ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.43.1
ततो भीष्मस्य तच्छ्रुत्वा वचः काले युधिष्ठिरः ।
ज्ञापनार्थाय सर्वेषां भीष्मं पुनरथाब्रवीत् ॥ २.४३.१ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ପୁଣି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.43.2
विस्तरेणास्य देवस्य कर्माणीच्छामि सर्वशः ।
श्रोतुं भगवतस्तानि प्रब्रवीहि पितामह ॥ २.४३.२ ॥
ହେ ପିତାମହ, ଏହି ଦେବତାଙ୍କ କର୍ମସବୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ସେହି ଭଗବାନଙ୍କ କର୍ମ କୁହନ୍ତୁ।
2.43.3
कर्मणामानुपूर्वा च प्रादुर्भावाश्च ये विभोः ।
यथा च प्रकृतिः कृष्णे तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.४३.३ ॥
ହେ ପିତାମହ, ସେହି ବିଭୁଙ୍କ କର୍ମର କ୍ରମ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବସବୁ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରକୃତି ଯେପରି, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
2.43.4
एवमुक्तस्तदा भीष्मः प्रोवाच भरतर्षभ ।
युधिष्ठिरममित्रघ्नं तस्मिन्त्राजसमागमे ॥ २.४३.४ ॥
ଏପରି ପଚରାଗଲାରେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ସେହି ରାଜସଭାରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.43.5
समक्षं वासुदेवस्य देवस्येव शतक्रतोः ।
कर्माण्यसुकराण्यन्यैराचचक्षे जनाधिप ॥ २.४३.५ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଯେପରି ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଭୀଷ୍ମ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସାଧ୍ୟ କର୍ମସବୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
2.43.6
शृण्वतां पार्थिवानां च धर्मराजस्य चान्तिके ।
इदं मतिमतां श्रेष्ठः कृष्णं प्रति विशाम्पते ॥ २.४३.६ ॥
ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିକଟରେ, ରାଜାମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହା କହିଲେ।
2.43.7
म्नैवामन्त्र्य राजेन्द्र चेदिराजमरिन्दमम् ।
भीमकर्मा ततो भीष्णो भूयः स इतमब्रवीत् ॥ २.४३.७ ॥
ଏଥର ଭୀଷ୍ମ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁଦମନ ଚେଦିରାଜଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ପୁଣି ଏହା କହିଲେ।
2.43.8
करूणामपि राजानं युधिष्ठिरमभाषत ।
वर्तमानामतीतां च शृणु राजन्युधिष्ठिर ॥ २.४३.८ ॥
କୁରୁରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ କହିଲେ: ହେ ରାଜନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଅତୀତ ଶୁଣ।
2.43.9
ईश्वरस्योत्तमस्यैनां कर्मणां गहनां गतिम् ।
अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एष भगवान्प्रभुः ॥ २.४३.९ ॥
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଏହା ଉତ୍ତମ ଈଶ୍ବରଙ୍କ କର୍ମର ଗହନ ଗତି। ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ।
2.43.10
पुरा नारायणो देवः स्वयम्भूः प्रपितामहः ।
सहस्रशीर्षः पुरुषो ध्रवोऽनन्तः सनातनः ॥ २.४३.१० ॥
ପୂର୍ବେ ନାରାୟଣ ଦେବ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ, ପ୍ରପିତାମହ, ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ ପୁରୁଷ, ଧ୍ରୁବ, ଅନନ୍ତ ଓ ସନାତନ ଥିଲେ।
2.43.11
सहस्रास्यः सहस्राश्चः सहस्रचरणो विभुः ।
सहस्रवाहुः सर्वज्ञो देवो नामसहस्रवान् ॥ २.४३.११ ॥
ସହସ୍ର ମୁଖ, ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ସହସ୍ର ଚରଣ ବିଶିଷ୍ଟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ; ସହସ୍ର ବାହୁ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସହସ୍ର ନାମଯୁକ୍ତ ଦେବ।
2.43.12
सहस्रमुकुटो देवो विश्वरूपो महाद्युतिः ।
अनेकवर्णो देवादिरव्यक्ताद्वै परे स्थितः ॥ २.४३.१२ ॥
ସହସ୍ର ମୁକୁଟଧାରୀ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଅନେକ ବର୍ଣ୍ଣର, ଦେବଗଣଙ୍କ ଆଦି ଦେବ; ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ ସ୍ଥିତ।
2.43.13
असृजत्सलिलं पूर्वं स च नारायणः प्रभुः ।
ततस्तु भगवांस्तोये ब्रह्माणमसृजत्स्वयम् ॥ २.४३.१३ ॥
ସେହି ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତା'ପରେ ଭଗବାନ ନିଜେ ଜଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
2.43.14
ब्रह्मा चतुर्मुखो लोकान्सर्वांस्तानसृजत्स्वयम् ।
आदिकाले पुरा ह्येवं सर्वलोकस्य चोद्भवः।
पुरा यः प्रलये प्राप्ते नष्टे स्थावरजङ्गमे ॥ २.४३.१४ ॥
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ସେହି ସବୁ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଆଦିକାଳରେ ପୂର୍ବରୁ ଏହିପରି ସର୍ବଲୋକର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ପୂର୍ବରୁ ଯେବେ ପ୍ରଳୟ ଆସି ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ନଷ୍ଟ ହେଲା,
2.43.15
ब्रह्मादिषु प्रलीनेषु नष्टे लोके चराचरे ।
आभूतसम्प्लवे प्राप्ते प्रलीने प्रकृतौ महान् ॥ २.४३.१५ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦି ଲୀନ ହେଲେ, ଚରାଚର ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଭୂତପ୍ରଳୟ ଆସିଲା, ମହାନ୍ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୀନ ହେଲେ।
2.43.16
एकस्मिष्ठति सर्वात्मा स तु नारायणः प्रभुः ।
नारायणस्य चाङ्गानि सर्वदैवानि भारत ॥ २.४३.१६ ॥
ସେହି ଏକରେ ସର୍ବାତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। ହେ ଭାରତ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସର୍ବଦା ସମସ୍ତ ଦେବତା।
2.43.17
शिरस्तस्य दिवं राजन्नाभिः खं चरणौ मही ।
अश्विनौ कर्णयोर्देवौ चक्षुषी शशिभास्करौ ॥ २.४३.१७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ସ୍ୱର୍ଗ, ନାଭି ଆକାଶ, ଚରଣ ପୃଥିବୀ। ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବ ତାଙ୍କ କାନ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ।
2.43.18
इन्द्रवैश्वानरौ देवौ मुखं तस्य महात्मनः ।
अन्यानि सर्वदैवानि सर्वाङ्गानि महात्मनः ॥ २.४३.१८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ଦେବ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମୁଖ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ।
2.43.19
सर्वं चापि हरौ संस्थं सूत्रे मणिगणा इव ।
आभूतसम्प्लवान्तेऽथ दृष्ट्वा सर्वं तमोन्वितम् ॥ २.४३.१९ ॥
ହରିରେ ସ୍ଥିତ ସବୁ କିଛି, ସୂତାରେ ଗୁଥିତ ମଣିଗଣ ପରି। ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଳୟର ଶେଷରେ ସବୁ ତମସାବୃତ ଦେଖି।
2.43.20
नारायणो महायोगी सर्वज्ञः परमात्मवान् ।
ब्रह्मभूतस्तदात्मानं ब्रह्मणमसृजत्स्वयम् ॥ २.४३.२० ॥
ନାରାୟଣ, ମହାଯୋଗୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପରମାତ୍ମାଯୁକ୍ତ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ନିଜକୁ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ସୃଜିଲେ।
2.43.21
सोऽध्यक्षः सर्वभूतानां प्रभूतप्रभवोऽच्युतः ।
सनत्कुमारं रुद्रं च सप्तर्षीश्च तपोधनात् ॥ २.४३.२१ ॥
ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ବହୁ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ, ଅଚ୍ୟୁତ। ସନତ୍କୁମାର, ରୁଦ୍ର ଓ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତପୋଧନରେ (ସୃଜିଲେ)।
2.43.22
सर्वमेवासृजद्ब्रह्मा तथा लोकांस्तथा प्रजाः ।
ते च तद्व्यसृजंस्तत्र प्राप्तकाले युधिष्ठिर ॥ २.४३.२२ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ସବୁ, ସେହିପରି ଲୋକ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୃଜିଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପଯୁକ୍ତ କାଳ ଆସିଲେ ତାହା ଛାଡ଼ିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
2.43.23
तेभ्योऽभवन्महात्मभ्यो बहुधा ब्रह्म शाश्वतम् ।
कल्पानां बहुकोट्यश्चसमतीतास्तु भारत ॥ २.४३.२३ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କଠାରୁ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ହେ ଭାରତ, କଳ୍ପର ଅନେକ କୋଟି ଅତୀତ ହୋଇଛି।
2.43.24
आभूतसम्प्लवाश्चैव बहुधाऽद्धाऽपचक्रमुः ।
मन्वन्तरयुगा राजन्सङ्कल्पो भूतसम्प्लवाः ॥ २.४३.२४ ॥
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଳୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ପ୍ରକୃତରେ ଅତୀତ ହୋଇଛି। ହେ ରାଜନ, ମନ୍ୱନ୍ତର ଓ ଯୁଗ (ଅତୀତ); ସଂକଳ୍ପ ଓ ଭୂତପ୍ରଳୟ (ମଧ୍ୟ)।
2.43.25
चक्रवत्परिवर्तन्ते सर्वं विषमुखं जगत् ।
सृष्ट्वा चतुर्मुखं देवं देवो नारायणः प्रभुः ॥ २.४३.२५ ॥
ଚକ୍ର ପରି ଘୂରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜଗତ ବିଷମୁଖ। ଚତୁର୍ମୁଖ ଦେବଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପ୍ରଭୁ ଦେବ ନାରାୟଣ।
2.43.26
स लोकानां हितार्थाय क्षीरोदे वसति प्रभुः ।
ब्रह्मा च सर्वलोकानां लोकस्य च पितामहः ॥ २.४३.२६ ॥
ସେ ପ୍ରଭୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବାସ କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଏ ଜଗତର ପିତାମହ।
2.43.27
ततो नारायणो देवः सर्वस्य प्रपितामहः। ॥ २.४३.२७ ॥
ତା'ପରେ ଦେବ ନାରାୟଣ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ।