మహాభారతం · అధ్యాయం 2.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.61.1
सूदिता द्वारपालाश्च निशुम्भनरकौ हतौ ।
कृतक्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥ २.६१.१ ॥
ద్వారపాలకులు అణచివేయబడ్డారు, నిశుంభుడు మరియు నరకుడు హతులయ్యారు; ప్రాగ్జ్యోతిష నగరానికి వెళ్ళే మార్గం మళ్ళీ క్షేమమైంది.
2.61.2
शौरिणा पृथिवीपालास्त्रासिता भरतर्षभ ।
धनुषश्च प्रणादेन पाञ्चजन्यस्वनेन च ॥ २.६१.२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! శౌరి (కృష్ణుడు) వల్ల భూపాలురు భయభ్రాంతులయ్యారు; ధనుస్సు యొక్క టంకారంతోనూ, పాంచజన్య శంఖధ్వనితోనూ.
2.61.3
मेघप्रख्यैरनेकैश्च दाक्षिणात्याभिसंवृतम् ।
रुक्मिणं त्रासयामास केशवो भरतर्षभ ॥ २.६१.३ ॥
మేఘాల్లా ఉన్న అనేక దక్షిణ యోధులతో చుట్టబడిన రుక్మిని కేశవుడు (కృష్ణుడు) భయపెట్టాడు, భరతశ్రేష్ఠా.
2.61.4
ततः पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
उवाह महिषीं भोज्यामेष चक्रगदाधरः ॥ २.६१.४ ॥
అప్పుడు మేఘగర్జనలాంటి ధ్వనిగల, సూర్యునిలా ప్రకాశించే రథంలో, చక్రగదాధారి అయిన ఇతడు భోజ్యా అనే పట్టమహిషిని తీసుకువెళ్ళాడు.
2.61.5
जारूथ्य आहृतक्रोधः शिशुपालश्च निर्जितः ।
वक्रश्च स हतः सङ्ख्ये शतधन्वा च क्षत्रियः ॥ २.६१.५ ॥
జారూథ్యుడు కోపోద్రేకం పొందాడు; శిశుపాలుడు జయించబడ్డాడు; వక్రుడు యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు, క్షత్రియుడు శతధన్వా కూడా.
2.61.6
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद्यवनश्च कशेरुकः ।
हतः सौभपतिश्चैव साल्वश्च कृतधन्वना ॥ २.६१.६ ॥
ఇంద్రద్యుమ్నుడు కోపంతో హతుడయ్యాడు; యవనుడు మరియు కశేరుకుడు కూడా హతులయ్యారు; సౌభపతి, సాల్వుడు కూడా కృతధన్వుడి చేత హతులయ్యారు.
2.61.7
पर्वतानां सहस्रं च चक्रेण पुरुषोत्तमः ।
विभज्य पुण्डरीकाक्षो द्युमत्सेनमपोथयत् ॥ २.६१.७ ॥
పుండరీకాక్షుడైన పురుషోత్తముడు చక్రంతో వేయి పర్వతాలను ఛేదించి ద్యుమత్సేనుని చితకగొట్టాడు.
2.61.8
महेन्द्रशिखरे चैव निमेषान्तरचारिणौ ।
जग्राह भरतश्रेष्ठ वानरावभितश्चरौ ॥ २.६१.८ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, మహేంద్ర శిఖరంపై క్షణంలో తిరిగే ఇద్దరు వానరులను అతడు పట్టుకున్నాడు.
2.61.9
इरावत्यां महाभोजो वह्निसूर्यसमो बले ।
गोपतिस्तालकेतुश्च निहतौ शार्ङ्गधन्वना ॥ २.६१.९ ॥
ఇరావతీ తీరంలో అగ్ని, సూర్యులతో సమానబలుడైన మహాభోజుడు, గోపతి, తాలకేతువు శార్ఙ్గధన్వుడి చేత హతులయ్యారు.
2.61.10
अक्षप्रपत्तने राजन्नवहेलनतत्परौ ।
उभौ तावपि कृष्णेन स्वराष्ट्रे विनिपातितौ ॥ २.६१.१० ॥
రాజా, అక్షప్రపత్తనంలో అవమానించడంలో నిమగ్నమైన ఆ ఇద్దరినీ కృష్ణుడు వారి స్వరాష్ట్రంలోనే పడగొట్టాడు.
2.61.11
दग्धा वाराणसी तात केशवेन महात्मना ।
पाण्ड्यं पौण्ड्रं च मात्स्यं च कलिङ्गं च जनार्दनः ॥ २.६१.११ ॥
నాయనా, మహాత్ముడైన కేశవుడు వారాణసిని దహించాడు; జనార్దనుడు పాండ్య, పౌండ్ర, మత్స్య, కళింగులను జయించాడు.
2.61.12
जघान सहितान्सर्वानङ्गराजं च माधवः ॥ २.६१.१२ ॥
మాధవుడు అందరినీ, వారి సహచరులతో సహా, అంగరాజును కూడా చంపాడు.
2.61.13
एष चैव शतं हत्वा रथेन क्षत्रपुङ्गवान् ।
गान्धारीमवहत्कृष्णो महिषीं यादवर्षभः ॥ २.६१.१३ ॥
ఇతడు తన రథంతో నూరుగురు శ్రేష్ఠ క్షత్రియులను చంపి, యాదవశ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుడు గాంధారిని పట్టమహిషిగా తీసుకెళ్లాడు.
2.61.14
अथ गाण्डीवधन्वानं क्रीडार्थं मधुसूदनः ।
जिगाय भरतश्रेष्ठ कुन्त्याश्च प्रमुखे विभुः ॥ २.६१.१४ ॥
అప్పుడు మధుసూదనుడైన విభుడు, భరతశ్రేష్ఠా, కేవలం ఆటకోసం గాండీవ ధనువుధారి అర్జునుడిని కుంతి ఎదుటే జయించాడు.
2.61.15
द्रौणिं कृपं च कर्णं च भीमसेनं सुयोधनम् ।
युद्धाय सहितान्त्राजञ्जिगाय भरतर्षभ ॥ २.६१.१५ ॥
భరతర్షభా, యుద్ధం కోసం సమావేశమైన ద్రౌణి, కృపుడు, కర్ణుడు, భీమసేనుడు, సుయోధనుడు వీరందరినీ అతడు జయించాడు.
2.61.16
बभ्रोश्च प्रियमन्विच्छन्नेष चक्रगदाधरः ।
वेणुदारिवृतां भार्यां प्रममाथ युधिष्ठिर ॥ २.६१.१६ ॥
యుధిష్ఠిరా, బభ్రుకు ప్రియాన్ని కోరి, చక్రగదాధారి అయిన ఇతడు వేణుదారి చుట్టూ ఉన్న అతని భార్యను అపహరించాడు.
2.61.17
पर्याप्तां पृथिवीं सर्वां साश्वां सरथकुञ्जराम् ।
वेणुदारिवशे युक्तां जिगाय मधुसूदनः ॥ २.६१.१७ ॥
అశ్వాలు, రథాలు, గజాలతో కూడిన సమస్త భూమిని, వేణుదారి అధీనంలో ఉంచినదాన్ని, మధుసూదనుడు జయించాడు.
2.61.18
अवाप्य तपसा वीर्यं बलमोजश्च भारत ।
त्रासिताः सगणाः सर्वे बाणेन विबुधाधिपाः ॥ २.६१.१८ ॥
భరతా, తపస్సుతో వీర్యం, బలం, ఓజస్సు పొంది, అతడు తన బాణంతో దేవాధిపతులందరినీ, వారి గణాలతో సహా భయపెట్టాడు.
2.61.19
वज्राशनिगदाबामैस्ताडयद्भिरनेकशः ।
तस्य नासीद्रणे मृत्युर्देवैरपि सवासवैः ॥ २.६१.१९ ॥
వజ్రం, అశని, గద వంటి ఆయుధాలతో అనేకసార్లు కొట్టబడినా యుద్ధంలో అతనికి మరణం లేదు; ఇంద్రునితో కూడిన దేవతల వల్ల కూడా కాదు.
2.61.20
सोऽभिभूतश्च कृष्णेन न हतश्च मगात्मना ।
छित्वा बाहुसहस्रं तु गोविन्देन महात्मना ॥ २.६१.२० ॥
కృష్ణునిచే ఓడింపబడినా అతడు చంపబడలేదు; మృగస్వభావుడైన అతడు కాదు; మహాత్ముడైన గోవిందుడు అతని వేయి బాహువులను ఛేదించాడు.
2.61.21
एषोऽपीडन्महाबाहुः कंसं च मधुसूदनः ।
अवाप्तं तपसा वीर्यं बलमोजश्च भारत।
कैटभं चातिलोमानि निजघान जनार्दनः ॥ २.६१.२१ ॥
మహాబాహువైన మధుసూదనుడు కంసుని పీడించాడు; భరతా, తపస్సు ద్వారా పొందిన వీర్యం, బలం, ఓజస్సుతో జనార్దనుడు కైటభుని, అతిలోములను సంహరించాడు.
2.61.22
जम्बुमैरावतं चैव विरूपं च महायशाः ।
घान भरतश्रेष्ठ शम्बरं चारिमर्दनम् ॥ २.६१.२२ ॥
మహాయశస్వి జంబు, ఐరావతుడు, విరూపుడిని కూడా సంహరించాడు; భరతశ్రేష్ఠా, శత్రుమర్దనుడైన శంబరుని కూడా చంపాడు.
2.61.23
एष भोगवतीं गत्वा वासुकिं भरतर्षभ ।
निर्जित्य पुण्डरीकाक्षो रौक्मिणेयममोचयत् ॥ २.६१.२३ ॥
అతడు భోగవతికి వెళ్లి, భరతర్షభా, వాసుకిని జయించి, పుండరీకాక్షుడు రుక్మిణీ పుత్రుని విడిపించాడు.
2.61.24
एवं बहूनि कर्माणि शिशुरेव जनार्दनः ।
कृतवान्पुण्डरीकाक्षः सङ्कर्षणसहायवान् ॥ २.६१.२४ ॥
ఈ విధంగా శిశువుగా ఉన్నప్పుడే జనార్దనుడు, పుండరీకాక్షుడు, సంకర్షణుని సహాయంతో అనేక కార్యాలు చేశాడు.
2.61.25
एवमेषोऽसुराणां चसुराणामपि सर्वशः ।
भयामयकरः कृष्णः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ २.६१.२५ ॥
ఈ విధంగా ఈయన రాక్షసులకు, దేవతలకు అన్ని విధాలుగా భయాన్ని, బాధను కలిగించేవాడు; ఆ కృష్ణుడు సమస్త లోకాలకు ఈశ్వరుడు, ప్రభువు.
2.61.26
एवमेव महाबाहुः शास्ता सर्वदुरात्मनाम् ।
कृत्वा देवार्थममितं स्वस्थानं प्राप्स्यते पुनः ॥ २.६१.२६ ॥
అలాగే మహాబాహువైన ఆయన, దుష్టులందరినీ శిక్షించేవాడు, దేవతల కోసం అపారమైన కార్యాలు చేసి మళ్లీ తన స్థానాన్ని చేరుకుంటాడు.
2.61.27
एष भोगवतीं पुण्यां रविकान्तिं महायशाः ।
द्वारकामात्मसात्कृत्वा सागरं प्लावयिष्यति ॥ २.६१.२७ ॥
ఈ మహాయశస్వి పుణ్యమైన భోగవతిని, రవికాంతిని, ద్వారకను తన వశం చేసుకుని సముద్రాన్ని వాటిపై ముంచెత్తుతాడు.
2.61.28
सुरासुरमनुष्येषु नाभून्न भविता क्वचित् ।
यस्तामध्यवसद्राजा नान्यत्र मधुसूदनात् ॥ २.६१.२८ ॥
దేవతలలో, అసురులలో, మనుషులలో ఎవ్వరూ ఇంతకు ముందు లేరు, ఇకముందు కూడా ఉండరు—ఆమెను అధీనం చేసుకునే రాజు; మధుసూదనుడు తప్ప మరొకరు లేరు.
2.61.29
भ्राजमानास्तु वै सर्वे वृष्ण्यन्धकमहारथाः। ॥ २.६१.२९ ॥
వృష్ణి, అంధకుల మహారథులందరూ నిశ్చయంగా ప్రకాశించేవారు.
2.61.30
एवमेव दशार्हाणां विधाय विधिना विधिम् ।
विष्णुर्नारायणः साक्षात्स्वस्थानं प्राप्स्यते ध्रुवम् ॥ २.६१.३० ॥
అలాగే దశార్హులకు విధివిధానాన్ని ఏర్పరచి, సాక్షాత్తు విష్ణు నారాయణుడు నిశ్చయంగా తన స్థానాన్ని చేరుకుంటాడు.
2.61.31
अप्रमेयोऽनियोज्यश्च यत्र कामगमो वशी ।
मोदते भगवान्प्रीतो वालः क्रीडानकैरिव ॥ २.६१.३१ ॥
కొలవలేనివాడు, ఎవరూ ఆజ్ఞాపించలేనివాడు, కోరిన చోటికి వెళ్లేవాడు, తనను తాను నిగ్రహించుకున్నవాడు అయిన ఆ భగవానుడు ప్రీతితో ఆనందిస్తాడు, బాలుడు ఆటబొమ్మలతో ఆడినట్టు.
2.61.32
नैष गर्भत्वमापेदे न योन्यामावसत्प्रभुः ।
आत्मनस्तेजसा कृष्णः सर्वेषां कुरुते गतिम् ॥ २.६१.३२ ॥
ఈ ప్రభువు గర్భావస్థను పొందలేదు, ఏ గర్భయోనిలోనూ నివసించలేదు; కృష్ణుడు తన స్వంత తేజస్సుతో అందరికీ గతిని కల్పిస్తాడు.
2.61.33
यथा बुद्बुद उत्थाय तत्रैव प्रविलीयते ।
चराचराणि भूतानि तथा नारायणे सदा ॥ २.६१.३३ ॥
బుడగ లేచి అక్కడే లయమైపోయినట్టు, చరాచర ప్రాణులన్నీ ఎల్లప్పుడూ నారాయణునిలోనే లయమవుతాయి.
2.61.34
न प्रमातुं महाबाहुः शक्यो भारत केशवः ।
परं हि परतस्तस्माद्विश्वरूपान्न विद्यते ॥ २.६१.३४ ॥
ఓ భారతా, మహాబాహువైన కేశవుని కొలవలేము; ఆ విశ్వరూపానికి మించినది మరేదీ లేదు.
2.61.39
तेजिष्ठं प्रतिपत्स्यन्ते नाकपृष्टं गतासवः ॥ २.६१.३९ ॥
ప్రాణాలు విడిచినవారు అత్యంత తేజోవంతమైన స్వర్గపు వెనుక భాగాన్ని పొందుతారు.