ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.222
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.222.1
काश्यपो ह्यथ वासिष्ठः प्राणश्च प्राणपुत्रकः ।
अग्निराङ्गिरसश्चैव च्यवनस्तीव्रवर्चकः ॥ ३.२२२.१ ॥
ਕਾਸ਼ਯਪ, ਵਾਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਗਨੀ, ਆਂਗਿਰਸ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਚਿਆਵਨ।
3.222.2
अचरत्स तपस्तीव्रं पुत्रार्थे बहुवार्षिकम् ।
पुत्रं लभेयं धर्मिष्ठं यशसा ब्रह्मणा समम् ॥ ३.२२२.२ ॥
ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ, ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
3.222.3
महाव्याहृतिभिर्ध्यातः पञ्चभिस्तैस्तदा त्वथ ।
जज्ञे तेजोमयार्चिष्मान्पञ्चवर्णः प्राकरः ॥ ३.२२२.३ ॥
ਫਿਰ ਪੰਜ ਮਹਾਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਧਿਆਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਤੇਜੋਮਈ, ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਕਰ ਜਨਮਿਆ।
3.222.4
समिद्धोऽग्निः शिरस्तस्य बाहू सूर्यनिभौ तथा ।
त्वङ्नेत्रे च सुवर्णाभे कृष्णे जङ्घे च भारत ॥ ३.२२२.४ ॥
ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਸੀ, ਬਾਹਾਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀਆਂ; ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸੋਨੇ ਰੰਗੀਆਂ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਲੱਤਾਂ ਕਾਲੀਆਂ।
3.222.5
पञ्चवर्षः स तपसा कृतस्तैः पञ्चभिर्जनैः ।
पाञ्चजन्यः श्रुतो देवः पञ्चवंशकरस्तु सः ॥ ३.२२२.५ ॥
ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਘੜਿਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਦੇਵ ਪਾਂਚਜਨਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੋਢੀ।
3.222.6
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महातपाः ।
जनयत्पावकं घोरं पितॄणां स प्रजाः सृजन् ॥ ३.२२२.६ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਵਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
3.222.7
बृहद्रथंतरौ मूर्ध्ना वक्राच्च तपसा हरिम् ।
शिवं नाभ्यां बलादिन्द्रं प्राणाद्वायुं च भारत ॥ ३.२२२.७ ॥
ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥੰਤਰ ਸਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ, ਮੁਖ ਤੋਂ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹਰਿ ਨੂੰ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਬਲ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
3.222.8
बाहुभ्यामनुदात्तौ च विश्वे भूतानि चैव ह ।
एतान्सृष्ट्वा ततः पञ्च पितॄणामसृजत्सुतान् ॥ ३.२२२.८ ॥
ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਅਨੁਦਾਤ੍ਤ (ਸਾਮ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜ ਕੇ ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਿਰਜੇ।
3.222.9
बृहद्रथस्य प्रणिधिः काश्यपश्य महत्तरः ।
भानुरङ्गिरसो धीरः पुत्रो वर्चस्य सौरभः ॥ ३.२२२.९ ॥
ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ; ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਧੀਰ ਭਾਨੂ; ਵਰਚਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੌਰਭ।
3.222.10
प्राणस्य चानुदात्तस्तु व्याख्याताः पञ्च वंशजाः ।
देवान्यज्ञमुषश्चान्यान्सृजन्पञ्चदशोत्तरान् ॥ ३.२२२.१० ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਦਾਤ੍ਤ ਦੇ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਜ ਦੱਸੇ ਗਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯੱਗ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ।
3.222.11
सुभीममतिभीमं च भीमं भीमबलाबलम् ।
एतान्यज्ञमुषः पञ्च देवानप्यसृजत्ततः ॥ ३.२२२.११ ॥
ਸੁਭੀਮ, ਅਤਿਭੀਮ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਭੀਮਬਲਾਬਲ; ਇਹ ਯੱਗ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਦੇਵਤੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ।
3.222.12
सुमित्रं मित्रवन्तं च मित्रज्ञं मित्रवर्धनम् ।
मित्रधर्माणमित्येतान्देवानभ्यसृजत्ततः ॥ ३.२२२.१२ ॥
ਸੁਮਿਤ੍ਰ, ਮਿਤ੍ਰਵੰਤ, ਮਿਤ੍ਰਜ੍ਞ, ਮਿਤ੍ਰਵਰਧਨ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰਧਰਮਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਿਰਜਿਆ।
3.222.13
सुरप्रवीरं वीरं च सुरेशं च सुवर्चसम् ।
सुराणामपि भर्तारं पञ्चैतानसृजत्ततः ॥ ३.२२२.१३ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ, ਵੀਰ, ਸੁਰੇਸ਼, ਸੁਵਰਚਸ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਧਾਰਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਰਚਿਆ।
3.222.14
त्रिविधं संस्थिता ह्येते पञ्चपञ्च पृथक्पृथक् ।
मुष्णन्त्यत्र स्थिता ह्येते स्वर्गतान्यज्ञयाजिनः ॥ ३.२२२.१४ ॥
ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ, ਪੰਜ-ਪੰਜ ਕਰਕੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਕੇ ਇਹ ਸਵਰਗ ਗਏ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ (ਫਲ) ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
3.222.15
तेषामिष्टं हरन्त्येते निघ्नन्ति च महद्धविः ।
स्पर्धयाहव्यवाहानां निघ्नन्त्येते हरन्ति च ॥ ३.२२२.१५ ॥
ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਟ (ਯੱਗ-ਫਲ) ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਹਵਿ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਈਰਖਾ ਨਾਲ, ਹਵਯਵਾਹਨ (ਅਗਨੀ) ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
3.222.16
बहिर्वेद्यां तदादानं कुशलैः संप्रवर्तितम् ।
तत्रैते नोपसर्पन्ति यत्र चाग्निः स्थितो भवेत् ॥ ३.२२२.१६ ॥
ਵੇਦੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਸ (ਆਹੁਤੀ) ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।
3.222.17
चितोऽग्निरुद्वहन्यज्ञं पक्षाभ्यां तान्प्रबाधते ।
मन्त्रै प्रशमिताह्येते नेष्टं मुष्णन्ति यज्ञियम् ॥ ३.२२२.१७ ॥
ਚਿਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅਗਨੀ ਯੱਗ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਇਹ ਯੱਗ ਦਾ ਇਸ਼ਟ (ਫਲ) ਨਹੀਂ ਚੁਰਾਉਂਦੇ।
3.222.18
तपस्ये बृदुक्थस्य पुत्रो भूमिमुपाश्रितः ।
अग्निहोत्रे हूयमाने पृथिव्यां सद्भिरीड्यते ॥ ३.२२२.१८ ॥
ਬ੍ਰਿਦੁਕਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਤਪੁਰਖ ਉਸ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.222.19
रथन्तरश्चतपसः पुत्रोऽग्निः परिपठ्यते ।
मित्रविन्दा तथा भार्या हविरध्वर्यवो विदुः ॥ ३.२२२.१९ ॥
ਰਥੰਤਰ ਅਤੇ ਤਪਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਵਰਯੁ ਉਸਨੂੰ ਹਵਿ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
3.222.20
एतैः सह महाभाग तपस्तेजस्विभिर्नृप ।
मुमुदे परमप्रीतः सह पुत्रैर्महायशाः ॥ ३.२२२.२० ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਰਾਜਨ! ਤਪ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਨੰਦਿਤ ਹੋਇਆ।