महाभारत · अध्याय 3.242
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.242.1
ततस्ते सहिताः सर्वे दुर्याधनमुपागमन् ।
अब्रुवंश्च महाराज यदूचुः कौरवं प्रति ॥ ३.२४२.१ ॥
नंतर ते सर्व एकत्र होऊन दुर्योधनाजवळ गेले. हे महाराज, कौरवाला ते जे म्हणाले ते त्यांनी सांगितले.
3.242.2
गन्धर्वैर्वारिते सैन्ये धार्तराष्ट्रः प्रतापवान् ।
अमर्षपूर्णः सैन्यानि प्रत्यभाषत भारत ॥ ३.२४२.२ ॥
गंधर्वांनी सैन्य अडवले असता, प्रतापी धृतराष्ट्रपुत्र संतापाने भरून, हे भारता, सैन्यांना प्रत्युत्तर देऊ लागला.
3.242.3
शासतैनानधर्मज्ञान्मम विप्रियकारिणः ।
यदि प्रक्रीडते सर्वैर्देवैः सह शचीपतिः।
वयमत्र यथा प्रीता क्रीडिष्यामो निरङ्कुशं ॥ ३.२४२.३ ॥
अधर्म न जाणणाऱ्या, माझे अप्रिय करणाऱ्या यांना शासन कर. शचीपती इंद्र सर्व देवांसह क्रीडा करत असेल तर आम्ही येथे आनंदाने निरंकुशपणे क्रीडा करू.
3.242.4
दुर्योधनवचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रा महाबलाः ।
सर्व एवाभिसन्नद्धा योधाश्चापि सहस्रशः ॥ ३.२४२.४ ॥
दुर्योधनाचे शब्द ऐकून महाबलशाली धृतराष्ट्रपुत्र सर्व पूर्ण सज्ज झाले; हजारो योद्धेही.
3.242.5
ततः प्रमथ्य सर्वांस्तांस्तद्वनं विविशुर्बलात् ।
सिंहनादेन महता पूरयन्तो दिशो दश ॥ ३.२४२.५ ॥
नंतर त्या सर्वांना चिरडून त्यांनी बळाने त्या वनात प्रवेश केला; महान सिंहनादाने दहा दिशा भरून टाकत.
3.242.6
ततोऽपरैरवार्यन्त गन्धर्वैः कुरुसैनिकाः ।
साम्नैव रतत्र विक्रान्ता मा साहसमिति प्रभो ॥ ३.२४२.६ ॥
नंतर इतर गंधर्वांनी कुरुसैनिकांना अडवले; सामानेच, 'हे पराक्रमी वीरांनो, साहस करू नका' असे सांगून, हे प्रभो.
3.242.7
ते वार्यमाणा गन्धर्वैः साम्नैव वसुधायिप ।
ताननादृत्य गन्धर्वांस्तद्वनं विविशुर्महत् ॥ ३.२४२.७ ॥
हे भूपते, गंधर्वांनी सामाने अडवूनही त्यांची पर्वा न करता ते त्या महाअरण्यात शिरले.
3.242.8
यदि वाता न तिष्ठन्ति धार्तराष्ट्राः सराजकाः ।
ततस्ते खेचराः सर्वे चित्रसेने न्यवेदयन् ॥ ३.२४२.८ ॥
धृतराष्ट्राचे पुत्र राजासह थांबले नाहीत तर, असे ते सर्व खेचर गंधर्व चित्रसेनाला कळवू लागले.
3.242.9
गन्धर्वराजस्तान्सर्वानब्रवीत्कौरवान्प्रति ।
अनार्याञ्शासतेत्येतांश्चित्रसेनोऽत्यमर्षणः ॥ ३.२४२.९ ॥
गंधर्वराज त्या सर्वांना कौरवांविषयी म्हणाला — "या अनार्यांना शासन करा." अत्यंत क्रोधित चित्रसेनाने असे सांगितले.
3.242.10
अनुज्ञाताश्च गन्धर्वाश्चित्रसेनेन भारत ।
प्रगृहीतायुधाः सर्वे धार्तराष्ट्रानभिद्रवन् ॥ ३.२४२.१० ॥
हे भारता, चित्रसेनाची अनुज्ञा मिळताच सर्व गंधर्व आयुधे उचलून धृतराष्ट्राच्या पुत्रांवर धावून गेले.
3.242.11
तान्दृष्ट्वाऽऽपततः शीघ्रान्गन्धर्वानुद्यतायुधान् ।
प्राद्रवंस्ते दिशः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य पश्यतः ॥ ३.२४२.११ ॥
वेगाने चाल करून येणारे, आयुधे उगारलेले ते गंधर्व पाहून धृतराष्ट्राचा पुत्र पाहत असताना ते सर्व सर्व दिशांना पळाले.
3.242.12
तान्दृष्ट्वा द्रवतः सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान् ।
राधेयस्तु तदा वीरो नासीत्तत्रपराङ्मुखः ॥ ३.२४२.१२ ॥
पळून जाणारे, पाठ फिरवलेले धृतराष्ट्राचे सर्व पुत्र पाहूनही तो वीर राधेय (कर्ण) तेथे पाठ फिरवणारा नव्हता.
3.242.13
आपतन्तीं तु संप्रेक्ष्य गन्धर्वाणां महाचमूम् ।
महता शरवर्षेण राधेयः प्रत्यवारयत् ॥ ३.२४२.१३ ॥
परंतु गंधर्वांच्या त्या महान सेनेला पुढे येताना पाहून राधेय (कर्ण) याने प्रचंड बाणवर्षावाने तिला अडवले.
3.242.14
क्षुरप्रैर्विशिखैर्भल्लैर्वत्सदन्तैस्तथाऽऽयसैः ।
गन्धर्वाञ्शतशोऽभिघ्नँल्लघुत्वात्सूतनन्दनः ॥ ३.२४२.१४ ॥
क्षुरप्र, विशिख, भल्ल, वत्सदंत आणि लोखंडी बाणांनी सूतपुत्र (कर्ण) याने आपल्या चपळतेने शेकडो गंधर्वांना प्रहार करून ठार केले.
3.242.15
पातयन्नुत्तमाङ्गानि गन्धर्वाणां महारथः ।
क्षणएन व्यधमत्सर्वां चित्रसेनस्य वाहिनीम् ॥ ३.२४२.१५ ॥
गंधर्वांची मस्तके पाडणाऱ्या त्या महारथी (कर्णाने) क्षणार्धात चित्रसेनाची सर्व सेना विखुरून टाकली.
3.242.16
ते वध्यमाना गन्धर्वाः सूतपुत्रेण धीमता ।
भूय एवाभ्यवर्तन्त शततशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.२४२.१६ ॥
बुद्धिमान सूतपुत्राने मारले जात असतानाही ते गंधर्व शेकड्यांनी आणि हजारांनी पुन्हा परतून आक्रमण करू लागले.
3.242.17
गन्धर्वभूता पृथिवी क्षणेन समपद्यत ।
आपतद्भिर्महावेगैश्चित्रसेनस्य सैनिकैः ॥ ३.२४२.१७ ॥
चित्रसेनाचे वेगवान सैनिक धावून येताच क्षणार्धात पृथ्वी गंधर्वांनी भरून गेली.
3.242.18
अथ दुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलः ।
दुःशासनो विकर्णश्च ये चान्ये धृतराष्ट्रजाः।
न्यहनंस्तत्तदा सैन्यं रथैर्गरुडनिःखनैः ॥ ३.२४२.१८ ॥
तेव्हा राजा दुर्योधन, सुबलपुत्र शकुनी, दुःशासन, विकर्ण आणि धृतराष्ट्राचे इतर पुत्र यांनी गरुडाच्या गर्जनेसारखा आवाज करणाऱ्या रथांनी त्या सैन्यावर प्रहार केला.
3.242.19
सैन्यमायोधितं दृष्ट्वाकर्णो राजन्न मृष्यत ॥ ३.२४२.१९ ॥
हे राजा, सैन्य आक्रमिलेले पाहून कर्णाला ते सहन झाले नाही.
3.242.20
महता रथसङ्घेन रथचारेण चाप्युत ।
वैकर्तनं परीप्सन्तो गन्धर्वाः प्रत्यवारयन्।
ततः संन्यपतन्सर्वे गन्धर्वाः कौरवं प्रति ॥ ३.२४२.२० ॥
मोठ्या रथसमूहासह आणि रथांच्या हालचालीसह, कर्णाचे रक्षण करू इच्छिणाऱ्या गंधर्वांनी त्याला अडवले. तेव्हा सर्व गंधर्व कौरव सैन्यावर तुटून पडले.
3.242.21
तदा सुतुमुलं युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
ततस्ते मृदवोऽभूवनगन्धर्वाः शरपीडिताः ॥ ३.२४२.२१ ॥
तेव्हा रोमांचकारी अत्यंत भयंकर युद्ध झाले. नंतर बाणांनी पीडित झालेले ते गंधर्व दुर्बल झाले.
3.242.22
उच्चुक्रुशुश्च कौरव्यागन्धर्वान्प्रेक्ष्य पीडितान् ॥ ३.२४२.२२ ॥
गंधर्वांना पीडित झालेले पाहून कौरव मोठ्याने ओरडले.
3.242.23
गन्धर्वांस्त्रासितान्दृष्ट्वा चित्रसेनो ह्यमर्षणः ।
उत्पपातासनात्क्रुद्धो वधे तेषां समाहितः ॥ ३.२४२.२३ ॥
गंधर्वांना भयभीत झालेले पाहून असहिष्णू चित्रसेन क्रोधाने आसनावरून उठला; त्यांचा वध करण्याचा निश्चय केला.
3.242.24
ततो मायास्त्रमास्थाय युयुधे चित्रमार्गवित् ।
वियत्संछादयामास न ववौ तत्र मारुतः ॥ ३.२४२.२४ ॥
नंतर मायास्त्राचा आश्रय घेऊन विचित्र मार्ग जाणणाऱ्या चित्रसेनाने युद्ध केले. त्याने आकाश आच्छादले; तेथे वारा वाहिला नाही.
3.242.25
हस्त्यारोहा हताः पेतुर्हस्तिभिः सह भारत ।
हयारोहाः सह हयै रथैश्च रथिनस्तदा ॥ ३.२४२.२५ ॥
हे भरतवंशजा! तेव्हा हत्तींवरील स्वार हत्तींसह मारले जाऊन पडले; घोडेस्वार आपल्या घोड्यांसह आणि रथी आपल्या रथांसह पडले.
3.242.26
पत्तयश्च तथापेतुर्विशस्ताः शरवृष्टिभिः ।
तयाऽमुह्यन्त कौरव्याश्चित्रसेनस्य मायया ॥ ३.२४२.२६ ॥
पायदळही तसेच बाणांच्या वर्षावाने घायाळ होऊन पडले; चित्रसेनाच्या मायेने कौरव मोहित झाले.
3.242.27
एकैको हि तदा योधो धार्तारष्ट्रस्य भारत ।
पर्यवार्यत गन्धर्वैर्दशभिर्दशभिर्युधि ॥ ३.२४२.२७ ॥
हे भरतवंशजा! तेव्हा धृतराष्ट्रपुत्रांचा प्रत्येक योद्धा युद्धात दहा दहा गंधर्वांनी वेढला गेला.
3.242.28
ततः संपीड्यमानास्ते बलेन महता तदा ।
प्राद्रवन्त रणे भीता यत्रराजा युधिष्ठिरः ॥ ३.२४२.२८ ॥
तेव्हा प्रचंड सैन्याने पीडित होऊन ते भयभीत होऊन युद्धात जिथे राजा युधिष्ठिर होते तिकडे पळाले.
3.242.29
भज्यमानेष्वनीकेषु धार्तराष्ट्रेषु सर्वशः ।
कर्णो वैकर्तनो राजंस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ ३.२४२.२९ ॥
हे राजा! धृतराष्ट्रपुत्रांच्या सैन्यांचे सर्वत्र भंग होत असताना, विकर्तनाचा पुत्र कर्ण पर्वताप्रमाणे अचल उभा राहिला.
3.242.30
दुर्योधनश्च तेजस्वी शकुनिश्चापि सौबलः ।
गन्धर्वान्योधयामासुः समरे भृशविक्षताः ॥ ३.२४२.३० ॥
तेजस्वी दुर्योधन आणि सुबलपुत्र शकुनी हेही अत्यंत घायाळ होऊन युद्धात गंधर्वांशी लढत राहिले.
3.242.31
सर्व एव तु गन्धर्वाः शतशोऽथ सहस्रशः ।
जिघांसमानाः संरब्धाः कर्णमभ्यद्रवत्रणे ॥ ३.२४२.३१ ॥
सर्व गंधर्व शेकडो आणि हजारोंच्या संख्येने, मारण्याच्या इच्छेने संतप्त होऊन, युद्धात कर्णावर तुटून पडले.
3.242.32
असिभिः पट्टसैः शूलैर्गदाभिश्च महाबलाः ।
सूतपुत्रं जिघांसन्तः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ३.२४२.३२ ॥
महाबली गंधर्वांनी तलवारी, पट्टस, शूळ आणि गदांनी सूतपुत्राला मारण्याच्या इच्छेने सर्व बाजूंनी वेढले.
3.242.33
अन्येऽस्य युगमच्छिन्दन्ध्वजमन्ये न्यपातयन् ।
ईषामन्ये हयानन्ये सूतमन्ये न्यपातयन् ॥ ३.२४२.३३ ॥
काहींनी त्याचे जू तोडले, काहींनी ध्वज पाडला, काहींनी ईषा पाडली, काहींनी घोडे आणि काहींनी सारथी पाडला.
3.242.34
अन्ये च्छत्रं वरूथं च बन्धुरं च तथा परे ।
अन्ये संचूर्णयामासुश्छत्रे चाक्षौ तथा परे ॥ ३.२४२.३४ ॥
काहींनी छत्र आणि कवच, काहींनी सुंदर आसन, तर इतरांनी छत्र आणि आस चुराडा केला.
3.242.35
गन्धर्वा बहुसाहस्रास्तिलशो व्यधमन्रथम् ।
ततो रथादवप्लुत्य सूतपुत्रोऽसिचर्मभृत्। ॥ ३.२४२.३५ ॥
हजारो गंधर्वांनी रथ तिळा-तिळाएवढा तोडला. तेव्हा सूतपुत्र रथातून उडी मारून तलवार आणि ढाल घेऊन उभा राहिला.
3.242.36
अंसावलम्बितधनुर्धावमानो महाबलः ।
विकर्णरथमास्थाय मोक्षायाश्वानचोदयत् ॥ ३.२४२.३६ ॥
खांद्यावर धनुष्य लटकवून धावत असलेला तो महाबली विकर्णाच्या रथावर चढला आणि सुटकेसाठी घोड्यांना हाकू लागला.