ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.128.1
कथंवीर्यः स राजाऽभूत्सोमको ददतांवरः ।
कर्माण्यस्य प्रभावं च श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ३.१२८.१ ॥
ਦਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਸੋਮਕ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਵੀਰਜਵਾਨ ਬਣਿਆ? ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.128.2
युधिष्ठिरासीन्नृपतिः सोमको नाम धार्मिकः ।
तस्य भार्याशतं राजन्सदृशीनामभूत्तदा ॥ ३.१२८.२ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਸੋਮਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸੌ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ।
3.128.3
स वै यत्नेन महता तासु पुत्रं महीपतिः ।
कंचिन्नासादयामास कालेन महता ह्यपि ॥ ३.१२८.३ ॥
ਉਸ ਮਹੀਪਤੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੱਕ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਪਾਇਆ।
3.128.4
कदाचित्तस् वृद्धस्य यतमानस्य धीमतः ।
जन्तुर्नाम सुतस्तस्य ज्येष्ठायां समजायत ॥ ३.१२८.४ ॥
ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ, ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜੰਤੂ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
3.128.5
तं जातं मातरः सर्वाः परिवार्य समासते ।
सततं पृष्ठतः कृत्वा कामभोगान्विशांपते ॥ ३.१२८.५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਨਮੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਘੇਰ ਕੇ ਬੈਠਦੀਆਂ ਸਨ; ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਸਦਾ ਉਸੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
3.128.6
ततः पिपीलिका जन्तुं कदाचिददशत्स्फिचि ।
स दष्टो ह्यरुदद्राजंस्तेन दुःखेन बालकः ॥ ३.१२८.६ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਕੀੜੀ ਨੇ ਜੰਤੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚੂਤੜ ਉੱਤੇ ਡੰਗ ਮਾਰਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡੰਗਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਬਾਲਕ ਉਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਿਆ।
3.128.7
ततस्ता मातरः सर्वाः प्राक्रोशन्भृशदुःखिताः ।
प्रवार्य जनतुं सहसा स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ३.१२८.७ ॥
ਤਦ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕ ਉੱਠੀਆਂ। ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਬਣ ਗਈ।
3.128.8
तमार्तनादं सहसा शुश्राव स महीपतिः ।
अमात्यपर्षदो मध्ये उपविष्टः सहर्त्विजा ॥ ३.१२८.८ ॥
ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਦੁਖ ਭਰੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੀ।
3.128.9
ततः प्रस्थापयामास किमेतदिति पार्थिवः ।
तस्मै क्षत्ता यथावृत्तमाचचक्षे सुतं प्रति ॥ ३.१२८.९ ॥
ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਫਿਰ ਕਸ਼ੱਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਸਭ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
3.128.10
त्वरमाणः स चोत्थाय सोमकः सह मन्त्रिभिः ।
प्रविश्यान्तःपुरं पुत्रमाश्वासयदरिंदमः ॥ ३.१२८.१० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੋਮਕ ਛੇਤੀ ਉੱਠਿਆ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
3.128.11
सान्त्वयित्वा तु तं पुत्रं निष्क्रम्यान्तःपुरान्नृपः ।
ऋत्विजा सहितो राजन्सहामात्य उपाविशत् ॥ ३.१२८.११ ॥
ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਿਤਵਿਜ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠ ਗਿਆ।
3.128.12
धिगस्त्विहैकपुत्रत्वमपुत्रत्वं वरं भवेत् ।
नित्यातुरत्वाद्भूतानां शोक एवैकपुत्रता ॥ ३.१२८.१२ ॥
ਇੱਥੇ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਧਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ; ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਹੋਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਦੀ ਪੀੜਾ ਕਾਰਨ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਕੇਵਲ ਸੋਗ ਹੈ।
3.128.13
इदं भार्याशतं ब्रह्मन्परीक्ष्यसदृशं प्रभो ।
पुत्रार्थिना मया वोढं न तासां विद्यते प्रजा ॥ ३.१२८.१३ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਸੌ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ; ਪਰਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
3.128.14
एकः कथंचिदुत्पन्नः पुत्रो जन्तुरयं मम ।
यतमानासु सर्वासु किंनु दुःखमतः परम् ॥ ३.१२८.१४ ॥
ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਇੱਕੋ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
3.128.15
वयश्च समतीतं मे सभार्यस्यं द्विजोत्तम ।
आसां प्राणाः समायत्ता मम चात्रैकपुत्रके ॥ ३.१२८.१५ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਬੀਤ ਗਈ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਇਸੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
3.128.16
स्यात्तु कर्म तथा युक्तं येन पुत्रशतं भवेत् ।
महता लघुना वाऽपि कर्मणा दुष्करेण वा ॥ ३.१२८.१६ ॥
ਕੋਈ ਐਸਾ ਯੋਗ ਕਰਮ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਖਾ।
3.128.17
अस्ति चैतादृशं कर्म येन पुत्रशतं भवेत् ।
यदि शक्नोषि तत्कर्तुमथ वक्ष्यामि सोमक ॥ ३.१२८.१७ ॥
ਐਸਾ ਇੱਕ ਕਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਸੋਮਕ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
3.128.18
कार्यं वा यदि वाऽकार्यं येन पुत्रशतं भवेत् ।
कृतमेवेति तद्विद्धि भगवान्प्रब्रवीतु मे ॥ ३.१२८.१८ ॥
ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਉਸਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਸਮਝੋ; ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.128.19
यजस्व जन्तुना राजंस्त्वं मया वितते क्रतौ ।
ततः पुत्रशतं श्रीमद्भविष्यत्यचिरेण ते ॥ ३.१२८.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਸ ਜੰਤੂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰ। ਤਦ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਸੌ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।
3.128.20
वपार्या हूयमानायां धूममाघ्राय मातरः ।
ततस्ताः सुमहावीर्याञ्जनयिष्यन्ति ते सुतान् ॥ ३.१२८.२० ॥
ਵਪਾ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਉਸਦਾ ਧੂੰਆਂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਤੇਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ (ਰਾਣੀਆਂ) ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣਗੀਆਂ।
3.128.21
तस्यामेव तु ते जन्तुर्भविता पुनरात्मजः ।
उत्तरे चास्य सौवर्णं लक्ष्म पार्श्वे भविष्यति ॥ ३.१२८.२१ ॥
ਉਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਫਿਰ ਜਨਮੇਗਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇਗਾ।