महाभारत · अध्याय 3.305
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.305.1
ब्राह्मणं यन्त्रिता राजन्नुपस्थास्यामि पूजया ।
यथाप्रतिज्ञं राजेन्द्रन च मिथ्या ब्रवीम्यहम् ॥ ३.३०५.१ ॥
हे राजा, मी संयमाने आदरपूर्वक ब्राह्मणाची सेवा करीन. हे राजेंद्रा, मी दिलेल्या वचनाप्रमाणेच करीन; मी खोटे बोलत नाही.
3.305.2
एष चैव स्वभावो मे पूजयेयं द्विजानिति ।
तव चैव प्रियं कार्यं श्रेयश्च परमं मम ॥ ३.३०५.२ ॥
द्विजांचा सन्मान करणे हा माझा स्वभाव आहे. तुमचे प्रिय करणेही आवश्यक आहे; तेच माझे परम कल्याण आहे.
3.305.3
यद्येवैष्यति सायाह्ने यदि प्रातरथो निशि ।
यद्यर्धरात्रे भगवान्न मे कोपं करिष्यति ॥ ३.३०५.३ ॥
भगवान संध्याकाळी आले, सकाळी आले, रात्री आले किंवा मध्यरात्री आले तरी ते माझ्यावर रागावणार नाहीत.
3.305.4
लाभो ममैष राजेन्द्र यद्वैपूजयितुं द्विजान् ।
आदेशे तव तिष्ठन्ती हितं कुर्यां नरोत्तम ॥ ३.३०५.४ ॥
हे राजेंद्रा, द्विजांचा सन्मान करणे हा माझा लाभ आहे. हे नरोत्तमा, तुमच्या आज्ञेत राहून मी हितकारक करीन.
3.305.5
विस्रब्धो भवराजेन्द्र न व्यलीकं द्विजोत्तमः ।
वसन्प्राप्स्यति ते गेहे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.३०५.५ ॥
हे राजेंद्रा, निश्चिंत रहा; श्रेष्ठ द्विजाला कसलाही अपराध होणार नाही. ते तुमच्या घरात राहतील—हे मी तुम्हाला खरे सांगते.
3.305.6
यत्प्रियं च द्विजस्यास्य हितं चैव तवानघ ।
यतिष्यामि तथा राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ३.३०५.६ ॥
हे निर्दोषा, या द्विजाला जे प्रिय आणि हितकारक आहे आणि तुम्हालाही तसेच—त्यासाठी मी प्रयत्न करीन. हे राजा, तुमचा मनःताप दूर होवो.
3.305.7
ब्राह्मणा हि महाभागाः पूजिताः पृथिवीपते ।
तारणाय समर्थाः स्युर्विपरीते वधाय च ॥ ३.३०५.७ ॥
हे पृथ्वीपती, महाभाग्यवान ब्राह्मण सन्मानित झाले तर रक्षण करण्यास समर्थ असतात, आणि अपमानित झाले तर नाश करण्यासही समर्थ असतात.
3.305.8
रसाऽहमेतद्विजानन्ती तोषयिष्ये द्विजोत्तमम् ।
न मत्कृतेव्यथां राजन्प्राप्स्यसि द्विजसत्तमात् ॥ ३.३०५.८ ॥
हे जाणून मी त्या श्रेष्ठ द्विजाला संतुष्ट करीन. हे राजा, माझ्या कारणाने त्या श्रेष्ठ द्विजाकडून तुला दुःख प्राप्त होणार नाही.
3.305.9
अपराधेऽपि राजेन्द्र राज्ञामश्रेयसे द्विजाः ।
भवन्ति च्यवनो यद्वत्सुकन्यायाः कृते पुरा ॥ ३.३०५.९ ॥
हे राजेंद्रा, अपराध घडला तरी द्विज राजांना अहितकारक ठरतात; पूर्वी सुकन्येमुळे च्यवन जसे झाले होते तसे.
3.305.10
नियमेन परेणाहमुपस्थास्ये द्विजोत्तमम् ।
यथा त्वया नरेन्द्रेदं भापितं ब्राह्मणं प्रति ॥ ३.३०५.१० ॥
हे नरेंद्रा, तू त्या ब्राह्मणाला जसे सांगितलेस तसे, मी अत्यंत नियमाने त्या श्रेष्ठ द्विजाची सेवा करीन.
3.305.11
एवं ब्रुवन्तीं बहुशः परिष्वज्य समर्थ्य च ।
इतिचेति च क्रतव्यं राजा सर्वमथादिशत् ॥ ३.३०५.११ ॥
असे वारंवार बोलणाऱ्या तिला आलिंगन देऊन आणि प्रोत्साहित करून राजाने 'हे करावे, ते करावे' असे सर्व आदेश दिले.
3.305.12
एवमेतत्त्वया भद्रे कर्तव्यमविशङ्कया ।
मद्धितार्थं तथाऽऽत्मार्थंकुलार्थं चाप्यनिन्दिते ॥ ३.३०५.१२ ॥
हे भद्रे, हे तू निःशंकपणे करायला हवे — माझ्या हितासाठी, तुझ्या स्वतःच्या हितासाठी आणि कुलाच्या हितासाठीही, हे अनिंदिते.
3.305.13
एवमुक्त्वा तु तां कन्यां कुन्तिभोजो महायशाः ।
पृथां परिददौ तस्मै द्विजाय द्विजवत्सलः ॥ ३.३०५.१३ ॥
असे बोलून महायशस्वी कुंतिभोज, ब्राह्मणप्रेमी, त्या कन्या पृथेला त्या द्विजाला अर्पण केले.
3.305.14
इयं ब्रह्मन्मम सुता बाला सुखविवर्धिता ।
अपराध्येत यत्किंचिन्न कार्यं हृदि तत्त्वया ॥ ३.३०५.१४ ॥
हे ब्राह्मणा, ही माझी बालिका कन्या, सुखात वाढलेली. हिने काही अपराध केला तरी तू तो मनात ठेवू नकोस.
3.305.15
द्विजातयो महाभागा वृद्धबालतपस्विषु ।
भवन्त्यक्रोधनाः प्रायो ह्यपराद्धेषु नित्यदा ॥ ३.३०५.१५ ॥
महाभाग्यवान द्विज वृद्ध, बालक आणि तपस्वी यांच्याप्रति सामान्यतः क्रोधरहित असतात; अपराध करणाऱ्यांप्रतीही सदैव तसेच.
3.305.16
सुमहत्यपराधेऽपि क्षान्तिः कार्या द्विजातिभिः ।
यथाशक्ति यथोत्साहं पूजा ग्राह्या द्विजोत्तम ॥ ३.३०५.१६ ॥
हे द्विजोत्तमा, अति मोठ्या अपराधातही द्विजांनी क्षमा दाखवावी; आपल्या शक्तीप्रमाणे व उत्साहाप्रमाणे केलेली पूजा स्वीकारावी.
3.305.17
तथेति ब्राह्मणेनोक्ते स राजा प्रीतमानसः ।
हंसचन्द्रांशुसंकाशं गृहमस्मै न्यवेदयत् ॥ ३.३०५.१७ ॥
"तसेच होवो" असे ब्राह्मणाने म्हटल्यावर, तो राजा प्रसन्न मनाने हंस व चंद्रकिरणांसारखे तेजस्वी गृह त्याला अर्पण करता झाला.
3.305.18
तत्राग्निशरणे क्लृप्तमासनं तस्य भानुमत् ।
आहारादि च सर्वं तत्तथैव प्रत्यवेदयत् ॥ ३.३०५.१८ ॥
तेथे अग्निशाळेत त्याच्यासाठी एक तेजस्वी आसन मांडले; भोजन इत्यादी सर्व काही त्याप्रमाणेच त्याला कळवले.
3.305.19
निक्षिप्य राजपुत्री तु तन्द्रीं मानं तथैव च ।
आतस्थे परमं यत्नं ब्राह्मणस्याभिराधने ॥ ३.३०५.१९ ॥
राजकन्येने आळस आणि अभिमान सोडून ब्राह्मणाला संतुष्ट करण्यासाठी परम प्रयत्न केला.
3.305.20
तत्रसा ब्राह्मणं गत्वा पृथा शौचपरा सती ।
विधिवत्परिचारार्हं देववत्पर्यतोषयत् ॥ ३.३०५.२० ॥
तेथे शुचितेत तत्पर असलेली सती पृथा ब्राह्मणाजवळ जाऊन, सेवेस योग्य अशा त्या ब्राह्मणाला विधिपूर्वक देवाप्रमाणे पूर्णपणे संतुष्ट करीत होती.