మహాభారతం · అధ్యాయం 3.299
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.299.1
एतस्मिन्नेव काले तु द्युमत्सेनो महाबलः ।
लब्धचक्षुः प्रसन्नायां दृष्ट्यां सर्वं ददर्श ह ॥ ३.२९९.१ ॥
ఆ సమయంలోనే మహాబలుడైన ద్యుమత్సేనుడు చూపును తిరిగి పొందాడు; స్పష్టమైన దృష్టితో అన్నిటినీ చూశాడు.
3.299.2
स सर्वानाश्रमान्गत्वा शैब्यया सह भार्यया ।
पुत्रहेतोः परामार्तिं जगाम भरतर्षभ ॥ ३.२९९.२ ॥
భరతర్షభా, అతడు అన్ని ఆశ్రమాలకు వెళ్ళి, భార్య శైబ్యతో కలిసి కొడుకు కోసం తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగాడు.
3.299.3
तावाश्रमान्नदीश्चैववनानि च सरांसि च ।
तस्यां निशि विचिन्वन्तौ दम्पती परिजग्मतुः ॥ ३.२९९.३ ॥
ఆ రాత్రి ఆ దంపతులు ఆశ్రమాలు, నదులు, అడవులు, సరస్సులు అన్నిటిలో వెతుకుతూ తిరిగారు.
3.299.4
श्रुत्वा शब्दं तु यं कंचिदुन्मुखौ सुतशङ्कया ।
सावित्रीसहितोऽभ्येति सत्यवानित्यभाषताम् ॥ ३.२९९.४ ॥
ఏ శబ్దం విన్నా, కొడుకు భయంతో వారు ముఖం తిప్పి, "సావిత్రితో కలిసి సత్యవంతుడు వస్తున్నాడు" అన్నారు.
3.299.5
भिन्नैश्च परुषैः पादैः सव्रणैः शोणितोक्षितैः ।
कुशकणअटकविद्धाङ्गावुनमत्ताविव धावतः ॥ ३.२९९.५ ॥
చీలిన, కరుకైన, గాయాలైన పాదాలతో, రక్తంతో తడిసి, దర్భలు మరియు ముళ్ళతో గుచ్చబడిన దేహాలతో, పిచ్చివారిలా వారు పరుగెత్తారు.
3.299.6
ततोऽभिसृत्य तैर्विप्रैः सर्वैराश्रमवासिभिः ।
परिवार्य समाश्वास्य तावानीतौ स्वमाश्रमम् ॥ ३.२९९.६ ॥
అప్పుడు ఆశ్రమవాసులైన బ్రాహ్మణులందరూ వారిని చుట్టుముట్టి ఓదార్చి, ఆ ఇద్దరినీ తమ ఆశ్రమానికి తీసుకువచ్చారు.
3.299.7
तत्रभार्यासहायः स वृतो वृद्धैस्तपोधनैः ।
आश्वासितोपि चित्रार्थैः पूर्वराजकथाश्रयैः ॥ ३.२९९.७ ॥
అక్కడ భార్యతో కూడిన ఆయన, తపస్సే ధనంగా కలిగిన వృద్ధ మునులచే చుట్టుముట్టబడి, పూర్వ రాజుల కథల ఆధారంగా చెప్పిన వివిధార్థ వాక్యాలతో ఓదార్చబడినప్పటికీ.
3.299.8
ततस्तौ पुनराश्वस्तौ वृद्धौ पुत्रदिदृक्षया ।
बाल्यवृत्तानि पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनानि च।
शोकं जग्मतुरन्योन्यं स्मरन्तौ भृशदुःखितौ ॥ ३.२९९.८ ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు మళ్లీ ఓదార్చబడి, కుమారుని చూడాలనే ఆశతో, కుమారుని బాల్య చర్యలను, సావిత్రి దర్శనాలను స్మరిస్తూ, అత్యంత దుఃఖితులై ఒకరికొకరు శోకంలో మునిగారు.
3.299.9
हापुत्र हासाध्वि वधु क्वासिक्वासीत्यरोदताम् ।
ब्राह्मणः सत्यवाक्येषामुवाचेदं तयोर्वचः ॥ ३.२९९.९ ॥
"అయ్యో కుమారా! అయ్యో సాధ్వీ కోడలా! నీవు ఎక్కడ? ఎక్కడ?" అని వారు ఏడ్చారు. అప్పుడు సత్యవాది అయిన బ్రాహ్మణుడు వారిద్దరితో ఈ మాట చెప్పాడు.
3.299.10
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ।
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१० ॥
ఈయన భార్య సావిత్రి తపస్సు, దమము, ఆచారము కలిగి ఉన్నట్లే, సత్యవంతుడు జీవించి ఉన్నాడు.
3.299.11
वेदाः साङ्गा मयाऽधीतास्तपो मे संचितं महत् ।
कौमारब्रह्मचर्यं च गुरवोऽग्निश्च तोषिताः ॥ ३.२९९.११ ॥
అంగములతో కూడిన వేదాలను నేను అధ్యయనం చేశాను; నా గొప్ప తపస్సు సమకూరింది; కౌమార బ్రహ్మచర్యం పాటించాను; గురువులను, అగ్నిని కూడా సంతోషపెట్టాను.
3.299.12
समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्येव व्रतानि मे ।
वायुभक्षोपवासश्च कृतोमे विधिवत्सदा ॥ ३.२९९.१२ ॥
ఏకాగ్రచిత్తంతో నా వ్రతాలన్నింటినీ నేను ఆచరించాను; వాయుభక్షణం, ఉపవాసం కూడా ఎల్లప్పుడూ విధి ప్రకారం చేశాను.
3.299.13
अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परचीकीर्षितम् ।
सत्यमेतन्निबोधध्वं ध्रियते सत्यवानिति ॥ ३.२९९.१३ ॥
ఈ తపస్సు ద్వారా ఇతరులు కోరినదంతా నేను తెలుసుకుంటాను. ఇది సత్యం, గ్రహించండి — సత్యవానుడు నిలబెట్టబడుతున్నాడు.
3.299.14
उपाध्यायस्य मे वक्राद्यथा वाक्यं विनिःसृतम् ।
नैव जातु भवेन्मिथ्या तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१४ ॥
నా ఉపాధ్యాయుని నోటినుండి వెలువడిన మాట ఎన్నడూ అసత్యం కాదు; అలాగే సత్యవానుడు జీవించి ఉన్నాడు.
3.299.15
यथाऽस्य भार्या सावित्री सर्वैरेव सुलक्षणैः ।
अवैधव्यकरैर्युक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१५ ॥
ఇతని భార్య సావిత్రి వైధవ్యాన్ని తప్పించే అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడినది; అలాగే సత్యవానుడు జీవించి ఉన్నాడు.
3.299.16
यथाऽस्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ।
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१६ ॥
ఇతని భార్య సావిత్రి తపస్సు, దమము, ఆచారముతో కూడినది; అలాగే సత్యవానుడు జీవించి ఉన్నాడు.
3.299.17
यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश्च यथा व्रतम् ।
गताऽऽहारमकृत्वैव तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१७ ॥
నీ దృష్టి, సావిత్రి వ్రతం ఆహారం తీసుకోకుండానే సాగినట్లే, సత్యవానుడు జీవించి ఉన్నాడు.
3.299.18
यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः ।
पार्थिवीं चैववृद्धिं ते तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१८ ॥
శాంతమైన దిశలో మృగాలు, పక్షులు పలికినట్లుగా, నీ భూసంపద పెరిగినట్లుగా, సత్యవానుడు జీవించి ఉన్నాడు.
3.299.19
सर्वैर्गुणैरुपेतस्ते यथा पुत्रो जनप्रियः ।
दीर्घायुर्लक्षणोपेतस्तथा जीवति स्यवान् ॥ ३.२९९.१९ ॥
మీ కుమారుడు అన్ని గుణాలతో కూడినవాడు, ప్రజలకు ప్రియుడు. అలాగే దీర్ఘాయువు, శుభ లక్షణాలతో కూడిన సత్యవంతుడు జీవించే ఉన్నాడు.
3.299.20
एवमाश्वासितस्तैस्तु सत्यवाग्भिस्तपस्विभिः ।
तांस्तान्विगणयन्सर्वांस्ततः स्थिर इवाभवत् ॥ ३.२९९.२० ॥
ఈ విధంగా సత్యవాదులైన తపస్వులచే ఓదార్చబడిన అతను, ఆ మాటలన్నింటినీ ఆలోచిస్తూ, తరువాత స్థిరంగా ఉన్నట్లయ్యాడు.
3.299.21
ततो मुहूर्तात्सावित्री भर्त्रा सत्वता सह ।
आजगामाश्रमं रात्रौ प्रहृष्टा प्रविवेश ह ॥ ३.२९९.२१ ॥
అప్పుడు కొద్ది సేపటికి సావిత్రి తన భర్త సత్వతునితో కలిసి రాత్రివేళ ఆశ్రమానికి వచ్చి, ఆనందంతో లోపలికి ప్రవేశించింది.
3.299.22
दृष्ट्वा चोत्पतिताः सर्वेहर्षं जग्मुश्च ते द्विजाः ।
कण्ठं माता पिता चास्य समालिङ्ग्याभ्यरोदतां ॥ ३.२९९.२२ ॥
అతన్ని చూసి ఆ బ్రాహ్మణులంతా లేచి ఆనందించారు; అతని తల్లిదండ్రులు అతని మెడను కౌగిలించుకొని ఏడ్చారు.
3.299.23
पुत्रेण संगतं त्वां तु चक्षुष्मन्तं निरीक्ष्य च ।
सर्वे वयं वै पृच्छामो वृद्धिं वै पृथिवीपते ॥ ३.२९९.२३ ॥
కుమారునితో కలిసి, దృష్టి పొందిన నిన్ను చూసి, మేమంతా నీ క్షేమాన్ని అడుగుతున్నాం, ఓ భూపతీ.
3.299.24
समागमेन पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनेन च ।
चक्षुषश्चात्मनो लाभात्रिभिर्दिष्ठ्या विवर्धसे ॥ ३.२९९.२४ ॥
కుమారుని కలయిక, సావిత్రి దర్శనం, నీ దృష్టిని తిరిగి పొందడం అనే ఈ మూడింటి వల్ల, అదృష్టవశాత్తు నీవు వృద్ధి చెందుతున్నావు.
3.299.25
सर्वैरस्माभिरुक्तं यत्तथा तन्नात्रसंशयः ।
भूयोभूयः समृद्धिस्ते क्षिप्रमेव भविष्यति ॥ ३.२९९.२५ ॥
మేమందరం చెప్పినది అలాగే; ఇందులో సందేహం లేదు. నీ సమృద్ధి మళ్ళీ మళ్ళీ పెరిగి త్వరలోనే కలుగుతుంది.
3.299.26
ततोऽग्निं तत्र संज्वाल्य द्विजास्ते सर्व एव हि ।
उपासांचक्रिरे पार्थ द्युमत्सेनं महीपतिम् ॥ ३.२९९.२६ ॥
అప్పుడు అక్కడ అగ్నిని వెలిగించి, ఓ పార్థా, ఆ ద్విజులందరూ రాజు ద్యుమత్సేనుని ఉపాసించారు.
3.299.27
शैव्या च सत्यवांश्चैव सावित्री चैकतः स्थिताः ।
सर्वैस्तैरभ्यनुज्ञाता विशोका समुपाविशन् ॥ ३.२९९.२७ ॥
శైవ్య, సత్యవంతుడు, సావిత్రి కలిసి నిలిచారు. వారందరి అనుమతితో దుఃఖం లేకుండా కూర్చున్నారు.
3.299.28
ततो राज्ञा सहासीनाः सर्वे ते वनवासिनः ।
जातकौतूहलाः पार्थ पप्रच्छुर्नृपतेः सुतम् ॥ ३.२९९.२८ ॥
అప్పుడు రాజుతో కూర్చున్న ఆ వనవాసులందరూ, ఓ పార్థా, కుతూహలంతో రాజకుమారుని అడిగారు.
3.299.29
प्रागेव नागतं कस्मात्सभार्येण त्वया विभो ।
विरात्रे चागतं कस्मात्कोनु बन्धस्तवाभवत् ॥ ३.२९९.२९ ॥
ఓ విభూ, భార్యతో నువ్వు ఎందుకు ముందే రాలేదు? రాత్రి చివరిలో ఎందుకు వచ్చావు? నీకు ఏ ఆటంకం ఉండింది?
3.299.30
संतापितः पिता माता वयं चैव नृपात्मज ।
कस्मादिति न जानीमस्तत्सर्वं वक्तुमर्हिसि ॥ ३.२९९.३० ॥
ఓ రాజకుమారా, తండ్రి, తల్లి, మేమంతా బాధపడ్డాము. ఎందుకో మాకు తెలియదు; అదంతా నువ్వు చెప్పాలి.
3.299.31
पित्राऽहमभ्यनुज्ञातः सावित्रीसहितो गतः ।
अथ मेऽभूच्छिरोदुःखं वने काष्ठानि भिन्दतः ॥ ३.२९९.३१ ॥
తండ్రి అనుమతితో నేను సావిత్రితో కలిసి వెళ్ళాను. అప్పుడు అడవిలో కట్టెలు నరుకుతున్నప్పుడు నా తలలో నొప్పి కలిగింది.
3.299.32
सुप्तश्चाहं वेदनया चिरमित्युपलक्षये ।
तावत्कालं न च मया सुप्तपूर्वं कदाचन ॥ ३.२९९.३२ ॥
బాధతో నేను చాలా సేపు నిద్రపోయానని భావిస్తున్నాను. ఇంత సేపు నేను ఎప్పుడూ ముందు నిద్రపోలేదు.
3.299.33
सर्वेषामेव भवतां संतापो मा भवेदिति ।
अतो विरात्रागमनं नान्यदस्तीह कारणम् ॥ ३.२९९.३३ ॥
మీ అందరికీ బాధ కలగకూడదని, రాత్రి ఆలస్యంగా తిరిగి రావడానికి ఇంతకంటే వేరే కారణం ఇక్కడ లేదు.
3.299.34
अकस्माच्चक्षुः प्राप्तिर्द्युमत्सेनस्य ते पितुः ।
नास्य त्वं कारणं वेत्सि सावित्री वक्तुमर्हति ॥ ३.२९९.३४ ॥
సావిత్రీ, నీ తండ్రి ద్యుమత్సేనునికి అకస్మాత్తుగా చూపు వచ్చింది. దీని కారణం నీకు తెలియదా? చెప్పాలి.
3.299.35
श्रोतुमिच्छामि सावित्रि त्वं हि वेत्थ परावरम् ।
त्वां हि जानामि सावित्रि सावित्रीमिव तेजसा ॥ ३.२९९.३५ ॥
సావిత్రీ, నేను వినాలనుకుంటున్నాను, ఎందుకంటే ఉన్నతమైనది, అల్పమైనది అన్నీ నీకు తెలుసు. సావిత్రీ, నీ తేజస్సుతో నిన్ను సావిత్రిలాగే నేను గుర్తిస్తున్నాను.
3.299.36
त्वमत्र हेतुं जानीषे तस्मात्सत्यं निरुच्यताम् ।
रहस्यं यदि ते नास्ति किंचिदत्र वदस्व नः ॥ ३.२९९.३६ ॥
దీనికి కారణం నీకు తెలుసు, కాబట్టి సత్యాన్ని చెప్పు. దీనిలో నీకు ఏ రహస్యమూ లేకపోతే, మాకు చెప్పు.
3.299.37
एवमेतद्यथा वेत्थ संकल्पो नान्यथा हि वः ।
न हि किंचिद्रहस्यं मे श्रूयतां तथ्यमेव यत् ॥ ३.२९९.३७ ॥
మీకు తెలిసినట్లే ఇది; మీ సంకల్పం వేరుగా లేదు. నా దగ్గర ఏ రహస్యమూ లేదు; సత్యమైనదే వినండి.
3.299.38
मृत्युर्मे पत्युराख्यातो नारदेन महात्मना ।
स चाद्य दिवसः प्राप्तस्ततो नैनं जहाम्यहम् ॥ ३.२९९.३८ ॥
నా భర్త మరణాన్ని మహాత్ముడైన నారదుడు చెప్పాడు. ఆ రోజు ఈరోజు వచ్చింది; కాబట్టి నేను ఆయనను విడువను.
3.299.39
सुप्तं चैनं साक्षादुपागच्छत्सकिंकरः ।
स एनमनयद्बद्ध्वा दिशं पितृनिषेविताम् ॥ ३.२९९.३९ ॥
నిద్రిస్తున్నవాని దగ్గరకు స్వయంగా సేవకులతో వచ్చాడు. అతడు ఆయనను బంధించి పితరులు సేవించే దిక్కుకు తీసుకుపోయాడు.
3.299.40
अस्तौषं तमहं देवं सत्येन वचसा विभुम् ।
पञ्च वै तेन मे दत्ता वराः शृणुत तान्मम ॥ ३.२९९.४० ॥
సత్యమైన మాటలతో ఆ సర్వసమర్థుడైన దేవుణ్ణి నేను స్తుతించాను. ఆయన నాకు ఐదు వరాలు ఇచ్చాడు; వాటిని నా నుండి వినండి.
3.299.41
चक्षुषी च स्वराज्यंच द्वौ वरौ श्वशुरस्य मे ।
लब्धं पितुः पुत्रशतं पुत्राणां चात्मनः शतम् ॥ ३.२९९.४१ ॥
నా మామగారికి దృష్టి, స్వరాజ్యం అనే రెండు వరాలు; నా తండ్రికి వంద మంది కుమారులు, నాకు కూడా వంద మంది కుమారులు లభించారు.
3.299.42
चतुर्वर्षशतायुर्मे भर्ता लब्धश्च सत्यवान् ।
भर्तुर्हि जीवितार्थं तु मया चीर्णं त्विदं व्रतम्। ॥ ३.२९९.४२ ॥
నా భర్త సత్యవంతుడు నాలుగు వందల సంవత్సరాల ఆయుష్షు పొందాడు. భర్త ప్రాణం కోసమే నేను ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాను.
3.299.43
एतत्सर्वं मयाऽऽख्यातं कारणं विस्तरण वः ।
यथावृत्तं सुखोदर्कमिदं दुःखं महन्मम ॥ ३.२९९.४३ ॥
ఇదంతా నేను మీకు కారణంతో సహా విస్తారంగా చెప్పాను. జరిగినది ఇదే; దాని ఫలితం సుఖకరమైనది, కానీ నాకు ఈ దుఃఖం మహాకష్టమైనది.
3.299.44
निमज्ज्मानं व्यसनैरभिद्रुतं ।
कुलं नरन्द्रस्य तमोमये ह्रदे।
त्वया सुशीलव्रतपुण्यया कुलं ।
रसमुद्धृतं साध्वि पुनः कुलीनया ॥ ३.२९९.४४ ॥
ఓ సాధ్వీ! ఆపదలతో ముంచబడి చీకటి మడుగులో మునిగిపోతున్న రాజవంశాన్ని, నీ సుశీలత్వం, వ్రతం, పుణ్యం ద్వారా, ఓ కులీనా, మళ్ళీ రససహితంగా పైకి ఎత్తావు.
3.299.45
तथा प्रशस्य ह्यभिपूज्य चैव ।
वरस्त्रियं तामृषयः समागताः।
नरेन्द्रमामन्त्र्य सपुत्रभञ्जसा ।
शिवेन रजग्मुर्मुदिताः स्वमालयम् ॥ ३.२९९.४५ ॥
ఆ విధంగా ఆ శ్రేష్ఠ స్త్రీని ప్రశంసించి పూజించిన తరువాత, సమావేశమైన ఋషులు రాజు వద్ద సెలవు తీసుకొని, కుమారుడు, మనవడితో కలిసి, శుభాశీస్సులతో ఆనందంగా తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లారు.