महाभारत · अध्याय 3.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.128.1
कथंवीर्यः स राजाऽभूत्सोमको ददतांवरः ।
कर्माण्यस्य प्रभावं च श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ३.१२८.१ ॥
दात्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो सोमक राजा कसा पराक्रमी झाला? त्याची कर्मे आणि प्रभाव यथार्थपणे ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
3.128.2
युधिष्ठिरासीन्नृपतिः सोमको नाम धार्मिकः ।
तस्य भार्याशतं राजन्सदृशीनामभूत्तदा ॥ ३.१२८.२ ॥
हे युधिष्ठिरा, सोमक नावाचा एक धार्मिक राजा होता. हे राजा, त्या वेळी त्याच्या समान दर्जाच्या शंभर पत्नी होत्या.
3.128.3
स वै यत्नेन महता तासु पुत्रं महीपतिः ।
कंचिन्नासादयामास कालेन महता ह्यपि ॥ ३.१२८.३ ॥
त्या महीपतीने मोठ्या प्रयत्नाने, दीर्घ काळ लोटूनही, त्यांपैकी कोणाकडूनही पुत्र मिळवला नाही.
3.128.4
कदाचित्तस् वृद्धस्य यतमानस्य धीमतः ।
जन्तुर्नाम सुतस्तस्य ज्येष्ठायां समजायत ॥ ३.१२८.४ ॥
एके काळी वृद्ध आणि प्रयत्नशील त्या बुद्धिमान राजाला ज्येष्ठ पत्नीच्या पोटी जंतु नावाचा पुत्र झाला.
3.128.5
तं जातं मातरः सर्वाः परिवार्य समासते ।
सततं पृष्ठतः कृत्वा कामभोगान्विशांपते ॥ ३.१२८.५ ॥
हे प्रजापते, जन्मलेल्या त्या मुलाला सर्व माता वेढून बसत; कामभोगांना मागे ठेवून त्या सतत त्याच्याभोवती असत.
3.128.6
ततः पिपीलिका जन्तुं कदाचिददशत्स्फिचि ।
स दष्टो ह्यरुदद्राजंस्तेन दुःखेन बालकः ॥ ३.१२८.६ ॥
मग एके दिवशी एका मुंगीने जंतुला त्याच्या नितंबावर चावा घेतला. हे राजा, चावलेला तो बालक त्या वेदनेने रडू लागला.
3.128.7
ततस्ता मातरः सर्वाः प्राक्रोशन्भृशदुःखिताः ।
प्रवार्य जनतुं सहसा स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ३.१२८.७ ॥
तेव्हा सर्व माता अत्यंत दुःखी होऊन ओरडल्या. त्या प्राण्याला तत्काळ अडवण्याचा प्रयत्न करताना तो आवाज प्रचंड गोंधळात बदलला.
3.128.8
तमार्तनादं सहसा शुश्राव स महीपतिः ।
अमात्यपर्षदो मध्ये उपविष्टः सहर्त्विजा ॥ ३.१२८.८ ॥
अमात्यांच्या सभेत ऋत्विजांसह बसलेल्या त्या राजाने अचानक तो आर्तनाद ऐकला.
3.128.9
ततः प्रस्थापयामास किमेतदिति पार्थिवः ।
तस्मै क्षत्ता यथावृत्तमाचचक्षे सुतं प्रति ॥ ३.१२८.९ ॥
तेव्हा राजाने "हे काय?" असे विचारून त्याला पाठवले. तेव्हा क्षत्त्याने मुलाबाबत जे घडले होते ते सर्व त्याला सांगितले.
3.128.10
त्वरमाणः स चोत्थाय सोमकः सह मन्त्रिभिः ।
प्रविश्यान्तःपुरं पुत्रमाश्वासयदरिंदमः ॥ ३.१२८.१० ॥
शत्रूंचे दमन करणारा तो सोमक त्वरेने उठला आणि मंत्र्यांसह अंतःपुरात प्रवेश करून पुत्राचे सांत्वन केले.
3.128.11
सान्त्वयित्वा तु तं पुत्रं निष्क्रम्यान्तःपुरान्नृपः ।
ऋत्विजा सहितो राजन्सहामात्य उपाविशत् ॥ ३.१२८.११ ॥
त्या पुत्राचे सांत्वन करून राजा अंतःपुरातून बाहेर आला आणि, हे राजा, ऋत्विज व अमात्यांसह बसला.
3.128.12
धिगस्त्विहैकपुत्रत्वमपुत्रत्वं वरं भवेत् ।
नित्यातुरत्वाद्भूतानां शोक एवैकपुत्रता ॥ ३.१२८.१२ ॥
येथे एकुलता एक पुत्र असणे धिक्कारार्ह आहे; पुत्रहीन असणे अधिक चांगले. प्राण्यांच्या सततच्या पीडेमुळे एकुलता एक पुत्र असणे हेच दुःख आहे.
3.128.13
इदं भार्याशतं ब्रह्मन्परीक्ष्यसदृशं प्रभो ।
पुत्रार्थिना मया वोढं न तासां विद्यते प्रजा ॥ ३.१२८.१३ ॥
हे ब्रह्मन्, हे प्रभो, पुत्रेच्छेने मी ही शंभर भार्या स्वीकारल्या, त्या परीक्षिलेल्यांसारख्या आहेत, पण त्यांपैकी कोणालाही संतती नाही.
3.128.14
एकः कथंचिदुत्पन्नः पुत्रो जन्तुरयं मम ।
यतमानासु सर्वासु किंनु दुःखमतः परम् ॥ ३.१२८.१४ ॥
कसाबसा माझा हा एकच पुत्र जन्माला आला; त्या सर्वजणी प्रयत्न करीत असूनही, याहून मोठे दुःख काय असणार?
3.128.15
वयश्च समतीतं मे सभार्यस्यं द्विजोत्तम ।
आसां प्राणाः समायत्ता मम चात्रैकपुत्रके ॥ ३.१२८.१५ ॥
हे द्विजोत्तमा, माझे व माझ्या भार्यांचे वय उलटून गेले आहे; त्यांचे प्राण आणि माझे प्राण या एकाच पुत्रावर अवलंबून आहेत.
3.128.16
स्यात्तु कर्म तथा युक्तं येन पुत्रशतं भवेत् ।
महता लघुना वाऽपि कर्मणा दुष्करेण वा ॥ ३.१२८.१६ ॥
ज्यामुळे शंभर पुत्र होतील असे योग्य कर्म असो; ते मोठे असो, लहान असो किंवा कठीण असो.
3.128.17
अस्ति चैतादृशं कर्म येन पुत्रशतं भवेत् ।
यदि शक्नोषि तत्कर्तुमथ वक्ष्यामि सोमक ॥ ३.१२८.१७ ॥
असे एक कर्म आहे ज्यामुळे शंभर पुत्र होऊ शकतात; ते करण्यास तू समर्थ असशील तर, हे सोमका, मी सांगतो.
3.128.18
कार्यं वा यदि वाऽकार्यं येन पुत्रशतं भवेत् ।
कृतमेवेति तद्विद्धि भगवान्प्रब्रवीतु मे ॥ ३.१२८.१८ ॥
करण्यायोग्य असो वा न करण्यायोग्य, ज्यामुळे शंभर पुत्र होतील ते केलेच आहे असे समजा; भगवन्, मला सांगा.
3.128.19
यजस्व जन्तुना राजंस्त्वं मया वितते क्रतौ ।
ततः पुत्रशतं श्रीमद्भविष्यत्यचिरेण ते ॥ ३.१२८.१९ ॥
हे राजा, मी करत असलेल्या विस्तृत यज्ञात तू त्या जंतूसह यजन कर. मग लवकरच तुला शंभर तेजस्वी पुत्र होतील.
3.128.20
वपार्या हूयमानायां धूममाघ्राय मातरः ।
ततस्ताः सुमहावीर्याञ्जनयिष्यन्ति ते सुतान् ॥ ३.१२८.२० ॥
वपेची आहुती दिली जात असताना तिचा धूर हुंगून तुझ्या माता (राण्या) अत्यंत पराक्रमी पुत्रांना जन्म देतील.
3.128.21
तस्यामेव तु ते जन्तुर्भविता पुनरात्मजः ।
उत्तरे चास्य सौवर्णं लक्ष्म पार्श्वे भविष्यति ॥ ३.१२८.२१ ॥
तिच्याच द्वारे तुला स्वतःचा एक पुत्र पुन्हा होईल. आणि नंतर त्याच्या बाजूला सुवर्णाचे चिन्ह असेल.