മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.299
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.299.1
एतस्मिन्नेव काले तु द्युमत्सेनो महाबलः ।
लब्धचक्षुः प्रसन्नायां दृष्ट्यां सर्वं ददर्श ह ॥ ३.२९९.१ ॥
അതേ സമയം മഹാബലനായ ദ്യുമത്സേനന് കാഴ്ച തിരിച്ചുകിട്ടി; തെളിഞ്ഞ ദൃഷ്ടിയാൽ അവൻ എല്ലാം കണ്ടു.
3.299.2
स सर्वानाश्रमान्गत्वा शैब्यया सह भार्यया ।
पुत्रहेतोः परामार्तिं जगाम भरतर्षभ ॥ ३.२९९.२ ॥
ഭരതർഷഭാ, അവൻ എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും ചെന്ന് ഭാര്യ ശൈബ്യയോടൊപ്പം പുത്രനുവേണ്ടി കടുത്ത ദുഃഖത്തിലായി.
3.299.3
तावाश्रमान्नदीश्चैववनानि च सरांसि च ।
तस्यां निशि विचिन्वन्तौ दम्पती परिजग्मतुः ॥ ३.२९९.३ ॥
ആ രാത്രിയിൽ ആ ദമ്പതികൾ ആശ്രമങ്ങളിലും നദികളിലും വനങ്ങളിലും തടാകങ്ങളിലും അന്വേഷിച്ചു അലഞ്ഞു.
3.299.4
श्रुत्वा शब्दं तु यं कंचिदुन्मुखौ सुतशङ्कया ।
सावित्रीसहितोऽभ्येति सत्यवानित्यभाषताम् ॥ ३.२९९.४ ॥
എന്തെങ്കിലും ശബ്ദം കേട്ടാൽ പുത്രശങ്കയാൽ അവർ മുഖം തിരിച്ച് "സാവിത്രിയോടൊപ്പം സത്യവാൻ വരുന്നു" എന്നു പറഞ്ഞു.
3.299.5
भिन्नैश्च परुषैः पादैः सव्रणैः शोणितोक्षितैः ।
कुशकणअटकविद्धाङ्गावुनमत्ताविव धावतः ॥ ३.२९९.५ ॥
കീറിയതും പരുക്കനായതും മുറിവേറ്റതുമായ കാലുകളോടെ, രക്തം പുരണ്ട്, ദർഭപ്പുല്ലും മുള്ളുകളും കുത്തിയ ശരീരങ്ങളോടെ അവർ ഭ്രാന്തരെപ്പോലെ ഓടി.
3.299.6
ततोऽभिसृत्य तैर्विप्रैः सर्वैराश्रमवासिभिः ।
परिवार्य समाश्वास्य तावानीतौ स्वमाश्रमम् ॥ ३.२९९.६ ॥
അനന്തരം ആശ്രമവാസികളായ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും അടുത്തെത്തി അവരെ ചുറ്റി ആശ്വസിപ്പിച്ച് ആ ഇരുവരെയും സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
3.299.7
तत्रभार्यासहायः स वृतो वृद्धैस्तपोधनैः ।
आश्वासितोपि चित्रार्थैः पूर्वराजकथाश्रयैः ॥ ३.२९९.७ ॥
അവിടെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ, തപസ്സു തന്നെ ധനമായ വൃദ്ധമുനിമാർ ചുറ്റിപ്പറ്റി, പൂർവരാജാക്കന്മാരുടെ കഥകളെ ആശ്രയിച്ചുള്ള പല അർത്ഥങ്ങളുള്ള വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചിട്ടും.
3.299.8
ततस्तौ पुनराश्वस्तौ वृद्धौ पुत्रदिदृक्षया ।
बाल्यवृत्तानि पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनानि च।
शोकं जग्मतुरन्योन्यं स्मरन्तौ भृशदुःखितौ ॥ ३.२९९.८ ॥
പിന്നെ ആ രണ്ടു വൃദ്ധരും വീണ്ടും ആശ്വസിച്ച്, മകനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ, മകന്റെ ബാല്യകർമ്മങ്ങളും സാവിത്രിയുടെ ദർശനങ്ങളും ഓർത്ത്, അതിദുഃഖിതരായി പരസ്പരം ശോകത്തിൽ മുങ്ങി.
3.299.9
हापुत्र हासाध्वि वधु क्वासिक्वासीत्यरोदताम् ।
ब्राह्मणः सत्यवाक्येषामुवाचेदं तयोर्वचः ॥ ३.२९९.९ ॥
"ഹാ മകനേ! ഹാ സാധ്വിയായ മരുമകളേ! നീ എവിടെ? എവിടെ?" എന്നു പറഞ്ഞ് അവർ കരഞ്ഞു. അപ്പോൾ സത്യവാദിയായ ബ്രാഹ്മണൻ ആ രണ്ടുപേരോടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.299.10
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ।
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१० ॥
ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ സാവിത്രി തപസ്സും ദമവും ആചാരവും ഉള്ളവളായതുപോലെ, സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.299.11
वेदाः साङ्गा मयाऽधीतास्तपो मे संचितं महत् ।
कौमारब्रह्मचर्यं च गुरवोऽग्निश्च तोषिताः ॥ ३.२९९.११ ॥
അംഗങ്ങളോടുകൂടിയ വേദങ്ങൾ ഞാൻ പഠിച്ചു; എന്റെ മഹത്തായ തപസ്സ് സഞ്ചിതമാണ്; ബാല്യം മുതൽ ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചു; ഗുരുക്കന്മാരെയും അഗ്നിയെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
3.299.12
समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्येव व्रतानि मे ।
वायुभक्षोपवासश्च कृतोमे विधिवत्सदा ॥ ३.२९९.१२ ॥
ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ ഞാൻ എന്റെ എല്ലാ വ്രതങ്ങളും ആചരിച്ചു; വായുഭക്ഷണവും ഉപവാസവും എപ്പോഴും വിധിപ്രകാരം ഞാൻ നടത്തി.
3.299.13
अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परचीकीर्षितम् ।
सत्यमेतन्निबोधध्वं ध्रियते सत्यवानिति ॥ ३.२९९.१३ ॥
ഈ തപസ്സിനാൽ മറ്റുള്ളവർ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ അറിയുന്നു. ഇത് സത്യം; അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക — സത്യവാൻ നിലനിർത്തപ്പെടുന്നു.
3.299.14
उपाध्यायस्य मे वक्राद्यथा वाक्यं विनिःसृतम् ।
नैव जातु भवेन्मिथ्या तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१४ ॥
എന്റെ ഉപാധ്യായന്റെ വായിൽനിന്നു പുറപ്പെട്ട വാക്ക് ഒരിക്കലും വ്യാജമാകില്ല; അതുപോലെ സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.299.15
यथाऽस्य भार्या सावित्री सर्वैरेव सुलक्षणैः ।
अवैधव्यकरैर्युक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१५ ॥
ഇവന്റെ ഭാര്യ സാവിത്രി വൈധവ്യം ഒഴിവാക്കുന്ന സകല ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടും കൂടിയവളാണ്; അതുപോലെ സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.299.16
यथाऽस्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ।
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१६ ॥
ഇവന്റെ ഭാര്യ സാവിത്രി തപസ്സ്, ദമം, ആചാരം എന്നിവയോടു കൂടിയവളാണ്; അതുപോലെ സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.299.17
यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश्च यथा व्रतम् ।
गताऽऽहारमकृत्वैव तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१७ ॥
നിന്റെ ദൃഷ്ടിയും സാവിത്രിയുടെ വ്രതവും ആഹാരമില്ലാതെ മുന്നോട്ടുപോയതുപോലെ, സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.299.18
यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः ।
पार्थिवीं चैववृद्धिं ते तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१८ ॥
ശാന്തമായ ദിക്കിൽ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ശബ്ദിക്കുന്നതുപോലെയും നിന്റെ ഭൗമസമൃദ്ധി വളരുന്നതുപോലെയും സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.299.19
सर्वैर्गुणैरुपेतस्ते यथा पुत्रो जनप्रियः ।
दीर्घायुर्लक्षणोपेतस्तथा जीवति स्यवान् ॥ ३.२९९.१९ ॥
നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനും ജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയനുമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ദീർഘായുസ്സും ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.299.20
एवमाश्वासितस्तैस्तु सत्यवाग्भिस्तपस्विभिः ।
तांस्तान्विगणयन्सर्वांस्ततः स्थिर इवाभवत् ॥ ३.२९९.२० ॥
ഇങ്ങനെ സത്യവാദികളായ തപസ്വികളാൽ ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ടവൻ, ആ വാക്കുകളെല്ലാം ആലോചിച്ചുകൊണ്ട് പിന്നീട് സ്ഥിരചിത്തനായി.
3.299.21
ततो मुहूर्तात्सावित्री भर्त्रा सत्वता सह ।
आजगामाश्रमं रात्रौ प्रहृष्टा प्रविवेश ह ॥ ३.२९९.२१ ॥
പിന്നീട് ഒരു നിമിഷത്തിനുശേഷം സാവിത്രി ഭർത്താവായ സത്വതനോടൊപ്പം രാത്രിയിൽ ആശ്രമത്തിൽ വന്നു, സന്തോഷത്തോടെ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
3.299.22
दृष्ट्वा चोत्पतिताः सर्वेहर्षं जग्मुश्च ते द्विजाः ।
कण्ठं माता पिता चास्य समालिङ्ग्याभ्यरोदतां ॥ ३.२९९.२२ ॥
അവനെ കണ്ട് ആ ബ്രാഹ്മണരെല്ലാം എഴുന്നേറ്റ് സന്തോഷിച്ചു; അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ അവന്റെ കഴുത്തിൽ പുണർന്ന് കരഞ്ഞു.
3.299.23
पुत्रेण संगतं त्वां तु चक्षुष्मन्तं निरीक्ष्य च ।
सर्वे वयं वै पृच्छामो वृद्धिं वै पृथिवीपते ॥ ३.२९९.२३ ॥
മകനോടു ചേർന്ന്, കാഴ്ച ലഭിച്ച നിന്നെ കണ്ട്, ഭൂപതേ, ഞങ്ങളെല്ലാവരും നിന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കുന്നു.
3.299.24
समागमेन पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनेन च ।
चक्षुषश्चात्मनो लाभात्रिभिर्दिष्ठ्या विवर्धसे ॥ ३.२९९.२४ ॥
മകനോടുള്ള സമാഗമം, സാവിത്രിയുടെ ദർശനം, സ്വന്തം കാഴ്ച വീണ്ടുകിട്ടൽ എന്നീ മൂന്നിനാലും ഭാഗ്യവശാൽ നീ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുന്നു.
3.299.25
सर्वैरस्माभिरुक्तं यत्तथा तन्नात्रसंशयः ।
भूयोभूयः समृद्धिस्ते क्षिप्रमेव भविष्यति ॥ ३.२९९.२५ ॥
ഞങ്ങളെല്ലാവരും പറഞ്ഞത് അങ്ങനെതന്നെ; ഇതിൽ സംശയമില്ല. നിന്റെ സമൃദ്ധി വീണ്ടുംവീണ്ടും വർധിച്ച് വേഗത്തിൽ ഉണ്ടാകും.
3.299.26
ततोऽग्निं तत्र संज्वाल्य द्विजास्ते सर्व एव हि ।
उपासांचक्रिरे पार्थ द्युमत्सेनं महीपतिम् ॥ ३.२९९.२६ ॥
അനന്തരം അവിടെ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ച്, പാർഥാ, ആ ദ്വിജന്മാരെല്ലാവരും രാജാവായ ദ്യുമത്സേനനെ ഉപാസിച്ചു.
3.299.27
शैव्या च सत्यवांश्चैव सावित्री चैकतः स्थिताः ।
सर्वैस्तैरभ्यनुज्ञाता विशोका समुपाविशन् ॥ ३.२९९.२७ ॥
ശൈവ്യയും സത്യവാനും സാവിത്രിയും ഒന്നിച്ചു നിന്നു. അവരെല്ലാവരുടെയും അനുമതിയോടെ ദുഃഖമില്ലാതെ അവർ ഇരുന്നു.
3.299.28
ततो राज्ञा सहासीनाः सर्वे ते वनवासिनः ।
जातकौतूहलाः पार्थ पप्रच्छुर्नृपतेः सुतम् ॥ ३.२९९.२८ ॥
അനന്തരം രാജാവിനോടൊപ്പം ഇരുന്ന ആ വനവാസികളെല്ലാവരും, പാർഥാ, കൗതുകം നിറഞ്ഞ്, രാജപുത്രനോട് ചോദിച്ചു.
3.299.29
प्रागेव नागतं कस्मात्सभार्येण त्वया विभो ।
विरात्रे चागतं कस्मात्कोनु बन्धस्तवाभवत् ॥ ३.२९९.२९ ॥
ഓ വിഭോ, ഭാര്യയോടൊപ്പം നീ എന്തുകൊണ്ട് നേരത്തേ വന്നില്ല? രാത്രിയുടെ അവസാനത്തിൽ എന്തുകൊണ്ട് വന്നു? നിനക്ക് എന്ത് തടസ്സമുണ്ടായിരുന്നു?
3.299.30
संतापितः पिता माता वयं चैव नृपात्मज ।
कस्मादिति न जानीमस्तत्सर्वं वक्तुमर्हिसि ॥ ३.२९९.३० ॥
രാജപുത്രാ, പിതാവും മാതാവും ഞങ്ങളും ദുഃഖിതരായി. എന്തുകൊണ്ടെന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല; അതെല്ലാം നീ പറയണം.
3.299.31
पित्राऽहमभ्यनुज्ञातः सावित्रीसहितो गतः ।
अथ मेऽभूच्छिरोदुःखं वने काष्ठानि भिन्दतः ॥ ३.२९९.३१ ॥
പിതാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ഞാൻ സാവിത്രിയോടൊപ്പം പോയി. പിന്നീട് കാട്ടിൽ വിറക് വെട്ടുമ്പോൾ എന്റെ തലയ്ക്ക് വേദന തുടങ്ങി.
3.299.32
सुप्तश्चाहं वेदनया चिरमित्युपलक्षये ।
तावत्कालं न च मया सुप्तपूर्वं कदाचन ॥ ३.२९९.३२ ॥
വേദനയാൽ ഞാൻ ദീർഘനേരം ഉറങ്ങിപ്പോയി എന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഇത്രയും നേരം മുമ്പൊരിക്കലും ഞാൻ ഉറങ്ങിയിട്ടില്ല.
3.299.33
सर्वेषामेव भवतां संतापो मा भवेदिति ।
अतो विरात्रागमनं नान्यदस्तीह कारणम् ॥ ३.२९९.३३ ॥
നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും ദുഃഖം ഉണ്ടാകരുത് എന്നതിനാൽ, രാത്രി വൈകി മടങ്ങിയെത്തുന്നതിന് ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു കാരണവും ഇവിടെയില്ല.
3.299.34
अकस्माच्चक्षुः प्राप्तिर्द्युमत्सेनस्य ते पितुः ।
नास्य त्वं कारणं वेत्सि सावित्री वक्तुमर्हति ॥ ३.२९९.३४ ॥
സാവിത്രീ, നിന്റെ പിതാവ് ദ്യുമത്സേനന് പെട്ടെന്ന് കാഴ്ച തിരിച്ചുകിട്ടി. ഇതിന്റെ കാരണം നിനക്കറിയാമോ? പറയണം.
3.299.35
श्रोतुमिच्छामि सावित्रि त्वं हि वेत्थ परावरम् ।
त्वां हि जानामि सावित्रि सावित्रीमिव तेजसा ॥ ३.२९९.३५ ॥
സാവിത്രീ, ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കാരണം ഉന്നതവും അധമവുമായതെല്ലാം നീ അറിയുന്നു. സാവിത്രീ, നിന്റെ തേജസ്സിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ സാവിത്രി തന്നെയെന്ന പോലെ അറിയുന്നു.
3.299.36
त्वमत्र हेतुं जानीषे तस्मात्सत्यं निरुच्यताम् ।
रहस्यं यदि ते नास्ति किंचिदत्र वदस्व नः ॥ ३.२९९.३६ ॥
ഇതിന്റെ കാരണം നീ അറിയുന്നു, അതിനാൽ സത്യം പറയുക. ഇതിൽ നിനക്ക് യാതൊരു രഹസ്യവുമില്ലെങ്കിൽ, ഞങ്ങളോട് പറയുക.
3.299.37
एवमेतद्यथा वेत्थ संकल्पो नान्यथा हि वः ।
न हि किंचिद्रहस्यं मे श्रूयतां तथ्यमेव यत् ॥ ३.२९९.३७ ॥
നിങ്ങൾക്കറിയുന്നതുപോലെ തന്നെ ഇത്; നിങ്ങളുടെ സങ്കൽപ്പം മറ്റൊന്നല്ല. എനിക്ക് യാതൊരു രഹസ്യവുമില്ല; സത്യമായത് കേൾക്കുക.
3.299.38
मृत्युर्मे पत्युराख्यातो नारदेन महात्मना ।
स चाद्य दिवसः प्राप्तस्ततो नैनं जहाम्यहम् ॥ ३.२९९.३८ ॥
എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ മരണം മഹാത്മാവായ നാരദൻ പറഞ്ഞിരുന്നു. ആ ദിവസം ഇന്ന് വന്നിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.
3.299.39
सुप्तं चैनं साक्षादुपागच्छत्सकिंकरः ।
स एनमनयद्बद्ध्वा दिशं पितृनिषेविताम् ॥ ३.२९९.३९ ॥
ഉറങ്ങിക്കിടന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരികിൽ ഭൃത്യന്മാരോടൊപ്പം അവൻ നേരിട്ട് വന്നു. അവൻ അദ്ദേഹത്തെ ബന്ധിച്ച് പിതൃക്കൾ സേവിക്കുന്ന ദിക്കിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
3.299.40
अस्तौषं तमहं देवं सत्येन वचसा विभुम् ।
पञ्च वै तेन मे दत्ता वराः शृणुत तान्मम ॥ ३.२९९.४० ॥
സത്യവാക്കുകളാൽ ആ മഹാദേവനെ ഞാൻ സ്തുതിച്ചു. അദ്ദേഹം എനിക്ക് അഞ്ച് വരങ്ങൾ നൽകി; അവ എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക.
3.299.41
चक्षुषी च स्वराज्यंच द्वौ वरौ श्वशुरस्य मे ।
लब्धं पितुः पुत्रशतं पुत्राणां चात्मनः शतम् ॥ ३.२९९.४१ ॥
എന്റെ അമ്മായിയച്ഛന് കാഴ്ചയും സ്വന്തം രാജ്യവും എന്ന രണ്ടു വരങ്ങൾ; എന്റെ പിതാവിന് നൂറു പുത്രന്മാരും എനിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാരും ലഭിച്ചു.
3.299.42
चतुर्वर्षशतायुर्मे भर्ता लब्धश्च सत्यवान् ।
भर्तुर्हि जीवितार्थं तु मया चीर्णं त्विदं व्रतम्। ॥ ३.२९९.४२ ॥
എന്റെ ഭർത്താവ് സത്യവാൻ നാനൂറ് വർഷത്തെ ആയുസ്സ് നേടി. ഭർത്താവിന്റെ ജീവനുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചത്.
3.299.43
एतत्सर्वं मयाऽऽख्यातं कारणं विस्तरण वः ।
यथावृत्तं सुखोदर्कमिदं दुःखं महन्मम ॥ ३.२९९.४३ ॥
ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് കാരണസഹിതം വിസ്തരിച്ചു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സംഭവിച്ചത് ഇതാണ്; അതിന്റെ ഫലം സുഖകരമാണ്, എന്നാൽ എന്റെ ഈ ദുഃഖം വലുതാണ്.
3.299.44
निमज्ज्मानं व्यसनैरभिद्रुतं ।
कुलं नरन्द्रस्य तमोमये ह्रदे।
त्वया सुशीलव्रतपुण्यया कुलं ।
रसमुद्धृतं साध्वि पुनः कुलीनया ॥ ३.२९९.४४ ॥
ഹേ സാധ്വീ! വിപത്തുകളാൽ പൊതിഞ്ഞ് ഇരുണ്ട കുളത്തിൽ മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന രാജകുലത്തെ, നിന്റെ സുശീലത്വം, വ്രതം, പുണ്യം എന്നിവയാൽ, ഹേ കുലീനേ, വീണ്ടും സാരസഹിതം ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു.
3.299.45
तथा प्रशस्य ह्यभिपूज्य चैव ।
वरस्त्रियं तामृषयः समागताः।
नरेन्द्रमामन्त्र्य सपुत्रभञ्जसा ।
शिवेन रजग्मुर्मुदिताः स्वमालयम् ॥ ३.२९९.४५ ॥
അങ്ങനെ ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീയെ പ്രശംസിച്ച് പൂജിച്ച ശേഷം, സമ്മേളിച്ച ഋഷിമാർ രാജാവിനോട് യാത്ര ചോദിച്ച്, പുത്രനും പൗത്രനുമൊത്ത്, മംഗളാശംസകളോടെ, സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.