महाभारत · अध्याय 3.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.155.1
पाण्डवो भीमसेनोऽहं धर्मराजादनन्तरः ।
विशालां बदरीं प्राप्तो भ्रातृभिः सह राक्षसाः ॥ ३.१५५.१ ॥
मी पाण्डुपुत्र भीमसेन आहे, धर्मराजानंतर जन्मलेला. भावांसह विशाला बदरीला आलो आहे, हे राक्षसांनो.
3.155.2
अपश्यत्तत्रपाञ्चाली सौगन्धिकमनुत्तमम् ।
अनिलोढमितो नूनं सा बहूनि परीप्सति ॥ ३.१५५.२ ॥
तेथे पांचाली हिने अनुत्तम सौगंधिक कमळ पाहिले. वाऱ्याने ते येथून उडवून नेले होते; निश्चितच तिला असे अनेक हवे आहेत.
3.155.3
तस्या मामनवद्याङ्ग्या धर्मपत्न्याः प्रिये स्थितम् ।
पुष्पाहारमिह प्राप्तं निबोधत निशाचराः ॥ ३.१५५.३ ॥
त्या निर्दोष अवयवांच्या धर्मपत्नीच्या प्रियासाठी फुले वेचण्यास मी येथे आलो आहे; हे जाणा, हे निशाचरांनो.
3.155.4
आक्रीडोऽयं कुबेरस्य दयितः पुरुषर्षभ ।
नेह शक्यं मनुष्येण विहर्तुं मर्त्यधर्मणा ॥ ३.१५५.४ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, हे कुबेराचे प्रिय क्रीडोद्यान आहे. मरणधर्मी मानवाला येथे विहार करणे शक्य नाही.
3.155.5
देवर्षयस्तथा यक्षा देवाश्चात्र वृकोदर ।
आमन्त्र्य यक्षप्रवरं पिबन्ति च हरन्ति च ॥ ३.१५५.५ ॥
हे वृकोदरा, येथे देवर्षी, यक्ष आणि देवसुद्धा यक्षश्रेष्ठाची अनुमती घेऊन पितात आणि नेतात.
3.155.6
गन्धर्वाप्सरसश्चैव विहरन्त्यत्र पाण्डव ।
यक्षाधिपस्यानुमते कुबेरस् महात्मनः ॥ ३.१५५.६ ॥
हे पाण्डवा, येथे गंधर्व आणि अप्सरा यक्षाधिपती महात्मा कुबेराच्या अनुमतीने विहार करतात.
3.155.7
अन्यायेनेह यः कश्चिदवमन्य धनेश्वरम् ।
विहर्तुमिच्छेद्दुर्वृत्तः स विनश्येन्न संशयः ॥ ३.१५५.७ ॥
येथे अन्यायाने धनेश्वराचा अपमान करून जो दुराचारी विहार करू इच्छितो, तो नष्ट होईल, यात संशय नाही.
3.155.8
तमनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलादिह ।
धर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम् ॥ ३.१५५.८ ॥
त्याचा अनादर करून येथे बळाने कमळे हरण करू इच्छितोस; धर्मराजाचा भाऊ म्हणून स्वतःला कसे सांगतोस?
3.155.9
आमन्त्र्य यक्षराजं वै ततः पिव हरस्व च ।
नातोऽन्यथा त्वया शक्यं किंचित्पुष्करमीक्षितुं ॥ ३.१५५.९ ॥
यक्षराजाची अनुमती घेऊन मग प्या, घे; याशिवाय तुला कमळाकडे पाहणेही शक्य नाही.
3.155.10
राक्षसास्तं न पश्यामि धनेश्वरमिहान्तिके ।
दृष्ट्वाऽपिच महाराजं नाहं याचितुमुत्सहे ॥ ३.१५५.१० ॥
हे राक्षसांनो, येथे जवळ मला तो धनेश्वर दिसत नाही; महाराजांना पाहूनही मी याचना करण्यास तयार नाही.
3.155.11
न हि याचन्ति राजान एष धर्मः सनातनः ।
न चाहं हातुमिच्छामि क्षात्रधर्मं कथंचन ॥ ३.१५५.११ ॥
राजे याचना करत नाहीत; हाच सनातन धर्म आहे. मी कोणत्याही प्रकारे क्षात्रधर्म सोडू इच्छित नाही.
3.155.12
इयं च नलिनी रम्या जाता पर्वतनिर्झरे ।
नेयं भवनमासाद्यकुबेरस्य महात्मनः ॥ ३.१५५.१२ ॥
ही सुंदर कमलिनी पर्वतातील झऱ्यात उगवली आहे; ही महात्मा कुबेराच्या भवनात पोहोचून उगवलेली नाही.
3.155.13
तुल्या हि सर्वभूतानामियं वैश्रवणस्य च ।
एवं गतेषु द्रव्येषु कः कं याचितुमर्हति ॥ ३.१५५.१३ ॥
हे सरोवर सर्व प्राण्यांसाठी आणि वैश्रवणासाठीही समान आहे. वस्तू अशा प्रकारे (सर्वांच्या) झाल्या असताना, कोण कोणाकडे मागण्यास पात्र आहे?
3.155.14
इत्युक्त्वा राक्षसान्सर्वान्भीमसेनो व्यगाहत ।
तां तु पुष्करिणीं वीरः प्रभिन्न इव कुञ्जरः ॥ ३.१५५.१४ ॥
असे बोलून, भीमसेनाने सर्व राक्षसांना सांगून, त्या कमळ-सरोवरात मदमत्त हत्तीप्रमाणे वीराने प्रवेश केला.
3.155.15
ततः स राक्षसैर्वाचा प्रतिषिद्धः प्रतापवान् ।
मा मैवमिति सक्रोधैर्भर्त्सयद्भिः समन्ततः ॥ ३.१५५.१५ ॥
तेव्हा प्रतापी भीमाला राक्षसांनी शब्दांनी अडवले — 'असे करू नकोस, असे करू नकोस' — ते रागाने चोहोबाजूंनी त्याची निर्भर्त्सना करू लागले.
3.155.16
कदर्थीकृत्यतु स तान्राक्षसान्भीमविक्रमः ।
व्यगाहत महातेजास्ते तं सर्वे न्यवारयन् ॥ ३.१५५.१६ ॥
परंतु भयंकर पराक्रमी त्या महातेजस्वी भीमाने त्या राक्षसांना तुच्छ लेखून (सरोवरात) प्रवेश केला; ते सर्व त्याला अडवू लागले.
3.155.17
गृह्णीत बध्नीत विकर्ततेमं ।
पचाम खादाम च भीमसेनम्।
क्रुद्धा ब्रुवन्तोऽभिययुर्द्रतं ते ।
शस्त्राणि चोद्यम्य विवृत्तनेत्राः ॥ ३.१५५.१७ ॥
'याला धरा, बांधा, फाडा! भीमसेनाला शिजवून खाऊ!' — रागाने असे बोलत ते वेगाने धावले; शस्त्रे उगारून, डोळे विस्फारून.
3.155.18
प्रगृह्यतानभ्यपतत्तरस्वी ।
ततोऽब्रवीत्तिष्ठत तिष्ठतेति
ते तं तदा तोमरपट्टसाद्यै-
र्व्याविद्धशस्त्रैः सहसा निपेतुः। ॥ ३.१५५.१८ ॥
तेव्हा वेगवान भीमाने त्यांना धरून हल्ला केला; नंतर 'थांबा, थांबा!' असे म्हणाला — तेव्हा ते तोमर, पट्टिश आणि तलवारींनी फिरवलेल्या शस्त्रांनी अचानक पडले.
3.155.19
जिघांसवः क्रोधवशाः सुभीमा ।
भीमं समन्तात्परिवव्रुरुग्राः।
जिघांसवः क्रोधवशाः सुभीमा ।
भीमं समन्तात्परिवब्रुरुग्राः ॥ ३.१५५.१९ ॥
मारण्याच्या इच्छेने, क्रोधाच्या वशीभूत झालेल्या, अत्यंत भयंकर व उग्र योद्ध्यांनी भीमाला चहूबाजूंनी वेढले.
3.155.20
वातेन कुन्त्यां बलवान्सुजातः ।
शूरस्तरस्वी द्विषतां निहन्ता।
सत्ये च धर्मे च रतः सदैव ।
पराक्रमे शत्रुभिरप्रधृष्यः ॥ ३.१५५.२० ॥
वायूपासून कुंतीच्या ठायी जन्मलेला, बलवान, सुजात, शूर, तेजस्वी, शत्रूंचा संहारक, सदैव सत्य व धर्मात रत, पराक्रमात शत्रूंना अजेय.
3.155.21
तेषां स मार्गान्विविधान्महात्मा ।
निहत्य शस्त्राणि च शास्त्रवाणाम्।
यथा प्रवीरान्निजघान भीमः ।
परश्शतान्पुष्करिणीसमीपे ॥ ३.१५५.२१ ॥
त्यांचे विविध मार्ग, शस्त्रे व बाण नष्ट करून त्या महात्म्याने, भीमाने, पुष्करिणीजवळ श्रेष्ठ वीरांना शेकड्यांनी ठार केले.
3.155.22
ते तस्य वीर्यं च बलं च दृष्ट्वा ।
विद्याबलंबाहुबलं तथैव।
अशक्नुवन्तः सहितं समन्ता-
द्द्रुतं प्रवीरा सहसा निवृत्ताः ॥ ३.१५५.२२ ॥
त्याचे वीर्य, बल, विद्याबल आणि बाहुबल पाहून, चहूबाजूंनी एकत्र त्याला तोंड देऊ न शकल्याने, ते वीर अचानक वेगाने मागे फिरले.
3.155.23
विदीर्यमाणास्तत एव तूर्ण-
माकाशमास्थाय विमूढसंज्ञाः।
कैलासशृङ्गाण्यभिदुद्रुवुस्ते ।
भीमार्दिताः क्रोधवशाः प्रभग्नाः ॥ ३.१५५.२३ ॥
भीमाने पीडित होऊन, क्रोधाच्या वशीभूत होऊन, विदीर्ण होत, तत्काळ आकाशात चढून, गोंधळलेल्या मनाने, ते कैलासाच्या शिखरांकडे धावले, पराभूत होऊन.
3.155.24
स शक्रवद्दानवदैत्यसङ्घान् ।
विक्रम्य जित्वा च रणेऽरिसङ्घान्।
विगाह्यतां पुष्करीणीं जितारिः ।
कामं स जग्राह ततोऽम्बुजानि ॥ ३.१५५.२४ ॥
इंद्राप्रमाणे तो दानव आणि दैत्यांच्या समूहांना युद्धात पराक्रमाने जिंकून, शत्रुसमूहांना हरवून, त्या कमलसरोवरात उतरला आणि इच्छेनुसार कमळे घेतली.
3.155.25
ततः स पीत्वाऽमृतकल्पमम्भो ।
भूयो बभूवोत्तमवीर्यतेजाः।
उत्पाट्य जग्राह ततोऽम्बुजानि ।
सौगन्धिकान्युत्तमगन्धवन्ति ॥ ३.१५५.२५ ॥
मग तो अमृतासारखे पाणी पिऊन पुन्हा उत्तम वीर्य-तेजाने युक्त झाला; कमळे उपटून उत्तम सुगंधी सौगंधिक कमळे घेतली.
3.155.26
ततस्तु ते क्रोधवशाः समेत्य ।
धनेश्वरं भीमबलप्रणुन्नाः।
भीमस्य वीर्यं च बलं च संख्ये ।
यथावदाचख्युरतीव दीनाः ॥ ३.१५५.२६ ॥
मग क्रोधाच्या अधीन झालेले ते, भीमाच्या बलाने पिटाळलेले, धनेश्वराकडे गेले आणि युद्धात भीमाचे वीर्य व बल जसे होते तसे अत्यंत दीन होऊन सांगितले.
3.155.27
तेषां वचस्तत्तु निशाम्य देवः ।
प्रहस्य रक्षांसि ततोऽभ्युवाच।
गृह्णातु भीमो जलजानि कामं ।
कृष्णानिमित्तं विदितं ममैतत् ॥ ३.१५५.२७ ॥
त्यांचे ते बोलणे ऐकून देव हसून राक्षसांना म्हणाला: "भीम इच्छेनुसार कमळे घेऊ दे; कृष्णेच्या निमित्ताने हे मला आधीच ठाऊक आहे."
3.155.28
ततोऽभ्यनुज्ञाय धनेश्वरं ते ।
जग्मुः कुरूणां प्रवरं विरोषाः।
भीमं च तस्यां ददृशुर्नलिन्यां ।
यथोपजोषं विहरन्तमेकम् ॥ ३.१५५.२८ ॥
मग धनेश्वराची अनुमती घेऊन ते क्रोधरहित होऊन गेले; कुरुश्रेष्ठ भीमाला त्या कमलसरोवरात एकटाच इच्छेनुसार विहार करताना पाहिले.