महाभारत · अध्याय 3.172
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.172.1
ततो निवातकवचाः सर्वेवेगेन भारत ।
अभ्यद्रवन्मां सहिताः प्रगृहीतायुधा रणे ॥ ३.१७२.१ ॥
तेव्हा हे भारता, निवातकवच सर्व वेगाने एकत्र, आयुधे उचलून रणात माझ्यावर धावून आले.
3.172.2
आच्छाद्य रथपन्थानमुत्क्रोशन्तो महारथाः ।
अवृत्य सर्वतस्ते मां शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ३.१७२.२ ॥
रथमार्ग झाकून, गर्जना करीत त्या महारथींनी मला चहूबाजूंनी वेढून बाणांचा वर्षाव केला.
3.172.3
ततोऽपरे महावीर्याः शूलपट्टसपाणयः ।
शूलानि च भुशुण्डीश्च मुमुचुर्दानवा मयि ॥ ३.१७२.३ ॥
मग इतर महापराक्रमी दानवांनी, हातात शूळ व पट्टिश घेऊन, माझ्यावर शूळ व भुशुंडी फेकल्या.
3.172.4
सुमहत्तुमुलं वर्षं गदाशक्तिसमाकुलम् ।
अनिशं सृज्यमानं तैरपतन्मद्रथोपरि ॥ ३.१७२.४ ॥
अत्यंत प्रचंड, कोलाहलपूर्ण, गदा व शक्तींनी भरलेला वर्षाव, त्यांच्याकडून अखंड सोडला जात असताना, माझ्या रथावर कोसळला.
3.172.5
अन्ये मामभ्यधावन्त निवातकवचा सुधि ।
शितशस्त्रायुधा रौद्राः कालरूपाः प्रहारिणः ॥ ३.१७२.५ ॥
इतर निवातकवच, तीक्ष्ण शस्त्रे घेऊन, भयंकर, कालरूपी व प्रहार करणारे, माझ्यावर धावून आले.
3.172.6
तानहं विविधैर्बाणैर्वेगवद्भिरजिह्मगैः ।
गाण्डीवमुक्तैरभ्यघ्नमेकैकं दशभिर्मृधे ॥ ३.१७२.६ ॥
त्यांना मी गांडीवातून सोडलेल्या विविध, वेगवान व सरळ जाणाऱ्या बाणांनी, युद्धात प्रत्येकाला दहा-दहा बाणांनी प्रहार करून पाडले.
3.172.7
ते कृता विमुखाः सर्वे मत्प्रयुक्तैः शिलाशितैः ।
ततो मातलिना तूर्णं हयास्ते संप्रयोदिताः ॥ ३.१७२.७ ॥
माझ्याकडून सोडलेल्या दगडावर धार लावलेल्या बाणांनी त्या सर्वांना विमुख केले. तेव्हा मातलीने त्वरेने ते घोडे हाकले.
3.172.8
अथ मार्गान्बहूस्तत्र विचेरुर्वातरंहसः ।
सुसंयता मातलिना प्रामथ्नन्त दितेःसुतान् ॥ ३.१७२.८ ॥
मग तेथे वार्‍याच्या वेगाचे ते घोडे अनेक मार्गांवर फिरले. मातलीने उत्तम नियंत्रित केलेले ते दितीच्या पुत्रांना चिरडून टाकले.
3.172.9
शतं शतास्ते हरयस्तस्मिन्युक्ता महारथे ।
तदा मातलिना यथ्ता व्यचरन्नल्पका इव ॥ ३.१७२.९ ॥
त्या महारथाला जुंपलेले शेकडो घोडे, मातलीने लगाम धरलेले, जणू लहान प्राण्यांसारखे फिरू लागले.
3.172.10
तेषां चरणपातेन रथनेमिस्वनेन च ।
मम बाणनिपातैश्च हतास्ते शतशोऽसुराः ॥ ३.१७२.१० ॥
त्यांच्या पायांच्या तुडवण्याने, रथचाकांच्या गडगडाटाने आणि माझ्या बाणांच्या वर्षावाने ते असुर शेकडो मारले गेले.
3.172.11
गतासवस्तथैवान्ये दानवाः पाण्डवर्षभ ।
हतसारथयस्तत्र व्यकृष्यन्त तुरंगमैः ॥ ३.१७२.११ ॥
हे पांडवश्रेष्ठा, तसेच इतर दानवही निष्प्राण झाले. त्यांचे सारथी मारले गेल्यामुळे तिथे घोड्यांनी ते ओढले गेले.
3.172.12
ते दिशो विदिशः सर्वे प्रतिरुध्य प्रहारिणः ।
अभ्यघ्नन्विविधैः शस्त्रैस्ततो मे व्यथितं मनः ॥ ३.१७२.१२ ॥
ते सर्व प्रहार करणारे दिशा व उपदिशा रोखून विविध शस्त्रांनी प्रहार करू लागले; तेव्हा माझे मन व्यथित झाले.
3.172.13
ततोऽहं मातलेर्वीर्यमद्भुतं समदर्शयम् ।
अश्वांस्तथा वेगवतो यदयत्नादधारयत् ॥ ३.१७२.१३ ॥
नंतर मी मातलीचे अद्भुत पराक्रम दाखवले; वेगवान घोड्यांना त्यांनी सहज आवरून धरले.
3.172.14
ततोऽहं लघुभिश्चित्रैरस्त्रैस्तानसुरान्रणे ।
चिच्छेद सायुधान्राजञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.१७२.१४ ॥
नंतर मी हलक्या आणि विचित्र अस्त्रांनी रणात त्या असुरांना त्यांच्या शस्त्रांसह शेकडो आणि हजारोंनी छेदले, हे राजन्.
3.172.15
एवं मे चरतस्तत्र सर्वयत्नेन शत्रुहन् ।
प्रीतिमानभवद्वीरो मातलिः शक्रसारथिः ॥ ३.१७२.१५ ॥
अशा प्रकारे मी तेथे सर्व प्रयत्नांनी लढत असताना, हे शत्रुहन्ता, इंद्राचा सारथी वीर मातलि प्रसन्न झाला.
3.172.16
वध्यमानास्ततस्तैस्तु हयैस्तेन रथेन च ।
अगमन्प्रक्षयं केचिन्न्यवर्तन्त तथाऽपरे ॥ ३.१७२.१६ ॥
नंतर त्या घोड्यांनी आणि त्या रथाने आघात झालेले काही नाश पावले, आणि इतर मागे फिरले.
3.172.17
स्पर्धमाना इवास्माभिर्निवातकवचा रणे ।
शरवर्षैः शरार्तं मां महद्भिः प्रत्यवारयन् ॥ ३.१७२.१७ ॥
आमच्याशी स्पर्धा करत निवातकवचांनी रणात बाणांच्या वर्षावाने बाणांनी पीडित झालेल्या मला अडवले.
3.172.18
शरवेगैर्निहत्याहमस्त्रैः शरविघातिभिः ।
ज्वलद्भिः परमैः शीघ्रैस्तानविध्यं सहस्रशः ॥ ३.१७२.१८ ॥
बाणांच्या वेगाने त्यांना ठार करून, बाणांचा नाश करणाऱ्या, प्रज्वलित, परम आणि वेगवान अस्त्रांनी मी त्यांना हजारो वेळा भेदले.
3.172.19
ततः संपीड्यमानास्ते क्रोधाविष्टा महासुराः ।
अपीडयन्मां सहिताः शक्तिशूलासिवृष्टिभिः ॥ ३.१७२.१९ ॥
तेव्हा क्रोधाने भरलेल्या त्या महा असुरांनी एकत्र येऊन मला पीडत शक्ती, शूल आणि तलवारींच्या वर्षावाने त्रास दिला.
3.172.20
ततोऽहमस्त्रं प्रायुञ्जं गान्धर्वं नाम भारत ।
दयितं देवराजस् माधवं नाम भारत ॥ ३.१७२.२० ॥
तेव्हा हे भारता, मी गान्धर्व नावाचे अस्त्र प्रयुक्त केले; ते देवराजाला प्रिय असून त्याचे नाव माधव आहे.
3.172.21
ततः खङ्गांस्त्रिशूलांश्च तोमरांशच् सहस्रशः ।
अस्त्रवीर्येण शतधा तैर्मुक्तानहमच्छिदम् ॥ ३.१७२.२१ ॥
तेव्हा त्यांनी हजारो फेकलेली खड्गे, त्रिशूळे आणि तोमरे अस्त्राच्या सामर्थ्याने मी शंभर तुकडे करून छेदली.
3.172.22
छित्त्वा प्रहरणान्येषां ततस्तानपि सर्वशः ।
प्रत्यविध्यमहं रोषाद्दशभिर्दशभिः शरैः ॥ ३.१७२.२२ ॥
त्यांची शस्त्रे छेदून झाल्यावर मी रागाने त्या सर्वांना दहा-दहा बाणांनी प्रत्युत्तर दिले.
3.172.23
गाण्डीवाद्धि तदा सङ्ख्ये यथा भ्रमरपङ्क्तयः ।
निष्पतन्ति महाबाणास्तन्मातलिरपूजयत् ॥ ३.१७२.२३ ॥
तेव्हा युद्धात गाण्डीवातून भुंग्यांच्या रांगांसारखे महाबाण निघाले; मातलीने त्याची प्रशंसा केली.
3.172.24
तेषामपि तु बाणास्ते बहुत्वाच्छलभा इव ।
अवाकिरन्मां बलवत्तानहं व्यधमं शरैः ॥ ३.१७२.२४ ॥
त्यांचे बाणही संख्येने पुष्कळ असल्यामुळे टोळांसारखे माझ्यावर जोराने वर्षाव करू लागले; मी माझ्या बाणांनी त्यांना पळवून लावले.
3.172.25
वध्यमानास्ततस्ते तु निवातकवचाः पुनः ।
शरवर्षैर्महद्भिर्मां समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ३.१७२.२५ ॥
तेव्हा घायाळ झालेल्या त्या निवातकवचांनी पुन्हा प्रचंड बाणवर्षावाने मला चहूबाजूंनी वेढले.
3.172.26
शरवेगान्निहत्याहमस्त्रैरस्त्रविघातिभिः ।
ज्वलद्भिः परमैः शीघ्रैस्तानविध्यं सहस्रशः ॥ ३.१७२.२६ ॥
त्यांच्या बाणांचा वेग थोपवून, अस्त्रांना अडवणाऱ्या प्रज्वलित, श्रेष्ठ आणि वेगवान अस्त्रांनी मी त्यांना हजारोंनी विंधले.
3.172.27
तेषां छिन्नानि गात्राणि विसृजन्तिस्म शोणितम् ।
प्रावृषीवाभिवृष्टानि शृङ्गाण्यथ धराभृताम् ॥ ३.१७२.२७ ॥
त्यांचे तुटलेले अवयव रक्त वाहू लागले, पावसाळ्यात पावसाने भिजलेल्या पर्वतशिखरांसारखे.
3.172.28
इन्द्राशनिसमस्पर्शैर्वेगवद्भिरजिह्मगैः ।
मद्वाणैर्वध्यमानास्ते समुद्विग्राः स्म दानवाः ॥ ३.१७२.२८ ॥
इंद्राच्या वज्रासारखा स्पर्श असलेल्या, वेगवान आणि सरळ जाणाऱ्या माझ्या बाणांनी घायाळ होऊन ते दानव अत्यंत विचलित झाले.
3.172.29
शतधा भिन्नदेहास्ते क्षीणप्रहरणौजसः ।
ततो निवातकवचा मामयुध्यन्त मायया ॥ ३.१७२.२९ ॥
शंभर तुकडे झालेल्या देहांचे, शस्त्र आणि बळ क्षीण झालेले ते निवातकवच नंतर मायेने माझ्याशी लढू लागले.