महाभारत · अध्याय 3.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.26.1
वसत्सु वै द्वैतवने पाण्डवेषु महात्मसु ।
अनुकीर्णं महारण्यं ब्राह्मणैः समपद्यत ॥ ३.२६.१ ॥
द्वैतवनात महात्मा पांडव वास्तव्यास असताना ते महारण्य ब्राह्मणांनी भरून गेले.
3.26.2
ईर्यमाणेन सततं ब्रह्मघोषेण सर्वशः ।
ब्रह्मलोकसमं पुण्यमासीद्द्वैतवनं सरः ॥ ३.२६.२ ॥
सर्वत्र सतत घुमणाऱ्या ब्रह्मघोषामुळे द्वैतवन आणि तेथील सरोवर ब्रह्मलोकासारखे पवित्र झाले होते.
3.26.3
यजुषामृचां साम्नां च गद्यानां चैव सर्वशः ।
आसीदुच्चार्यमाणानां निःस्वनो हृदयंगमः ॥ ३.२६.३ ॥
यजुर्वेद, ऋचा, साम आणि गद्यमंत्र सर्वत्र उच्चारले जात होते; त्यांचा हृदयाला भिडणारा नाद घुमत होता.
3.26.4
ज्याघोषश्चैव पार्थानां ब्रह्मघोषश्च धीमताम् ।
संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं भूय एव व्यरोचत ॥ ३.२६.४ ॥
पार्थांचा धनुष्यटंकार आणि बुद्धिमान ब्राह्मणांचा ब्रह्मघोष एकत्र मिसळून क्षत्रतेज पुन्हा तेजाने झळकले.
3.26.5
अथाब्रवीद्बको दाल्भ्यो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
सन्ध्यां कौन्तेयमासीनमृषिभिः परिवारितम् ॥ ३.२६.५ ॥
तेव्हा दाल्भ्य बक धर्मराज युधिष्ठिरांना म्हणाला; संध्यासमयी ऋषींनी वेढलेले कुंतीपुत्र बसले होते.
3.26.6
पश्य द्वैतवने पार्थ ब्राह्मणानां तपस्विनाम् ।
होमवेलां कुरुश्रेष्ठ संप्रज्वलितपावकाम् ॥ ३.२६.६ ॥
हे पार्था, द्वैतवनात तपस्वी ब्राह्मणांची होमवेळ पाहा; हे कुरुश्रेष्ठा, अग्नी प्रज्वलित होत आहे.
3.26.7
चरन्ति धर्मं पुण्येऽस्मिंस्त्वया गुप्ता धृतव्रताः ।
भृगवोऽङ्गिरसश्चैव वासिष्ठाः काश्यपैः सह ॥ ३.२६.७ ॥
या पुण्यस्थानी तुझ्याकडून रक्षिले गेलेले, दृढव्रती भृगु, अंगिरस आणि वसिष्ठ कश्यपांसह धर्माचरण करीत आहेत.
3.26.8
आगस्त्याश्च महाभागा आत्रेयाश्चोत्तमव्रताः ।
सर्वस्य जगतः श्रेष्ठा ब्राह्मणाः संगतास्त्वया ॥ ३.२६.८ ॥
महाभाग्यवान अगस्त्य, उत्तम व्रतधारी आत्रेय, सर्व जगतात श्रेष्ठ ब्राह्मण तुझ्याबरोबर एकत्र झाले आहेत.
3.26.9
इदं तु वचनं पार्थ शृण्वेकाग्रमना मम ।
भ्रातृभिः सह कौन्तेय यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ॥ ३.२६.९ ॥
हे पृथापुत्रा, कौरवा, भावांसह एकाग्र मनाने माझे हे वचन ऐक, जे मी तुला सांगणार आहे.
3.26.10
ब्राह्म क्षत्रेण संसृष्टं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह ।
उदीर्णे दहतः शत्रून्वनानीवाग्निमारुतौ ॥ ३.२६.१० ॥
ब्राह्म शक्ती क्षात्र शक्तीशी आणि क्षात्र शक्ती ब्राह्म शक्तीशी मिळाली असता, ती प्रज्वलित होऊन अग्नी व वारा वनाला जाळतात तसे शत्रूंना जाळतात.
3.26.11
नाब्राह्मणस्तात चिरं बुभूषे-
दिच्छन्नमं लोकममुं च जेतुम्।
विनीतधर्मार्थमपेतमोहं ।
लब्ध्वा द्विजं हन्ति नृपः सपत्नान् ॥ ३.२६.११ ॥
हे तात, जो ब्राह्मण नाही तो दीर्घकाळ समृद्ध राहू शकत नाही; हा लोक आणि परलोक जिंकू इच्छिणारा राजा, विनीत धर्मार्थी, मोहरहित द्विजाला मिळवूनच शत्रूंना मारतो.
3.26.12
चरन्नैश्रेयसं धर्मं प्रजापालनकारितम् ।
नाध्यगच्छद्बलिर्लोके तीर्थमन्यत्र वै द्विजात् ॥ ३.२६.१२ ॥
प्रजापालनाने युक्त, नैःश्रेयस धर्माचे आचरण करूनही बलीला या लोकात द्विजाशिवाय दुसरे तीर्थ (आश्रय) मिळाले नाही.
3.26.13
अनूनमासीदसुरस्य कामै-
वैरोचनेः श्रीरपि चाक्षयाऽऽसीत्।
लब्ध्वा महीं ब्राह्मणसंप्रयोगा-
त्तेष्वाचरन्दुष्टमयथो व्यनश्यत् ॥ ३.२६.१३ ॥
असुर वैरोचनाच्या इच्छा अपूर्ण राहिल्या नाहीत; त्याची संपत्तीही अक्षय होती. ब्राह्मणांच्या संगतीने पृथ्वी मिळवूनही, त्यांच्याशी दुष्ट आणि अयोग्य वर्तन करून तो नष्ट झाला.
3.26.14
नाब्राह्मणं भूमिरियं सभूति-
र्वर्णं द्वितीयं भजते चिराय।
समुद्रनेमिर्नमते तु तस्मै ।
यं ब्राह्मणः शास्ति नयैर्विनीतम् ॥ ३.२६.१४ ॥
ब्राह्मणाशिवाय ही पृथ्वी आणि तिची समृद्धी दुसऱ्या वर्णाची दीर्घकाळ सेवा करत नाही. समुद्राने वेढलेली ही भूमी, ब्राह्मण नीतीने विनम्र करून ज्याला शिकवतो त्यालाच नमते.
3.26.15
कुञ्चरस्येव संग्रामे परिगृह्याङ्कुशग्रहम् ।
ब्राह्माणैर्विप्रहीनस्य क्षत्रस्य क्षीयते बलम् ॥ ३.२६.१५ ॥
युद्धात हत्तीला अंकुश धरून नियंत्रित करतात तसे, ब्राह्मणांशिवाय क्षत्रियाचे बल क्षीण होते.
3.26.16
ब्राह्मण्यनुपमा दृष्टिः क्षात्रमप्रतिमं बलम् ।
तौ यदा चरतः सार्धं तदा लोकः प्रसीदती ॥ ३.२६.१६ ॥
ब्राह्मण्याची अनुपम दृष्टी आणि क्षात्राचे अप्रतिम बल, हे दोन्ही जेव्हा एकत्र चालतात तेव्हा लोक प्रसन्न होतो.
3.26.17
यथा हि सुमहानग्निः कक्षं दहति सानिलः ।
तथा दहति राजन्यो ब्राह्मणेन समं रिपुम् ॥ ३.२६.१७ ॥
प्रचंड अग्नी वाऱ्यासह कोरडे गवत जाळतो, तसा राजा ब्राह्मणासह शत्रूला जाळतो.
3.26.18
ब्राह्मणेष्वेव मेधावी बुद्धिपर्येषणं चरेत् ।
अलब्धस्य च लाभाय लब्धस्य परिवृद्धये ॥ ३.२६.१८ ॥
बुद्धिमान पुरुषाने ब्राह्मणांमध्येच बुद्धीचा शोध घ्यावा — जे मिळाले नाही ते मिळविण्यासाठी आणि जे मिळाले आहे त्याच्या वृद्धीसाठी.
3.26.19
अलब्धलाभाय च लब्धवृद्धये ।
यथार्हतीर्थप्रतिपादनाय।
यशस्विनं वेदविदं विपश्चितं ।
बहुश्रुं ब्राह्मणमेव वासयेत् ॥ ३.२६.१९ ॥
न मिळालेले मिळवण्यासाठी आणि मिळालेल्याची वृद्धी करण्यासाठी, योग्य पात्रांना दान देण्यासाठी, यशस्वी, वेदज्ञ, विद्वान आणि बहुश्रुत ब्राह्मणालाच वसवावे.
3.26.20
ब्राह्मणेषूत्तमा भक्तिस्तव नित्यं युधिष्ठिर ।
तेन ते सर्वलोकेषु दीप्यते प्रथितं यशः ॥ ३.२६.२० ॥
हे युधिष्ठिरा, ब्राह्मणांवर तुझी सदैव उत्तम भक्ती आहे; त्यामुळे तुझी पसरलेली कीर्ती सर्व लोकांत तेजाने चमकते.
3.26.21
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे बकं दाल्भ्यमंपूजयन् ।
युधिष्ठिरं स्तूयमाने भूयः सुमनसोऽभवन् ॥ ३.२६.२१ ॥
तेव्हा ते सर्व ब्राह्मण दाल्भ्य बकाचा सन्मान करू लागले; युधिष्ठिराची स्तुती होत असताना ते पुन्हा प्रसन्नमनाचे झाले.
3.26.22
द्वैपायनो नारदश्च जामदग्न्यः पृथुश्रवाः ।
इन्द्रद्युम्नो भालुकिश्च कृतचेताः सहस्रपात् ॥ ३.२६.२२ ॥
द्वैपायन, नारद, जमदग्निपुत्र, पृथुश्रवा, इंद्रद्युम्न, भालुकि, कृतचेता आणि सहस्रपात.
3.26.23
कर्णश्रवाश्च मुञ्जश्च लवणाश्वश्च काश्यपः ।
हारीतः स्थूणकर्णश्च अग्निवेश्योऽथ शौनकः ॥ ३.२६.२३ ॥
कर्णश्रवा, मुंज, लवणाश्व, काश्यप, हारीत, स्थूणकर्ण, अग्निवेश्य आणि मग शौनक.
3.26.24
कृतवाक्च सुवाश्चैव बृहदश्चो विभावसुः ।
ऊर्ध्वरेता वृषामित्रः सुहोत्रो होत्रवाहनः ॥ ३.२६.२४ ॥
कृतवाक, सुवा, बृहदश्व, विभावसु, ऊर्ध्वरेता, वृषामित्र, सुहोत्र आणि होत्रवाहन.
3.26.25
एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणाः संशितव्रताः ।
अजातशत्रुमानर्चुः पुरंदरमिवर्षयः ॥ ३.२६.२५ ॥
हे आणि कठोर व्रते पाळणारे इतर अनेक ब्राह्मण अजातशत्रू (युधिष्ठिर) यांचा असा सन्मान करू लागले, जसे ऋषी पुरंदर (इंद्र) यांचा करतात.