મહાભારત · અધ્યાય 3.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.128.1
कथंवीर्यः स राजाऽभूत्सोमको ददतांवरः ।
कर्माण्यस्य प्रभावं च श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ३.१२८.१ ॥
દાતાઓમાં શ્રેષ્ઠ તે સોમક રાજા કેવી રીતે વીર્યવાન થયા? તેમનાં કર્મો અને પ્રભાવ યથાર્થ રીતે સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે.
3.128.2
युधिष्ठिरासीन्नृपतिः सोमको नाम धार्मिकः ।
तस्य भार्याशतं राजन्सदृशीनामभूत्तदा ॥ ३.१२८.२ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, સોમક નામે એક ધાર્મિક રાજા હતા. હે રાજન, ત્યારે તેમની સમાન દરજ્જાની સો પત્નીઓ હતી.
3.128.3
स वै यत्नेन महता तासु पुत्रं महीपतिः ।
कंचिन्नासादयामास कालेन महता ह्यपि ॥ ३.१२८.३ ॥
તે મહીપતિએ મોટા પ્રયત્ન છતાં, લાંબો સમય વીત્યા પછી પણ, તેમાંથી કોઈનાથી પણ પુત્ર મેળવ્યો નહીં.
3.128.4
कदाचित्तस् वृद्धस्य यतमानस्य धीमतः ।
जन्तुर्नाम सुतस्तस्य ज्येष्ठायां समजायत ॥ ३.१२८.४ ॥
એક સમયે વૃદ્ધ અને પ્રયત્નશીલ તે બુદ્ધિમાન રાજાને જ્યેષ્ઠ પત્નીથી જંતુ નામે પુત્ર જન્મ્યો.
3.128.5
तं जातं मातरः सर्वाः परिवार्य समासते ।
सततं पृष्ठतः कृत्वा कामभोगान्विशांपते ॥ ३.१२८.५ ॥
હે પ્રજાપતિ, જન્મેલા તે બાળકને બધી માતાઓ ઘેરીને બેસતી; કામભોગોને પાછળ મૂકીને સદા તેની આસપાસ રહેતી.
3.128.6
ततः पिपीलिका जन्तुं कदाचिददशत्स्फिचि ।
स दष्टो ह्यरुदद्राजंस्तेन दुःखेन बालकः ॥ ३.१२८.६ ॥
પછી એક વાર એક કીડીએ જંતુને તેના નિતંબ પર કરડ્યું. હે રાજન, કરડાયેલો તે બાળક તે દુઃખથી રડી પડ્યો.
3.128.7
ततस्ता मातरः सर्वाः प्राक्रोशन्भृशदुःखिताः ।
प्रवार्य जनतुं सहसा स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ३.१२८.७ ॥
ત્યારે બધી માતાઓ અત્યંત દુઃખી થઈને ચીસો પાડી ઊઠી. તે જીવને તરત રોકવા પ્રયત્ન કરતાં તે અવાજ ભારે કોલાહલ બની ગયો.
3.128.8
तमार्तनादं सहसा शुश्राव स महीपतिः ।
अमात्यपर्षदो मध्ये उपविष्टः सहर्त्विजा ॥ ३.१२८.८ ॥
અમાત્યોની સભા વચ્ચે ઋત્વિજો સાથે બેઠેલા તે રાજાએ અચાનક તે આર્તનાદ સાંભળ્યો.
3.128.9
ततः प्रस्थापयामास किमेतदिति पार्थिवः ।
तस्मै क्षत्ता यथावृत्तमाचचक्षे सुतं प्रति ॥ ३.१२८.९ ॥
ત્યારે રાજાએ "આ શું છે?" એમ પૂછીને તેને મોકલ્યો. ત્યારે ક્ષત્તાએ પુત્ર વિશે જે બન્યું હતું તે બધું તેને કહ્યું.
3.128.10
त्वरमाणः स चोत्थाय सोमकः सह मन्त्रिभिः ।
प्रविश्यान्तःपुरं पुत्रमाश्वासयदरिंदमः ॥ ३.१२८.१० ॥
શત્રુઓનું દમન કરનાર તે સોમક ઝડપથી ઊઠીને મંત્રીઓ સાથે અંતઃપુરમાં પ્રવેશ્યો અને પુત્રને આશ્વાસન આપ્યું.
3.128.11
सान्त्वयित्वा तु तं पुत्रं निष्क्रम्यान्तःपुरान्नृपः ।
ऋत्विजा सहितो राजन्सहामात्य उपाविशत् ॥ ३.१२८.११ ॥
તે પુત્રને આશ્વાસન આપીને રાજા અંતઃપુરમાંથી બહાર આવ્યો અને, હે રાજન, ઋત્વિજ અને અમાત્યો સાથે બેઠો.
3.128.12
धिगस्त्विहैकपुत्रत्वमपुत्रत्वं वरं भवेत् ।
नित्यातुरत्वाद्भूतानां शोक एवैकपुत्रता ॥ ३.१२८.१२ ॥
અહીં એકમાત્ર પુત્ર હોવું ધિક્કારપાત્ર છે; પુત્રહીન હોવું વધુ સારું હોત. પ્રાણીઓની સતત પીડાને કારણે એકમાત્ર પુત્ર હોવું એ શોક જ છે.
3.128.13
इदं भार्याशतं ब्रह्मन्परीक्ष्यसदृशं प्रभो ।
पुत्रार्थिना मया वोढं न तासां विद्यते प्रजा ॥ ३.१२८.१३ ॥
હે બ્રાહ્મણ, હે પ્રભુ, પુત્રની ઇચ્છાથી મેં આ સો પત્નીઓ પરણી; પરીક્ષિત જેવી હોવા છતાં તેમાંથી કોઈને સંતાન નથી.
3.128.14
एकः कथंचिदुत्पन्नः पुत्रो जन्तुरयं मम ।
यतमानासु सर्वासु किंनु दुःखमतः परम् ॥ ३.१२८.१४ ॥
કોઈ રીતે મારો આ એક જ પુત્ર જન્મ્યો; તે બધી પ્રયત્ન કરતી હોવા છતાં, આનાથી મોટું દુઃખ શું હોય?
3.128.15
वयश्च समतीतं मे सभार्यस्यं द्विजोत्तम ।
आसां प्राणाः समायत्ता मम चात्रैकपुत्रके ॥ ३.१२८.१५ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, મારી અને મારી પત્નીઓની ઉંમર વીતી ગઈ છે; તેમના અને મારા પ્રાણ આ એક પુત્ર પર આધારિત છે.
3.128.16
स्यात्तु कर्म तथा युक्तं येन पुत्रशतं भवेत् ।
महता लघुना वाऽपि कर्मणा दुष्करेण वा ॥ ३.१२८.१६ ॥
સો પુત્રો થાય એવું યોગ્ય કર્મ હોય; તે મોટું હોય, નાનું હોય કે કઠિન હોય.
3.128.17
अस्ति चैतादृशं कर्म येन पुत्रशतं भवेत् ।
यदि शक्नोषि तत्कर्तुमथ वक्ष्यामि सोमक ॥ ३.१२८.१७ ॥
સો પુત્રો થાય એવું એક કર્મ છે; જો તું તે કરવા સમર્થ હોય, તો હે સોમક, હું કહીશ.
3.128.18
कार्यं वा यदि वाऽकार्यं येन पुत्रशतं भवेत् ।
कृतमेवेति तद्विद्धि भगवान्प्रब्रवीतु मे ॥ ३.१२८.१८ ॥
કરવા યોગ્ય હોય કે ન કરવા યોગ્ય, જેનાથી સો પુત્રો થાય તે કર્યું જ છે એમ જાણો; ભગવન્, મને કહો.
3.128.19
यजस्व जन्तुना राजंस्त्वं मया वितते क्रतौ ।
ततः पुत्रशतं श्रीमद्भविष्यत्यचिरेण ते ॥ ३.१२८.१९ ॥
હે રાજન્, મારા દ્વારા વિસ્તરેલા યજ્ઞમાં તું તે જંતુ સાથે યજન કર. ત્યારે શીઘ્ર તને સો તેજસ્વી પુત્રો થશે.
3.128.20
वपार्या हूयमानायां धूममाघ्राय मातरः ।
ततस्ताः सुमहावीर्याञ्जनयिष्यन्ति ते सुतान् ॥ ३.१२८.२० ॥
વપાની આહુતિ અપાતી હોય ત્યારે તેનો ધુમાડો સૂંઘીને તારી માતાઓ (રાણીઓ) અતિ પરાક્રમી પુત્રોને જન્મ આપશે.
3.128.21
तस्यामेव तु ते जन्तुर्भविता पुनरात्मजः ।
उत्तरे चास्य सौवर्णं लक्ष्म पार्श्वे भविष्यति ॥ ३.१२८.२१ ॥
તેનાથી જ તારો પોતાનો એક પુત્ર ફરી જન્મશે. અને પછી તેની બાજુમાં સોનાનું ચિહ્ન હશે.