Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 3.306

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

3.306.1

सा तु कन्या महाराज ब्राह्मणं संशितव्रतम् ।
तोषयामास शुद्धेन मनसा संशितव्रता ॥ ३.३०६.१ ॥

हे महाराज! उस कन्या ने कठोर व्रत वाले ब्राह्मण को शुद्ध मन से प्रसन्न किया, वह भी कठोर व्रत वाली थी।

3.306.2

प्रातरेष्याम्यथेत्युक्त्वा कदाचिद्द्विजसत्तमः ।
तत आयाति राजेन्द्र सायं रात्रावथो पुनः ॥ ३.३०६.२ ॥

हे राजेन्द्र! श्रेष्ठ द्विज कभी यह कहकर कि मैं प्रातः आऊँगा, फिर सायंकाल, रात्रि में और फिर भी आता है।

3.306.3

तं च सर्वासु वेलासु भक्ष्यभोज्यप्रतिश्रयैः ।
पूजयामास सा कन्या वर्धमानैस्तु सर्वदा ॥ ३.३०६.३ ॥

और वह कन्या हर समय भक्ष्य, भोज्य और आश्रय से उसका सत्कार करती थी, और सदा बढ़ते हुए भाव से।

3.306.4

अन्नादिसमुदाचारः शय्यासनकृतस्तथा ।
दिवसेदिवसे तस्य वर्धते न तु हीयते ॥ ३.३०६.४ ॥

अन्न आदि का सम्मानपूर्ण व्यवहार तथा शय्या और आसन की व्यवस्था, उसके प्रति दिन-प्रतिदिन बढ़ती है, घटती नहीं।

3.306.5

निर्भर्त्सनापवादैश्च तथैवाप्रियया गिरा ।
ब्राह्मणस्य पृथा राजन्न चकाराप्रियं तदा ॥ ३.३०६.५ ॥

हे राजन्! निर्भर्त्सना और निंदा तथा वैसे ही अप्रिय वचनों से भी पृथा ने उस समय ब्राह्मण के प्रति कोई अप्रिय कार्य नहीं किया।

3.306.6

स्वप्नकाले पुनश्चैति न चैति बहुशो द्विजः ।
सुदुर्लभमपि ह्यन्नं दीयतामिति सोऽब्रवीत् ॥ ३.३०६.६ ॥

नींद के समय वह द्विज फिर आता है, और बहुत बार नहीं भी आता। उसने कहा, "अत्यंत दुर्लभ अन्न भी दिया जाए।"

3.306.7

कृतमेव च तत्सर्वं यथा तस्मै न्यवेदयत् ।
शिष्यवत्पुत्रवच्चैव स्वसृवच्च सुसंयता ॥ ३.३०६.७ ॥

उसने सब कुछ वैसा ही किया जैसा उसे (ऋषि को) बताया गया था, शिष्य की भाँति, पुत्र की भाँति और बहन की भाँति, भली प्रकार संयमित रहकर।

3.306.8

यथोपजोषं राजेन्द्र द्विजातिप्रवरस्य सा ।
प्रीतिमुत्पादयामास कन्यारत्नमनिन्दिता ॥ ३.३०६.८ ॥

हे राजेन्द्र! उस अनिन्दित कन्यारत्न ने द्विजश्रेष्ठ (ऋषि) के मन के अनुकूल व्यवहार करके उनमें प्रीति उत्पन्न की।

3.306.9

तस्यास्तु शीलवृत्तेन तुतोप द्विजसत्तमः ।
अवधानेन भूयोऽस्याः परं यत्नमथाकरोत् ॥ ३.३०६.९ ॥

उसके शील और आचरण से वह श्रेष्ठ द्विज संतुष्ट हुए; फिर उन्होंने उसके प्रति सावधानी से और भी परम प्रयत्न किया।

3.306.10

तां प्रभाते च सायं च पिता पप्रच्छ भारत ।
अपितुष्यतिते पुत्रि ब्राह्मणः परिचर्यया ॥ ३.३०६.१० ॥

हे भारत! पिता ने सुबह और शाम उससे पूछा, 'हे पुत्री! क्या ब्राह्मण तुम्हारी सेवा से संतुष्ट हुए?'

3.306.11

तं सा परममित्येवप्रत्युवाच यशस्विनी ।
ततः प्रीतिमवापाग्र्यां कुन्तिभोजो महामनाः ॥ ३.३०६.११ ॥

यशस्विनी ने उत्तर दिया, 'बहुत अच्छा।' तब महामना कुन्तिभोज को अत्यन्त प्रीति प्राप्त हुई।

3.306.12

ततः संवत्सरे पूर्णे यदाऽसौ जपतांवरः ।
नापश्यद्दुष्कृतंकिंचित्पृथायाः सौहृदे रतः ॥ ३.३०६.१२ ॥

फिर जब एक वर्ष पूर्ण हुआ, तब जप करने वालों में श्रेष्ठ उस (ऋषि) ने पृथा के सौहार्द में रत रहते हुए उसके किसी दुराचार को नहीं देखा।

3.306.13

ततः प्रीतमना भूत्वा स एनां ब्राह्मणोऽब्रवीत् ।
प्रीतोस्मि परमं भद्रे परिचारेण ते शुभे ॥ ३.३०६.१३ ॥

तब प्रसन्न मन से उस ब्राह्मण ने उससे कहा, 'हे कल्याणी, हे शुभे, तुम्हारी सेवा से मैं अत्यन्त प्रसन्न हूँ।'

3.306.14

वरान्वृणीष्व क्रल्याणि दूरापान्मानुपैरिह ।
यैस्त्वं सीमन्तिनीः सर्वायशसाऽभिमविष्यसि ॥ ३.३०६.१४ ॥

हे कल्याणी, मनुष्यों के लिए दुर्लभ वरदान माँग लो, जिनसे तुम सभी स्त्रियों में अपयश से परे हो जाओगी।

3.306.15

कृतानि मम सर्वाणि सस्या मे वेदवित्तम ।
त्वं प्रसन्नः पिता चैव कृतं विप्र वरैर्मम ॥ ३.३०६.१५ ॥

हे वेदज्ञों में श्रेष्ठ, मेरे लिए सभी कर्तव्य पूरे हो गए। आप प्रसन्न हैं और पिता के समान हैं; हे विप्र, आपके वरों से मेरा सब कुछ सिद्ध हो गया।

3.306.16

यदि नेच्छसि मत्तस्त्वं वरं भद्रे शुचिस्मिते ।
इमं मन्त्रं गृहाण त्वमाह्रानाय दिवौकसाम् ॥ ३.३०६.१६ ॥

हे भद्रे, हे पवित्र मुस्कान वाली, यदि तुम मुझसे कोई वर नहीं चाहती, तो यह मन्त्र ग्रहण करो, जिससे स्वर्गवासी देवताओं का आवाहन किया जा सकेगा।

3.306.17

यंयं देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि ।
तेनतेन वशे भद्रे स्थातव्यं ते भविष्यति ॥ ३.३०६.१७ ॥

हे भद्रे, इस मन्त्र से तुम जिस-जिस देवता का आवाहन करोगी, वही-वही तुम्हारे वश में रहेगा, और तुम्हें उसके अधीन रहना होगा।

3.306.18

अकामो वा सकामो वा स समेष्यति ते वशे ।
विबुधो मन्त्रसंभ्रान्तो वाक्यैर्भृत्य इवानतः ॥ ३.३०६.१८ ॥

चाहे वह इच्छुक हो या अनिच्छुक, वह देवता मन्त्र से भ्रमित होकर तुम्हारे वश में आ जाएगा, जैसे वाक्यों से झुका हुआ सेवक।

3.306.19

न शशक द्वितीयं सा प्रत्याख्यातुमनिन्दिता ।
तं वै द्विजातिप्रवरं तदा शापभयान्नृप ॥ ३.३०६.१९ ॥

निन्दारहित उस पृथा ने उस श्रेष्ठ ब्राह्मण को दूसरी बार इनकार करने का साहस नहीं किया, हे राजन्, शाप के भय से।

3.306.20

ततस्तामनवद्याङ्गीं ग्राहयामास स द्विजः ।
मन्त्रग्रामं तदा राजन्नथर्वशिरसि श्रुतम् ॥ ३.३०६.२० ॥

तब उस ब्राह्मण ने उस निर्दोष अंगों वाली को अथर्वशिरस् में सुना गया मन्त्र-समूह ग्रहण करा दिया, हे राजन्।

3.306.21

तं प्रदाय तु राजेन्द्र कुन्तिभोजमुवाच ह ।
उपितोस्मि सुखं राजन्कन्यया परितोपितः ॥ ३.३०६.२१ ॥

उसे देकर, हे राजेन्द्र, उसने कुन्तिभोज से कहा, 'हे राजन्, मैं यहाँ सुखपूर्वक रहा हूँ, कन्या से पूर्णतः संतुष्ट होकर।'

3.306.22

तवगेहे सुविहितः सदा सुप्रतिपूजितः ।
साधयिष्यामहे तावदित्युक्त्वाऽन्तरधीयत ॥ ३.३०६.२२ ॥

आपके घर में मैं सदा भली-भाँति सेवित और सम्मानित रहा हूँ; अब हम अपना कार्य पूरा करेंगे,' ऐसा कहकर वह अन्तर्धान हो गया।

3.306.23

स तु राजा द्विजं दृष्ट्वा तत्रैवान्तर्हितं तदा ।
बभूव विस्मयाविष्टः पृथां च समपूजयत् ॥ ३.३०६.२३ ॥

राजा ने उस ब्राह्मण को वहीं अन्तर्धान होते देखा, तब वह विस्मय से भर गया, और उसने पृथा का भली-भाँति सम्मान किया।