महाभारत · अध्याय 2.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.31.1
ततः कुमारविषये श्रेणिमन्तमथाजयत् ।
कोसलाधिपतिं चैव बृहद्बलमरिन्दमः ॥ २.३१.१ ॥
नंतर कुमार प्रदेशात श्रेणिमानाला आणि कोसलाधिपती बृहद्बलाला शत्रुदमनकर्त्याने जिंकले.
2.31.2
अयोध्यायां तु धर्मज्ञं दीर्घयज्ञं महाबलम् ।
अजयत्णण्डवश्रेष्ठो नातितीव्रेण कर्मणा ॥ २.३१.२ ॥
अयोध्येत धर्मज्ञ, महाबली दीर्घयज्ञाला पांडवश्रेष्ठाने अति कठोर कर्माविना जिंकले.
2.31.3
ततो गोपालकक्षं च सोत्तरानपि कोसलान् ।
मल्लानामधिपं चैव पार्थिवं चाजयत्प्रभुः ॥ २.३१.३ ॥
नंतर त्या प्रभूने गोपालक प्रदेश, उत्तर कोसलांना, मल्लांच्या अधिपतीला आणि राजाला जिंकले.
2.31.4
ततो हिमवतः पार्श्वं समभ्येत्य जलोद्भवम् ।
सर्वमल्पेन कालेन देशं चक्रे वशं बली ॥ २.३१.४ ॥
नंतर हिमालयाच्या बाजूला जाऊन, जलोद्भवापर्यंत पोहोचून, बलवानाने थोड्याच काळात सर्व देश वश केला.
2.31.5
एवं बहुविधान्देशान्विजिग्ये भरतर्षभः ।
भल्लाटमभितो जिग्ये शुक्तिमन्तं च पर्वतम् ॥ २.३१.५ ॥
अशा प्रकारे भरतर्षभाने विविध देश जिंकले; भल्लाटाच्या सर्वत्र आणि शुक्तिमान पर्वतही जिंकला.
2.31.6
पाण्डवः सुमहावीर्यो बलेन बलिनां वरः ।
स काशिराजं समरे सुबाहुमनिवर्तिनम् ॥ २.३१.६ ॥
महापराक्रमी पांडव, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ, त्याने युद्धात मागे न हटणाऱ्या काशिराजा सुबाहूला जिंकले.
2.31.7
वशे चक्रे महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः ।
ततः सुपार्श्वमभितस्तथा राजपतिं क्रथम् ॥ २.३१.७ ॥
महाबाहू भीमाने, जो भीमपराक्रमी होता, त्यांना आपल्या वशात आणले. नंतर सर्वबाजूंनी सुपार्श्वाला आणि राजांचा अधिपती क्रथ यालाही (वश केले).
2.31.8
युध्यमानं बालत्सङ्ख्ये विजिग्ये पाण्डवर्षभः ।
ततो मत्स्यान्महातेजा मलदांश्च महाबलान् ॥ २.३१.८ ॥
युद्धात लढणाऱ्यांना पांडवश्रेष्ठाने युद्धात जिंकले. नंतर महातेजस्वी त्याने मत्स्यांना आणि महाबली मलदांना (जिंकले).
2.31.9
अनघानभयांश्चैव पशुभूमिं च सर्वशः ।
निवृत्य च महाबाहुर्मदधारं महीधरम् ॥ २.३१.९ ॥
अनघ आणि अभयांना आणि सर्वत्र पशुभूमीला (जिंकले). नंतर महाबाहू परत फिरून मदधार पर्वताकडे (गेले).
2.31.10
सोमधेयांश्च निर्जित्य प्रत्ययावुत्तरामुखः ।
वत्सभूमिं च कौन्तेयो विजिग्ये बलवान्बलात् ॥ २.३१.१० ॥
सोमधेयांना आणि प्रत्ययांना जिंकून, उत्तरेकडे तोंड करून, कुंतीपुत्र बलवान् याने बळाने वत्सभूमी जिंकली.
2.31.11
भर्गाणामधिपं चैव निषादाधिपतिं तथा ।
विजिग्ये भूमिपालांश्च ममिमत्प्रमुखान्बहून् ॥ २.३१.११ ॥
भर्गांचा अधिपती आणि निषादांचा अधिपती यांनाही (जिंकले). ममिमत् प्रमुख असलेल्या अनेक भूमिपालांना (जिंकले).
2.31.12
ततो दक्षिणमल्लांश्च भोगवन्तं च पर्वतम् ।
तरसैवाजयद्भीमो नातितीव्रेण कर्मणा ॥ २.३१.१२ ॥
नंतर दक्षिणेकडील मल्लांना आणि भोगवान पर्वताला भीमाने वेगाने जिंकले, अति तीव्र कर्माने नव्हे.
2.31.13
शर्मकान्वर्मकांश्चैव व्यजयत्सान्त्वपूर्वकम् ।
वैदेहकं च राजानं जनकं जगतीपतिम् ॥ २.३१.१३ ॥
त्याने प्रथम सांत्वनेने शर्मकांना आणि वर्मकांना जिंकले; आणि वैदेहक राजा, जगताचा अधिपती जनकालाही (जिंकले).
2.31.14
विजिग्ये पुरुषव्याघ्रो नातितीव्रेण कर्मणा ।
शकांश्च बर्बराश्चैव अजयच्छद्मपूर्वकम् ॥ २.३१.१४ ॥
पुरुषव्याघ्र त्याने अति तीव्र प्रयत्नाविना जिंकले; शक आणि बर्बरांनाही त्याने प्रथम कपटाने जिंकले.
2.31.15
वैदेहस्थस्तु कौन्तेय इन्द्रपर्वतमन्तिकात् ।
किरातानामधिपतीनजयत्सप्त पाण्डवः ॥ २.३१.१५ ॥
विदेहात राहणाऱ्या कुंतीपुत्र पांडवाने इंद्रपर्वताजवळून किरातांच्या सात अधिपतींना जिंकले.
2.31.16
ततः सुह्यान्प्रसुह्यांश्च सपक्षानतिवीर्यवान् ।
विजित्य युधि कौन्तेयो मागधानभ्यधाद्बली ॥ २.३१.१६ ॥
नंतर अत्यंत पराक्रमी बलवान कुंतीपुत्राने युद्धात सुह्य, प्रसुह्य आणि त्यांच्या मित्रांना जिंकून मागधांवर आक्रमण केले.
2.31.17
दण्डं च दण्डधारं च विजित्य पृथिवीपतीन् ।
तैरेव सहितैः सर्वैर्गिरिव्रजमुपाद्रवत् ॥ २.३१.१७ ॥
दंड आणि दंडधार व इतर पृथ्वीपतींना जिंकून, त्या सर्वांसह त्याने गिरिव्रजावर आक्रमण केले.
2.31.18
जारासन्धिं सान्त्वयित्वा करे च विनिवेश्य ह ।
तैरेव सहितैः सर्वैः कर्णमब्यद्रवद्बली ॥ २.३१.१८ ॥
जरासंधाला सांत्वन देऊन त्याच्या हातात (आपला हात) ठेवून, त्या सर्वांसह त्या बलवानाने कर्णावर आक्रमण केले.
2.31.19
स कम्पयन्निव महीं बलेन चतुङ्गिणा ।
युयुधे पाण्डवश्रेष्ठः कर्णेनामित्रघातिना ॥ २.३१.१९ ॥
चतुरंगी सेनेसह पृथ्वी कंपवीत पांडवश्रेष्ठ शत्रुघाती कर्णाशी युद्ध करू लागले.
2.31.20
स कर्णं युधि निर्जित्य वशे कृत्वा च भारत ।
ततो विजिग्ये बलवान्राज्ञः पर्वतवासिनः ॥ २.३१.२० ॥
हे भारता, त्याने युद्धात कर्णाला जिंकून वश केले; मग त्या बलवानाने पर्वतवासी राजाला जिंकले.
2.31.21
अथ मोदागिरौ चैव राजानं बलवत्तरम् ।
पाण्डवो बाहुवीर्येण निजघान महामृधे ॥ २.३१.२१ ॥
मग मोदागिरीवर त्या अत्यंत बलवान राजाला पांडवाने आपल्या बाहुबलाने महायुद्धात ठार केले.
2.31.22
ततः पुण्ड्राधिपं वीरं वासुदेवं समाययौ ।
इदानीं वृष्णिवीरेण न योत्स्यामीति पौण्ड्रकः ॥ २.३१.२२ ॥
मग तो वीर पुंड्राधिपती वासुदेवाकडे आला; "आता मी वृष्णिवीराशी युद्ध करणार नाही" असे पौंड्रक म्हणाला.
2.31.23
कृष्णस्य भुजसंत्रासात्करमाशु ददौ नृपः ।
कौशिकीकच्छनिलयं राजानं च महौजसम् ॥ २.३१.२३ ॥
कृष्णाच्या भुजांच्या भीतीने राजाने तत्काळ खंडणी दिली; कौशिकी-कच्छात राहणाऱ्या महातेजस्वी राजानेही तसेच केले.
2.31.24
उभौ बलभृतौ वीरावुमौ तीव्रपराक्रमौ ।
निर्जित्याजौ महाराज वङ्गराजमुपाद्रवत् ॥ २.३१.२४ ॥
हे महाराजा, त्या दोन्ही बलवान आणि तीव्र पराक्रमी वीरांनी युद्धात जिंकून वंगराजावर हल्ला केला.
2.31.25
समुद्रसेन निर्जित्य चन्द्रसेनं च पार्थिवम् ।
ताम्रलिप्तं च राजानं कर्वटाधिपतिं तथा ॥ २.३१.२५ ॥
समुद्रसेनाला जिंकून, चंद्रसेन नामक राजाला, ताम्रलिप्तच्या राजाला आणि कर्वटाधिपतीलाही जिंकून.
2.31.26
सुह्यानामधिपं चैव ये च सागरवासिनः ।
सर्वान्म्लेच्छगणांश्चैव विजिग्ये भरतर्षभः ॥ २.३१.२६ ॥
सुह्यांचा अधिपती आणि जे सागरतीरी राहत होते, त्या सर्व म्लेच्छगणांनाही भरतश्रेष्ठाने जिंकले.
2.31.27
एवं बहुविधान्देशान्विजित्य पवनात्मजः ।
सु तेभ्य उपादाय लौहित्यमगद्बली ॥ २.३१.२७ ॥
अशा प्रकारे अनेक देश जिंकून वायुपुत्र बलवान भीम त्यांच्याकडून नजराणे घेऊन लौहित्याकडे गेला.
2.31.28
स सर्वान्म्लेच्छनृपतीन्सागरानूपवासिनः ।
करमाहारयामास रत्नानि विविधानि च ॥ २.३१.२८ ॥
त्याने सागर आणि दलदलीच्या प्रदेशातील सर्व म्लेच्छ राजांकडून कर आणि विविध रत्ने मागवली.
2.31.29
चन्दनागुरुवस्त्राणि मणिमौक्तिककम्बलम् ।
काञ्चनं रजतं चैव विद्रुमं च महाधनम् ॥ २.३१.२९ ॥
चंदन, अगरु, वस्त्रे, मणी, मोती, कांबळे, सोने, चांदी आणि प्रवाळ — ही महाधने होती.
2.31.30
ते कोटीशतसङ्ख्येन कौन्तेयं महता तदा ।
अभ्यवर्षन्महात्मानं धनवर्षेण पाण्डवम् ॥ २.३१.३० ॥
तेव्हा त्यांनी शेकडो कोटी संख्येने कौंतेय, त्या महात्मा पांडवावर महान धनवर्षाव केला.
2.31.31
इन्द्रप्रस्थमुपागम्य भीमो भीमपराक्रमः ।
निवेदयामास तदा धर्मराजाय तद्धनम् ॥ २.३१.३१ ॥
इंद्रप्रस्थाला पोहोचून भयंकर पराक्रमी भीमाने तेव्हा ते धन धर्मराजाला निवेदन केले.