महाभारत · अध्याय 2.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.14.1
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि ।
जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत ॥ २.१४.१ ॥
हे महाराजा, सर्व गुणांनी तुम्ही राजसूय यज्ञाला योग्य आहात. हे भरतवंशजा, तुम्हाला सर्व काही माहीत आहे, तरीही मी काही सांगेन.
2.14.2
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम् ।
तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम् ॥ २.१४.२ ॥
जमदग्नीचा पुत्र राम याने जे क्षत्रिय उरले होते, त्यांच्यापासून जगात हा क्षत्र नावाचा वर्ग पुढे निर्माण झाला.
2.14.3
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप ।
निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ ॥ २.१४.३ ॥
हे वसुधाधिपा, क्षत्रियांनी हा कलुषित संकल्प केला आहे. हे भरतश्रेष्ठा, तो आज्ञावचनांद्वारे तुम्हाला येथे ज्ञात आहे.
2.14.4
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते ।
राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि ॥ २.१४.४ ॥
ऐल आणि इक्ष्वाकु वंशांचे मूळ स्वरूप ते सांगतात. पृथ्वीवरील श्रेणीबद्ध राजे आणि इतर क्षत्रियही तसेच.
2.14.5
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः ।
तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ ॥ २.१४.५ ॥
हे राजा, जे ऐल वंशातील आणि तसेच इक्ष्वाकु वंशातील राजे आहेत; ते शंभर कुल जाणा, हे भरतश्रेष्ठा.
2.14.6
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान् ।
भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम् ॥ २.१४.६ ॥
ययातीच्या वंशात भोजांचा विस्तार गुणांमुळे महान आहे. हे महाराजा, आज तो चारही दिशांपर्यंत पसरला आहे.
2.14.7
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते ।
इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः ॥ २.१४.७ ॥
त्यांच्या त्याच लक्ष्मीची सर्व क्षत्रिय सेवा करतात. हे राजा, आत्ता पृथ्वीपती जरासंधही त्याचप्रमाणे (सेविला जात आहे).
2.14.8
अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः ।
स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः ॥ २.१४.८ ॥
त्यांच्या कुलांची लक्ष्मी जिंकून, अभिषिक्त होऊन तो राजांच्या मस्तकावर उभा आहे; आपल्या बळाने त्यांना पूर्णपणे दाबून.
2.14.9
सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत ।
प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत् ॥ २.१४.९ ॥
त्याने पृथ्वीचा मध्य भाग भोगल्यानंतर, परस्परांमध्ये भेद निर्माण करावा असा विचार केला. जो परम प्रभू राजा आहे, ज्याच्या एकाच अधिपत्याखाली जग आहे (तोच).
2.14.10
स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः ।
तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः ॥ २.१४.१० ॥
हे महाराजा, त्याने योगाने साम्राज्य मिळवले आहे. त्या जरासंधाचा पूर्णपणे आश्रय घेऊन तो राजा (त्याच्या अधीन आहे).
2.14.11
राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान् ।
तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः ॥ २.१४.११ ॥
हे राजा, पराक्रमी शिशुपाल सेनापती झाला आहे. हे महाराजा, तो शिष्याप्रमाणे त्याच्यासमोर उपस्थित आहे.
2.14.12
वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः ।
अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ ॥ २.१४.१२ ॥
वक्र, करूषाचा अधिपती, मायायोद्धा, महाबलवान; आणखी दोन महापराक्रमी, महात्मे त्याचाच आश्रय घेतलेले आहेत.
2.14.13
जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ ।
वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः।
मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः ॥ २.१४.१३ ॥
महापराक्रमी जरासंधाला, ते दोघे हिंसा आणि डिंबिक, करूषाचा वक्रदन्त, करभ आणि मेघवाहन; मस्तकावर दिव्य मणी धारण करणारे, जो अद्भुतमणी म्हणून ओळखला जातो.
2.14.14
मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः ।
अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा ॥ २.१४.१४ ॥
मरु आणि नरकावरही जो राज्य करतो, यवनाधिपती, अमर्याद बल असलेला राजा, पश्चिम दिशेत वरुणाप्रमाणे.
2.14.15
भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा ।
स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः ॥ २.१४.१५ ॥
हे महाराजा, वृद्ध भगदत्त तुझ्या वडिलांचा मित्र आहे; तो वाणीने आणि कृतीने विशेषतः त्यांच्यापुढे नम्र झालेला आहे.
2.14.16
स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि ।
प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः ॥ २.१४.१६ ॥
स्नेहाने बद्ध, मनाने पित्याप्रमाणे तुझ्यावर भक्ती असलेला; पश्चिमेला पृथ्वीच्या दक्षिण टोकाकडे असलेला राजा.
2.14.17
मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः ।
स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः ॥ २.१४.१७ ॥
तुझा मामा, शूर पुरुजित्, कुंतीच्या वंशाची वृद्धी करणारा; तो तुझ्यासाठी स्नेहाने एकटाच उत्तम नीतिमान आहे, शत्रूंचा नाश करणारा.
2.14.18
जरासन्धं गतस्त्वेव पुरा यो न मया हतः ।
पुरुषोत्तमविज्ञातो योसौ चेदिषु दुर्मतिः ॥ २.१४.१८ ॥
पूर्वी जरासंधाकडे गेलेला, जो मी मारला नाही, पुरुषोत्तमाने (मी) ओळखलेला; तो दुर्बुद्धी चेदींमध्ये.
2.14.19
आत्मानं प्रतिजानाति लोकेऽस्मिन्पुरुषोत्तमम् ।
आदत्ते सततं मोहाद्यः स चिह्नं च मामकम् ॥ २.१४.१९ ॥
या जगात स्वतःला पुरुषोत्तम म्हणवतो आणि मोहाने सतत माझी चिन्हे धारण करतो, तो असाच आहे.
2.14.20
वङ्गपुण्ड्रकिरातेषु राजा बलसमन्वितः ।
पौण्ड्रको वासुदेवेति योसौ लोकेऽभिविश्रुतः ॥ २.१४.२० ॥
वंग, पुंड्र व किरातांमध्ये बलवान राजा पौण्ड्रक, जो 'वासुदेव' नावाने जगात प्रसिद्ध आहे, तोच.
2.14.21
चतुर्थभाङ्महाराज भोज इन्द्रसखो बली ।
विद्याबलाद्यो व्यजयत्स पाण्ड्यक्रथकैशिकान् ॥ २.१४.२१ ॥
हे महाराजा, इंद्राचा मित्र आणि बलवान भोज, जो चतुर्थ भागाचा धनी होता; विद्येच्या बळाने ज्याने पांड्य, क्रथ आणि कैशिकांना जिंकले, तोच.
2.14.22
भ्राता तस्याकृतिः शूरो जामदग्न्यसमोऽभवत् ।
स भक्तो मागधं राजा भीष्मकः परवीरहा ॥ २.१४.२२ ॥
त्याचा भाऊ, शूर आणि जामदग्न्यासारखा, मागधाचा भक्त राजा भीष्मक—शत्रुवीरांचा संहारक.
2.14.23
प्रियाण्याचरतः प्रह्वान्सदा सम्बन्धिनस्ततः ।
भजतो न भजत्यस्मानप्रियेषु व्यवस्थितः ॥ २.१४.२३ ॥
जे सदा आमच्याशी प्रिय वर्तन करणारे, नम्र नातेवाईक आमची सेवा करत असता, तो आमचे भजन करत नाही; तो अप्रियात स्थिर आहे.
2.14.24
न कुलं सबलं राजन्नभ्यजानात्तथाऽऽत्मनः ।
पश्यमानो यशो दीप्तं जरासन्धमुपस्थितः ॥ २.१४.२४ ॥
हे राजा, त्याने स्वतःचे कुल आणि सैन्य ओळखले नाही; आपली तेजस्वी कीर्ती पाहत तो जरासंधाजवळ येऊन उभा राहिला.
2.14.25
उदीच्याश्च तथा भोजाः कुलान्यष्टादश प्रभो ।
जरासन्धभयादेव प्रतीचीं दिशमास्थिताः ॥ २.१४.२५ ॥
हे प्रभो, उत्तरेकडील भोज आणि अठरा कुले जरासंधाच्या भयाने पश्चिम दिशेला आश्रयाला गेली आहेत.
2.14.26
शूरसेना भद्रकारा बोधाः शाल्वाः पटच्चराः ।
सुस्थलाश्च सुकुट्टाश्च कुलिन्दाः कुन्तिभिः सह ॥ २.१४.२६ ॥
शूरसेन, भद्रकार, बोध, शाल्व, पटच्चर, सुस्थल, सुकुट्ट आणि कुलिन्द हे कुंतींसह.
2.14.27
शाल्वायनाश्च राजानः सोदर्यानुचरैः सह ।
दक्षिणा ये च पञ्चालाः पूर्वाः कुन्तिषु कोसलाः ॥ २.१४.२७ ॥
शाल्वायन राजे आपले बंधू व अनुचरांसह, दक्षिणेकडील पांचाल, आणि कुंतींमधील पूर्वेकडील कोसल.
2.14.28
तथोत्तरां दिशं चापि परित्यज्य भयार्दिताः ।
मत्स्याः सन्न्यस्तपादाश्च दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.२८ ॥
तसेच भयाने पीडित झालेले मत्स्य उत्तर दिशाही सोडून दक्षिण दिशेला गेले आहेत.
2.14.29
तथैव सर्वपञ्चाला जरासन्धभायर्दिताः ।
स्वराज्यं सम्परित्यज्य विद्रुताः सर्वतोदिशम् ॥ २.१४.२९ ॥
तसेच जरासंधाच्या भयाने पीडित झालेले सर्व पांचाल आपले राज्य पूर्णपणे सोडून सर्व दिशांना पळून गेले.
2.14.30
अग्रतो ह्यस्य पाञ्चालास्तत्रानीके महात्मनः ।
अनिर्गते सारबले मागधेभ्यो गिरिव्रजात् ॥ २.१४.३० ॥
त्या महात्म्याच्या सैन्यापुढे पांचाल होते; मागध गिरिव्रजातून मुख्य सैन्यासह अजून बाहेर पडले नव्हते.
2.14.31
उग्रसेनसुतः कंसः पुरा निर्जित्य बान्धवान् ।
बार्हद्रथसुते देव्यावुपागच्छद्वृथामतिः ॥ २.१४.३१ ॥
उग्रसेनाचा पुत्र कंस पूर्वी आपल्या बांधवांना जिंकून, मूर्खबुद्धी होऊन बृहद्रथाच्या पुत्राच्या दोन राण्यांकडे गेला.
2.14.32
अस्तिः प्रास्तिश्च नाम्ना ते सहदेवानुजेऽबले ।
बलेन तेन स्वज्ञातीनभिभूय वृथामतिः ॥ २.१४.३२ ॥
अस्ती आणि प्रास्ती नावाचे सहदेवाचे दोन धाकटे बंधू दुर्बल होते; त्या बळावर मूर्खबुद्धी कंसाने आपल्याच नातेवाइकांना दाबून टाकले.
2.14.33
श्रैष्ठ्यं प्राप्तः स तस्यासीदतीवापनयो महान् ।
भोजराजन्यवृद्धैश्च पीड्यमानैर्दुरात्मना ॥ २.१४.३३ ॥
श्रेष्ठत्व मिळवून त्या दुरात्म्याने अत्यंत मोठा अन्याय केला; भोजवंशातील वृद्ध राजन्यांनाही त्याने पीडा दिली.
2.14.34
ज्ञातित्राणमभीप्सद्भिरस्मत्सम्भावना कृता ।
दत्वाऽऽक्रूराय सुतनुं तामाहुकसुतां तदा ॥ २.१४.३४ ॥
नातेवाइकांचे रक्षण इच्छिणाऱ्या आम्ही तेव्हा आहुकाची कन्या, त्या सुंदर देहाच्या स्त्रीला अक्रूराला देऊन तिचा विचार केला.
2.14.35
सङ्कर्षणद्वितीयेन ज्ञातिकार्यं मया कृतम् ।
हतौ कंससुनामानौ मया रामेण चाप्युत ॥ २.१४.३५ ॥
संकर्षणाला सोबत घेऊन मी नातेवाइकांचे कार्य केले; माझ्याकडून आणि रामाकडूनही कंसाच्या नावाचे दोन पुत्र मारले गेले.
2.14.36
हत्वा कंसं तथैवादौ जरासन्धस्य बिभ्यतः ।
मया रामेण चान्यत्र ज्ञातयः परिपालितः ॥ २.१४.३६ ॥
प्रथम कंसाला मारून, तसेच घाबरलेल्या जरासंधाच्या बाबतीत, माझ्याकडून आणि रामाकडून इतरत्रही नातेवाईकांचे रक्षण झाले.
2.14.37
भये तु समतिक्रान्ते जरासन्धे समुद्यते ।
मन्त्रोऽयं मन्त्रितो राजन्कुलैरष्टादशावरैः ॥ २.१४.३७ ॥
पण भय संपले, जरासंध उठला तेव्हा, हे राजा, अठरा लहान कुलांनी ही मसलत केली.
2.14.38
अनारमन्तो निघ्नन्तो महास्त्रैः शत्रुघातिभिः ।
न हन्यामो वयं तस्य त्रिभिर्वर्षशतैर्बलम् ॥ २.१४.३८ ॥
महास्त्रांनी शत्रूंना मारणारे आम्ही, आनंद न घेताही आघात करत असतानाही, तीनशे वर्षांत त्याचे सैन्य मारू शकत नाही.
2.14.39
तस्य ह्यमरसङ्काशौ बलेन बलिनां वरौ ।
नामभ्यां हंसडिबिकावशस्त्रनिधनावुभौ ॥ २.१४.३९ ॥
त्याचे दोघे, जे अमरांसमान, बलवानांत श्रेष्ठ, हंस व डिम्भक नावाचे, शस्त्रांनी न मरणारे.
2.14.40
तावुभौ सहितौ वीरौ जरासन्धश्च वीर्यवान् ।
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः ॥ २.१४.४० ॥
ते दोघे वीर एकत्र आणि पराक्रमी जरासंध, तिघे मिळून तिन्ही लोकांसाठी पुरेसे आहेत, असे माझे मत आहे.
2.14.41
न हि केवलमस्माकं यावन्तोऽन्ये च पार्थिवाः ।
तथैव तेषामासीच्च बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ॥ २.१४.४१ ॥
केवळ आमचीच नव्हे, इतर जितके राजे आहेत, त्या सर्वांची बुद्धीही तीच होती, हे बुद्धिमानांत श्रेष्ठा.
2.14.42
अष्टादश मया तस्य सङ्ग्रामा रोमहर्षणाः ।
दत्ता न च हतो राजञ्जरासन्धो महाबलः ॥ २.१४.४२ ॥
मी त्याच्याशी अठरा रोमांचकारी युद्धे दिली, परंतु हे राजा, महाबली जरासंध मारला गेला नाही.
2.14.43
अथ हंस इति ख्यातः कश्चिदासीन्महान्नृपः ।
रामेण स हतस्तत्र सङ्ग्रामेऽष्टादशावरे ॥ २.१४.४३ ॥
तेव्हा हंस नावाचा एक महान राजा होता. अठराव्या किंवा त्यानंतरच्या त्या युद्धात रामाने त्याला ठार केले.
2.14.44
हतो हंस इति प्रोक्तस्य केनापि भारत ।
तच्छ्रुत्वा डिबिको राजन्यमुनाम्भस्यमज्जत ॥ २.१४.४४ ॥
हे भारता, 'हंस मारला गेला' असे कोणी सांगितल्याचे ऐकून, हे राजा, डिबिक यमुनेच्या पाण्यात बुडाला.
2.14.45
विना हसेन लोकेऽस्मिन्नाहं जीवितुमुत्सहे ।
इत्येतां मतिमास्थाय डिबिको निधनं गतः ॥ २.१४.४५ ॥
'या जगात हंसाशिवाय मी जगू शकत नाही' या निश्चयाने डिबिक मृत्यू पावला.
2.14.46
तथा तु डिबिकं श्रुत्वा हंसः परुपुरञ्जयः ।
प्रपेदे यमुनामेव सोपि तस्यां न्यमज्जत ॥ २.१४.४६ ॥
तसेच डिबिकाचा मृत्यू ऐकून शत्रुनगरे जिंकणारा हंसही यमुनेकडे जाऊन त्यातच बुडाला.
2.14.47
तौ स राजा जराजन्धः श्रुत्वा च निधनं गतौ ।
पुरं शून्येन मनसा प्रययौ भरतर्षभ ॥ २.१४.४७ ॥
त्या दोघांचा मृत्यू ऐकून राजा जरासंध शून्य मनाने नगराकडे परत गेला, हे भरतश्रेष्ठा.
2.14.48
ततो वयमित्रघ्न तस्मिन्प्रतिगते नृपे ।
पुनरान्दिनः सर्वे मधुरायां वसामहे ॥ २.१४.४८ ॥
नंतर, हे शत्रुघ्ना, तो राजा परत गेल्यावर आम्ही सर्वजण आनंदाने पुन्हा मथुरेत वास्तव्य केले.
2.14.49
यदा त्वभ्येत्य पितरं सा वै राजीवलोचना ।
कंसभार्या जरासन्धं दुहिता मागधं नृपम्।
चोदयत्येव राजेन्द्र पतिव्यसनदुःखिता ॥ २.१४.४९ ॥
हे राजेंद्रा, कमलनयना, कंसाची पत्नी, मगधराज जरासंधाची कन्या, पतीच्या विनाशाने दुःखी होऊन ती पित्याकडे जाऊन त्याला प्रवृत्त करते.
2.14.50
पतिघ्नं मे जहीत्येवं पुनः पुनररिन्दम ।
ततो वयं महाराज तं मन्त्रं पूर्वमन्त्रितम् ॥ २.१४.५० ॥
हे अरिंदमा, 'माझ्या पतीच्या मारेकऱ्याला मारा' असे ती वारंवार म्हणते. मग हे महाराजा, आम्ही पूर्वी ठरवलेला तो विचार स्वीकारला.
2.14.51
संस्मरन्तो विमनसो व्यपयाता नराधिप ।
पृथक्त्वेन महाराज सङ्क्षिप्य महतीं श्रियम् ॥ २.१४.५१ ॥
हे नराधिपा, हे महाराजा, मोठी संपत्ती एकत्र करून, खिन्न मनाने आठवत आम्ही वेगवेगळे निघून गेलो.
2.14.52
पलायामो भयात्तस्य ससुतज्ञातिबान्धवाः ।
इति सञ्चिन्त्य सर्वे स्म प्रतीचीं दिशमाश्रिताः ॥ २.१४.५२ ॥
त्याच्या भीतीने मुले, नातेवाईक व बांधवांसह आम्ही पळून जाऊ असे ठरवून आम्ही सर्वजण पश्चिम दिशेला गेलो.
2.14.53
कुशस्थलीं पुरीं रम्यां रैवतेनोपशोभिताम् ।
ततो निवेशं तस्यां च कृतवन्तो वयं नृप ॥ २.१४.५३ ॥
मग रैवताने शोभविलेल्या त्या रमणीय कुशस्थली नगरीत आम्ही वस्ती केली, हे नृपा.
2.14.54
तथैव दुर्गसंस्कारं देवैरपि दुरासदम् ।
स्त्रियोऽपि यस्यां युध्येयुः किमु वृष्णिमहारथाः ॥ २.१४.५४ ॥
त्याचप्रमाणे, देवांनाही दुर्भेद्य अशी दुर्गरचना आम्ही केली; ज्यात स्त्रियाही युद्ध करू शकतात, मग वृष्णिवंशातील महारथींची काय कथा.
2.14.55
तस्यां वयममित्रघ्न निवसामोऽकुतोभयाः ।
आलोच्य गिरिमुख्यं तं मागधं तीर्णमेव च ॥ २.१४.५५ ॥
हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्या! आम्ही तेथे कोठूनही भीती न बाळगता राहतो; मगधाच्या (जरासंधाच्या) त्या प्रमुख पर्वताचा विचार करून आम्ही तोही ओलांडला आहे.
2.14.56
माधवाः कुरुशार्दूल परां मुदमवाप्नुवन् ।
एवं वयं जरासन्धादभितः कृतकिल्बिषाः ॥ २.१४.५६ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा! माधव (यादव) परम आनंदाला प्राप्त झाले; अशा प्रकारे जरासंधामुळे आम्ही सर्व बाजूंनी अपराधी ठरलो.
2.14.57
सामर्थ्यवन्तः सम्बन्धाद्गोमन्तं समुपाश्रिताः ।
त्रियोजनायतं सद्म त्रिस्कन्धं योजनावधि ॥ २.१४.५७ ॥
सामर्थ्यवान असल्यामुळे, नात्यामुळे आम्ही गोमंत पर्वताचा आश्रय घेतला; ते निवासस्थान तीन योजने लांब, तीन मजली आणि एक योजनापर्यंत विस्तृत होते.
2.14.58
योजनान्ते शतद्वारं वीरविक्रमतोरणम् ।
अष्टादशावरैर्नद्धं क्षत्रियैर्युद्धदुर्मदैः ॥ २.१४.५८ ॥
एक योजनाच्या शेवटी शंभर दरवाजे आणि वीरपराक्रमाची तोरणे असलेले नगर होते; युद्धमदाने भरलेल्या अठरा धाकट्या क्षत्रियांनी ते रक्षिलेले होते.
2.14.59
अष्टादश सहस्राणि भ्रातृणां सन्ति नः कले ।
आहुकस्य शतं पुत्रा एकैकस्त्रिदशावरः ॥ २.१४.५९ ॥
आमच्या कुलात अठरा हजार बंधू आहेत; आहुकाला शंभर पुत्र आहेत, त्यांच्यातील प्रत्येक देवांपेक्षा कमी नाही.
2.14.60
चारुदेष्णः सह भ्रात्रा चक्रदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च रोहिणेयश्च साम्बः प्रद्युम्न एव च ॥ २.१४.६० ॥
चारुदेष्ण बंधूसह, चक्रदेव, मग सात्यकी, मी, रोहिणेय (बलराम), साम्ब आणि प्रद्युम्नसुद्धा.
2.14.61
एवमेते रथाः सप्त राजन्नन्यान्निबोध मे ।
कृतवर्मा ह्यनाधृष्टिः समीकः समिर्तिजयः ॥ २.१४.६१ ॥
हे राजा, असे हे सात रथी; आता इतरांबद्दल माझ्याकडून ऐका. कृतवर्मा, अनाधृष्टी, समीक आणि समितिंजय.
2.14.62
कङ्कः शङ्कुश्च कुन्तिश्च सप्तैते वै महारथाः ।
प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भानुरक्रूरसारणौ ॥ २.१४.६२ ॥
कंक, शंकु आणि कुंती—हे सात महारथी; प्रद्युम्न, अनिरुद्ध, भानु, अक्रूर आणि सारण.
2.14.63
निशठश्च गदश्चैव सप्त चैते महारथाः ।
विकमो झिल्लिबभ्रू च उद्धवोऽथ विदूरथः ॥ २.१४.६३ ॥
निशठ आणि गद—हे सात महारथी; विक्रम, झिल्लिबभ्रू, उद्धव आणि विदूरथ.
2.14.64
वसुदेवोग्रसेनौ च सप्तैते मन्त्रिपुङ्गवाः ।
प्रसेनजिच्च यमलो राजराजगुणान्वितः ॥ २.१४.६४ ॥
वसुदेव आणि उग्रसेन—हे सात श्रेष्ठ मंत्री; प्रसेनजित आणि राजराजगुणांनी युक्त यमल.
2.14.65
स्यमन्तको मणिर्यस्य रुक्मं निस्रुवते बहु ।
पुत्रौ चान्धकभोजस्य वृद्धो राजा च ते दश ॥ २.१४.६५ ॥
स्यमन्तक मणी, ज्यातून भरपूर सोने वाहते; अंधक आणि भोजाचे पुत्र, वृद्ध राजा आणि तुमचे दहा.
2.14.66
वज्रसंहनना वीरी वीर्यवन्तो महाबलाः ।
स्मरन्तो मध्यमं देशं वृष्णिवीरा गतज्वराः ॥ २.१४.६६ ॥
वज्रासारख्या शरीराचे वीर, पराक्रमी, महाबली वृष्णिवीर मध्यदेशाचे स्मरण करीत, ज्वरमुक्त आहेत.
2.14.67
पाण्डवैश्चापि सततं नाथवन्तो वयं नृप ।
सर्वसम्पद्गुणैः सिद्धे तस्मिन्नेवं व्यवस्थिते ॥ २.१४.६७ ॥
राजा, पांडवांसह आम्ही सदैव आश्रयवान आहोत. सर्व संपत्तिगुणांनी ते सिद्ध झाल्यावर, असे व्यवस्थित ठरले असता.
2.14.68
क्षत्रे सम्राजमात्मानं कर्तुमर्हसि भारत ।
दुर्योधनं शान्तनवं द्रोणं द्रौणायनिं कृपम् ॥ २.१४.६८ ॥
भारता, क्षत्रियांमध्ये तू स्वतःला सम्राट करावेस. दुर्योधन, शंतनुपुत्र (भीष्म), द्रोण, द्रोणपुत्र (अश्वत्थामा) आणि कृप यांनाही.
2.14.69
कर्णं च शिशुपालं च रुक्मिणं च धनुर्धरम् ।
एकलव्यं द्रुमं श्वेतं शैब्यं शकुनिमेव च ॥ २.१४.६९ ॥
कर्ण, शिशुपाल, धनुर्धर रुक्मी, एकलव्य, द्रुम, श्वेत, शैब्य आणि शकुनी हेही.
2.14.70
एतानजित्वा सङ्ग्रामे कथं शक्नोषि तं क्रतुम् ।
तथैते गौरवेणैव न योत्स्यन्ति नराधिपाः ॥ २.१४.७० ॥
यांना युद्धात जिंकल्याशिवाय तो यज्ञ तू कसा करू शकशील? आणि हे राजे आदरामुळेच लढणार नाहीत.
2.14.71
एकस्तत्र बलोन्मत्तः कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
योत्स्यते स परामर्षी दिव्यास्रबलगर्वितः ॥ २.१४.७१ ॥
तेथे बलोन्मत्त एकटाच, विकर्तनपुत्र कर्ण, वृष; तो असहिष्णू, दिव्यास्त्रबलाने गर्विष्ठ होऊन लढेल.
2.14.72
न तु शक्यं जरासन्धे जीवमाने महाबल ।
राजसूयस्त्वयाऽवाप्तुमेषा राजन्मतिर्मम ॥ २.१४.७२ ॥
परंतु हे महाबला, जरासंध जिवंत असताना तुला राजसूय मिळवणे शक्य नाही. राजा, हेच माझे मत आहे.
2.14.73
तेन रुद्धा हि राजानः सर्वे जित्वा गिरिव्रजे ।
कन्दरे पर्वतेन्द्रस्य सिंहेनेव महाद्विपाः ॥ २.१४.७३ ॥
त्याने गिरिव्रजात सर्व राजांना जिंकून बंदी केले आहे, जसा पर्वतराजाच्या गुहेत सिंह महागजांना रोखतो.
2.14.74
स हि राजा जरासन्धो यियक्षुर्वसुधाधिपैः ।
अभिषिक्तः स राजन्यैः सहस्रैरुत चाष्टभिः।
महादेवं महात्मानमुमापतिमरिन्दम ॥ २.१४.७४ ॥
तो राजा जरासंध यज्ञ करू इच्छून हजारो आणि आठ राजांकडून अभिषिक्त झाला; हे शत्रुदमना, उमापती महात्मा महादेवाची त्याने आराधना केली.
2.14.75
आराध्य तपसोग्रेण निर्जितास्तेन पार्थिवाः ।
प्रतिज्ञायाश्च पारं स गतः पार्थिवसत्तम ॥ २.१४.७५ ॥
उग्र तपश्चर्येने आराधना करून त्याने राजांना जिंकले; हे राजश्रेष्ठा, त्याने आपली प्रतिज्ञा पूर्ण केली आहे.
2.14.76
स हि निर्जित्य निर्जित्य पार्थिवान्पृतनागतान् ।
पुरमानीय बद्ध्वा च चकार पुरुषव्रजम् ॥ २.१४.७६ ॥
सैन्यासह आलेल्या राजांना त्याने वारंवार जिंकले, नगरात आणून बांधले आणि एका मोठ्या समूहात ठेवले.
2.14.77
वयं चैव महाराज जरासन्धभयात्तदा ।
मधुरा सम्परित्यज्य गता द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.१४.७७ ॥
हे महाराजा, जरासंधाच्या भीतीने तेव्हा आम्हीही मथुरा सोडून द्वारवतीला गेलो.
2.14.78
यदि त्वेनं महाराज यज्ञं प्राप्तुमभीप्ससि ।
यतस्व तेषां मोक्षाय जरासन्धवधाय च ॥ २.१४.७८ ॥
हे महाराजा, जर तुला हा यज्ञ मिळवायचा असेल, तर त्यांच्या मुक्तीसाठी आणि जरासंधाच्या वधासाठी प्रयत्न कर.
2.14.79
समारम्भो न शक्योऽयमन्यथा कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य कार्त्स्न्येन कर्तुं मतिमतां वर ॥ २.१४.७९ ॥
हे कुरुनंदना, बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठा, हा आरंभ दुसऱ्या प्रकारे नव्हे, तर राजसूय यज्ञ पूर्णपणे पार पाडूनच करणे शक्य आहे.
2.14.80
इत्येषा मे मती राजन्यथा वा मन्यसेऽनघ ।
एवं गते ममाचक्ष्व स्वयं निश्चित्य हेतुभिः ॥ २.१४.८० ॥
हे राजा, हे माझे मत आहे; किंवा हे निष्पाप, तुला वेगळे वाटत असेल तर या स्थितीत तूच कारणांनी निश्चय करून मला सांग.