મહાભારત · અધ્યાય 3.281
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.281.1
मार्कण्डेय उवाच ।
ततोऽविदूरे नलिनीं रप्रभूतकमलोत्पलाम्।
सीताहरणदुःखार्तः पम्पां रामः समासदत् ॥ ३.२८१.१ ॥
માર્કંડેય બોલ્યા: ત્યારે સીતાહરણના દુઃખથી પીડિત રામ, કમળ અને નીલકમળોથી ભરેલી નલિની પાસે, થોડે દૂર આવેલા પમ્પા સરોવર પાસે પહોંચ્યા.
3.281.2
मारुतेन सुशीतेन सुखेनामृतगन्धिना ।
सेव्यमानो वने तस्मिञ्जगाम मनसा प्रियाम् ॥ ३.२८१.२ ॥
તે વનમાં અતિ શીતળ, સુખદ, અમૃત જેવી સુગંધવાળા પવનથી સેવાયેલા રામ મનથી પોતાની પ્રિયા પાસે ગયા.
3.281.3
विललाप सराजेन्द्रस्तत्रकान्तानुस्मरन् ।
कामबाणाभिसंतप्तं सौमित्रिस्तमथाब्रवीत् ॥ ३.२८१.३ ॥
ત્યાં રાજેન્દ્ર રામ પોતાની પ્રિયાને સ્મરીને વિલાપ કરવા લાગ્યા. કામબાણોથી તપ્ત થયેલા તેમને પછી સૌમિત્રિએ કહ્યું.
3.281.4
न त्वामेवंविधो भावः स्प्रष्टुमर्हति मानद ।
आत्मवन्तमिव व्याधिः पुरुषंवृद्धसेविनम् ॥ ३.२८१.४ ॥
હે માનદ, તમને આવો ભાવ સ્પર્શવો ન જોઈએ; વૃદ્ધોની સેવા કરનાર આત્મસંયમી પુરુષને રોગ સ્પર્શતો નથી તેમ.
3.281.5
प्रवृत्तिरुपलब्धा ते वैदेह्या रावणस्य च ।
तां त्वं पुरुषकारेण बुद्ध्या चैवोपपादय ॥ ३.२८१.५ ॥
વૈદેહી (સીતા) અને રાવણની માહિતી તને મળી ગઈ છે; તે પુરુષાર્થ અને બુદ્ધિથી જ સિદ્ધ કર.
3.281.6
अभिगच्छाव सुग्रीवं शैलस्थं हरिपुङ्गवम् ।
मयि शिष्ये च भृत्ये च सहाये च समाश्वस ॥ ३.२८१.६ ॥
ચાલો, પર્વત પર રહેલા વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવ પાસે જઈએ. મારા પર, શિષ્ય પર, સેવક પર અને સહાયક પર ભરોસો રાખી આશ્વસ્ત થાઓ.
3.281.7
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्लक्ष्मणेन स राघवः ।
उक्तः प्रकृतिमापेदे कार्ये चानन्तरोऽभवत् ॥ ३.२८१.७ ॥
લક્ષ્મણે અનેક પ્રકારના શબ્દોથી આમ કહ્યું ત્યારે તે રાઘવ પોતાની સ્વાભાવિક સ્થિતિ પાછી પામ્યા અને કાર્યમાં તત્પર થયા.
3.281.8
निषेव्य वारि पम्पायास्तर्पयित्वा पितृनपि ।
प्रतस्थतुरभौ वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.२८१.८ ॥
પંપા સરોવરનું જળ પીને અને પિતૃઓને તર્પણ કરીને તે બંને વીર ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણ પ્રસ્થાન કરી ગયા.
3.281.9
तावृश्यमूकमभ्येत्य बहुमूलफलद्रुमम् ।
गिर्यग्रे वानरान्पञ्वीरौ ददृशतुस्तदा ॥ ३.२८१.९ ॥
તેઓ બંને ઘણાં મૂળ અને ફળવાળાં વૃક્ષોથી ભરેલા ઋષ્યમૂક પર્વત પાસે પહોંચ્યા, ત્યારે તે વીરોએ પર્વતના શિખર પર પાંચ વાનરોને જોયા.
3.281.10
सुग्रीवः प्रेषयामास सचिवं वानरं तयोः ।
बुद्धिमन्तं हनूमन्तं हिमवन्तमिव स्थितम् ॥ ३.२८१.१० ॥
સુગ્રીવે તેમની પાસે એક વાનર મંત્રીને મોકલ્યો; તે બુદ્ધિમાન હનુમાન હતા, હિમાલય જેવા સ્થિર ઊભા રહેનારા.
3.281.11
तेन संभाष्य पूर्वं तौ सुग्रीवमभिजग्मतुः ।
रसख्यं वानरराजेन चक्रे रामस्तदा नृप ॥ ३.२८१.११ ॥
પહેલાં તેની સાથે વાત કરીને તે બંને સુગ્રીવ પાસે ગયા; હે રાજન, ત્યારે રામે વાનરરાજ સાથે મૈત્રી કરી.
3.281.12
ततः सीतां हृतां श्रुत्वा सुग्रीवो वालिना कृतम् ।
दुःखमाख्यातवान्सर्वं रामायामिततेजसे ॥ ३.२८१.१२ ॥
ત્યારે સીતાનું હરણ થયું છે અને વાલીએ જે કર્યું તે સાંભળીને સુગ્રીવે અમિત તેજસ્વી રામને પોતાનું બધું દુઃખ કહી સંભળાવ્યું.
3.281.13
तद्वासो दर्शयामास तस् कार्ये निवेदिते ।
वानराणां तु यत्सीता ह्रियमाणा व्यपासृजत् ॥ ३.२८१.१३ ॥
કાર્ય જણાવાતાં તેણે તે વસ્ત્ર બતાવ્યું, જે હરણ થતી વખતે સીતાએ વાનરોમાં ફેંક્યું હતું.
3.281.14
तत्प्रत्ययकरं लब्ध्वा सुग्रीवं प्लवगाधिपम् ।
पृथिव्यां वानरैश्वर्ये स्वयंरामोऽभ्यषेचयत् ॥ ३.२८१.१४ ॥
તે વિશ્વાસ આપનારું ચિહ્ન મળ્યા પછી રામે પોતે પૃથ્વી પર વાનરોના ઐશ્વર્ય માટે વાનરાધિપ સુગ્રીવનો અભિષેક કર્યો.
3.281.15
प्रतिजज्ञे चकाकुत्स्थः समरे वालिनो वधम् ।
सुग्रीवश्चापि वैदेह्याः पुनरानयनं नृप ॥ ३.२८१.१५ ॥
કાકુત્સ્થ રામે યુદ્ધમાં વાલીના વધની પ્રતિજ્ઞા લીધી; હે રાજન, સુગ્રીવે પણ વૈદેહીને પાછી લાવવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી.
3.281.16
इत्येवं समयं कृत्वाविश्वास्य च परस्परम् ।
अभ्येत्य सर्वकिष्किन्धां तस्थुर्युद्धाभिकाङ्क्षिणः ॥ ३.२८१.१६ ॥
આ રીતે કરાર કરીને, પરસ્પર વિશ્વાસ ઊભો કરીને, તેઓ બધા કિષ્કિંધા પહોંચ્યા અને યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભા રહ્યા.
3.281.17
सुग्रीवः प्राप्यकिष्किन्धां ननादौघनिभस्वनः ।
नसाय् तन्ममृषे वाली तारा तं प्रत्यषेधयत् ॥ ३.२८१.१७ ॥
કિષ્કિંધા પહોંચીને સુગ્રીવે પૂરના ઘોષ જેવો ગર્જના કરી; વાલીએ તે સહન ન કર્યું; તારાએ તેને રોક્યો.
3.281.18
यथानदतिसुग्रीवो बलवानेष वानरः ।
मन्ये चाश्रयवान्प्राप्तो न त्वं निष्क्रान्तुमर्हसि ॥ ३.२८१.१८ ॥
આ વાનર સુગ્રીવ જે રીતે ગર્જના કરે છે, તે બળવાન છે; મને લાગે છે કે તેને આશ્રય મળ્યો છે; તારે બહાર ન જવું જોઈએ.
3.281.19
हेममाली ततो वाली तारां ताराधिपाननाम् ।
प्रोवाच वचनं वाग्मी तां वानरपतिः पतिः ॥ ३.२८१.१९ ॥
ત્યારે સોનાની માળા પહેરેલા વાલીએ ચંદ્રમુખી તારાને, વાગ્મી વાનરપતિ અને તેના પતિ તરીકે, આ વચનો કહ્યાં.
3.281.20
सर्वभूतरुतज्ञा शृणु सर्वं कपीश्वर ।
केन चाश्रयवान्प्राप्तो ममैप भ्रातृगन्धिकः ॥ ३.२८१.२० ॥
સર્વ પ્રાણીઓની ભાષા જાણનારી હે વાનરેશ્વરી, બધું સાંભળ; કોના આશ્રયે મારો આ ભાઈ જેવો દેખાતો આવ્યો?
3.281.21
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु तारा ताराधिपप्रभा ।
पतिमित्यब्रवीत्प्राज्ञा शृणु सर्वं कपीश्वर ॥ ३.२८१.२१ ॥
એક ક્ષણ વિચારીને, ચંદ્રપ્રભા સમાન બુદ્ધિમતી તારા પતિને બોલી: હે વાનરેશ્વર, બધું સાંભળો.
3.281.22
हृतदारो महासत्वोरामो दशरथात्मजः ।
रतुल्यारिमित्रतां प्राप्तः सुग्रीवेण धनुर्धरः ॥ ३.२८१.२२ ॥
પત્ની હરાયેલો મહાસત્ત્વ દશરથપુત્ર રામ ધનુર્ધર છે; સુગ્રીવ સાથે મિત્રતા પામ્યો છે.
3.281.23
भ्राता चास्य महाबाहुः सौमित्रिरपराजितः ।
लक्ष्मणो नाम मेधावी स्थितः कार्यार्थसिद्धये ॥ ३.२८१.२३ ॥
તેનો ભાઈ મહાબાહુ, અપરાજિત સૌમિત્રિ લક્ષ્મણ નામનો મેધાવી, કાર્યસિદ્ધિ માટે ઊભો છે.
3.281.24
मैन्दश्च द्विविदश्चापि हनूमांश्चानिलात्मजः ।
जाम्बवानृक्षराजश्च सुग्रीवसचिवाः स्थिताः ॥ ३.२८१.२४ ॥
મૈંદ અને દ્વિવિદ, વાયુપુત્ર હનુમાન અને ઋક્ષરાજ જાંબવાન — સુગ્રીવના મંત્રીઓ ત્યાં ઊભા છે.
3.281.25
सर्व एते महात्मानो बुद्धिमन्तो महाबलाः ।
अलं तव विनाशाय रामवीर्यव्यपाश्रयाः ॥ ३.२८१.२५ ॥
આ સર્વ મહાત્માઓ બુદ્ધિમાન અને મહાબળવાન છે; રામના પરાક્રમનો આશ્રય લીધેલા છે. તારા વિનાશ માટે તેઓ પૂરતા છે.
3.281.26
तस्यास्तदाक्षिप्य वचो हितमुक्तं कपीश्वरः ।
पर्यशङ्कत तामीर्षुः सुग्रीवगतमानसाम् ॥ ३.२८१.२६ ॥
ત્યારે કપીશ્વરે તેનાં હિતકારી વચનોને નકારી, ઈર્ષ્યાથી ભરાઈ, સુગ્રીવમાં મન રાખનારી તેના પર શંકા કરી.
3.281.27
तारां परुषमुक्त्वा तु निर्जगाम गुहामुखात् ।
स्थितं माल्यवतोऽभ्याशे सुग्रीवं सोभ्यभाषत ॥ ३.२८१.२७ ॥
તારાને કઠોર વચનો કહી તે ગુફાના મુખમાંથી બહાર નીકળ્યો; માલ્યવાનની નજીક ઊભેલા સુગ્રીવને તે બોલ્યો.
3.281.28
असकृत्त्वं मया क्लीव निर्जितो जीवितप्रियः ।
मुक्तो गच्छसि दुर्बुद्धे कथंकारं रणे पुनः ॥ ३.२८१.२८ ॥
હે કાયર! મેં તને વારંવાર હરાવ્યો છે; જીવનપ્રિય એવો તું મુક્ત થઈને જાય છે. હે દુર્બુદ્ધિ, ફરી યુદ્ધમાં તું કેવી રીતે આવે છે?
3.281.29
इत्युक्तः प्राहसुग्रीवो भ्रातरं हेतुमद्वचः ।
प्राप्तकालममित्रघ्नं रामं सम्बोधयन्निव ॥ ३.२८१.२९ ॥
આમ કહેવાયા પછી સુગ્રીવ ભાઈને તર્કયુક્ત વચન બોલ્યો, જાણે શત્રુઘાતક રામને યોગ્ય સમયે જગાડતો હોય.
3.281.30
हृतराज्यस्य मे राजन्हृतदारस्य च त्वया ।
किं मे जीवितसामर्थ्यमिति विद्धि समागतम् ॥ ३.२८१.३० ॥
હે રાજન્! તેં મારું રાજ્ય અને પત્ની હરી લીધાં છે; હવે મારી જીવવાની શક્તિ શી રહી, તે જાણ.
3.281.31
एवमुक्त्वाबहुविधं ततस्तौ सन्निपेततुः ।
समरे वालिसुग्रीवौ सालतालशिलायुधौ ॥ ३.२८१.३१ ॥
આ રીતે અનેક પ્રકારે કહીને તે બંને યુદ્ધમાં સામસામે આવ્યા—વાલી અને સુગ્રીવ, જેમનાં શસ્ત્રો સાલ અને તાડ વૃક્ષો તથા શિલાઓ હતાં.
3.281.32
उभौ जघ्नतुरन्योन्यमुभौ भूमौ निपेततुः ।
उभौ ववल्गतुश्चित्रं मुष्टिभिश्च निजघ्नतुः ॥ ३.२८१.३२ ॥
બંનેએ એકબીજાને પ્રહાર કર્યા; બંને ભૂમિ પર પડ્યા. બંને અદ્ભુત રીતે કૂદ્યા અને મુઠ્ઠીઓથી એકબીજાને માર્યા.
3.281.33
उभौ रुधिरसंसिक्तौ नखदन्तपरिक्षतौ ।
शुशुभाते तदा वीरौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ३.२८१.३३ ॥
લોહીથી ભીંજાયેલા, નખ અને દાંતના ઘાથી ઘવાયેલા તે બે વીરો ત્યારે ખીલેલા ખાખરાના વૃક્ષો જેવા શોભતા હતા.
3.281.34
न विशेषस्तयोर्युद्धे यदा कश्चन दृश्यते ।
सुग्रीवस् तदा मालां हनुमान्कण्ठ आसजत् ॥ ३.२८१.३४ ॥
યુદ્ધમાં જ્યારે તે બંને વચ્ચે કોઈ ભેદ દેખાયો નહીં, ત્યારે હનુમાને સુગ્રીવના કંઠમાં માળા પહેરાવી.
3.281.35
स मालया तदा वीरः शुशुभे कण्ठसक्तया ।
श्रीमानिव महाशैलो मलयो मेघमालया ॥ ३.२८१.३५ ॥
કંઠમાં લટકતી તે માળાથી તે વીર ત્યારે મેઘમાળાથી ઘેરાયેલા શોભાયમાન મહાપર્વત મલય જેવો શોભ્યો.
3.281.36
कृतचिह्नं तु सुग्रीवं रामो दृष्ट्वा महाधनुः ।
विचकर्ष धनुःश्रेष्ठं वालिमुद्दिश्य लक्षयन् ॥ ३.२८१.३६ ॥
ચિહ્નિત સુગ્રીવને જોઈને મહાધનુર્ધર રામે વાલીને લક્ષ્ય બનાવી શ્રેષ્ઠ ધનુષ ખેંચ્યું અને નિશાન તાક્યું.
3.281.37
विष्फारस्तस् धनुषो यन्त्रस्येव तदा बभौ ।
वितत्रास तदा वाली शरेणाभिहतो हृदि ॥ ३.२८१.३७ ॥
ત્યારે એ ધનુષ્યની પણછનો ટંકાર યંત્રની જેમ ગાજ્યો; ત્યારે બાણથી હૃદયમાં ઘવાયેલો વાલી ત્રાસ પામ્યો.
3.281.38
स भिन्नहृदयो वाली वक्राच्छोणितमुद्वमन् ।
ददर्शावस्थितं रामं ततः सौमित्रिणा सह ॥ ३.२८१.३८ ॥
હૃદય વીંધાયેલો વાલી મુખેથી લોહી ઓકતો, ત્યારે સૌમિત્રિ સાથે ઊભેલા રામને જોયા.
3.281.39
गर्हयित्वास काकुत्स्थं पपात भुवि मूर्च्छितः ।
तारा ददर्श तं भूमौ तारापतिमिव च्युतम् ॥ ३.२८१.३९ ॥
કાકુત્સ્થ રામની નિંદા કરીને તે મૂર્છિત થઈ ભૂમિ પર પડ્યો; તારાએ તેને, પડેલા ચંદ્રની જેમ ભૂમિ પર જોયો.
3.281.40
हते वालिनि सुग्रीवः किष्किन्धां प्रत्यपद्यत ।
तां तारापतिमुखीं तारां निपतितेश्वराम् ॥ ३.२८१.४० ॥
વાલી હણાયા પછી સુગ્રીવ કિષ્કિંધામાં પાછો ફર્યો; ચંદ્રમુખી તારાને, જેનો સ્વામી પડી ગયો હતો, (તેણે સ્વીકારી).
3.281.41
रामस्तु चतुरो मासान्पृष्ठे माल्यवतः शुभे ।
निवासमकरोद्धीमान्सुग्रीवेणाभ्युपस्थितः ॥ ३.२८१.४१ ॥
પરંતુ બુદ્ધિમાન રામે સુગ્રીવથી સેવિત થઈને માલ્યવાન પર્વતની શુભ પીઠ પર ચાર મહિના નિવાસ કર્યો.
3.281.42
रावणोऽपिपुरीं गत्वालङ्कां कामबलात्कृतः ।
सीतां निवेशयामास भवने नन्दनोपमे ॥ ३.२८१.४२ ॥
રાવણે પણ નગરી લંકામાં જઈને, કામના બળથી પ્રેરાઈને, નંદનવન જેવા ભવનમાં સીતાને રાખી.
3.281.43
अशोकवनिकाभ्यासे तापसास्रमसन्निभे ।
भर्तृस्मरणतन्वङ्गी तापसीवेषधारिणी ॥ ३.२८१.४३ ॥
અશોકવનિકાની નજીક, તપસ્વીઓના આશ્રમ જેવા સ્થાને, પતિનું સ્મરણ કરતી, કૃશાંગી સીતા તાપસીનો વેશ ધારણ કરીને રહેતી હતી.
3.281.44
उपवासतपःशीला ततः सा पृथुलेक्षणा ।
उवास दुःखवसतिं फलमूलकृताशना ॥ ३.२८१.४४ ॥
ઉપવાસ અને તપમાં રત, વિશાળ નેત્રોવાળી તે સીતા ફળ-મૂળ ખાઈને દુઃખના નિવાસમાં રહેતી હતી.
3.281.45
दिदेश राक्षसीस्तत्ररक्षणे राक्षसाधिपः ।
प्रासासिशूलपरशुमुद्गरालातधारिणीः ॥ ३.२८१.४५ ॥
રાક્ષસાધિપતિએ ત્યાં રક્ષણ માટે ભાલા, તલવાર, ત્રિશૂળ, કુહાડી, ગદા અને સળગતા મશાલ ધારણ કરતી રાક્ષસીઓને નિયુક્ત કરી.
3.281.46
द्व्यक्षीं त्र्यक्षीं ललाटक्षीं दीर्घजिह्वामजिह्विकाम् ।
त्रिस्तनीमेकपादां च त्रिजटामेकलोचनाम् ॥ ३.२८१.४६ ॥
બે આંખવાળી, ત્રણ આંખવાળી, કપાળે આંખવાળી, લાંબી જીભવાળી, જીભ વગરની, ત્રણ સ્તનવાળી, એક પગવાળી, ત્રણ જટાવાળી અને એક આંખવાળી.
3.281.47
एताश्चान्याश्च दीप्ताक्ष्यः करभोत्कटमूर्धजाः ।
परिवार्यासते सीतां दिवारात्रमतन्द्रिताः ॥ ३.२८१.४७ ॥
આ અને બીજી પણ, સળગતી આંખોવાળી અને ઊંટના ખૂંધ જેવા ઊંચા વાળવાળી, દિવસ-રાત થાક્યા વિના સીતાને ઘેરીને બેસી રહેતી.
3.281.48
तास्तु तामायतापाङ्गीं पिशाच्यो दारुणस्वराः ।
तर्जयन्ति सदा रौद्राः परुषव्यञ्जनस्वराः ॥ ३.२८१.४८ ॥
ભયંકર સ્વરવાળી તે પિશાચીઓ, લાંબી આંખોવાળી સીતાને સદા ધમકાવતી, કઠોર શબ્દોથી ડરાવતી.
3.281.49
खादाम पाटयामैनां तिलशः प्रविभज्यताम् ।
येयं भर्तारमस्माकमवमत्येह जीवति ॥ ३.२८१.४९ ॥
આને ખાઈએ, ફાડી નાખીએ, તલ-તલ જેટલા ટુકડા કરીને વહેંચી લઈએ — જે આપણા સ્વામીનું અપમાન કરીને અહીં જીવે છે.
3.281.50
इत्येवं परिभर्त्सन्तीस्त्रासयानाः पुनः पुनः ।
भर्तृशोकसमाविष्टा निःश्वस्येदमुवाच ताः ॥ ३.२८१.५० ॥
આ રીતે તેઓ વારંવાર ધમકાવતી અને ડરાવતી હતી ત્યારે, પતિના શોકથી ઘેરાયેલી તે નિસાસો નાખીને તેમને આ બોલી.
3.281.51
आर्याः खादत मां शीघ्रं न मे लोभोस्ति जीविते ।
विना तं पुण्डरीकाक्षं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ॥ ३.२८१.५१ ॥
હે આર્યાઓ, મને જલદી ખાઈ લો. કમળનયન, નીલા વાંકડિયા વાળવાળા તેમના વિના જીવવાની મને લાલચ નથી.
3.281.52
अद्यैवाहं निराहारा जीवितप्रियवर्जिता ।
शोषयिष्यामि गात्राणि बल्ली तलगता यथा ॥ ३.२८१.५२ ॥
આજે જ હું ભૂખી રહીને, જીવનપ્રિયથી વંચિત થઈને, જમીન પર પડેલી વેલની જેમ મારાં અંગો સુકવી નાખીશ.
3.281.53
न त्वन्यमभिगच्छेयं पुमांसं राघवादृते ।
इति जानीत सत्यं मेक्रियतां यदनन्तरम् ॥ ३.२८१.५३ ॥
રાઘવ સિવાય બીજા કોઈ પુરુષ પાસે હું નહીં જાઉં. આ મારું સત્ય જાણો; પછી જે કરવું હોય તે કરો.
3.281.54
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा राक्षस्यस्ताः खरस्वनाः ।
आख्यातुं राक्षसेन्द्राय जन्मुस्तत्सर्वमादितः ॥ ३.२८१.५४ ॥
તેના એ વચનો સાંભળીને, કર્કશ અવાજવાળી તે રાક્ષસીઓ રાક્ષસરાજને શરૂઆતથી બધું કહેવા ગઈ.
3.281.55
गतासु तासु सर्वासु त्रिजटा नाम राक्षसी ।
सान्त्वयामास वैदेहीं धर्मज्ञा प्रियवादिनी ॥ ३.२८१.५५ ॥
તે બધી ગયા પછી, ધર્મજ્ઞ અને પ્રિય બોલનારી ત્રિજટા નામની રાક્ષસીએ વૈદેહીને સાંત્વન આપ્યું.
3.281.56
सीते वक्ष्यामि ते किंचिद्विश्वासं करु मे सखि ।
भयं त्वं त्यज वामोरु शृणु चेदं वचो मम ॥ ३.२८१.५६ ॥
હે સીતા, હું તને કંઈક કહીશ; સખી, મારા પર વિશ્વાસ રાખ. હે સુંદર સાથળવાળી, ભય છોડ અને મારા આ વચનો સાંભળ.
3.281.57
अविन्ध्यो नाम मेधावी वृद्धो राक्षसपुङ्गवः ।
स रामस्य हितान्वेषी त्वदर्थे मामचूचुदत् ॥ ३.२८१.५७ ॥
અવિંધ્ય નામનો બુદ્ધિમાન, વૃદ્ધ, શ્રેષ્ઠ રાક્ષસ, જે રામનું હિત શોધનાર છે, તેણે તારા માટે મને પ્રેરિત કરી.
3.281.58
सीता मद्वचनाद्वाच्या समाश्वास्य प्रसाद्य च ।
भर्ता तेकुशली रामोलक्ष्मणानुगतो बली ॥ ३.२८१.५८ ॥
મારા કહેવાથી સીતાને કહેવું, આશ્વાસન આપીને અને શાંત કરીને: તારા પતિ બળવાન રામ લક્ષ્મણ સાથે કુશળ છે.
3.281.59
सख्यं वानरराजेन शक्रप्रतिमतेजसा ।
कृतवान्राघवः श्रीमांस्त्वदर्थे च समुद्यतः ॥ ३.२८१.५९ ॥
ઇન્દ્ર સમાન તેજવાળા વાનરરાજ સાથે શ્રીમાન રાઘવે મિત્રતા કરી; તારા માટે તે તૈયાર થયો છે.
3.281.60
मा च ते भूद्भयं भीरु रावणाल्लोकगर्हितात् ।
नलकूबरशापेन रक्षिता ह्यसि नन्दिनि ॥ ३.२८१.६० ॥
હે ભીરુ, લોકનિંદિત રાવણથી તને ભય ન થાઓ; હે નંદિની, નલકૂબરના શાપથી તું રક્ષિત છે.
3.281.61
शप्तो ह्येष पुरा पापो वधूं रम्भां परामृशन् ।
न शक्रोत्यवशां नारीमुपैतुमजितेन्द्रियः ॥ ३.२८१.६१ ॥
પૂર્વે રંભા નામની પુત્રવધૂને સ્પર્શવાનો પ્રયત્ન કરતાં આ પાપી શાપિત થયો હતો. ઇન્દ્રિયસંયમ વગરનો હોવાથી તે અનિચ્છુક સ્ત્રી પાસે જવા સમર્થ નથી.
3.281.62
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सुग्रीवेणाभिरक्षितः ।
सौमित्रिसहितो धीमांस्त्वां चेतो मोक्षयिष्यति ॥ ३.२८१.६२ ॥
સુગ્રીવ દ્વારા રક્ષિત તારો પતિ જલદી આવશે. બુદ્ધિમાન સૌમિત્રિ સાથે આવીને તે તને મુક્ત કરશે.
3.281.63
स्वप्ना हि सुमहाघोरा दृष्टा मेऽनिष्टदर्शनाः ।
विनाशायास्य दुर्बुद्धेः पौलस्त्यस्य कुलस्य च ॥ ३.२८१.६३ ॥
મેં અત્યંત ભયંકર સ્વપ્નો જોયાં છે; તે અનિષ્ટ દર્શાવે છે. આ દુર્બુદ્ધિ પૌલસ્ત્ય (રાવણ) અને તેના કુળના વિનાશ માટે છે.
3.281.64
दारुणो ह्येष दुष्टात्मा क्षुद्रकर्मा निशाचरः ।
स्वभावाच्छीलदोषेण सर्वेषां भयवर्धनः ॥ ३.२८१.६४ ॥
આ નિશાચર ક્રૂર, દુષ્ટાત્મા અને નીચ કર્મો કરનાર છે. પોતાના સ્વભાવ અને શીલદોષને કારણે તે સૌનો ભય વધારે છે.
3.281.65
स्पर्धते सर्वदेवैर्यः कालोपहतचेतनः ।
मया विनासलिङ्गानि स्वप्ने दृष्टानि तस्य वै ॥ ३.२८१.६५ ॥
જે સર્વ દેવો સાથે સ્પર્ધા કરે છે અને જેની બુદ્ધિ કાળથી હણાઈ ગઈ છે, તેના વિનાશનાં ચિહ્નો મેં સ્વપ્નમાં જોયાં છે.
3.281.66
तैलाभिषिक्तो विकचो मज्जनप्के दशाननः ।
असकृत्स्वरयुक्ते तु रथे नृत्यन्निव स्थितः ॥ ३.२८१.६६ ॥
તેલ ચોળેલો, વિખરાયેલા વાળવાળો દશાનન સ્નાનસ્થાને છે. ગધેડાં જોડેલા રથ પર વારંવાર નાચતો હોય તેમ તે ઊભો છે.
3.281.67
कुम्भकर्णादयश्चेमे नग्नाः पतितमूर्धजाः ।
गच्छन्ति दक्षिणामाशां रक्तमाल्यानुलेपनाः ॥ ३.२८१.६७ ॥
કુંભકર્ણ વગેરે આ બધા નગ્ન, વિખરાયેલા વાળવાળા, લાલ માળા અને લાલ લેપ ધારણ કરીને દક્ષિણ દિશા તરફ જઈ રહ્યા છે.
3.281.68
श्वेतातपत्रः सोष्णीषः शुक्लमाल्यानुलेपनः ।
श्वेतपर्वतमारूढ एक एव विभीषणः ॥ ३.२८१.६८ ॥
શ્વેત છત્ર અને પાઘડીવાળા, સફેદ માળા અને સફેદ લેપ ધારણ કરેલા વિભીષણ એકલા જ સફેદ પર્વત પર ચઢ્યા છે.
3.281.69
सचिवाश्चास्य चत्वारः शुक्लमाल्यानुलेपनाः ।
श्वेतपर्वतमारूढा मोक्ष्यन्तेऽस्मान्महाभयात् ॥ ३.२८१.६९ ॥
તેના ચાર મંત્રીઓ પણ સફેદ માળા અને સફેદ લેપ ધારણ કરીને સફેદ પર્વત પર ચઢ્યા છે; તેઓ આ મહાભયથી મુક્ત થશે.
3.281.70
रामस्यास्त्रेण पृथिवी परिक्षिप्ता ससागरा ।
यशसा पृथिवीं कृत्स्नां पूरयिष्यति ते पतिः ॥ ३.२८१.७० ॥
રામના અસ્ત્રથી સાગરો સહિત પૃથ્વી ઘેરાઈ ગઈ છે; તારો પતિ પોતાના યશથી સમગ્ર પૃથ્વી ભરી દેશે.
3.281.71
हस्तिसक्थिसमारूढो भुञ्जानो मधुपायसम् ।
लक्ष्मणश्च मया दृष्टो दिधक्षुः सर्वतो दिशम् ॥ ३.२८१.७१ ॥
હાથી પર સવાર થઈ, મધ અને ખીર ખાતા, બધી દિશાઓ બાળવા ઇચ્છતા લક્ષ્મણને પણ મેં જોયા છે.
3.281.72
रुदती रुधिरार्द्राङ्गी व्याघ्रेण परिरक्षिता ।
असकृत्त्वं मया दृष्टा गच्छन्ती दिशमुत्तराम् ॥ ३.२८१.७२ ॥
લોહીથી ભીના અંગવાળી, રડતી, એક વાઘ વડે રક્ષિત તને ઉત્તર દિશા તરફ જતી મેં વારંવાર જોઈ છે.
3.281.73
हर्षमेष्यसि वैदेहि क्षिप्रं भर्त्रा समन्विता ।
राघवेण सहभ्रात्रा सीते त्वमचिरादिव ॥ ३.२८१.७३ ॥
હે વૈદેહી, તું શીઘ્ર જ તારા પતિ સાથે મળીને હર્ષ પામીશ. હે સીતા, રાઘવ અને તેના ભાઈ સાથે તું થોડા જ સમયમાં, જાણે હમણાં જ, મળીશ.
3.281.74
इत्येतन्मृगशावाक्षी तच्छ्रुत्वा त्रिजटावचः ।
बभूवाशावती बाला पुनर्भर्तृसमागमे ॥ ३.२८१.७४ ॥
મૃગશાવકના જેવાં નેત્રોવાળી તે બાળા ત્રિજટાનાં આ વચનો સાંભળીને પતિ સાથે ફરી મિલનની આશાથી ભરાઈ ગઈ.
3.281.75
तावदभ्यागता रौद्र्यः पिशाच्यस्ताःसुदारुणाः ।
ददृशुस्तां त्रिजटया सहासीनां यथापुरम् ॥ ३.२८१.७५ ॥
ત્યારે આવેલી ભયાનક, અતિ દારુણ પિશાચીઓએ તેને ત્રિજટા સાથે પહેલાંની જેમ બેઠેલી જોઈ.