મહાભારત · અધ્યાય 2.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.61.1
सूदिता द्वारपालाश्च निशुम्भनरकौ हतौ ।
कृतक्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥ २.६१.१ ॥
દ્વારપાળો ચૂરાઈ ગયા, નિશુંભ અને નરક માર્યા ગયા; પ્રાગ્જ્યોતિષ નગર તરફનો માર્ગ ફરી સુરક્ષિત થયો.
2.61.2
शौरिणा पृथिवीपालास्त्रासिता भरतर्षभ ।
धनुषश्च प्रणादेन पाञ्चजन्यस्वनेन च ॥ २.६१.२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! શૌરિ (કૃષ્ણ)થી પૃથ્વીપાલો ત્રાસ પામ્યા; ધનુષની ટંકાર અને પાંચજન્ય શંખના નાદથી.
2.61.3
मेघप्रख्यैरनेकैश्च दाक्षिणात्याभिसंवृतम् ।
रुक्मिणं त्रासयामास केशवो भरतर्षभ ॥ २.६१.३ ॥
મેઘ જેવા અનેક દક્ષિણી યોદ્ધાઓથી ઘેરાયેલા રુક્મીને કેશવ (કૃષ્ણ)એ ત્રાસ આપ્યો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
2.61.4
ततः पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
उवाह महिषीं भोज्यामेष चक्रगदाधरः ॥ २.६१.४ ॥
પછી મેઘગર્જના જેવા અવાજવાળા, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી રથમાં ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર આ વીરે ભોજ્યા નામની પટરાણીને લઈ લીધી.
2.61.5
जारूथ्य आहृतक्रोधः शिशुपालश्च निर्जितः ।
वक्रश्च स हतः सङ्ख्ये शतधन्वा च क्षत्रियः ॥ २.६१.५ ॥
જારૂથ્ય ક્રોધે ભરાયો; શિશુપાલ પરાજિત થયો; વક્ર યુદ્ધમાં માર્યો ગયો, અને ક્ષત્રિય શતધન્વા પણ.
2.61.6
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद्यवनश्च कशेरुकः ।
हतः सौभपतिश्चैव साल्वश्च कृतधन्वना ॥ २.६१.६ ॥
ઇન્દ્રદ્યુમ્ન ક્રોધે માર્યો ગયો; યવન અને કશેરુક માર્યા ગયા; સૌભપતિ અને સાલ્વ કૃતધન્વા દ્વારા માર્યા ગયા.
2.61.7
पर्वतानां सहस्रं च चक्रेण पुरुषोत्तमः ।
विभज्य पुण्डरीकाक्षो द्युमत्सेनमपोथयत् ॥ २.६१.७ ॥
પુંડરીકાક્ષ પુરુષોત્તમે ચક્રથી હજાર પર્વતોને વિભાજિત કરીને દ્યુમત્સેનને કચડી નાખ્યો.
2.61.8
महेन्द्रशिखरे चैव निमेषान्तरचारिणौ ।
जग्राह भरतश्रेष्ठ वानरावभितश्चरौ ॥ २.६१.८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મહેન્દ્ર શિખર પર ક્ષણમાત્રમાં વિચરતા બે વાનરોને તેણે પકડ્યા.
2.61.9
इरावत्यां महाभोजो वह्निसूर्यसमो बले ।
गोपतिस्तालकेतुश्च निहतौ शार्ङ्गधन्वना ॥ २.६१.९ ॥
ઇરાવતી તટે અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન બળવાળો મહાભોજ, ગોપતિ અને તાલકેતુ શાર્ઙ્ગધન્વાથી માર્યા ગયા.
2.61.10
अक्षप्रपत्तने राजन्नवहेलनतत्परौ ।
उभौ तावपि कृष्णेन स्वराष्ट्रे विनिपातितौ ॥ २.६१.१० ॥
હે રાજન, અક્ષપ્રપત્તનમાં અપમાન કરવામાં તત્પર એ બંનેને પણ કૃષ્ણે પોતાના રાષ્ટ્રમાં જ પાડી દીધા.
2.61.11
दग्धा वाराणसी तात केशवेन महात्मना ।
पाण्ड्यं पौण्ड्रं च मात्स्यं च कलिङ्गं च जनार्दनः ॥ २.६१.११ ॥
હે તાત, મહાત્મા કેશવે વારાણસી બાળી નાખી; જનાર્દને પાંડ્ય, પૌંડ્ર, મત્સ્ય અને કલિંગને પણ જીત્યા.
2.61.12
जघान सहितान्सर्वानङ्गराजं च माधवः ॥ २.६१.१२ ॥
માધવે સાથીઓ સહિત સૌને તથા અંગરાજને માર્યા.
2.61.13
एष चैव शतं हत्वा रथेन क्षत्रपुङ्गवान् ।
गान्धारीमवहत्कृष्णो महिषीं यादवर्षभः ॥ २.६१.१३ ॥
એણે રથ વડે સો શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયોને હણીને યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ કૃષ્ણે ગાંધારીને મહિષી તરીકે હરી લીધી.
2.61.14
अथ गाण्डीवधन्वानं क्रीडार्थं मधुसूदनः ।
जिगाय भरतश्रेष्ठ कुन्त्याश्च प्रमुखे विभुः ॥ २.६१.१४ ॥
પછી મધુસૂદન વિભુએ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ક્રીડા માટે ગાંડીવધારી અર્જુનને કુંતીની સામે જ જીતી લીધો.
2.61.15
द्रौणिं कृपं च कर्णं च भीमसेनं सुयोधनम् ।
युद्धाय सहितान्त्राजञ्जिगाय भरतर्षभ ॥ २.६१.१५ ॥
હે ભરતર્ષભ, યુદ્ધ માટે એકત્ર થયેલા દ્રૌણિ, કૃપ, કર્ણ, ભીમસેન અને સુયોધનને તેણે જીતી લીધા.
2.61.16
बभ्रोश्च प्रियमन्विच्छन्नेष चक्रगदाधरः ।
वेणुदारिवृतां भार्यां प्रममाथ युधिष्ठिर ॥ २.६१.१६ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, બભ્રુનું હિત ઇચ્છતા ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનારે વેણુદારીથી ઘેરાયેલી તેમની પત્નીને હરી લીધી.
2.61.17
पर्याप्तां पृथिवीं सर्वां साश्वां सरथकुञ्जराम् ।
वेणुदारिवशे युक्तां जिगाय मधुसूदनः ॥ २.६१.१७ ॥
અશ્વો, રથો અને હાથીઓ સહિત સમગ્ર પૃથ્વી, જે વેણુદારીના વશમાં લાવવામાં આવી હતી, તેને મધુસૂદને જીતી લીધી.
2.61.18
अवाप्य तपसा वीर्यं बलमोजश्च भारत ।
त्रासिताः सगणाः सर्वे बाणेन विबुधाधिपाः ॥ २.६१.१८ ॥
હે ભારત, તપથી વીર્ય, બળ અને ઓજ મેળવીને તેણે પોતાના બાણથી બધા દેવાધિપતિઓને તેમના ગણો સહિત ભયભીત કર્યા.
2.61.19
वज्राशनिगदाबामैस्ताडयद्भिरनेकशः ।
तस्य नासीद्रणे मृत्युर्देवैरपि सवासवैः ॥ २.६१.१९ ॥
વજ્ર, અશનિ, ગદા અને બાહુઓથી અનેક વાર પ્રહાર કરવા છતાં યુદ્ધમાં તેનું મૃત્યુ ન હતું, ઇન્દ્ર સહિત દેવો દ્વારા પણ નહીં.
2.61.20
सोऽभिभूतश्च कृष्णेन न हतश्च मगात्मना ।
छित्वा बाहुसहस्रं तु गोविन्देन महात्मना ॥ २.६१.२० ॥
કૃષ્ણ દ્વારા પરાજિત થવા છતાં તે માર્યો ગયો નહીં; મૃગસ્વભાવવાળાએ તેને માર્યો નહીં; મહાત્મા ગોવિંદે તેના હજાર બાહુ કાપી નાખ્યા.
2.61.21
एषोऽपीडन्महाबाहुः कंसं च मधुसूदनः ।
अवाप्तं तपसा वीर्यं बलमोजश्च भारत।
कैटभं चातिलोमानि निजघान जनार्दनः ॥ २.६१.२१ ॥
મહાબાહુ મધુસૂદને કંસને પીડિત કર્યો; હે ભારત, તપથી પ્રાપ્ત વીર્ય, બળ અને ઓજ સાથે જનાર્દને કૈટભ અને અતિલોમોને માર્યા.
2.61.22
जम्बुमैरावतं चैव विरूपं च महायशाः ।
घान भरतश्रेष्ठ शम्बरं चारिमर्दनम् ॥ २.६१.२२ ॥
મહાયશસ્વી તેણે જંબુ, ઐરાવત અને વિરૂપને માર્યા; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, શત્રુમર્દન શંબરને પણ માર્યો.
2.61.23
एष भोगवतीं गत्वा वासुकिं भरतर्षभ ।
निर्जित्य पुण्डरीकाक्षो रौक्मिणेयममोचयत् ॥ २.६१.२३ ॥
તે ભોગવતી ગયો, હે ભરતર્ષભ, વાસુકિને જીતીને કમળનયને રુક્મિણીપુત્રને છોડાવ્યો.
2.61.24
एवं बहूनि कर्माणि शिशुरेव जनार्दनः ।
कृतवान्पुण्डरीकाक्षः सङ्कर्षणसहायवान् ॥ २.६१.२४ ॥
આ રીતે બાળક હોવા છતાં જ જનાર્દન, કમળનયને, સંકર્ષણની સહાયથી અનેક કર્મો કર્યા.
2.61.25
एवमेषोऽसुराणां चसुराणामपि सर्वशः ।
भयामयकरः कृष्णः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ २.६१.२५ ॥
આ રીતે તેઓ અસુરો અને દેવો બંનેને સર્વ રીતે ભય અને પીડા આપનારા છે; તે કૃષ્ણ સર્વ લોકોના ઈશ્વર અને પ્રભુ છે.
2.61.26
एवमेव महाबाहुः शास्ता सर्वदुरात्मनाम् ।
कृत्वा देवार्थममितं स्वस्थानं प्राप्स्यते पुनः ॥ २.६१.२६ ॥
એવી જ રીતે તે મહાબાહુ, સર્વ દુરાત્માઓને દંડ આપનાર, દેવોના હિતાર્થે અપાર કાર્યો કરીને ફરી પોતાના સ્થાને પહોંચશે.
2.61.27
एष भोगवतीं पुण्यां रविकान्तिं महायशाः ।
द्वारकामात्मसात्कृत्वा सागरं प्लावयिष्यति ॥ २.६१.२७ ॥
આ મહાયશસ્વી પુણ્ય ભોગવતી, રવિકાંતિ અને દ્વારકાને પોતાને આધીન કરી સમુદ્રને તેના પર છલકાવી દેશે.
2.61.28
सुरासुरमनुष्येषु नाभून्न भविता क्वचित् ।
यस्तामध्यवसद्राजा नान्यत्र मधुसूदनात् ॥ २.६१.२८ ॥
દેવો, અસુરો અને મનુષ્યોમાં આજ સુધી કોઈ થયો નથી, અને ભવિષ્યમાં પણ થશે નહીં, જે તેને પોતાને આધીન કરે — મધુસૂદન વિના બીજો કોઈ નહીં.
2.61.29
भ्राजमानास्तु वै सर्वे वृष्ण्यन्धकमहारथाः। ॥ २.६१.२९ ॥
વૃષ્ણિ અને અંધક વંશના સર્વ મહારથીઓ ખરેખર તેજસ્વી છે.
2.61.30
एवमेव दशार्हाणां विधाय विधिना विधिम् ।
विष्णुर्नारायणः साक्षात्स्वस्थानं प्राप्स्यते ध्रुवम् ॥ २.६१.३० ॥
એવી જ રીતે દશાર્હો માટે વિધિ ઠરાવીને સાક્ષાત્ વિષ્ણુ નારાયણ ચોક્કસ પોતાના સ્થાને પહોંચશે.
2.61.31
अप्रमेयोऽनियोज्यश्च यत्र कामगमो वशी ।
मोदते भगवान्प्रीतो वालः क्रीडानकैरिव ॥ २.६१.३१ ॥
જેને માપી શકાય નહીં, જેને કોઈ આજ્ઞા આપી શકે નહીં, જે ઇચ્છા મુજબ વિચરે અને વશ રહે છે, તે ભગવાન પ્રસન્ન થઈને આનંદ કરે છે, જેમ બાળક રમકડાંથી રમે છે.
2.61.32
नैष गर्भत्वमापेदे न योन्यामावसत्प्रभुः ।
आत्मनस्तेजसा कृष्णः सर्वेषां कुरुते गतिम् ॥ २.६१.३२ ॥
આ પ્રભુ ગર્ભાવસ્થા પામ્યા નહીં, કોઈ યોનિમાં રહ્યા નહીં; કૃષ્ણ પોતાના તેજથી સૌને ગતિ આપે છે.
2.61.33
यथा बुद्बुद उत्थाय तत्रैव प्रविलीयते ।
चराचराणि भूतानि तथा नारायणे सदा ॥ २.६१.३३ ॥
પરપોટો ઊઠીને ત્યાં જ વિલીન થઈ જાય છે, તેમ ચર-અચર સર્વ પ્રાણીઓ સદા નારાયણમાં લીન થાય છે.
2.61.34
न प्रमातुं महाबाहुः शक्यो भारत केशवः ।
परं हि परतस्तस्माद्विश्वरूपान्न विद्यते ॥ २.६१.३४ ॥
હે ભારત, મહાબાહુ કેશવને માપી શકાય નહીં; તે વિશ્વરૂપથી પર બીજું કંઈ નથી.
2.61.39
तेजिष्ठं प्रतिपत्स्यन्ते नाकपृष्टं गतासवः ॥ २.६१.३९ ॥
પ્રાણ ત્યજેલા તેઓ અત્યંત તેજસ્વી સ્વર્ગના પૃષ્ઠભાગને પામશે.