มหาภารตะ · อัธยายะ 3.299
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.299.1
एतस्मिन्नेव काले तु द्युमत्सेनो महाबलः ।
लब्धचक्षुः प्रसन्नायां दृष्ट्यां सर्वं ददर्श ह ॥ ३.२९९.१ ॥
ในขณะนั้นเอง ท้าวทยุมตเสนผู้มีกำลังมหาศาลก็กลับมองเห็นได้อีก และด้วยดวงตาที่ใสสว่าง เขาจึงเห็นทุกสิ่ง
3.299.2
स सर्वानाश्रमान्गत्वा शैब्यया सह भार्यया ।
पुत्रहेतोः परामार्तिं जगाम भरतर्षभ ॥ ३.२९९.२ ॥
ท้าวทยุมตเสนไปยังอาศรมทั้งปวง พร้อมด้วยภรรยาคือไศพยา ตกอยู่ในความทุกข์โศกอันใหญ่หลวงเพราะบุตร โอ้ผู้วิเศษในหมู่ภรตะ
3.299.3
तावाश्रमान्नदीश्चैववनानि च सरांसि च ।
तस्यां निशि विचिन्वन्तौ दम्पती परिजग्मतुः ॥ ३.२९९.३ ॥
คืนนั้นทั้งคู่เที่ยวค้นหาตามอาศรม แม่น้ำ ป่า และทะเลสาบ
3.299.4
श्रुत्वा शब्दं तु यं कंचिदुन्मुखौ सुतशङ्कया ।
सावित्रीसहितोऽभ्येति सत्यवानित्यभाषताम् ॥ ३.२९९.४ ॥
ได้ยินเสียงใดเสียงหนึ่ง ทั้งคู่หันไปทางนั้นด้วยความหวาดหวั่นว่าเป็นบุตร แล้วกล่าวว่า "สัตยวานมาแล้ว มาพร้อมกับสาวิตรี"
3.299.5
भिन्नैश्च परुषैः पादैः सव्रणैः शोणितोक्षितैः ।
कुशकणअटकविद्धाङ्गावुनमत्ताविव धावतः ॥ ३.२९९.५ ॥
เท้าขาดวิ่นแข็งกระด้าง มีบาดแผล เปื้อนเลือด ร่างกายถูกหญ้าคาและหนามทิ่มแทง ทั้งคู่วิ่งไปราวกับคนบ้า
3.299.6
ततोऽभिसृत्य तैर्विप्रैः सर्वैराश्रमवासिभिः ।
परिवार्य समाश्वास्य तावानीतौ स्वमाश्रमम् ॥ ३.२९९.६ ॥
ครั้นนั้น พราหมณ์ทั้งปวงที่อาศัยอยู่ในอาศรมเข้ามาหา ล้อมรอบ ปลอบประโลม แล้วพาทั้งสองกลับไปยังอาศรมของตน
3.299.7
तत्रभार्यासहायः स वृतो वृद्धैस्तपोधनैः ।
आश्वासितोपि चित्रार्थैः पूर्वराजकथाश्रयैः ॥ ३.२९९.७ ॥
ท้าวทยุมตเสนอยู่ที่นั่น มีภรรยาอยู่เคียงข้าง และถูกล้อมด้วยฤๅษีผู้สูงอายุผู้มีตบะเป็นทรัพย์ แม้จะได้รับการปลอบโยนด้วยถ้อยคำหลากหลายที่อ้างจากเรื่องเล่าของกษัตริย์โบราณ
3.299.8
ततस्तौ पुनराश्वस्तौ वृद्धौ पुत्रदिदृक्षया ।
बाल्यवृत्तानि पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनानि च।
शोकं जग्मतुरन्योन्यं स्मरन्तौ भृशदुःखितौ ॥ ३.२९९.८ ॥
จากนั้นสองผู้เฒ่าทั้งคู่ได้รับการปลอบโยนอีกครั้ง ปรารถนาจะได้เห็นบุตร ระลึกถึงกิจในวัยเยาว์ของบุตรและภาพของสาวิตรี ต่างก็เศร้าโศกเพื่อกันและกัน ทุกข์ใจอย่างยิ่ง
3.299.9
हापुत्र हासाध्वि वधु क्वासिक्वासीत्यरोदताम् ।
ब्राह्मणः सत्यवाक्येषामुवाचेदं तयोर्वचः ॥ ३.२९९.९ ॥
"อา ลูกเอ๋ย! อา สะใภ้ผู้ดีงามเอ๋ย! เจ้าอยู่ที่ไหน อยู่ที่ไหน?" ทั้งสองคร่ำครวญดังนี้ ครั้งนั้นพราหมณ์ผู้มีวาจาสัตย์ก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ทั้งสอง
3.299.10
यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ।
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१० ॥
สาวิตรีภรรยาของเขาประกอบด้วยตบะ การฝึกตน และความประพฤติดี ฉันใด สัตยวานก็ยังมีชีวิตอยู่ฉันนั้น
3.299.11
वेदाः साङ्गा मयाऽधीतास्तपो मे संचितं महत् ।
कौमारब्रह्मचर्यं च गुरवोऽग्निश्च तोषिताः ॥ ३.२९९.११ ॥
ข้าพเจ้าได้ศึกษาพระเวทพร้อมองค์ประกอบ สะสมตบะอันยิ่งใหญ่ รักษาพรหมจรรย์ตั้งแต่เยาว์วัย และได้ทำให้คุรุและพระอัคนีพอพระทัย
3.299.12
समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्येव व्रतानि मे ।
वायुभक्षोपवासश्च कृतोमे विधिवत्सदा ॥ ३.२९९.१२ ॥
ข้าพเจ้าปฏิบัติวัตรทั้งปวงด้วยใจที่สงบตั้งมั่น และถือการกินลมและการอดอาหารตามระเบียบอยู่เสมอ
3.299.13
अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परचीकीर्षितम् ।
सत्यमेतन्निबोधध्वं ध्रियते सत्यवानिति ॥ ३.२९९.१३ ॥
ด้วยตบะนี้ ข้าพเจ้ารู้ทุกสิ่งที่ผู้อื่นปรารถนา นี่คือความจริง จงเข้าใจไว้ สัตยวานยังคงถูกค้ำจุนไว้
3.299.14
उपाध्यायस्य मे वक्राद्यथा वाक्यं विनिःसृतम् ।
नैव जातु भवेन्मिथ्या तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१४ ॥
เหมือนถ้อยคำที่หลุดออกจากปากของอาจารย์ข้าพเจ้าไม่อาจเป็นเท็จได้เลย ฉันนั้นสัตยวานก็ยังมีชีวิตอยู่
3.299.15
यथाऽस्य भार्या सावित्री सर्वैरेव सुलक्षणैः ।
अवैधव्यकरैर्युक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१५ ॥
สาวิตรีภรรยาของเขาประกอบด้วยลักษณะมงคลทั้งปวงที่ช่วยไม่ให้สตรีต้องเป็นหม้าย ฉันใด สัตยวานก็ยังมีชีวิตอยู่ฉันนั้น
3.299.16
यथाऽस्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च ।
आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१६ ॥
สาวิตรีภรรยาของเขาประกอบด้วยตบะ การฝึกตน และความประพฤติดี ฉันใด สัตยวานก็ยังมีชีวิตอยู่ฉันนั้น
3.299.17
यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश्च यथा व्रतम् ।
गताऽऽहारमकृत्वैव तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१७ ॥
ดังที่สายตาของท่านได้ถูกมุ่งไป และดังที่วัตรของสาวิตรีดำเนินไปโดยไม่กินอาหาร ฉันใด สัตยวานก็ยังมีชีวิตอยู่ฉันนั้น
3.299.18
यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः ।
पार्थिवीं चैववृद्धिं ते तथा जीवति सत्यवान् ॥ ३.२९९.१८ ॥
ดังที่สัตว์ป่าและนกร้องในทิศที่สงบ และความเจริญทางแผ่นดินของท่านเพิ่มพูนขึ้น ฉันใด สัตยวานก็ยังมีชีวิตอยู่ฉันนั้น
3.299.19
सर्वैर्गुणैरुपेतस्ते यथा पुत्रो जनप्रियः ।
दीर्घायुर्लक्षणोपेतस्तथा जीवति स्यवान् ॥ ३.२९९.१९ ॥
ดังที่บุตรของท่านประกอบด้วยคุณทั้งปวง เป็นที่รักของประชาชน ฉันนั้นสัตยวานก็มีชีวิตยืนยาว ประกอบด้วยลักษณะมงคล
3.299.20
एवमाश्वासितस्तैस्तु सत्यवाग्भिस्तपस्विभिः ।
तांस्तान्विगणयन्सर्वांस्ततः स्थिर इवाभवत् ॥ ३.२९९.२० ॥
เมื่อได้รับการปลอบโยนเช่นนี้จากฤๅษีผู้กล่าวสัตย์เหล่านั้น เขาพิจารณาถ้อยคำของแต่ละท่านทีละคำ แล้วจึงดูเหมือนจะมั่นคงขึ้น
3.299.21
ततो मुहूर्तात्सावित्री भर्त्रा सत्वता सह ।
आजगामाश्रमं रात्रौ प्रहृष्टा प्रविवेश ह ॥ ३.२९९.२१ ॥
ครั้นผ่านไปครู่หนึ่ง สาวิตรีกลับมาถึงอาศรมในยามค่ำคืนพร้อมกับสามีคือสัตยวานด้วยความยินดี แล้วก็เข้าไปข้างใน
3.299.22
दृष्ट्वा चोत्पतिताः सर्वेहर्षं जग्मुश्च ते द्विजाः ।
कण्ठं माता पिता चास्य समालिङ्ग्याभ्यरोदतां ॥ ३.२९९.२२ ॥
เหล่าพราหมณ์เมื่อเห็นเขาก็ลุกขึ้นและชื่นชมยินดี ส่วนมารดาและบิดาของเขาโอบคอเขาไว้แล้วร้องไห้
3.299.23
पुत्रेण संगतं त्वां तु चक्षुष्मन्तं निरीक्ष्य च ।
सर्वे वयं वै पृच्छामो वृद्धिं वै पृथिवीपते ॥ ३.२९९.२३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน เมื่อเห็นพระองค์ได้กลับมาพบกับพระโอรส และมีดวงตาที่มองเห็นได้ พวกเราทั้งหมดจึงขอถามถึงความเจริญรุ่งเรืองของพระองค์
3.299.24
समागमेन पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनेन च ।
चक्षुषश्चात्मनो लाभात्रिभिर्दिष्ठ्या विवर्धसे ॥ ३.२९९.२४ ॥
ด้วยการได้พบกับพระโอรส ด้วยการได้เห็นสาวิตรี และด้วยการได้คืนดวงตาของพระองค์เอง สามสิ่งนี้ทำให้พระองค์เจริญรุ่งเรืองขึ้นด้วยโชคลาภ
3.299.25
सर्वैरस्माभिरुक्तं यत्तथा तन्नात्रसंशयः ।
भूयोभूयः समृद्धिस्ते क्षिप्रमेव भविष्यति ॥ ३.२९९.२५ ॥
สิ่งที่พวกเราทั้งหมดได้กล่าวไว้นั้นเป็นความจริงฉันใด ก็ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้ ความเจริญรุ่งเรืองของพระองค์จะเพิ่มพูนขึ้นอีกแล้วอีกเล่า และจะมาถึงโดยเร็ว
3.299.26
ततोऽग्निं तत्र संज्वाल्य द्विजास्ते सर्व एव हि ।
उपासांचक्रिरे पार्थ द्युमत्सेनं महीपतिम् ॥ ३.२९९.२६ ॥
ข้าแต่ปารถะ ครั้นแล้วเหล่าพราหมณ์ทั้งปวงก็ก่อไฟขึ้นที่นั่น แล้วบูชาพระเจ้าทยุมัตเสนผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน
3.299.27
शैव्या च सत्यवांश्चैव सावित्री चैकतः स्थिताः ।
सर्वैस्तैरभ्यनुज्ञाता विशोका समुपाविशन् ॥ ३.२९९.२७ ॥
พระนางไศพยา สัตยวาน และสาวิตรีประทับยืนอยู่ด้วยกัน เมื่อได้รับอนุญาตจากทุกคนแล้ว ก็ปราศจากความโศกเศร้าและนั่งลง
3.299.28
ततो राज्ञा सहासीनाः सर्वे ते वनवासिनः ।
जातकौतूहलाः पार्थ पप्रच्छुर्नृपतेः सुतम् ॥ ३.२९९.२८ ॥
ครั้นแล้วบรรดาผู้อาศัยอยู่ในป่าทั้งหมดก็นั่งลงพร้อมกับพระราชา ด้วยความใคร่รู้ ข้าแต่ปารถะ พวกเขาจึงถามพระโอรสของพระราชา
3.299.29
प्रागेव नागतं कस्मात्सभार्येण त्वया विभो ।
विरात्रे चागतं कस्मात्कोनु बन्धस्तवाभवत् ॥ ३.२९९.२९ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ เหตุใดพระองค์จึงมิได้มาก่อนหน้านี้พร้อมกับภริยา และเหตุใดจึงมาในปลายราตรี อุปสรรคอะไรเป็นเหตุของพระองค์
3.299.30
संतापितः पिता माता वयं चैव नृपात्मज ।
कस्मादिति न जानीमस्तत्सर्वं वक्तुमर्हिसि ॥ ३.२९९.३० ॥
ข้าแต่พระโอรสของพระราชา พระบิดา พระมารดา และพวกข้าพระองค์ต่างได้รับความทุกข์ร้อน พวกข้าพระองค์ไม่ทราบว่าเหตุใดเป็นเช่นนั้น พระองค์ควรเล่าเรื่องทั้งหมดนั้นให้ฟัง
3.299.31
पित्राऽहमभ्यनुज्ञातः सावित्रीसहितो गतः ।
अथ मेऽभूच्छिरोदुःखं वने काष्ठानि भिन्दतः ॥ ३.२९९.३१ ॥
ข้าพระองค์ได้รับอนุญาตจากพระบิดาให้ไป และไปพร้อมกับสาวิตรี ต่อมาขณะที่กำลังตัดฟืนอยู่ในป่า ก็เกิดอาการปวดศีรษะขึ้น
3.299.32
सुप्तश्चाहं वेदनया चिरमित्युपलक्षये ।
तावत्कालं न च मया सुप्तपूर्वं कदाचन ॥ ३.२९९.३२ ॥
ข้าพระองค์รู้สึกได้ว่าเพราะความเจ็บปวดนั้น ข้าพระองค์หลับไปเป็นเวลานาน ไม่เคยหลับนานขนาดนั้นมาก่อนเลย
3.299.33
सर्वेषामेव भवतां संतापो मा भवेदिति ।
अतो विरात्रागमनं नान्यदस्तीह कारणम् ॥ ३.२९९.३३ ॥
เพื่อมิให้ทุกท่านเกิดความทุกข์ร้อน จึงไม่มีเหตุผลอื่นใดที่ข้าพระองค์กลับมาดึกในคืนนี้
3.299.34
अकस्माच्चक्षुः प्राप्तिर्द्युमत्सेनस्य ते पितुः ।
नास्य त्वं कारणं वेत्सि सावित्री वक्तुमर्हति ॥ ३.२९९.३४ ॥
ข้าแต่สาวิตรี ทยุมัตเสนบิดาของเจ้าได้กลับมามองเห็นอย่างกะทันหัน เจ้าไม่ทราบเหตุของเรื่องนี้หรือ เจ้าควรบอกเล่าเรื่องนี้
3.299.35
श्रोतुमिच्छामि सावित्रि त्वं हि वेत्थ परावरम् ।
त्वां हि जानामि सावित्रि सावित्रीमिव तेजसा ॥ ३.२९९.३५ ॥
ข้าแต่สาวิตรี ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟัง เพราะเจ้ารู้ทั้งเรื่องสูงและต่ำ ข้าแต่สาวิตรี ด้วยความรุ่งโรจน์ของเจ้า ข้าพเจ้ารู้ว่าเจ้าเหมือนกับสาวิตรีผู้ทรงพลัง
3.299.36
त्वमत्र हेतुं जानीषे तस्मात्सत्यं निरुच्यताम् ।
रहस्यं यदि ते नास्ति किंचिदत्र वदस्व नः ॥ ३.२९९.३६ ॥
เจ้ารู้ถึงเหตุในเรื่องนี้ ดังนั้นจงกล่าวความจริงออกมาเถิด หากไม่มีความลับใดของเจ้าในเรื่องนี้ ก็จงพูดกับพวกเรา
3.299.37
एवमेतद्यथा वेत्थ संकल्पो नान्यथा हि वः ।
न हि किंचिद्रहस्यं मे श्रूयतां तथ्यमेव यत् ॥ ३.२९९.३७ ॥
เป็นดังที่เจ้ารู้ การตั้งใจของพวกท่านก็ไม่เป็นอย่างอื่น ข้าพเจ้าไม่มีความลับอะไรเลย จงฟังสิ่งที่เป็นความจริงเถิด
3.299.38
मृत्युर्मे पत्युराख्यातो नारदेन महात्मना ।
स चाद्य दिवसः प्राप्तस्ततो नैनं जहाम्यहम् ॥ ३.२९९.३८ ॥
ความตายของสามีข้าพเจ้าถูกประกาศโดยฤๅษีนารทะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ วันนั้นได้มาถึงแล้ว ดังนั้นข้าพเจ้าจะไม่ละทิ้งเขา
3.299.39
सुप्तं चैनं साक्षादुपागच्छत्सकिंकरः ।
स एनमनयद्बद्ध्वा दिशं पितृनिषेविताम् ॥ ३.२९९.३९ ॥
ขณะที่เขากำลังหลับอยู่ ยมทูตพร้อมบริวารได้มาหาเขาโดยตรง ยมทูตนั้นได้มัดเขาแล้วนำไปยังทิศที่บรรพบุรุษอาศัยอยู่
3.299.40
अस्तौषं तमहं देवं सत्येन वचसा विभुम् ।
पञ्च वै तेन मे दत्ता वराः शृणुत तान्मम ॥ ३.२९९.४० ॥
ข้าพเจ้าได้สรรเสริญเทพผู้ทรงอานุภาพองค์นั้นด้วยถ้อยคำที่เป็นความจริง และพระองค์ได้ประทานพรห้าประการแก่ข้าพเจ้า จงฟังพรเหล่านั้นจากข้าพเจ้าเถิด
3.299.41
चक्षुषी च स्वराज्यंच द्वौ वरौ श्वशुरस्य मे ।
लब्धं पितुः पुत्रशतं पुत्राणां चात्मनः शतम् ॥ ३.२९९.४१ ॥
ดวงตาและแคว้นของตนเอง สองประการนี้เป็นพรสองข้อที่แก่ของข้าพเจ้าได้รับ บิดาของข้าพเจ้าได้รับบุตรหนึ่งร้อยคน และข้าพเจ้าเองก็ได้รับบุตรหนึ่งร้อยคนเช่นกัน
3.299.42
चतुर्वर्षशतायुर्मे भर्ता लब्धश्च सत्यवान् ।
भर्तुर्हि जीवितार्थं तु मया चीर्णं त्विदं व्रतम्। ॥ ३.२९९.४२ ॥
สัตยวานสามีของข้าพเจ้าได้รับอายุขัยสี่ร้อยปี และเพื่อชีวิตของสามีนั้นเอง ข้าพเจ้าจึงได้ถือรักษาพรตนี้
3.299.43
एतत्सर्वं मयाऽऽख्यातं कारणं विस्तरण वः ।
यथावृत्तं सुखोदर्कमिदं दुःखं महन्मम ॥ ३.२९९.४३ ॥
ข้าพเจ้าได้เล่าเรื่องทั้งหมดนี้แก่ท่านโดยละเอียด พร้อมเหตุผลของมัน เหตุการณ์ได้เป็นไปตามที่เกิดขึ้น ผลของมันเป็นสุข แต่ความทุกข์นี้ของข้าพเจ้ายิ่งใหญ่นัก
3.299.44
निमज्ज्मानं व्यसनैरभिद्रुतं ।
कुलं नरन्द्रस्य तमोमये ह्रदे।
त्वया सुशीलव्रतपुण्यया कुलं ।
रसमुद्धृतं साध्वि पुनः कुलीनया ॥ ३.२९९.४४ ॥
โอ้หญิงผู้ทรงศีลและบริสุทธิ์ด้วยพรต วงศ์ตระกูลของพระราชากำลังจมลงในห้วงมืด ถูกความวิบัติโถมทับอยู่ ท่านผู้มีกำเนิดอันสูงส่ง ได้ยกวงศ์ตระกูลนั้นขึ้นจากความจมดิ่งอีกครั้ง ด้วยความบริสุทธิ์แห่งความประพฤติและพรตของท่าน
3.299.45
तथा प्रशस्य ह्यभिपूज्य चैव ।
वरस्त्रियं तामृषयः समागताः।
नरेन्द्रमामन्त्र्य सपुत्रभञ्जसा ।
शिवेन रजग्मुर्मुदिताः स्वमालयम् ॥ ३.२९९.४५ ॥
ฤๅษีทั้งหลายที่มาประชุมกัน ได้สรรเสริญและบูชาสตรีผู้ประเสริฐนางนั้นแล้ว จากนั้นจึงลาพระราชา และพร้อมด้วยบุตรและหลาน ต่างก็ยินดีกลับไปยังอาศรมของตน พร้อมด้วยพรอันเป็นมงคล