महाभारत · अध्याय 3.139
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.139.1
भरद्वाजस्तु कौन्तेय कृत्वा स्वाध्यायमाह्निकम् ।
समित्कलापमादाय प्रविवेश स्वमाश्रमम् ॥ ३.१३९.१ ॥
हे कौन्तेया, भरद्वाजाने स्वाध्याय व दैनंदिन कर्म करून, समिधांचा भारा घेऊन आपल्या आश्रमात प्रवेश केला.
3.139.2
तं स्म दृष्ट्वा पुरा सर्वे प्रत्युत्तिष्ठिन्ति पावकाः ।
न त्वेनमुपतिष्ठन्ति हतपुत्रं तदाऽग्नयः ॥ ३.१३९.२ ॥
पूर्वी सर्व अग्नी त्याला पाहून उठून सन्मान करीत; पण पुत्र मारला गेल्यामुळे आता ते त्याच्याजवळ येत नाहीत.
3.139.3
वैकृतंत्वग्निहोत्रे स लक्षयित्वा महातपाः ।
तमन्धं शूद्रमासीनं गृहपालमथाब्रवीत् ॥ ३.१३९.३ ॥
अग्निहोत्रात एक विकृती पाहून त्या महातपस्वीने तेथे बसलेल्या आंधळ्या शूद्राला, गृहरक्षकाला म्हटले.
3.139.4
किंनु मे नाग्नयः शूद्र प्रतिनन्दन्ति दर्शनम् ।
त्वं चापि न यथापूर्वं कच्चित्क्षेममिहाश्रमे ॥ ३.१३९.४ ॥
हे शूद्रा, माझ्या दर्शनाचे अग्नी का स्वागत करीत नाहीत? तूही पूर्वीसारखा नाहीस; या आश्रमात कुशल आहे ना?
3.139.5
कच्चिन्न रैभ्यं पुत्रो मे गतवानल्पचेतनः ।
एतदाचक्ष्व मे शीघ्रं न हि शुद्ध्यति मे मनः ॥ ३.१३९.५ ॥
माझा अल्पबुद्धी पुत्र रैभ्याकडे गेला नाही का? हे लवकर सांग, कारण माझे मन शुद्ध होत नाही.
3.139.6
रैभ्यं यातो नूनमयं पुत्रस्ते मन्दचेतनः ।
तथाहि निहतः शेते राक्षसेन महात्मना ॥ ३.१३९.६ ॥
निश्चितच तुझा हा मंदबुद्धी पुत्र रैभ्याकडे गेला होता; म्हणून तो त्या महात्म्या राक्षसाकडून मारला जाऊन पडला आहे.
3.139.7
प्रकाल्यमानस्तेनायं शूलहस्तेन रक्षसा ।
अग्न्यगारं प्रतिद्वारि मया दोर्भ्यां निवारितः ॥ ३.१३९.७ ॥
हातात शूळ घेतलेल्या त्या राक्षसाने याला ओढून नेत असताना, मी दोन्ही बाहूंनी अग्निगृहाच्या दारी त्याला अडवले.
3.139.8
ततः स विहताशोऽत्रजलकामोशुचिर्ध्रुवम् ।
निहतः सोऽतिवेगेन शूलहस्तेन रक्षसा ॥ ३.१३९.८ ॥
मग तो आशा भंग झालेला, येथे पाणी इच्छिणारा, अशुचि असा निश्चितच मारला गेला; शूळ धरलेल्या राक्षसाने अत्यंत वेगाने त्याला ठार केले.
3.139.9
भरद्वाजस्तु तच्छ्रुत्वा शूद्रस्य विप्रियं महत् ।
गतासुं पुत्रमादाय विललाप सुदुःखितः ॥ ३.१३९.९ ॥
भरद्वाज शूद्राचे ते मोठे अप्रिय वचन ऐकून, प्राण गेलेल्या पुत्राला उचलून अत्यंत दुःखी होऊन विलाप करू लागला.
3.139.10
रब्राह्मणानां किलार्थाय ननु त्वं तप्तवांस्तपः ।
द्विजानामनधीता वै वेदाः संप्रतिभान्त्विति ॥ ३.१३९.१० ॥
ब्राह्मणांसाठीच तू तप केलेस ना; द्विजांचे न अभ्यासलेले वेद प्रकट व्हावेत म्हणून.
3.139.11
तथा कल्याणशीलस्त्वं ब्राह्मणेषुमहात्मसु ।
अनागाः सर्वभूतेषु कर्कशत्वमुपेयिवान् ॥ ३.१३९.११ ॥
त्याचप्रमाणे कल्याणशील असलेला तू, महात्मे ब्राह्मण आणि सर्व प्राणिमात्र यांच्याप्रती निरपराध असूनही कठोरतेला पोहोचलास.
3.139.12
प्रतिषिद्धो मया तात रैभ्यावसथदर्शनात् ।
गतवानेव तं क्षुद्रं कालान्तकयमोपमम् ॥ ३.१३९.१२ ॥
वत्सा, रैभ्याचा आश्रम पाहण्यापासून मी तुला अडवले होते; तरीही तो क्षुद्र, काळ आणि यमासारख्या त्याकडेच गेला.
3.139.13
यः स जानन्महातेजा वृद्धस्यैकं ममात्मजम् ।
गतवानेव कोपस्य वशं परमदुर्मतिः ॥ ३.१३९.१३ ॥
तो महातेजस्वी असूनही, हा वृद्धाचा एकुलता एक मुलगा आहे हे जाणून, परम दुर्बुद्धीने क्रोधाच्या अधीन होऊन गेला.
3.139.14
पुत्रशोकमनुप्राप्त एष रैभ्यस्य कर्मणा ।
त्यक्ष्यामि त्वामृतेपुत्र प्राणानिष्टतमान्भुवि ॥ ३.१३९.१४ ॥
रैभ्याच्या कर्मामुळे हा पुत्रशोकाने ग्रस्त झाला आहे. हे पुत्रा, तुझ्याविना मी या पृथ्वीवर माझे सर्वात प्रिय प्राण सोडीन.
3.139.15
यथाऽहं पुत्रशोकेन देहं त्यक्ष्यामि किल्विषी ।
तथा ज्येष्ठः सुतो रैभ्यं हिंस्याच्छीघ्रमनागसम् ॥ ३.१३९.१५ ॥
मी पापी जसा पुत्रशोकाने देह सोडीन, तसा माझा ज्येष्ठ पुत्र निरपराध रैभ्याला लवकरच मारो.
3.139.16
सुखिनो वै नरा येषां जाया पुत्रो न विद्यते ।
ये पुत्रशोकमप्राप्य विचरन्ति यथासुखम् ॥ ३.१३९.१६ ॥
ज्यांना पत्नी आणि पुत्र नाहीत तेच मानव खरोखर सुखी आहेत; पुत्रशोक न भोगता जे यथासुख संचार करतात.
3.139.17
ये तु पुत्रकृताच्छोकाद्भृशं व्याकुलचेतसः ।
शपन्तीष्टान्सखीनार्तास्तेभ्यः पापतरो नु कः ॥ ३.१३९.१७ ॥
पण पुत्रामुळे झालेल्या शोकाने मन अत्यंत व्याकुळ होऊन, दुःखी होऊन जे प्रिय मित्रांना शाप देतात, त्यांच्यापेक्षा अधिक पापी कोण?
3.139.18
परासुश्च सुतो दृष्टः शप्तश्चैष्टः सखा मया ।
ईदृशीमापदं कोत्र द्वितीयोऽनुविष्यति ॥ ३.१३९.१८ ॥
माझा पुत्र प्राणहीन दिसला, आणि मी प्रिय मित्राला शाप दिला. अशा संकटात येथे दुसरा कोण अनुसरेल?
3.139.19
विलप्यैवं बहुविधं भरद्वाजोऽदहत्सुतम् ।
सुसमिद्धं ततः पश्चात्प्रविवेश हुताशनम् ॥ ३.१३९.१९ ॥
अशा प्रकारे अनेक प्रकारे विलाप करून भरद्वाजाने आपल्या पुत्राचे दहन केले; नंतर त्याने चांगल्या प्रज्वलित अग्नीत प्रवेश केला.