुदेष्णः सह भ्रात्रा चक्रदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च रोहिणेयश्च साम्बः प्रद्युम्न एव च ॥ २.१४.६० ॥
చారుదేష్ణుడు సోదరునితో, చక్రదేవుడు, తరువాత సాత్యకి, నేను, రోహిణేయుడు (బలరాముడు), సాంబుడు, ప్రద్యుమ్నుడు కూడా.
2.14.61
एवमेते रथाः सप्त राजन्नन्यान्निबोध मे ।
कृतवर्मा ह्यनाधृष्टिः समीकः समिर्तिजयः ॥ २.१४.६१ ॥
రాజా, ఇలా ఈ ఏడుగురు రథికులు; ఇక మిగిలిన వారిని నా నుండి వినుము. కృతవర్మ, అనాధృష్టి, సమీక, సమితింజయుడు.
2.14.62
कङ्कः शङ्कुश्च कुन्तिश्च सप्तैते वै महारथाः ।
प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भानुरक्रूरसारणौ ॥ २.१४.६२ ॥
కంకుడు, శంకువు, కుంతి—ఈ ఏడుగురు మహారథులు; ప్రద్యుమ్నుడు, అనిరుద్ధుడు, భానుడు, అక్రూరుడు, సారణుడు.
2.14.63
निशठश्च गदश्चैव सप्त चैते महारथाः ।
विकमो झिल्लिबभ्रू च उद्धवोऽथ विदूरथः ॥ २.१४.६३ ॥
నిశఠుడు, గదుడు—ఈ ఏడుగురు మహారథులు; విక్రముడు, ఝిల్లిబభ్రువు, ఉద్ధవుడు, విదూరథుడు.
2.14.64
वसुदेवोग्रसेनौ च सप्तैते मन्त्रिपुङ्गवाः ।
प्रसेनजिच्च यमलो राजराजगुणान्वितः ॥ २.१४.६४ ॥
వసుదేవుడు, ఉగ్రసేనుడు—ఈ ఏడుగురు శ్రేష్ఠ మంత్రులు; ప్రసేనజిత్తు, రాజాధిరాజ గుణాలతో కూడిన యమలుడు.
2.14.65
स्यमन्तको मणिर्यस्य रुक्मं निस्रुवते बहु ।
पुत्रौ चान्धकभोजस्य वृद्धो राजा च ते दश ॥ २.१४.६५ ॥
స్యమంతకమణి, దాని నుండి బహు బంగారం కురుస్తుంది; అంధకుడు, భోజుని కుమారులు, వృద్ధ రాజు, నీ పది మంది.
2.14.66
वज्रसंहनना वीरी वीर्यवन्तो महाबलाः ।
स्मरन्तो मध्यमं देशं वृष्णिवीरा गतज्वराः ॥ २.१४.६६ ॥
వజ్రసమాన దేహులు, వీరులు, పరాక్రమవంతులు, మహాబలులు, వృష్ణి వీరులు—మధ్యదేశాన్ని స్మరిస్తూ, జ్వరరహితులై ఉన్నారు.
2.14.67
पाण्डवैश्चापि सततं नाथवन्तो वयं नृप ।
सर्वसम्पद्गुणैः सिद्धे तस्मिन्नेवं व्यवस्थिते ॥ २.१४.६७ ॥
రాజా, పాండవులతో కలిసి మేము ఎల్లప్పుడూ రక్షణ కలిగినవారమే. సమస్త సంపద గుణాలతో అది సిద్ధించి, ఈ విధంగా ఏర్పాట్లు జరిగినప్పుడు.
2.14.68
क्षत्रे सम्राजमात्मानं कर्तुमर्हसि भारत ।
दुर्योधनं शान्तनवं द्रोणं द्रौणायनिं कृपम् ॥ २.१४.६८ ॥
భారతా, క్షత్రియుల మధ్య నువ్వు నిన్ను సార్వభౌముడిగా చేసుకోవాలి. దుర్యోధనుడు, శంతనుని కుమారుడు (భీష్ముడు), ద్రోణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు (అశ్వత్థామ), కృపుడు కూడా.
2.14.69
कर्णं च शिशुपालं च रुक्मिणं च धनुर्धरम् ।
एकलव्यं द्रुमं श्वेतं शैब्यं शकुनिमेव च ॥ २.१४.६९ ॥
కర్ణుడు, శిశుపాలుడు, ధనుర్ధరుడైన రుక్మి, ఏకలవ్యుడు, ద్రుముడు, శ్వేతుడు, శైబ్యుడు, శకుని కూడా.
2.14.70
एतानजित्वा सङ्ग्रामे कथं शक्नोषि तं क्रतुम् ।
तथैते गौरवेणैव न योत्स्यन्ति नराधिपाः ॥ २.१४.७० ॥
వీరిని యుద్ధంలో జయించకుండా ఆ యజ్ఞాన్ని నువ్వెలా చేయగలవు? ఈ రాజులు గౌరవం వల్లనే యుద్ధం చేయరు.
2.14.71
एकस्तत्र बलोन्मत्तः कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
योत्स्यते स परामर्षी दिव्यास्रबलगर्वितः ॥ २.१४.७१ ॥
అక్కడ బలోన్మత్తుడైన ఒక్కడే, వికర్తనుని కుమారుడు కర్ణుడు, వృషుడు; ఆ అసహనం గలవాడు దివ్యాస్త్రాల బలంతో గర్విస్తూ యుద్ధం చేస్తాడు.
2.14.72
न तु शक्यं जरासन्धे जीवमाने महाबल ।
राजसूयस्त्वयाऽवाप्तुमेषा राजन्मतिर्मम ॥ २.१४.७२ ॥
కానీ మహాబలుడా, జరాసంధుడు జీవించి ఉండగా నీకు రాజసూయాన్ని పొందడం సాధ్యం కాదు. రాజా, ఇదే నా అభిప్రాయం.
2.14.73
तेन रुद्धा हि राजानः सर्वे जित्वा गिरिव्रजे ।
कन्दरे पर्वतेन्द्रस्य सिंहेनेव महाद्विपाः ॥ २.१४.७३ ॥
అతడు గిరివ్రజంలో రాజులందరినీ జయించి బంధించాడు; పర్వతరాజు గుహలో సింహం మహా గజాలను ఉంచినట్లు.
2.14.74
स हि राजा जरासन्धो यियक्षुर्वसुधाधिपैः ।
अभिषिक्तः स राजन्यैः सहस्रैरुत चाष्टभिः।
महादेवं महात्मानमुमापतिमरिन्दम ॥ २.१४.७४ ॥
ఆ రాజు జరాసంధుడు యజ్ఞం చేయగోరి, వేలాది రాజులచే మరియు ఎనిమిది మందిచే అభిషిక్తుడయ్యాడు; శత్రుసంహారీ, ఉమాపతియైన మహాత్ముడు మహాదేవుని ఆరాధించాడు.
2.14.75
आराध्य तपसोग्रेण निर्जितास्तेन पार्थिवाः ।
प्रतिज्ञायाश्च पारं स गतः पार्थिवसत्तम ॥ २.१४.७५ ॥
ఉగ్రమైన తపస్సుతో ఆరాధించి అతడు రాజులను జయించాడు; రాజశ్రేష్ఠుడా, అతడు తన ప్రతిజ్ఞను పూర్తిచేశాడు.
2.14.76
स हि निर्जित्य निर्जित्य पार्थिवान्पृतनागतान् ।
पुरमानीय बद्ध्वा च चकार पुरुषव्रजम् ॥ २.१४.७६ ॥
అతడు సైన్యాలతో వచ్చిన రాజులను మళ్లీ మళ్లీ జయించి, నగరానికి తెచ్చి బంధించి, ఒక పెద్ద సమూహంగా ఉంచాడు.
2.14.77
वयं चैव महाराज जरासन्धभयात्तदा ।
मधुरा सम्परित्यज्य गता द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.१४.७७ ॥
మహారాజా, జరాసంధుని భయంతో అప్పుడు మనమూ మథురను విడిచిపెట్టి ద్వారవతి నగరానికి వెళ్లాము.
2.14.78
यदि त्वेनं महाराज यज्ञं प्राप्तुमभीप्ससि ।
यतस्व तेषां मोक्षाय जरासन्धवधाय च ॥ २.१४.७८ ॥
మహారాజా, నీవు ఈ యజ్ఞాన్ని పొందాలని కోరితే, వారి విడుదలకు మరియు జరాసంధుని వధకు ప్రయత్నించు.
2.14.79
समारम्भो न शक्योऽयमन्यथा कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य कार्त्स्न्येन कर्तुं मतिमतां वर ॥ २.१४.७९ ॥
కురునందనా, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ ఆరంభాన్ని వేరే విధంగా కాకుండా రాజసూయ యజ్ఞాన్ని పూర్తిగా నిర్వహించడం ద్వారానే చేయడం సాధ్యం కాదు.
2.14.80
इत्येषा मे मती राजन्यथा वा मन्यसेऽनघ ।
एवं गते ममाचक्ष्व स्वयं निश्चित्य हेतुभिः ॥ २.१४.८० ॥
రాజా, ఇది నా అభిప్రాయం; లేదా పాపరహితుడా, నీవు వేరుగా భావిస్తే, ఈ పరిస్థితిలో నీవే కారణాలతో నిశ్చయించుకుని నాకు చెప్పు.