ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.281
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.281.1
मार्कण्डेय उवाच ।
ततोऽविदूरे नलिनीं रप्रभूतकमलोत्पलाम्।
सीताहरणदुःखार्तः पम्पां रामः समासदत् ॥ ३.२८१.१ ॥
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ତା’ପରେ ସୀତାହରଣର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ରାମ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଳିନୀ ନିକଟରେ, ଅଦୂରରେ ଥିବା ପମ୍ପାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.281.2
मारुतेन सुशीतेन सुखेनामृतगन्धिना ।
सेव्यमानो वने तस्मिञ्जगाम मनसा प्रियाम् ॥ ३.२८१.२ ॥
ସେହି ବନରେ ଅତି ଶୀତଳ, ସୁଖଦ, ଅମୃତ ପରି ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ପବନରେ ସେବିତ ହୋଇ ରାମ ମନରେ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
3.281.3
विललाप सराजेन्द्रस्तत्रकान्तानुस्मरन् ।
कामबाणाभिसंतप्तं सौमित्रिस्तमथाब्रवीत् ॥ ३.२८१.३ ॥
ସେଠାରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରାମ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ବିଳାପ କଲେ। କାମବାଣରେ ସନ୍ତପ୍ତ ସେ ଙ୍କୁ ତା’ପରେ ସୌମିତ୍ରି କହିଲେ।
3.281.4
न त्वामेवंविधो भावः स्प्रष्टुमर्हति मानद ।
आत्मवन्तमिव व्याधिः पुरुषंवृद्धसेविनम् ॥ ३.२८१.४ ॥
ହେ ମାନଦ, ତୁମ ପରି ଲୋକକୁ ଏଭଳି ଭାବ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସେବାକାରୀ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ପୁରୁଷକୁ ରୋଗ ଯେପରି ସ୍ପର୍ଶ କରେ ନାହିଁ।
3.281.5
प्रवृत्तिरुपलब्धा ते वैदेह्या रावणस्य च ।
तां त्वं पुरुषकारेण बुद्ध्या चैवोपपादय ॥ ३.२८१.५ ॥
ବୈଦେହୀ (ସୀତା) ଓ ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ତୁମେ ପାଇଛ; ତାକୁ ପୁରୁଷକାର ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ହିଁ ସାଧନ କର।
3.281.6
अभिगच्छाव सुग्रीवं शैलस्थं हरिपुङ्गवम् ।
मयि शिष्ये च भृत्ये च सहाये च समाश्वस ॥ ३.२८१.६ ॥
ଚାଲ, ପର୍ବତରେ ଥିବା ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା। ମୋ ଉପରେ, ଶିଷ୍ୟ, ଭୃତ୍ୟ ଓ ସହାୟ ଉପରେ ଭରସା କରି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୁଅ।
3.281.7
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्लक्ष्मणेन स राघवः ।
उक्तः प्रकृतिमापेदे कार्ये चानन्तरोऽभवत् ॥ ३.२८१.७ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବାକ୍ୟରେ ଏହିପରି କହିବାରୁ ସେ ରାଘବ ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍ପର ହେଲେ।
3.281.8
निषेव्य वारि पम्पायास्तर्पयित्वा पितृनपि ।
प्रतस्थतुरभौ वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.२८१.८ ॥
ପମ୍ପା ସରୋବରର ଜଳ ପାନ କରି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି ସେହି ଦୁଇ ବୀର ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯାତ୍ରା କଲେ।
3.281.9
तावृश्यमूकमभ्येत्य बहुमूलफलद्रुमम् ।
गिर्यग्रे वानरान्पञ्वीरौ ददृशतुस्तदा ॥ ३.२८१.९ ॥
ସେମାନେ ଦୁହିଁ ବହୁ ମୂଳ ଓ ଫଳଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେହି ବୀରମାନେ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ପାଞ୍ଚଟି ବାନର ଦେଖିଲେ।
3.281.10
सुग्रीवः प्रेषयामास सचिवं वानरं तयोः ।
बुद्धिमन्तं हनूमन्तं हिमवन्तमिव स्थितम् ॥ ३.२८१.१० ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଜଣେ ବାନର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହନୁମାନ, ହିମାଳୟ ପରି ଅଚଳ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିବା।
3.281.11
तेन संभाष्य पूर्वं तौ सुग्रीवमभिजग्मतुः ।
रसख्यं वानरराजेन चक्रे रामस्तदा नृप ॥ ३.२८१.११ ॥
ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ସହିତ କଥା ହୋଇ ସେ ଦୁହେଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ହେ ନୃପ, ସେତେବେଳେ ରାମ ବାନରରାଜ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ।
3.281.12
ततः सीतां हृतां श्रुत्वा सुग्रीवो वालिना कृतम् ।
दुःखमाख्यातवान्सर्वं रामायामिततेजसे ॥ ३.२८१.१२ ॥
ସେତେବେଳେ ସୀତା ହରଣ ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ବାଳୀ ଯାହା କରିଛନ୍ତି ତାହା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କୁ ନିଜର ସବୁ ଦୁଃଖ କହିଲେ।
3.281.13
तद्वासो दर्शयामास तस् कार्ये निवेदिते ।
वानराणां तु यत्सीता ह्रियमाणा व्यपासृजत् ॥ ३.२८१.१३ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ କୁହାଗଲେ ସେ ସେହି ବସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇଲା, ଯାହା ହରଣ ହେଉଥିବାବେଳେ ସୀତା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପକାଇଥିଲେ।
3.281.14
तत्प्रत्ययकरं लब्ध्वा सुग्रीवं प्लवगाधिपम् ।
पृथिव्यां वानरैश्वर्ये स्वयंरामोऽभ्यषेचयत् ॥ ३.२८१.१४ ॥
ସେହି ବିଶ୍ୱାସ ଦେଉଥିବା ପ୍ରମାଣ ପାଇ ରାମ ନିଜେ ପୃଥିବୀରେ ବାନରମାନଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାନରାଧିପ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
3.281.15
प्रतिजज्ञे चकाकुत्स्थः समरे वालिनो वधम् ।
सुग्रीवश्चापि वैदेह्याः पुनरानयनं नृप ॥ ३.२८१.१५ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଳିଙ୍କ ବଧର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ; ହେ ନୃପ, ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପୁନର୍ଆଣିବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
3.281.16
इत्येवं समयं कृत्वाविश्वास्य च परस्परम् ।
अभ्येत्य सर्वकिष्किन्धां तस्थुर्युद्धाभिकाङ्क्षिणः ॥ ३.२८१.१६ ॥
ଏହିପରି ଚୁକ୍ତି କରି, ପରସ୍ପରକୁ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ପହଞ୍ଚି ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଠିଆ ହେଲେ।
3.281.17
सुग्रीवः प्राप्यकिष्किन्धां ननादौघनिभस्वनः ।
नसाय् तन्ममृषे वाली तारा तं प्रत्यषेधयत् ॥ ३.२८१.१७ ॥
କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ପହଞ୍ଚି ସୁଗ୍ରୀବ ବନ୍ୟାର ଗର୍ଜନ ପରି ଗର୍ଜନ କଲା; ବାଳୀ ତାହା ସହିଲା ନାହିଁ; ତାରା ତାହାକୁ ଅଟକାଇଲେ।
3.281.18
यथानदतिसुग्रीवो बलवानेष वानरः ।
मन्ये चाश्रयवान्प्राप्तो न त्वं निष्क्रान्तुमर्हसि ॥ ३.२८१.१८ ॥
ଏହି ବାନର ସୁଗ୍ରୀବ ଯେପରି ଗର୍ଜନ କରୁଛି, ସେ ବଳବାନ; ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହାକୁ କେହି ଆଶ୍ରୟ ମିଳିଛି; ତୁମେ ବାହାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.281.19
हेममाली ततो वाली तारां ताराधिपाननाम् ।
प्रोवाच वचनं वाग्मी तां वानरपतिः पतिः ॥ ३.२८१.१९ ॥
ତା'ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ବାଳୀ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ତାରାଙ୍କୁ, ବାଗ୍ମୀ ବାନରପତି ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ବାମୀ ଭାବେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
3.281.20
सर्वभूतरुतज्ञा शृणु सर्वं कपीश्वर ।
केन चाश्रयवान्प्राप्तो ममैप भ्रातृगन्धिकः ॥ ३.२८१.२० ॥
ସର୍ବପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭାଷା ଜାଣିଥିବା ହେ ବାନରେଶ୍ୱରୀ, ସବୁ ଶୁଣ; କାହାର ଆଶ୍ରୟରେ ମୋ ଏ ଭାଇ ପରି ଦିଶୁଥିବା ଲୋକ ଆସିଛି?
3.281.21
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु तारा ताराधिपप्रभा ।
पतिमित्यब्रवीत्प्राज्ञा शृणु सर्वं कपीश्वर ॥ ३.२८१.२१ ॥
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭାବି, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଥିବା ପ୍ରାଜ୍ଞା ତାରା ସ୍ବାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ବାନରେଶ୍ୱର, ସବୁ ଶୁଣ।
3.281.22
हृतदारो महासत्वोरामो दशरथात्मजः ।
रतुल्यारिमित्रतां प्राप्तः सुग्रीवेण धनुर्धरः ॥ ३.२८१.२२ ॥
ପତ୍ନୀ ହରାଯାଇଥିବା ମହାସତ୍ତ୍ବ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଧନୁର୍ଧର; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ପାଇଛନ୍ତି।
3.281.23
भ्राता चास्य महाबाहुः सौमित्रिरपराजितः ।
लक्ष्मणो नाम मेधावी स्थितः कार्यार्थसिद्धये ॥ ३.२८१.२३ ॥
ତାଙ୍କ ଭାଇ ମହାବାହୁ, ଅପରାଜିତ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମେଧାବୀ, କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି।
3.281.24
मैन्दश्च द्विविदश्चापि हनूमांश्चानिलात्मजः ।
जाम्बवानृक्षराजश्च सुग्रीवसचिवाः स्थिताः ॥ ३.२८१.२४ ॥
ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ବିବିଦ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଋକ୍ଷରାଜ ଜାମ୍ବବାନ — ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାରେ ଛିଡ଼ା ଅଛନ୍ତି।
3.281.25
सर्व एते महात्मानो बुद्धिमन्तो महाबलाः ।
अलं तव विनाशाय रामवीर्यव्यपाश्रयाः ॥ ३.२८१.२५ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ମହାବଳୀ, ରାମଙ୍କ ପରାକ୍ରମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଲୋକ। ସେମାନେ ତୁମର ବିନାଶ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ।
3.281.26
तस्यास्तदाक्षिप्य वचो हितमुक्तं कपीश्वरः ।
पर्यशङ्कत तामीर्षुः सुग्रीवगतमानसाम् ॥ ३.२८१.२६ ॥
ସେତେବେଳେ କପୀଶ୍ୱର ତାଙ୍କର ହିତକର ବାକ୍ୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି, ଈର୍ଷାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କଠାରେ ମନ ଦେଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କଲେ।
3.281.27
तारां परुषमुक्त्वा तु निर्जगाम गुहामुखात् ।
स्थितं माल्यवतोऽभ्याशे सुग्रीवं सोभ्यभाषत ॥ ३.२८१.२७ ॥
ତାରାଙ୍କୁ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହି ସେ ଗୁମ୍ଫାମୁଖରୁ ବାହାରିଲେ; ମାଲ୍ୟବାନ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ।
3.281.28
असकृत्त्वं मया क्लीव निर्जितो जीवितप्रियः ।
मुक्तो गच्छसि दुर्बुद्धे कथंकारं रणे पुनः ॥ ३.२८१.२८ ॥
ହେ କାପୁରୁଷ! ମୁଁ ତୁମକୁ ବାରମ୍ବାର ପରାଜୟ ଦେଇଛି; ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯାଉଛ। ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ କିପରି ଆସୁଛ?
3.281.29
इत्युक्तः प्राहसुग्रीवो भ्रातरं हेतुमद्वचः ।
प्राप्तकालममित्रघ्नं रामं सम्बोधयन्निव ॥ ३.२८१.२९ ॥
ଏହିପରି କହିବାରୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, ଯେମିତି ଶତ୍ରୁଘାତୀ ରାମଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିଲେ।
3.281.30
हृतराज्यस्य मे राजन्हृतदारस्य च त्वया ।
किं मे जीवितसामर्थ्यमिति विद्धि समागतम् ॥ ३.२८१.३० ॥
ହେ ରାଜନ୍! ତୁମେ ମୋ ରାଜ୍ୟ ଓ ମୋ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଛ; ଏବେ ମୋ ବଞ୍ଚିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ କଣ ରହିଛି, ତାହା ଜାଣ।
3.281.31
एवमुक्त्वाबहुविधं ततस्तौ सन्निपेततुः ।
समरे वालिसुग्रीवौ सालतालशिलायुधौ ॥ ३.२८१.३१ ॥
ଏହିପରି ବହୁ ପ୍ରକାରେ କହି ସେ ଦୁହେଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ—ବାଳୀ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ, ଯାହାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା ସାଳ ଓ ତାଳ ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ଶିଳା।
3.281.32
उभौ जघ्नतुरन्योन्यमुभौ भूमौ निपेततुः ।
उभौ ववल्गतुश्चित्रं मुष्टिभिश्च निजघ्नतुः ॥ ३.२८१.३२ ॥
ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଦୁହେଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଦୁହେଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଡେଇଁ ମୁଷ୍ଟିରେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରିଲେ।
3.281.33
उभौ रुधिरसंसिक्तौ नखदन्तपरिक्षतौ ।
शुशुभाते तदा वीरौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ३.२८१.३३ ॥
ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ, ନଖ ଓ ଦାନ୍ତର କ୍ଷତରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ସେହି ଦୁଇ ବୀର ସେତେବେଳେ ପୁଷ୍ପିତ କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷ ପରି ଶୋଭିଲେ।
3.281.34
न विशेषस्तयोर्युद्धे यदा कश्चन दृश्यते ।
सुग्रीवस् तदा मालां हनुमान्कण्ठ आसजत् ॥ ३.२८१.३४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ହନୁମାନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଗଳାରେ ମାଳା ପକାଇଲେ।
3.281.35
स मालया तदा वीरः शुशुभे कण्ठसक्तया ।
श्रीमानिव महाशैलो मलयो मेघमालया ॥ ३.२८१.३५ ॥
ଗଳାରେ ଝୁଲୁଥିବା ସେହି ମାଳାରେ ସେହି ବୀର ସେତେବେଳେ ମେଘମାଳାରେ ଘେରା ଶୋଭାମୟ ମହାପର୍ବତ ମଳୟ ପରି ଶୋଭିଲେ।
3.281.36
कृतचिह्नं तु सुग्रीवं रामो दृष्ट्वा महाधनुः ।
विचकर्ष धनुःश्रेष्ठं वालिमुद्दिश्य लक्षयन् ॥ ३.२८१.३६ ॥
ଚିହ୍ନିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାଧନୁର୍ଧର ରାମ ବାଳୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଟାଣି ନିଶାଣ ସାଧିଲେ।
3.281.37
विष्फारस्तस् धनुषो यन्त्रस्येव तदा बभौ ।
वितत्रास तदा वाली शरेणाभिहतो हृदि ॥ ३.२८१.३७ ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ଧନୁର ଟଙ୍କାର ଯନ୍ତ୍ର ପରି ଗୁଞ୍ଜନ କଲା; ସେତେବେଳେ ବାଣରେ ହୃଦୟରେ ଆହତ ବାଳୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
3.281.38
स भिन्नहृदयो वाली वक्राच्छोणितमुद्वमन् ।
ददर्शावस्थितं रामं ततः सौमित्रिणा सह ॥ ३.२८१.३८ ॥
ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ ବାଳୀ ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରି, ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
3.281.39
गर्हयित्वास काकुत्स्थं पपात भुवि मूर्च्छितः ।
तारा ददर्श तं भूमौ तारापतिमिव च्युतम् ॥ ३.२८१.३९ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ସେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାରା ତାଙ୍କୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଭୂମିରେ ଦେଖିଲେ।
3.281.40
हते वालिनि सुग्रीवः किष्किन्धां प्रत्यपद्यत ।
तां तारापतिमुखीं तारां निपतितेश्वराम् ॥ ३.२८१.४० ॥
ବାଳୀ ନିହତ ହେବା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ତାରାଙ୍କୁ, ଯାହାର ସ୍ୱାମୀ ପଡ଼ିଗଲେ ସେହି ତାରାଙ୍କୁ, (ସେ ଗ୍ରହଣ କଲେ)।
3.281.41
रामस्तु चतुरो मासान्पृष्ठे माल्यवतः शुभे ।
निवासमकरोद्धीमान्सुग्रीवेणाभ्युपस्थितः ॥ ३.२८१.४१ ॥
କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହୋଇ ମାଲ୍ୟବାନ ପର୍ବତର ଶୁଭ ପୃଷ୍ଠଦେଶରେ ଚାରି ମାସ ବାସ କଲେ।
3.281.42
रावणोऽपिपुरीं गत्वालङ्कां कामबलात्कृतः ।
सीतां निवेशयामास भवने नन्दनोपमे ॥ ३.२८१.४२ ॥
ରାବଣ ମଧ୍ୟ ନଗରୀ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ, କାମବଳରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ନନ୍ଦନ ବନ ପରି ଭବନରେ ସୀତାଙ୍କୁ ରଖିଲେ।
3.281.43
अशोकवनिकाभ्यासे तापसास्रमसन्निभे ।
भर्तृस्मरणतन्वङ्गी तापसीवेषधारिणी ॥ ३.२८१.४३ ॥
ଅଶୋକବନ ନିକଟରେ, ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପରି ସ୍ଥାନରେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, କୃଶାଙ୍ଗୀ ସୀତା ତାପସୀ ବେଶ ଧାରଣ କରି ରହୁଥିଲେ।
3.281.44
उपवासतपःशीला ततः सा पृथुलेक्षणा ।
उवास दुःखवसतिं फलमूलकृताशना ॥ ३.२८१.४४ ॥
ଉପବାସ ଓ ତପରେ ନିରତ ସେହି ବିଶାଳନୟନା ସୀତା ଫଳମୂଳ ଖାଇ ଦୁଃଖର ଆବାସରେ ରହୁଥିଲେ।
3.281.45
दिदेश राक्षसीस्तत्ररक्षणे राक्षसाधिपः ।
प्रासासिशूलपरशुमुद्गरालातधारिणीः ॥ ३.२८१.४५ ॥
ରାକ୍ଷସାଧିପତି ସେଠାରେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବର୍ଚ୍ଛା, ଖଡ୍ଗ, ତ୍ରିଶୂଳ, କୁରା, ଗଦା ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଝାଟିଧାରିଣୀ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
3.281.46
द्व्यक्षीं त्र्यक्षीं ललाटक्षीं दीर्घजिह्वामजिह्विकाम् ।
त्रिस्तनीमेकपादां च त्रिजटामेकलोचनाम् ॥ ३.२८१.४६ ॥
ଦୁଇ ଆଖିର, ତିନି ଆଖିର, କପାଳ ଆଖିର, ଦୀର୍ଘ ଜିଭର, ଜିଭହୀନା, ତିନି ସ୍ତନର, ଏକ ପାଦର, ତ୍ରିଜଟାର ଓ ଏକ ଆଖିର ରାକ୍ଷସୀ।
3.281.47
एताश्चान्याश्च दीप्ताक्ष्यः करभोत्कटमूर्धजाः ।
परिवार्यासते सीतां दिवारात्रमतन्द्रिताः ॥ ३.२८१.४७ ॥
ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଆଖିର ଓ ଓଟର କୁଞ୍ଜ ପରି ଉଚ୍ଚ କେଶର, ଦିନରାତି ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବେ ସୀତାଙ୍କୁ ଘେରି ବସି ରହୁଥିଲେ।
3.281.48
तास्तु तामायतापाङ्गीं पिशाच्यो दारुणस्वराः ।
तर्जयन्ति सदा रौद्राः परुषव्यञ्जनस्वराः ॥ ३.२८१.४८ ॥
ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରର ସେହି ପିଶାଚୀମାନେ, ଦୀର୍ଘ ଆଖିର ସୀତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଧମକାଇ କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ଭୟ ଦେଖାଉଥିଲେ।
3.281.49
खादाम पाटयामैनां तिलशः प्रविभज्यताम् ।
येयं भर्तारमस्माकमवमत्येह जीवति ॥ ३.२८१.४९ ॥
ଏହାକୁ ଖାଇବା, ଚିରିବା, ତିଳ-ତିଳ କରି ବାଣ୍ଟିବା — ଯେ ଆମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରି ଏଠାରେ ବଞ୍ଚିଛି।
3.281.50
इत्येवं परिभर्त्सन्तीस्त्रासयानाः पुनः पुनः ।
भर्तृशोकसमाविष्टा निःश्वस्येदमुवाच ताः ॥ ३.२८१.५० ॥
ଏହିପରି ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଧମକାଉଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱାମୀଶୋକରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ସେ ଦୀର୍ଘ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲା।
3.281.51
आर्याः खादत मां शीघ्रं न मे लोभोस्ति जीविते ।
विना तं पुण्डरीकाक्षं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ॥ ३.२८१.५१ ॥
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ମତେ ଶୀଘ୍ର ଖାଇଦିଅ। କମଳନୟନ, ନୀଳ କୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଥିବା ତାଙ୍କ ବିନା ବଞ୍ଚିବାର ମୋର କୌଣସି ଲୋଭ ନାହିଁ।
3.281.52
अद्यैवाहं निराहारा जीवितप्रियवर्जिता ।
शोषयिष्यामि गात्राणि बल्ली तलगता यथा ॥ ३.२८१.५२ ॥
ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ନିରାହାର ରହି, ଜୀବନପ୍ରିୟଙ୍କଠାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲତା ପରି ମୋ ଅଙ୍ଗ ଶୁଖାଇ ଦେବି।
3.281.53
न त्वन्यमभिगच्छेयं पुमांसं राघवादृते ।
इति जानीत सत्यं मेक्रियतां यदनन्तरम् ॥ ३.२८१.५३ ॥
ରାଘବଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ପାଖକୁ ମୁଁ ଯିବି ନାହିଁ। ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ; ତା'ପରେ ଯାହା କରିବାକୁ ଅଛି କର।
3.281.54
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा राक्षस्यस्ताः खरस्वनाः ।
आख्यातुं राक्षसेन्द्राय जन्मुस्तत्सर्वमादितः ॥ ३.२८१.५४ ॥
ତା'ର ସେହି କଥା ଶୁଣି, କଠୋର ସ୍ୱରର ସେହି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଆରମ୍ଭରୁ ସବୁକିଛି ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଗଲେ।
3.281.55
गतासु तासु सर्वासु त्रिजटा नाम राक्षसी ।
सान्त्वयामास वैदेहीं धर्मज्ञा प्रियवादिनी ॥ ३.२८१.५५ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରିୟବାଦିନୀ ତ୍ରିଜଟା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲା।
3.281.56
सीते वक्ष्यामि ते किंचिद्विश्वासं करु मे सखि ।
भयं त्वं त्यज वामोरु शृणु चेदं वचो मम ॥ ३.२८१.५६ ॥
ହେ ସୀତା, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କହିବି; ହେ ସଖୀ, ମୋ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କର। ହେ ସୁନ୍ଦର ଊରୁବିଶିଷ୍ଟା, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର ଏବଂ ମୋର ଏହି ବଚନ ଶୁଣ।
3.281.57
अविन्ध्यो नाम मेधावी वृद्धो राक्षसपुङ्गवः ।
स रामस्य हितान्वेषी त्वदर्थे मामचूचुदत् ॥ ३.२८१.५७ ॥
ଅବିନ୍ଧ୍ୟ ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ହିତ ଖୋଜୁଥିଲେ, ତୁମ ପାଇଁ ମୋତେ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।
3.281.58
सीता मद्वचनाद्वाच्या समाश्वास्य प्रसाद्य च ।
भर्ता तेकुशली रामोलक्ष्मणानुगतो बली ॥ ३.२८१.५८ ॥
ମୋ କଥାରେ ସୀତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଉ, ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଓ ଶାନ୍ତ କରି: ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ବଳବାନ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି।
3.281.59
सख्यं वानरराजेन शक्रप्रतिमतेजसा ।
कृतवान्राघवः श्रीमांस्त्वदर्थे च समुद्यतः ॥ ३.२८१.५९ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ବାନରରାଜଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀମାନ ରାଘବ ସଖ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ତୁମ ପାଇଁ ସେ ଉଦ୍ୟତ ଅଛନ୍ତି।
3.281.60
मा च ते भूद्भयं भीरु रावणाल्लोकगर्हितात् ।
नलकूबरशापेन रक्षिता ह्यसि नन्दिनि ॥ ३.२८१.६० ॥
ହେ ଭୀରୁ, ଲୋକନିନ୍ଦିତ ରାବଣଠାରୁ ତୁମକୁ ଭୟ ନ ହେଉ; ହେ ନନ୍ଦିନୀ, ନଳକୂବରଙ୍କ ଅଭିଶାପ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ରକ୍ଷିତ ଅଛ।
3.281.61
शप्तो ह्येष पुरा पापो वधूं रम्भां परामृशन् ।
न शक्रोत्यवशां नारीमुपैतुमजितेन्द्रियः ॥ ३.२८१.६१ ॥
ପୂର୍ବରୁ ରମ୍ଭା ନାମକ ପୁତ୍ରବଧୂଙ୍କୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାରୁ ଏହି ପାପୀ ଅଭିଶପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ନଥିବାରୁ ସେ ଅନିଚ୍ଛୁକ ନାରୀ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ।
3.281.62
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सुग्रीवेणाभिरक्षितः ।
सौमित्रिसहितो धीमांस्त्वां चेतो मोक्षयिष्यति ॥ ३.२८१.६२ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ ଆସି ସେ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।
3.281.63
स्वप्ना हि सुमहाघोरा दृष्टा मेऽनिष्टदर्शनाः ।
विनाशायास्य दुर्बुद्धेः पौलस्त्यस्य कुलस्य च ॥ ३.२८१.६३ ॥
ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ଅମଙ୍ଗଳ ସୂଚାଉଛି। ଏହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ପୌଲସ୍ତ୍ୟ (ରାବଣ) ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶର ବିନାଶ ପାଇଁ ଏହା।
3.281.64
दारुणो ह्येष दुष्टात्मा क्षुद्रकर्मा निशाचरः ।
स्वभावाच्छीलदोषेण सर्वेषां भयवर्धनः ॥ ३.२८१.६४ ॥
ଏହି ନିଶାଚର କ୍ରୂର, ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଓ ନୀଚ କର୍ମକାରୀ। ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଶୀଳଦୋଷ ଯୋଗୁଁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭୟ ବଢ଼ାଏ।
3.281.65
स्पर्धते सर्वदेवैर्यः कालोपहतचेतनः ।
मया विनासलिङ्गानि स्वप्ने दृष्टानि तस्य वै ॥ ३.२८१.६५ ॥
ଯେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ ଏବଂ ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି କାଳ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛି, ତାହାର ବିନାଶର ଚିହ୍ନ ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଛି।
3.281.66
तैलाभिषिक्तो विकचो मज्जनप्के दशाननः ।
असकृत्स्वरयुक्ते तु रथे नृत्यन्निव स्थितः ॥ ३.२८१.६६ ॥
ତେଲ ଲଗାଇ, ଏଲାଇ ଥିବା କେଶ ସହିତ ଦଶାନନ ସ୍ନାନସ୍ଥାନରେ ଅଛି। ଗଧ ଯୋଡ଼ା ରଥ ଉପରେ ବାରମ୍ବାର ନାଚୁଥିବା ପରି ସେ ଠିଆ ହୋଇଛି।
3.281.67
कुम्भकर्णादयश्चेमे नग्नाः पतितमूर्धजाः ।
गच्छन्ति दक्षिणामाशां रक्तमाल्यानुलेपनाः ॥ ३.२८१.६७ ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୃତି ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ନଗ୍ନ, ଆଲୁଥାଲୁ କେଶରେ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଲେପନ ପିନ୍ଧି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
3.281.68
श्वेतातपत्रः सोष्णीषः शुक्लमाल्यानुलेपनः ।
श्वेतपर्वतमारूढ एक एव विभीषणः ॥ ३.२८१.६८ ॥
ଧଳା ଛତ୍ର ଓ ପାଗଡ଼ି ଥିବା, ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଲେପନ ପିନ୍ଧିଥିବା ବିଭୀଷଣ ଏକାକୀ ଧଳା ପର୍ବତ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇଛନ୍ତି।
3.281.69
सचिवाश्चास्य चत्वारः शुक्लमाल्यानुलेपनाः ।
श्वेतपर्वतमारूढा मोक्ष्यन्तेऽस्मान्महाभयात् ॥ ३.२८१.६९ ॥
ତାଙ୍କର ଚାରି ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଲେପନ ପିନ୍ଧି ଧଳା ପର୍ବତ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
3.281.70
रामस्यास्त्रेण पृथिवी परिक्षिप्ता ससागरा ।
यशसा पृथिवीं कृत्स्नां पूरयिष्यति ते पतिः ॥ ३.२८१.७० ॥
ରାମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସାଗର ସହିତ ପୃଥିବୀ ଘେରି ହୋଇଯାଇଛି; ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ଯଶରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପୂରଣ କରିବେ।
3.281.71
हस्तिसक्थिसमारूढो भुञ्जानो मधुपायसम् ।
लक्ष्मणश्च मया दृष्टो दिधक्षुः सर्वतो दिशम् ॥ ३.२८१.७१ ॥
ହାତୀ ପିଠିରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ, ମଧୁ ଓ ପାୟସ ଖାଉଥିବା, ସବୁ ଦିଗ ଜଳାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖିଛି।
3.281.72
रुदती रुधिरार्द्राङ्गी व्याघ्रेण परिरक्षिता ।
असकृत्त्वं मया दृष्टा गच्छन्ती दिशमुत्तराम् ॥ ३.२८१.७२ ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଅଙ୍ଗରେ, କାନ୍ଦୁଥିବା, ଏକ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ତୁମକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖିଛି।
3.281.73
हर्षमेष्यसि वैदेहि क्षिप्रं भर्त्रा समन्विता ।
राघवेण सहभ्रात्रा सीते त्वमचिरादिव ॥ ३.२८१.७३ ॥
ହେ ବୈଦେହୀ, ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ। ହେ ସୀତା, ରାଘବ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର, ଯେପରି ଏବେ ହିଁ, ମିଳିତ ହେବ।
3.281.74
इत्येतन्मृगशावाक्षी तच्छ्रुत्वा त्रिजटावचः ।
बभूवाशावती बाला पुनर्भर्तृसमागमे ॥ ३.२८१.७४ ॥
ମୃଗଶାବକ ପରି ଆଖିବିଶିଷ୍ଟା ସେହି ବାଳିକା ତ୍ରିଜଟାଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ପୁନର୍ମିଳନର ଆଶାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
3.281.75
तावदभ्यागता रौद्र्यः पिशाच्यस्ताःसुदारुणाः ।
ददृशुस्तां त्रिजटया सहासीनां यथापुरम् ॥ ३.२८१.७५ ॥
ସେତେବେଳେ ଆସିଥିବା ଭୟଙ୍କର, ଅତି ଦାରୁଣ ପିଶାଚୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଜଟାଙ୍କ ସହିତ ପୂର୍ବପରି ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।