महाभारत · अध्याय 3.222
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.222.1
काश्यपो ह्यथ वासिष्ठः प्राणश्च प्राणपुत्रकः ।
अग्निराङ्गिरसश्चैव च्यवनस्तीव्रवर्चकः ॥ ३.२२२.१ ॥
काश्यप, वासिष्ठ, प्राण आणि प्राणपुत्र, अग्नी, आङ्गिरस आणि तीव्र तेजाचा च्यवन.
3.222.2
अचरत्स तपस्तीव्रं पुत्रार्थे बहुवार्षिकम् ।
पुत्रं लभेयं धर्मिष्ठं यशसा ब्रह्मणा समम् ॥ ३.२२२.२ ॥
पुत्रासाठी त्याने अनेक वर्षे कठोर तप केले; यश आणि ब्रह्मतेजात समान, अत्यंत धर्मिष्ठ असा पुत्र मिळावा म्हणून.
3.222.3
महाव्याहृतिभिर्ध्यातः पञ्चभिस्तैस्तदा त्वथ ।
जज्ञे तेजोमयार्चिष्मान्पञ्चवर्णः प्राकरः ॥ ३.२२२.३ ॥
तेव्हा पाच महाव्याहृतींनी ध्यान केल्यावर तेजोमय, ज्वालायुक्त, पंचवर्ण प्राकर जन्माला आला.
3.222.4
समिद्धोऽग्निः शिरस्तस्य बाहू सूर्यनिभौ तथा ।
त्वङ्नेत्रे च सुवर्णाभे कृष्णे जङ्घे च भारत ॥ ३.२२२.४ ॥
त्याचे मस्तक प्रज्वलित अग्नी, बाहू सूर्यासारखे; त्वचा व नेत्र सुवर्णवर्ण; हे भारता, पोटऱ्या काळ्या.
3.222.5
पञ्चवर्षः स तपसा कृतस्तैः पञ्चभिर्जनैः ।
पाञ्चजन्यः श्रुतो देवः पञ्चवंशकरस्तु सः ॥ ३.२२२.५ ॥
पाच वर्षांचा होऊन त्या पाच जणांनी तपाद्वारे घडवला; तो देव पाञ्चजन्य नावाने प्रसिद्ध झाला आणि पाच वंशांचा प्रवर्तक ठरला.
3.222.6
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महातपाः ।
जनयत्पावकं घोरं पितॄणां स प्रजाः सृजन् ॥ ३.२२२.६ ॥
दहा हजार वर्षे तप करून त्या महातपस्व्याने पितरांची प्रजा निर्माण करणारा भयंकर पावक निर्माण केला.
3.222.7
बृहद्रथंतरौ मूर्ध्ना वक्राच्च तपसा हरिम् ।
शिवं नाभ्यां बलादिन्द्रं प्राणाद्वायुं च भारत ॥ ३.२२२.७ ॥
बृहद्रथंतर (साम) मस्तकापासून, मुखापासून आणि तपाने हरीला; नाभीपासून शिवाला, बलापासून इंद्राला, प्राणापासून वायूला उत्पन्न केले, हे भारता.
3.222.8
बाहुभ्यामनुदात्तौ च विश्वे भूतानि चैव ह ।
एतान्सृष्ट्वा ततः पञ्च पितॄणामसृजत्सुतान् ॥ ३.२२२.८ ॥
बाहूंपासून अनुदात्त (साम) आणि विश्वे देव व प्राणी; हे निर्माण करून मग पितरांचे पाच पुत्र उत्पन्न केले.
3.222.9
बृहद्रथस्य प्रणिधिः काश्यपश्य महत्तरः ।
भानुरङ्गिरसो धीरः पुत्रो वर्चस्य सौरभः ॥ ३.२२२.९ ॥
बृहद्रथाचा प्रतिनिधी, कश्यपाचा महान पुत्र; अंगिरसाचा धीर भानू; वर्चसाचा पुत्र सौरभ.
3.222.10
प्राणस्य चानुदात्तस्तु व्याख्याताः पञ्च वंशजाः ।
देवान्यज्ञमुषश्चान्यान्सृजन्पञ्चदशोत्तरान् ॥ ३.२२२.१० ॥
प्राणाच्या अनुदात्ताचे पाच वंशज सांगितले; देव, यज्ञ-हरण करणारे आणि पंधरापेक्षा अधिक इतरांना निर्माण केले.
3.222.11
सुभीममतिभीमं च भीमं भीमबलाबलम् ।
एतान्यज्ञमुषः पञ्च देवानप्यसृजत्ततः ॥ ३.२२२.११ ॥
सुभीम, अतिभीम, भीम व भीमबलाबल; हे यज्ञ-हरण करणारे पाच देव; मग त्यांना निर्माण केले.
3.222.12
सुमित्रं मित्रवन्तं च मित्रज्ञं मित्रवर्धनम् ।
मित्रधर्माणमित्येतान्देवानभ्यसृजत्ततः ॥ ३.२२२.१२ ॥
सुमित्र, मित्रवंत, मित्रज्ञ, मित्रवर्धन आणि मित्रधर्मा — या देवांना मग निर्माण केले.
3.222.13
सुरप्रवीरं वीरं च सुरेशं च सुवर्चसम् ।
सुराणामपि भर्तारं पञ्चैतानसृजत्ततः ॥ ३.२२२.१३ ॥
देवांमधील श्रेष्ठ वीर, वीर, सुरेश, सुवर्चस् आणि देवांचाही आधार—या पाचांना नंतर त्याने निर्माण केले.
3.222.14
त्रिविधं संस्थिता ह्येते पञ्चपञ्च पृथक्पृथक् ।
मुष्णन्त्यत्र स्थिता ह्येते स्वर्गतान्यज्ञयाजिनः ॥ ३.२२२.१४ ॥
हे तीन प्रकारांनी, पाच-पाच करून वेगवेगळे स्थित आहेत; येथे स्थित राहून हे स्वर्गाला गेलेल्या यज्ञ करणाऱ्यांचे (फल) चोरतात.
3.222.15
तेषामिष्टं हरन्त्येते निघ्नन्ति च महद्धविः ।
स्पर्धयाहव्यवाहानां निघ्नन्त्येते हरन्ति च ॥ ३.२२२.१५ ॥
हे त्यांचे इष्ट (यज्ञफल) हरण करतात, महान हविर्द्रव्य नष्ट करतात; मत्सराने हव्यवाहाच्या (अग्नीच्या) अनुयायांवर प्रहार करून ते हरण करतात.
3.222.16
बहिर्वेद्यां तदादानं कुशलैः संप्रवर्तितम् ।
तत्रैते नोपसर्पन्ति यत्र चाग्निः स्थितो भवेत् ॥ ३.२२२.१६ ॥
वेदीच्या बाहेर ते (आहुतीचे) ग्रहण कुशल लोकांनी प्रवर्तित केले आहे; जेथे अग्नी स्थित असतो, तेथे हे जात नाहीत.
3.222.17
चितोऽग्निरुद्वहन्यज्ञं पक्षाभ्यां तान्प्रबाधते ।
मन्त्रै प्रशमिताह्येते नेष्टं मुष्णन्ति यज्ञियम् ॥ ३.२२२.१७ ॥
रचलेला अग्नी यज्ञाला उचलून आपल्या पंखांनी त्यांना दूर घालवतो; मंत्रांनी शांत केलेले हे यज्ञाचे इष्ट (फल) चोरत नाहीत.
3.222.18
तपस्ये बृदुक्थस्य पुत्रो भूमिमुपाश्रितः ।
अग्निहोत्रे हूयमाने पृथिव्यां सद्भिरीड्यते ॥ ३.२२२.१८ ॥
बृदुक्थाचा पुत्र तपश्चर्येत पृथ्वीचा आश्रय घेतो; अग्निहोत्रात आहुती दिली जात असता पृथ्वीवर सज्जन त्याची स्तुती करतात.
3.222.19
रथन्तरश्चतपसः पुत्रोऽग्निः परिपठ्यते ।
मित्रविन्दा तथा भार्या हविरध्वर्यवो विदुः ॥ ३.२२२.१९ ॥
रथन्तर आणि तपसाचा पुत्र अग्नी म्हणून सांगितला जातो; त्याची पत्नी मित्रविन्दा आहे. अध्वर्यू त्याला हविस् म्हणून जाणतात.
3.222.20
एतैः सह महाभाग तपस्तेजस्विभिर्नृप ।
मुमुदे परमप्रीतः सह पुत्रैर्महायशाः ॥ ३.२२२.२० ॥
हे महाभाग नृपा, तपस्तेजाने तेजस्वी अशा यांच्यासह महायशस्वी अत्यंत प्रसन्न होऊन पुत्रांसह आनंदित झाला.