มหาภารตะ · อัธยายะ 3.281
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.281.1
मार्कण्डेय उवाच ।
ततोऽविदूरे नलिनीं रप्रभूतकमलोत्पलाम्।
सीताहरणदुःखार्तः पम्पां रामः समासदत् ॥ ३.२८१.१ ॥
มารกัณเฑยะกล่าวว่า ครั้นแล้ว รามผู้ทุกข์ระทมด้วยความโศกเพราะการลักพาตัวสีดา ได้มาถึงแม่น้ำปัมปา ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากสระบัวนลินี เต็มไปด้วยดอกบัวและดอกบัวสาย
3.281.2
मारुतेन सुशीतेन सुखेनामृतगन्धिना ।
सेव्यमानो वने तस्मिञ्जगाम मनसा प्रियाम् ॥ ३.२८१.२ ॥
ในป่านั้น มีลมเย็นฉ่ำ อ่อนโยน หอมดุจน้ำอมฤต พัดมาต้องกาย ราฆวะจึงระลึกถึงผู้เป็นที่รักไปในใจ
3.281.3
विललाप सराजेन्द्रस्तत्रकान्तानुस्मरन् ।
कामबाणाभिसंतप्तं सौमित्रिस्तमथाब्रवीत् ॥ ३.२८१.३ ॥
ที่นั่น ราชาแห่งกษัตริย์ราม คร่ำครวญ ระลึกถึงคนรัก ถูกลูกศรแห่งกามเผาไหม้ สเมาตริ (พระลักษมณ์) จึงกล่าวกับพระองค์
3.281.4
न त्वामेवंविधो भावः स्प्रष्टुमर्हति मानद ।
आत्मवन्तमिव व्याधिः पुरुषंवृद्धसेविनम् ॥ ३.२८१.४ ॥
ข้าแต่ผู้ให้เกียรติ ความรู้สึกเช่นนี้ไม่ควรมาแตะต้องท่านผู้เช่นท่าน ดุจโรคภัยที่ไม่อาจแตะต้องบุรุษผู้ข่มใจตนได้ และผู้รับใช้ผู้เฒ่า
3.281.5
प्रवृत्तिरुपलब्धा ते वैदेह्या रावणस्य च ।
तां त्वं पुरुषकारेण बुद्ध्या चैवोपपादय ॥ ३.२८१.५ ॥
ท่านได้ทราบข่าวของไวเทหี (สีดา) และของราวณะแล้ว จงทำการนั้นให้สำเร็จด้วยความเพียรของบุรุษและด้วยปัญญาเถิด
3.281.6
अभिगच्छाव सुग्रीवं शैलस्थं हरिपुङ्गवम् ।
मयि शिष्ये च भृत्ये च सहाये च समाश्वस ॥ ३.२८१.६ ॥
เราทั้งสองจงไปหาสุครีพ จ้าวลิงผู้ประเสริฐ ผู้ประทับอยู่บนภูเขา จงมีใจมั่นคงเถิด ด้วยข้าผู้เป็นศิษย์ ผู้รับใช้ และผู้ร่วมมือของท่าน
3.281.7
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्लक्ष्मणेन स राघवः ।
उक्तः प्रकृतिमापेदे कार्ये चानन्तरोऽभवत् ॥ ३.२८१.७ ॥
เมื่อพระลักษมณ์กล่าวด้วยถ้อยคำหลากหลายเช่นนี้ ราฆวะนั้นจึงกลับคืนสู่สภาพปกติ และพร้อมทำหน้าที่ตรงหน้าโดยทันที
3.281.8
निषेव्य वारि पम्पायास्तर्पयित्वा पितृनपि ।
प्रतस्थतुरभौ वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.२८१.८ ॥
พระรามและพระลักษมณ์ ผู้เป็นพี่น้องและวีรบุรุษทั้งสอง ดื่มน้ำจากแม่น้ำปัมปา ถวายน้ำแก่บรรพบุรุษด้วย แล้วจึงออกเดินทาง
3.281.9
तावृश्यमूकमभ्येत्य बहुमूलफलद्रुमम् ।
गिर्यग्रे वानरान्पञ्वीरौ ददृशतुस्तदा ॥ ३.२८१.९ ॥
ทั้งสองมาถึงภูเขาฤษยมูกะ ซึ่งเต็มไปด้วยต้นไม้ที่มีรากและผลมากมาย และที่ยอดภูเขา วีรบุรุษทั้งสองได้เห็นลิงห้าตัว
3.281.10
सुग्रीवः प्रेषयामास सचिवं वानरं तयोः ।
बुद्धिमन्तं हनूमन्तं हिमवन्तमिव स्थितम् ॥ ३.२८१.१० ॥
สุครีพส่งลิงผู้เป็นเสนาบดีไปหาทั้งสอง คือหนุมานผู้ฉลาด ยืนมั่นคงดุจเทือกเขาหิมาลัย
3.281.11
तेन संभाष्य पूर्वं तौ सुग्रीवमभिजग्मतुः ।
रसख्यं वानरराजेन चक्रे रामस्तदा नृप ॥ ३.२८१.११ ॥
ทั้งสองสนทนากับหนุมานก่อน แล้วจึงไปหาสุครีพ ข้าแต่พระราชา ในครั้งนั้น พระรามได้ทำมิตรภาพกับจ้าวแห่งลิง
3.281.12
ततः सीतां हृतां श्रुत्वा सुग्रीवो वालिना कृतम् ।
दुःखमाख्यातवान्सर्वं रामायामिततेजसे ॥ ३.२८१.१२ ॥
ครั้นได้ฟังว่าสีดาถูกลักพาไป และวาลินได้ทำอะไรไว้ สุครีพจึงเล่าความทุกข์ทั้งหมดแก่พระรามผู้มีพระเดชานุภาพหาประมาณมิได้
3.281.13
तद्वासो दर्शयामास तस् कार्ये निवेदिते ।
वानराणां तु यत्सीता ह्रियमाणा व्यपासृजत् ॥ ३.२८१.१३ ॥
เมื่อเรื่องถูกกราบทูลแล้ว สุครีพจึงแสดงผ้าผืนนั้น ซึ่งสีดาได้ทิ้งไว้ท่ามกลางหมู่วานร ขณะที่ถูกนำพาไป
3.281.14
तत्प्रत्ययकरं लब्ध्वा सुग्रीवं प्लवगाधिपम् ।
पृथिव्यां वानरैश्वर्ये स्वयंरामोऽभ्यषेचयत् ॥ ३.२८१.१४ ॥
ครั้นได้หลักฐานที่ให้ความมั่นใจนั้นแล้ว พระรามจึงทรงสถาปนาสุครีพ จ้าวแห่งฝูงลิง ให้ปกครองแดนวานรบนพื้นพิภพด้วยพระองค์เอง
3.281.15
प्रतिजज्ञे चकाकुत्स्थः समरे वालिनो वधम् ।
सुग्रीवश्चापि वैदेह्याः पुनरानयनं नृप ॥ ३.२८१.१५ ॥
พระรามผู้เป็นกากุตสถ์ ทรงปฏิญาณจะสังหารวาลินในการรบ และสุครีพก็ปฏิญาณเช่นกัน ข้าแต่พระราชา ว่าจะนำไวเทหีกลับคืนมา
3.281.16
इत्येवं समयं कृत्वाविश्वास्य च परस्परम् ।
अभ्येत्य सर्वकिष्किन्धां तस्थुर्युद्धाभिकाङ्क्षिणः ॥ ३.२८१.१६ ॥
เมื่อได้ทำข้อตกลงเช่นนี้ และไว้วางใจกันและกันแล้ว ทั้งหมดจึงเข้าไปยังกิษกินธา และยืนอยู่ที่นั่น ปรารถนาจะทำศึก
3.281.17
सुग्रीवः प्राप्यकिष्किन्धां ननादौघनिभस्वनः ।
नसाय् तन्ममृषे वाली तारा तं प्रत्यषेधयत् ॥ ३.२८१.१७ ॥
สุครีพมาถึงกิษกินธาและคำรามด้วยเสียงดุจกระแสน้ำหลาก วาลินทนฟังไม่ได้ ทาราจึงห้ามเขาไว้
3.281.18
यथानदतिसुग्रीवो बलवानेष वानरः ।
मन्ये चाश्रयवान्प्राप्तो न त्वं निष्क्रान्तुमर्हसि ॥ ३.२८१.१८ ॥
เสียงคำรามของสุครีพแสดงว่าวานรตัวนี้มีกำลังมาก ข้าคิดว่าเขาได้ที่พึ่งมาแล้ว ท่านไม่ควรออกไปเลย
3.281.19
हेममाली ततो वाली तारां ताराधिपाननाम् ।
प्रोवाच वचनं वाग्मी तां वानरपतिः पतिः ॥ ३.२८१.१९ ॥
ครั้นนั้น วาลินผู้สวมพวงมาลัยทอง เป็นนักพูดผู้ไพเราะ เป็นจ้าวแห่งวานรและเป็นสามีของนาง จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ทารา ผู้มีใบหน้าดุจจันทร์ราชาแห่งดวงดาว
3.281.20
सर्वभूतरुतज्ञा शृणु सर्वं कपीश्वर ।
केन चाश्रयवान्प्राप्तो ममैप भ्रातृगन्धिकः ॥ ३.२८१.२० ॥
ข้าแต่ราชินีผู้เป็นจ้าวแห่งวานร ผู้รู้ภาษาของสัตว์ทั้งปวง จงฟังทั้งหมดเถิด ด้วยการหนุนหลังของใครผู้มีกลิ่นกายเหมือนพี่น้องของข้าจึงมาถึงที่นี่
3.281.21
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु तारा ताराधिपप्रभा ।
पतिमित्यब्रवीत्प्राज्ञा शृणु सर्वं कपीश्वर ॥ ३.२८१.२१ ॥
ตารา ผู้มีปัญญาและรุ่งเรืองดุจแสงจันทร์ ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง แล้วกล่าวแก่สามีของนางว่า ขอท่านฟังทุกสิ่งเถิด โอ้จ้าวแห่งวานร
3.281.22
हृतदारो महासत्वोरामो दशरथात्मजः ।
रतुल्यारिमित्रतां प्राप्तः सुग्रीवेण धनुर्धरः ॥ ३.२८१.२२ ॥
พระรามผู้มีพระกำลังอันยิ่งใหญ่ โอรสของท้าวทศรถ ผู้ทรงธนู ผู้ถูกลักพาภรรยาไป ได้ทำไมตรีกับสุครีพแล้ว ซึ่งแม้แก่ศัตรูก็ยังล้ำค่าดุจอัญมณี
3.281.23
भ्राता चास्य महाबाहुः सौमित्रिरपराजितः ।
लक्ष्मणो नाम मेधावी स्थितः कार्यार्थसिद्धये ॥ ३.२८१.२३ ॥
น้องชายของพระองค์คือพระลักษมณ์ โอรสของสุมิตรา แขนใหญ่และไม่เคยพ่ายแพ้ ผู้มีปัญญาเฉียบแหลมนามว่าลักษมณ์ ยืนพร้อมที่จะทำการให้สำเร็จ
3.281.24
मैन्दश्च द्विविदश्चापि हनूमांश्चानिलात्मजः ।
जाम्बवानृक्षराजश्च सुग्रीवसचिवाः स्थिताः ॥ ३.२८१.२४ ॥
ไมนทะและทวิวิทะ หนุมานโอรสของพระวายุ และชามพวานราชาแห่งหมี คือบรรดาที่ปรึกษาของสุครีพ ยืนอยู่ที่นั่น
3.281.25
सर्व एते महात्मानो बुद्धिमन्तो महाबलाः ।
अलं तव विनाशाय रामवीर्यव्यपाश्रयाः ॥ ३.२८१.२५ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ มีปัญญาและกำลังมหาศาลเหล่านี้ทั้งหมด ซึ่งอาศัยพระวีรภาพของพระราม ก็เพียงพอที่จะทำลายท่านแล้ว
3.281.26
तस्यास्तदाक्षिप्य वचो हितमुक्तं कपीश्वरः ।
पर्यशङ्कत तामीर्षुः सुग्रीवगतमानसाम् ॥ ३.२८१.२६ ॥
เมื่อวานรจอมทัพได้ฟังถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ของนางก็ปฏิเสธ ด้วยความริษยาจึงสงสัยนาง ผู้มีจิตใจมุ่งไปที่สุครีพ
3.281.27
तारां परुषमुक्त्वा तु निर्जगाम गुहामुखात् ।
स्थितं माल्यवतोऽभ्याशे सुग्रीवं सोभ्यभाषत ॥ ३.२८१.२७ ॥
ตารากล่าวคำรุนแรงแล้วก็เดินออกจากปากถ้ำ ไปหาสุครีพที่ยืนอยู่ใกล้เขามาลยวัต แล้วกล่าวกับสุครีพว่า
3.281.28
असकृत्त्वं मया क्लीव निर्जितो जीवितप्रियः ।
मुक्तो गच्छसि दुर्बुद्धे कथंकारं रणे पुनः ॥ ३.२८१.२८ ॥
เจ้าขี้ขลาด เจ้าถูกข้าพิชิตซ้ำแล้วซ้ำเล่า และเจ้าซึ่งรักชีวิตตนก็ได้ไปพ้นมาอีก โอ้ผู้มีใจชั่วร้าย เจ้าจะกลับมาสู้รบอีกได้อย่างไรเล่า
3.281.29
इत्युक्तः प्राहसुग्रीवो भ्रातरं हेतुमद्वचः ।
प्राप्तकालममित्रघ्नं रामं सम्बोधयन्निव ॥ ३.२८१.२९ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น สุครีพก็กล่าวถ้อยคำที่มีเหตุผลแก่พี่ชายของตน ราวกับปลุกพระรามผู้ปราบศัตรูให้ตื่นขึ้นในเวลาอันควร
3.281.30
हृतराज्यस्य मे राजन्हृतदारस्य च त्वया ।
किं मे जीवितसामर्थ्यमिति विद्धि समागतम् ॥ ३.२८१.३० ॥
โอ้พระราชา ท่านได้แย่งราชอาณาจักรของข้าพเจ้าไป และยังแย่งภรรยาของข้าพเจ้าไปด้วย ขอท่านจงทราบว่า ข้าพเจ้ายังมีกำลังที่จะมีชีวิตอยู่เพียงใด
3.281.31
एवमुक्त्वाबहुविधं ततस्तौ सन्निपेततुः ।
समरे वालिसुग्रीवौ सालतालशिलायुधौ ॥ ३.२८१.३१ ॥
เมื่อกล่าวถ้อยคำต่าง ๆ มากมายดังนี้แล้ว ทั้งสองก็เข้าประจัญบานกัน คือวาลีและสุครีพ ซึ่งมีอาวุธเป็นต้นสาลและต้นตาละ และหินก้อนใหญ่
3.281.32
उभौ जघ्नतुरन्योन्यमुभौ भूमौ निपेततुः ।
उभौ ववल्गतुश्चित्रं मुष्टिभिश्च निजघ्नतुः ॥ ३.२८१.३२ ॥
ทั้งสองต่างฟาดฟันกัน และล้มลงกับพื้นทั้งคู่ ทั้งสองกระโดดขึ้นอย่างน่าอัศจรรย์ และต่อยกันด้วยหมัด
3.281.33
उभौ रुधिरसंसिक्तौ नखदन्तपरिक्षतौ ।
शुशुभाते तदा वीरौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ३.२८१.३३ ॥
ทั้งสองชโลมด้วยโลหิต บาดเจ็บด้วยเล็บและเขี้ยว วีรบุรุษทั้งสองในขณะนั้นส่องแสงงดงามดุจต้นกิงศุกะสองต้นที่ออกดอกบาน
3.281.34
न विशेषस्तयोर्युद्धे यदा कश्चन दृश्यते ।
सुग्रीवस् तदा मालां हनुमान्कण्ठ आसजत् ॥ ३.२८१.३४ ॥
เมื่อในการรบนั้นไม่เห็นความแตกต่างของทั้งสอง หนุมานจึงคล้องพวงมาลัยไว้ที่คอของสุครีพ
3.281.35
स मालया तदा वीरः शुशुभे कण्ठसक्तया ।
श्रीमानिव महाशैलो मलयो मेघमालया ॥ ३.२८१.३५ ॥
วีรบุรุษผู้มีพวงมาลัยห้อยอยู่ที่คอในขณะนั้น ส่องแสงงดงามดุจภูเขาใหญ่อันรุ่งเรืองคือมลยะ ที่มีสายเมฆห่อหุ้มอยู่
3.281.36
कृतचिह्नं तु सुग्रीवं रामो दृष्ट्वा महाधनुः ।
विचकर्ष धनुःश्रेष्ठं वालिमुद्दिश्य लक्षयन् ॥ ३.२८१.३६ ॥
เมื่อพระรามทอดพระเนตรเห็นสุครีพมีเครื่องหมายแล้ว ก็ทรงน้าวธนูอันวิเศษสุด โดยเล็งมุ่งหมายไปที่วาลี และตั้งเป้าให้แม่นยำ
3.281.37
विष्फारस्तस् धनुषो यन्त्रस्येव तदा बभौ ।
वितत्रास तदा वाली शरेणाभिहतो हृदि ॥ ३.२८१.३७ ॥
เสียงสายธนูดังก้องในขณะนั้นเหมือนเครื่องจักร และวาลีถูกลูกศรเสียบที่หัวใจ ก็หวาดกลัวขึ้นมา
3.281.38
स भिन्नहृदयो वाली वक्राच्छोणितमुद्वमन् ।
ददर्शावस्थितं रामं ततः सौमित्रिणा सह ॥ ३.२८१.३८ ॥
วาลีมีหัวใจถูกแทงทะลุ พ่นโลหิตออกจากปาก ได้เห็นพระรามยืนอยู่ตรงนั้นพร้อมกับพระลักษมณ์โอรสของสุมิตรา
3.281.39
गर्हयित्वास काकुत्स्थं पपात भुवि मूर्च्छितः ।
तारा ददर्श तं भूमौ तारापतिमिव च्युतम् ॥ ३.२८१.३९ ॥
วาลีตำหนิพระรามผู้สืบเชื้อสายกากุตสถ์ แล้วก็ล้มลงกับพื้นดินในอาการสลบ ตาราเห็นเขานอนอยู่บนพื้นดุจดวงจันทร์ที่หลุดร่วงจากฟ้า
3.281.40
हते वालिनि सुग्रीवः किष्किन्धां प्रत्यपद्यत ।
तां तारापतिमुखीं तारां निपतितेश्वराम् ॥ ३.२८१.४० ॥
เมื่อวาลีถูกสังหารแล้ว สุครีพก็กลับไปยังกิษกินธา พาตาราผู้มีใบหน้างามดุจจันทร์ ซึ่งผู้เป็นสามีของนางได้ล้มลงแล้วไปด้วย
3.281.41
रामस्तु चतुरो मासान्पृष्ठे माल्यवतः शुभे ।
निवासमकरोद्धीमान्सुग्रीवेणाभ्युपस्थितः ॥ ३.२८१.४१ ॥
ส่วนพระรามผู้มีปัญญา มีพระสุครีพคอยรับใช้ ทรงพำนักอยู่บนเชิงเขามาลยวัต อันเป็นสถานที่มงคล เป็นเวลาสี่เดือน
3.281.42
रावणोऽपिपुरीं गत्वालङ्कां कामबलात्कृतः ।
सीतां निवेशयामास भवने नन्दनोपमे ॥ ३.२८१.४२ ॥
ฝ่ายทศกัณฐ์เมื่อเสด็จถึงนครลงกา ถูกกำลังของความใคร่ชักนำ จึงให้สีดาประทับในปราสาทที่งดงามเหมือนสวนนันทนะ
3.281.43
अशोकवनिकाभ्यासे तापसास्रमसन्निभे ।
भर्तृस्मरणतन्वङ्गी तापसीवेषधारिणी ॥ ३.२८१.४३ ॥
ใกล้สวนอโศกวนิกา ในที่คล้ายอาศรมของดาบส สีดาผู้มีร่างเรียวบอบบาง มีความระลึกถึงพระสวามีอยู่เสมอ ได้แต่งกายอย่างนักพรตหญิง
3.281.44
उपवासतपःशीला ततः सा पृथुलेक्षणा ।
उवास दुःखवसतिं फलमूलकृताशना ॥ ३.२८१.४४ ॥
นางผู้มีนัยน์ตากว้างและมีความเพียรด้วยการอดอาหารเป็นปกติ จึงอาศัยอยู่ในที่พำนักแห่งความทุกข์ เลี้ยงชีพด้วยผลไม้และรากไม้
3.281.45
दिदेश राक्षसीस्तत्ररक्षणे राक्षसाधिपः ।
प्रासासिशूलपरशुमुद्गरालातधारिणीः ॥ ३.२८१.४५ ॥
ที่นั้นท้าวราชาแห่งรากษสได้สั่งให้รากษสีนางหนึ่งเฝ้ารักษานาง นางเหล่านั้นถือหอก ดาบ ตรีศูล ขวาน กระบอง และคบเพลิงที่ลุกโพลง
3.281.46
द्व्यक्षीं त्र्यक्षीं ललाटक्षीं दीर्घजिह्वामजिह्विकाम् ।
त्रिस्तनीमेकपादां च त्रिजटामेकलोचनाम् ॥ ३.२८१.४६ ॥
มีสองตา สามตา มีตาอยู่ที่หน้าผาก มีลิ้นยาว มีบางตนไม่มีลิ้น มีสามถัน มีเท้าเดียว มีผมถัก สามเปีย และมีตาเพียงข้างเดียว
3.281.47
एताश्चान्याश्च दीप्ताक्ष्यः करभोत्कटमूर्धजाः ।
परिवार्यासते सीतां दिवारात्रमतन्द्रिताः ॥ ३.२८१.४७ ॥
รากษสีเหล่านี้และอื่น ๆ มีดวงตาลุกโพลง มีผมตั้งชันเหมือนโหนกอูฐ นั่งล้อมสีดาทั้งกลางวันและกลางคืนโดยไม่เหน็ดเหนื่อย
3.281.48
तास्तु तामायतापाङ्गीं पिशाच्यो दारुणस्वराः ।
तर्जयन्ति सदा रौद्राः परुषव्यञ्जनस्वराः ॥ ३.२८१.४८ ॥
ปิศาจีเหล่านั้นมีเสียงน่ากลัว ดุร้ายน่าสะพรึง และพูดด้วยเสียงหยาบกระด้าง คอยข่มขู่สีดาผู้มีนัยน์ตายาวอยู่เสมอ
3.281.49
खादाम पाटयामैनां तिलशः प्रविभज्यताम् ।
येयं भर्तारमस्माकमवमत्येह जीवति ॥ ३.२८१.४९ ॥
ให้เรากินนาง ฉีกนางออกเป็นชิ้น แบ่งนางออกเป็นส่วนเล็กเท่าเมล็ดงา นางผู้ดูหมิ่นพระสวามีของพวกเรา แล้วยังมาอาศัยอยู่ที่นี่
3.281.50
इत्येवं परिभर्त्सन्तीस्त्रासयानाः पुनः पुनः ।
भर्तृशोकसमाविष्टा निःश्वस्येदमुवाच ताः ॥ ३.२८१.५० ॥
รากษสีเหล่านั้นข่มขู่และทำให้นางหวาดกลัวซ้ำแล้วซ้ำเล่า สีดาเต็มไปด้วยความโศกเศร้าถึงพระสวามี จึงถอนลมหายใจยาวแล้วกล่าวถ้อยคำนี้แก่รากษสีเหล่านั้น
3.281.51
आर्याः खादत मां शीघ्रं न मे लोभोस्ति जीविते ।
विना तं पुण्डरीकाक्षं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ॥ ३.२८१.५१ ॥
ข้าแต่หญิงผู้สูงศักดิ์ทั้งหลาย ขอพวกท่านจงกินข้าพเจ้าเสียเถิด โดยเร็ว ข้าพเจ้าไม่มีความปรารถนาจะมีชีวิตอยู่ ปราศจากพระองค์ ผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัวและมีพระเกสาดำขดหยิก
3.281.52
अद्यैवाहं निराहारा जीवितप्रियवर्जिता ।
शोषयिष्यामि गात्राणि बल्ली तलगता यथा ॥ ३.२८१.५२ ॥
วันนี้เองข้าพเจ้าจะอดอาหาร ปราศจากสิ่งที่รักยิ่งกว่าชีวิต และจะทำให้ร่างกายเหี่ยวแห้งไป ดุจเถาวัลย์ที่ทอดอยู่บนพื้นดิน
3.281.53
न त्वन्यमभिगच्छेयं पुमांसं राघवादृते ।
इति जानीत सत्यं मेक्रियतां यदनन्तरम् ॥ ३.२८१.५३ ॥
ข้าพเจ้าจะไม่ไปหาชายอื่นใด นอกจากพระราฆวะ จงรู้ไว้ว่านี่คือความจริงของข้าพเจ้า แล้วจงทำสิ่งที่ต้องทำต่อไปเถิด
3.281.54
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा राक्षस्यस्ताः खरस्वनाः ।
आख्यातुं राक्षसेन्द्राय जन्मुस्तत्सर्वमादितः ॥ ३.२८१.५४ ॥
รากษสีเหล่านั้นมีเสียงแหลมแข็ง เมื่อได้ฟังถ้อยคำของนางแล้ว ก็ไปบอกท้าวราชาแห่งรากษสทุกสิ่งทุกอย่างตั้งแต่ต้นจนจบ
3.281.55
गतासु तासु सर्वासु त्रिजटा नाम राक्षसी ।
सान्त्वयामास वैदेहीं धर्मज्ञा प्रियवादिनी ॥ ३.२८१.५५ ॥
เมื่อรากษสีทั้งหมดนั้นจากไปแล้ว รากษสีนามว่าตรีชฏา ผู้รู้ธรรม และพูดถ้อยคำอันเป็นที่รัก ได้ปลอบโยนพระนางไวเทหี
3.281.56
सीते वक्ष्यामि ते किंचिद्विश्वासं करु मे सखि ।
भयं त्वं त्यज वामोरु शृणु चेदं वचो मम ॥ ३.२८१.५६ ॥
สีดาเอ๋ย ข้าจะบอกบางสิ่งแก่เจ้า เพื่อนเอ๋ย จงวางใจในข้าเถิด ผู้มีต้นขางาม จงละความกลัวเสีย แล้วฟังถ้อยคำของข้านี้
3.281.57
अविन्ध्यो नाम मेधावी वृद्धो राक्षसपुङ्गवः ।
स रामस्य हितान्वेषी त्वदर्थे मामचूचुदत् ॥ ३.२८१.५७ ॥
รากษสผู้เฒ่าผู้ประเสริฐนามว่าอวินธยะ ผู้มีปัญญา แสวงหาประโยชน์ของพระราม ได้ชักนำข้าให้มาทำเช่นนี้เพื่อประโยชน์ของเจ้า
3.281.58
सीता मद्वचनाद्वाच्या समाश्वास्य प्रसाद्य च ।
भर्ता तेकुशली रामोलक्ष्मणानुगतो बली ॥ ३.२८१.५८ ॥
ขอให้บอกแก่สีดาตามคำของข้า ปลอบโยนและทำให้นางสงบใจว่า พระสวามีของเจ้า คือพระรามผู้ทรงพลัง มีพระลักษมณ์ตามเสด็จไปด้วย ทรงสบายดี
3.281.59
सख्यं वानरराजेन शक्रप्रतिमतेजसा ।
कृतवान्राघवः श्रीमांस्त्वदर्थे च समुद्यतः ॥ ३.२८१.५९ ॥
พระราฆวะผู้รุ่งเรืองได้ผูกมิตรกับราชาแห่งวานร ผู้มีรัศมีเทียบเท่าพระอินทร์ และพระองค์ทรงตั้งพระทัยไว้แล้วเพื่อเจ้า
3.281.60
मा च ते भूद्भयं भीरु रावणाल्लोकगर्हितात् ।
नलकूबरशापेन रक्षिता ह्यसि नन्दिनि ॥ ३.२८१.६० ॥
ขออย่าให้เจ้ามีความกลัวจากทศกัณฐ์ ผู้ถูกโลกติเตียน ผู้มีใจขลาดเอ๋ย ลูกผู้เป็นที่รักของเรา เจ้าได้รับการคุ้มครองด้วยคำสาปของนลกูพระ
3.281.61
शप्तो ह्येष पुरा पापो वधूं रम्भां परामृशन् ।
न शक्रोत्यवशां नारीमुपैतुमजितेन्द्रियः ॥ ३.२८१.६१ ॥
คนบาปนี้ถูกสาปไว้แต่กาลก่อน เมื่อพยายามฉุดรั้งสะใภ้รัมภา เขาไม่มีอำนาจข่มใจตน จึงไม่อาจเข้าใกล้หญิงที่ไม่ยินยอมได้
3.281.62
क्षिप्रमेष्यति ते भर्ता सुग्रीवेणाभिरक्षितः ।
सौमित्रिसहितो धीमांस्त्वां चेतो मोक्षयिष्यति ॥ ३.२८१.६२ ॥
สามีของเจ้าจะมาเร็วๆ นี้ ได้รับการคุ้มครองจากสุครีพ และพร้อมด้วยพระลักษมณ์ผู้ฉลาด พระองค์จะทรงปลดปล่อยใจของเจ้าให้พ้นทุกข์
3.281.63
स्वप्ना हि सुमहाघोरा दृष्टा मेऽनिष्टदर्शनाः ।
विनाशायास्य दुर्बुद्धेः पौलस्त्यस्य कुलस्य च ॥ ३.२८१.६३ ॥
ข้าได้เห็นความฝันอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง เป็นนิมิตร้ายบอกความพินาศ ซึ่งจะเกิดแก่ปเลาสตยะผู้มีใจชั่วนี้ และแก่วงศ์ตระกูลของเขา
3.281.64
दारुणो ह्येष दुष्टात्मा क्षुद्रकर्मा निशाचरः ।
स्वभावाच्छीलदोषेण सर्वेषां भयवर्धनः ॥ ३.२८१.६४ ॥
ผู้ท่องราตรีนี้ดุร้าย มีใจชั่ว กระทำการต่ำช้า โดยธรรมชาติและด้วยความผิดในความประพฤติ เขาเพิ่มความกลัวให้แก่ทุกคน
3.281.65
स्पर्धते सर्वदेवैर्यः कालोपहतचेतनः ।
मया विनासलिङ्गानि स्वप्ने दृष्टानि तस्य वै ॥ ३.२८१.६५ ॥
ผู้ที่ทำศึกกับเทพทั้งปวง ผู้มีจิตถูกกาลเวลาทำลาย ข้าได้เห็นในความฝันถึงเครื่องหมายแห่งความพินาศของเขา
3.281.66
तैलाभिषिक्तो विकचो मज्जनप्के दशाननः ।
असकृत्स्वरयुक्ते तु रथे नृत्यन्निव स्थितः ॥ ३.२८१.६६ ॥
ทศกัณฐ์ทาน้ำมัน ผมยุ่งเหยิง ยืนอยู่ที่ท่าอาบน้ำ เต้นรำอยู่บนรถม้าที่เทียมด้วยลาซ้ำแล้วซ้ำเล่า ราวกับกำลังฟ้อนรำ
3.281.67
कुम्भकर्णादयश्चेमे नग्नाः पतितमूर्धजाः ।
गच्छन्ति दक्षिणामाशां रक्तमाल्यानुलेपनाः ॥ ३.२८१.६७ ॥
กุมภกรรณและพวกอื่นเหล่านี้ เปลือยกาย ผมปรกลงมา สวมพวงมาลัยสีแดงและทาด้วยของหอมสีแดง กำลังมุ่งไปทางทิศใต้
3.281.68
श्वेतातपत्रः सोष्णीषः शुक्लमाल्यानुलेपनः ।
श्वेतपर्वतमारूढ एक एव विभीषणः ॥ ३.२८१.६८ ॥
วิภีษณะ มีร่มขาวและผ้าโพกศีรษะ สวมพวงมาลัยสีขาวและทาด้วยของหอมสีขาว ขึ้นไปยืนบนเขาขาวโดยลำพังผู้เดียว
3.281.69
सचिवाश्चास्य चत्वारः शुक्लमाल्यानुलेपनाः ।
श्वेतपर्वतमारूढा मोक्ष्यन्तेऽस्मान्महाभयात् ॥ ३.२८१.६९ ॥
อำมาตย์ทั้งสี่ของเขาก็สวมพวงมาลัยสีขาวและทาด้วยของหอมสีขาว ขึ้นไปยืนบนเขาขาวแล้ว พวกเขาจะพ้นจากภัยใหญ่นี้
3.281.70
रामस्यास्त्रेण पृथिवी परिक्षिप्ता ससागरा ।
यशसा पृथिवीं कृत्स्नां पूरयिष्यति ते पतिः ॥ ३.२८१.७० ॥
ด้วยอาวุธของพระราม แผ่นดินพร้อมมหาสมุทรถูกล้อมไว้แล้ว สามีของเจ้าจะเติมแผ่นดินทั้งผืนด้วยเกียรติยศของพระองค์
3.281.71
हस्तिसक्थिसमारूढो भुञ्जानो मधुपायसम् ।
लक्ष्मणश्च मया दृष्टो दिधक्षुः सर्वतो दिशम् ॥ ३.२८१.७१ ॥
ข้าได้เห็นพระลักษมณ์ด้วย ประทับบนหลังช้าง กินน้ำผึ้งและข้าวต้มนม ปรารถนาจะเผาผลาญทุกทิศ
3.281.72
रुदती रुधिरार्द्राङ्गी व्याघ्रेण परिरक्षिता ।
असकृत्त्वं मया दृष्टा गच्छन्ती दिशमुत्तराम् ॥ ३.२८१.७२ ॥
ข้าได้เห็นเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า ร้องไห้ ร่างกายชุ่มด้วยโลหิต มีเสือคุ้มกัน กำลังมุ่งไปทางทิศเหนือ
3.281.73
हर्षमेष्यसि वैदेहि क्षिप्रं भर्त्रा समन्विता ।
राघवेण सहभ्रात्रा सीते त्वमचिरादिव ॥ ३.२८१.७३ ॥
โอ้วิเทหี เจ้าจะได้รับความยินดีในไม่ช้า ได้อยู่ร่วมกับสามี โอ้สีดา เจ้าจะได้พบกับราฆพและพระอนุชาอีกไม่นาน ราวกับว่าเกิดขึ้นในขณะนี้
3.281.74
इत्येतन्मृगशावाक्षी तच्छ्रुत्वा त्रिजटावचः ।
बभूवाशावती बाला पुनर्भर्तृसमागमे ॥ ३.२८१.७४ ॥
เมื่อนางมีดวงตาดุจลูกกวางได้ฟังถ้อยคำของตริชฏา หญิงสาวนั้นก็เปี่ยมด้วยความหวัง ว่าจะได้พบสามีอีกครั้ง
3.281.75
तावदभ्यागता रौद्र्यः पिशाच्यस्ताःसुदारुणाः ।
ददृशुस्तां त्रिजटया सहासीनां यथापुरम् ॥ ३.२८१.७५ ॥
ขณะนั้น ปีศาจหญิงที่น่าสะพรึงกลัวและดุร้ายยิ่งซึ่งมาถึงแล้ว เห็นนางนั่งอยู่กับตริชฏาเหมือนเดิม