మహాభారతం · అధ్యాయం 3.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.37.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
संस्मृत्य मुनिसंदेशमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.३७.१ ॥
కొంతకాలం తర్వాత ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు ముని సందేశాన్ని స్మరించుకుని ఈ మాటలు పలికాడు.
3.37.2
विविक्ते विदितप्रज्ञमर्जुनं पुरुषर्षभ ।
सान्त्वपूर्वं स्मितं कृत्वापाणिना परिसंस्पृशन् ॥ ३.३७.२ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా, ఏకాంతంలో, ప్రజ్ఞావంతుడైన అర్జునుని మృదువైన మాటలతో, చిరునవ్వుతో, చేతితో అతనిని తాకుతూ (యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు).
3.37.3
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा वनवासमरिंदमः ।
धनंजयंधर्मराजो रहसीदमुवाच ह ॥ ३.३७.३ ॥
శత్రువులను అణచేవాడైన ఆ ధర్మరాజు ఒక క్షణం ఆలోచించి, వనవాసం గురించి రహస్యంగా అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు.
3.37.4
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे च भारत ।
धनुर्वेदश्चतुष्पाद एतेष्वद्य प्रतिष्ठितः ॥ ३.३७.४ ॥
భారతా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, కర్ణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు — వీరిలో నేడు నాలుగు పాదాలతో కూడిన ధనుర్వేదం నెలకొని ఉంది.
3.37.5
दैवं ब्राह्मं चासुरं च सप्रयोगचिकित्सितम् ।
सर्वास्त्राणां प्रयोगं च अभिजानन्ति कृत्स्नशः ॥ ३.३७.५ ॥
దైవ, బ్రాహ్మ, ఆసుర అస్త్రాలను, వాటి ప్రయోగం మరియు ప్రతీకారంతో సహా, సమస్త అస్త్రాల ప్రయోగాన్ని వారు పూర్తిగా తెలుసుకుంటారు.
3.37.6
ते सर्वे धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण परिसान्त्विताः ।
संविभक्ताश्च तुष्टाश्च गुरुवत्तेषु वर्तते।
सर्वयोधेषु चैवास्य सदा प्रीतिरनुत्तमा ॥ ३.३७.६ ॥
వారందరినీ ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు బాగా ఓదార్చాడు; పంచిపెట్టి సంతృప్తిపరిచాడు; వారి పట్ల గురువులా ప్రవర్తిస్తాడు; సకల యోధులపై అతనికి ఎల్లప్పుడూ అత్యుత్తమ ప్రేమ ఉంది.
3.37.7
आचार्या मानितास्तुष्टाः शान्तिं व्यवहरन्न्युत ।
शक्तिं न हापयिष्यन्ति ते काले प्रतिपूजिताः ॥ ३.३७.७ ॥
ఆచార్యులు గౌరవించబడి సంతోషించి శాంతితో వ్యవహరించారు. తగిన సమయంలో గౌరవింపబడినవారు తమ శక్తిని తగ్గించుకోరు.
3.37.8
अद्य चेयं मही कृत्स्ना दुर्याधनवशानुगा ।
सग्रामनगरा पार्थ ससागरवनाकरा ॥ ३.३७.८ ॥
ఈ రోజు ఈ సమస్త భూమి దుర్యోధనుని వశంలో, అతని అనుచరులుగా ఉంది, ఓ పార్థా, గ్రామాలు నగరాలు సముద్రాలు అడవులు గనులతో సహా.
3.37.9
भवानेव प्रियोऽस्माकं त्वयि भारः समाहितः ॥ ३.३७.९ ॥
మీరే మాకు ప్రియులు; మీపైనే ఈ భారం ఉంచబడింది.
3.37.10
अत्र कृत्यं प्रपश्यामि प्राप्तकालमरिंदम ।
कृष्णद्वैपायनात्तात गृहीतोपनिषन्मया ॥ ३.३७.१० ॥
ఇక్కడ నేను తగిన సమయానికి చేయవలసిన కర్తవ్యాన్ని చూస్తున్నాను, ఓ అరిందమా. ఓ తాతా, కృష్ణద్వైపాయనుని నుండి నేను ఈ ఉపనిషత్తును పొందాను.
3.37.11
गृहीतया तया सम्यग्जगत्सर्वं प्रकाशते ।
तेन त्वं ब्रह्मणा तात संयुक्तः सुसमाहितः ॥ ३.३७.११ ॥
దానిని సరిగా గ్రహించడంతో సమస్త జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది. ఓ తాతా, ఆ బ్రహ్మంతో నీవు కలిసి చక్కగా సమాహితుడవు కావాలి.
3.37.12
देवतानां यथाकालं प्रसादं प्रतिपालय ।
तपसा योजयात्मानमुग्रेण भरतर्षभ ॥ ३.३७.१२ ॥
దేవతల అనుగ్రహాన్ని యథాకాలం కాపాడుకో. ఓ భరతర్షభా, ఘోరమైన తపస్సుతో నిన్ను నీవు యోగంలో నిలుపుకో.
3.37.13
धनुष्मान्कवची खङ्गी मुनिः साधुव्रते स्थितः ।
न कस्यचिद्ददन्मार्गं गच्छ तातोत्तरां दिशम् ॥ ३.३७.१३ ॥
ధనుస్సు, కవచం, ఖడ్గం ధరించి, సాధు వ్రతంలో స్థిరమైన మునిగా, ఎవరికీ దారి ఇవ్వకుండా, ఓ కుమారా, ఉత్తర దిక్కుకు వెళ్ళు.
3.37.14
इनद्रे ह्यस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि धनंजय ।
वृत्राद्भीतैर्बलं देवैस्तदा शक्रे समर्पितम् ॥ ३.३७.१४ ॥
ధనంజయా, ఇంద్రునిలోనే సమస్త దివ్యాస్త్రాలు ఉన్నాయి. వృత్రునికి భయపడిన దేవతలు అప్పుడు తమ బలాన్ని శక్రునికి అప్పగించారు.
3.37.15
तान्येकस्थानि सर्वाणि ततस्त्वं प्रतिपत्स्यसे ।
अनेन ब्रह्मणा तात सर्वं संप्रतिपद्यते ॥ ३.३७.१५ ॥
అవన్నీ ఒకే చోట ఉన్నాయి; అప్పుడు నీవు వాటిని పొందుతావు. ప్రియ కుమారా, ఈ బ్రహ్మము (మంత్రము) ద్వారా అన్నీ లభిస్తాయి.
3.37.16
शक्रमेव प्रपद्यस्व स तेऽस्त्राणि प्रदास्यति ।
दीक्षितोऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टुं देवं पुरंदरम् ॥ ३.३७.१६ ॥
శక్రుని శరణు పొందు; అతడు నీకు అస్త్రాలు ఇస్తాడు. ఈ రోజే దీక్ష తీసుకుని దేవుడు పురందరుని దర్శనానికి వెళ్ళు.
3.37.17
एवमुक्त्वा धर्मराजस्तमध्यापयत प्रभुः ॥ ३.३७.१७ ॥
ఇలా చెప్పి, సమర్థుడైన ధర్మరాజు అతనికి (మంత్రాన్ని) అధ్యయనం చేయించాడు.
3.37.18
दीक्षितं विधिना तेन यतवाक्कायमानसम् ।
अनुजज्ञे तदा वीरं भ्राता भ्रातरमग्रजः ॥ ३.३७.१८ ॥
ఆ విధంగా దీక్షితుడై, వాక్కు, శరీరం, మనస్సులను నియమించిన ఆ వీరుడికి అప్పుడు అన్నయ్య అనుమతి ఇచ్చాడు.
3.37.19
निदेशाद्धर्मराजस्य द्रष्टुकामः पुरंदरम् ।
धनुर्गाण्डीवमादाय तथाऽक्षय्ये महेषुधी ॥ ३.३७.१९ ॥
ధర్మరాజు ఆజ్ఞ మేరకు, ఇంద్రుని దర్శించాలనే కోరికతో, ఆయన గాండీవ ధనువును, రెండు అక్షయమైన గొప్ప అమ్ములపొదులను తీసుకున్నాడు.
3.37.20
कवची सतलत्राणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
हत्वाऽग्निं ब्राह्मणान्निष्कैः स्वस्तिवाच्य मह्यभुज ॥ ३.३७.२० ॥
కవచం ధరించి, తలత్రాణం కట్టుకొని, బల్లి-చర్మపు వేలుకవచాలను బిగించుకొని, అగ్నిలో హోమం చేసి, బ్రాహ్మణులకు బంగారు నాణేలు ఇచ్చి, స్వస్తివాచనం పొందిన ఆ మహాబాహువు.
3.37.21
प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृहीतशरासनः ।
वधाय धार्तराष्ट्राणां निःश्वस्योर्ध्वमुदैक्षत ॥ ३.३७.२१ ॥
మహాబాహువు ధార్తరాష్ట్రుల వధ కోసం ధనువును పట్టి బయలుదేరాడు; నిట్టూర్చి పైకి చూశాడు.
3.37.22
तं दृष्ट्वा तत्रकौन्तेयं प्रगृहीतशरासनम् ।
अब्रुवन्ब्रह्मणाः सिद्धा भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ ३.३७.२२ ॥
అక్కడ ధనువు పట్టి నిలిచిన కుంతీపుత్రుడిని చూసి, బ్రాహ్మణులు, సిద్ధులు, కనిపించని జీవులు పలికారు.
3.37.23
क्षिप्रमाप्नुहि कौन्तेय मनसा यद्यदिच्छसि ।
संसाधयस्व कौन्तेय ध्रुवोस्तु विजयस्तव ॥ ३.३७.२३ ॥
కుంతీపుత్రా, నీవు మనసులో ఏది కోరుకుంటున్నావో వేగంగా పొందు. కుంతీపుత్రా, దానిని సిద్ధింపజేసుకో; నీకు విజయం నిశ్చయమగుగాక.
3.37.24
अब्रुवन्ब्राह्मणाः पार्थमिति कृत्वा जयाशिषः ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च गन्धर्वाश्च तमब्रुवन् ॥ ३.३७.२४ ॥
బ్రాహ్మణులు జయాశీర్వచనాలు చేస్తూ పార్థునితో ఇలా అన్నారు; సిద్ధులు, చారణ సమూహాలు, గంధర్వులు కూడా అతనితో అన్నారు.
3.37.25
स्वस्तिव्रतमुपाधत्स्व सङ्कल्पस्तव सिद्ध्यताम् ।
मनोरथाश्च ते सर्वे समृद्ध्यन्तां महारथ ॥ ३.३७.२५ ॥
స్వస్తివ్రతాన్ని స్వీకరించు, నీ సంకల్పం సిద్ధించుగాక. ఓ మహారథుడా, నీ కోరికలన్నీ వృద్ధి చెందుగాక.
3.37.26
एवमुक्तोऽभिवाद्यैतान्बद्धाञ्जलिपुटस्तथा ।
तपोयोगमनाः पार्थः पुरोहितमवन्दत ॥ ३.३७.२६ ॥
ఇలా చెప్పబడిన తరువాత, పార్థుడు వీరికి అభివాదం చేసి, అంజలి ఘటించి, తపస్సు యోగంలో మనసు నిలిపి, పురోహితునికి నమస్కరించాడు.
3.37.27
ततः प्रीतमना जिष्णुस्तावुभावभ्यवन्दत ।
सहोदरावतिरथौ युधिष्ठिरवृकोदरौ ॥ ३.३७.२७ ॥
అప్పుడు ప్రసన్న మనసుతో జిష్ణువు ఆ ఇద్దరినీ — యుధిష్ఠిరుడు, వృకోదరుడు, తన సోదరులు, అతిరథులైన ఇద్దరినీ — నమస్కరించాడు.
3.37.28
तं क्लान्तमनसौ पूर्णमभिगम्य महारथौ ।
यमौ गाण्डीवधन्वानमभ्यवादयतामुभौ ॥ ३.३७.२८ ॥
అలసిన మనసులు గల ఆ ఇద్దరు మహారథులైన యమలులు — పూర్ణుడైన, గాండీవ ధనుర్ధారుని సమీపించి, ఇద్దరూ అతనికి నమస్కరించారు.
3.37.29
अभिवाद्य तु तौ वीरावूचतुः पाकशासनिम् ।
अवाप्तव्यानि सर्वाणि दिव्यान्यस्त्राणि वासवात्।
अस्त्राण्याप्नुहि कौन्तेय मनसा यद्यदिच्छसि ॥ ३.३७.२९ ॥
ఆ ఇద్దరు వీరులు నమస్కరించి పాకశాసనిని (అర్జునుని) ఉద్దేశించి అన్నారు — వాసవుని నుండి అన్ని దివ్యాస్త్రాలను పొందవలసి ఉంది. ఓ కౌంతేయా, నీ మనసు కోరినవన్నీ అస్త్రాలను పొందు.
3.37.30
गिरो ह्यशिथिलाः सर्वा निर्दोषाः संमताः सताम् ।
त्वमेकः पाण्डवेष्वद्य संप्राप्तोसि धनञ्जय ॥ ३.३७.३० ॥
సత్పురుషులచే సమ్మతించబడిన వాక్కులన్నీ దృఢమైనవి, దోషరహితమైనవి. ఓ ధనంజయా, నేడు పాండవులలో నీవు ఒక్కడివే దానిని పొందావు.
3.37.31
न चाधर्मविदं देवा नासिद्धं नातपस्विनम् ।
द्रष्टुमिच्छन्ति कौन्तेय चलचित्तं शठं न च ॥ ३.३७.३१ ॥
కౌంతేయా, అధర్మాన్ని తెలిసినవాడిని, సిద్ధిలేనివాడిని, తపస్సులేనివాడిని, చంచల చిత్తుడిని, మోసగాడిని దేవతలు చూడాలని కోరరు.
3.37.32
रोरूयमाणः कटुकमीर्ष्यकः कटुकाक्षरः ।
शठकः श्लाघकः क्षेप्ता हन्ता च विचिकित्सिता ॥ ३.३७.३२ ॥
ఏడ్చి మూలిగేవాడు, కఠిన వచనాలు పలికేవాడు, ఈర్ష్యాపరుడు, కఠిన అక్షరాలు పలికేవాడు, మోసగాడు, ఆత్మప్రశంసకుడు, నిందకుడు, హంతకుడు, సందేహించేవాడు.
3.37.33
विश्वस् हन्ता मायावी क्रोधनोऽनृतभाषिता ।
अत्याशी नास्तिकोऽदाता मित्रध्रुक्सर्वशङ्कितः ॥ ३.३७.३३ ॥
నమ్మలేనివాడు, హంతకుడు, మాయావి, కోపిష్టి, అబద్ధం చెప్పేవాడు, అతిగా తినేవాడు, నాస్తికుడు, దానం చేయనివాడు, మిత్రద్రోహి, అందరినీ శంకించేవాడు.
3.37.34
आक्रोष्टा चातिमानी च रौद्रो लुब्धोऽथ लोलुपः ।
स्तेनश्च मद्यपश्चैव भ्रूणहा गुरुतल्पगः ॥ ३.३७.३४ ॥
దూషించేవాడు, అతిగర్విష్ఠుడు, క్రూరుడు, లోభి, అత్యాశపరుడు, దొంగ, మద్యపానం చేసేవాడు, భ్రూణహత్య చేసేవాడు, గురుపత్నితో శయనించేవాడు.
3.37.35
संभावितात्मा चात्यर्थं नृशंसः पुरुषश्च यः ।
नैते लोकानाप्नुवन्ति निर्लोकास्ते धनञ्जय ॥ ३.३७.३५ ॥
అత్యంత ఆత్మప్రశంసకుడు, క్రూరుడైన మనిషి ఈ లోకాలను పొందడు; ధనంజయా, వారు లోకరహితులు.
3.37.36
आनृशंस्यमनुक्रोशः सत्यं करुणवेदिता ।
दमः स्थितिर्धृतिर्धर्मः क्षमा कृत्यमनुत्तमम् ॥ ३.३७.३६ ॥
కఠినత్వం లేకపోవడం, దయ, సత్యం, కరుణను గ్రహించడం, ఇంద్రియనిగ్రహం, స్థిరత్వం, ధైర్యం, ధర్మం, క్షమ — ఇవే అత్యుత్తమ కర్తవ్యం.
3.37.37
दया शमश्च धर्मश्च गुरुपूजा कृतज्ञता ।
मैत्रता द्विजभक्तिश्च वसन्ति त्वयि फल्गुन।
व्यपेक्षा सर्वभूतेषु कृपा दानं मतिः स्मृतिः ॥ ३.३७.३७ ॥
దయ, శమం, ధర్మం, గురుపూజ, కృతజ్ఞత, మైత్రి, ద్విజుల పట్ల భక్తి — ఓ ఫల్గునా, ఇవన్నీ నీలో నివసిస్తాయి. సర్వ ప్రాణులపై శ్రద్ధ, కృప, దానం, బుద్ధి, స్మృతి కూడా.
3.37.38
तस्मात्कौरव्य शक्रेण समेष्यसि धनञ्जय ।
त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीयः समागमः ॥ ३.३७.३८ ॥
కాబట్టి ఓ కౌరవ్యా, ధనంజయా, నీవు శక్రుణ్ణి కలుసుకుంటావు. నీ వంటి వానితో దేవతల సమాగమం నిజంగా ప్రశంసనీయం.
3.37.39
सुहृदां सोदराणां च सर्वेषां भरतर्षभ ।
त्वं गतिः परमा तात वृत्रहा मरुतामिव ॥ ३.३७.३९ ॥
ఓ భరతర్షభా, మిత్రులకు, సోదరులకు, అందరికీ నీవే పరమ ఆశ్రయం, ప్రియుడా; మరుత్తులకు వృత్రహంత (ఇంద్రుడు) వలె.
3.37.40
तस्मिंस्त्रयोदशे वर्षे भ्रातरः सुहृदश्च ते ।
सर्वे हिसंश्रयिष्यन्ति बाहुवीर्यं महाबल ॥ ३.३७.४० ॥
ఆ పదమూడవ సంవత్సరంలో నీ సోదరులు, మిత్రులు అందరూ, ఓ మహాబలా, నీ బాహుబలాన్నే ఆశ్రయిస్తారు.
3.37.41
स पार्थ पितरं गच्छ सहस्राक्षमरिन्दम ।
मुष्टिग्रहणमादत्स्व सर्वाण्यस्त्राणि वासवात् ॥ ३.३७.४१ ॥
కాబట్టి ఓ పార్థా, శత్రుదమనా, నీ తండ్రి సహస్రాక్షుని వద్దకు వెళ్లు. వాసవుని నుండి అన్ని అస్త్రాలను ముష్టిగ్రహణ విధిగా స్వీకరించు.
3.37.42
शतशृङ्गे महाबाहो मघवानिदमब्रवीत् ।
शृण्वतां सर्वभूतानां त्वामुपाघ्राय मूर्धनि ॥ ३.३७.४२ ॥
ఓ మహాబాహూ, శతశృంగ పర్వతంపై మఘవానుడు (ఇంద్రుడు) ఇలా పలికాడు — సర్వప్రాణులు వింటుండగా, నీ తలను ఆఘ్రాణించి.
3.37.43
विदितः सर्वभूतानां दिवं तात गमिष्यसि ।
प्राप्य पुण्यकृतां लोकान्रंस्यसे जयतांवर ॥ ३.३७.४३ ॥
ప్రియ కుమారా, సర్వప్రాణులకు తెలిసినవాడవై నీవు స్వర్గానికి వెళ్తావు. పుణ్యకర్మల వారి లోకాలను పొంది, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు ఆనందిస్తావు.
3.37.44
मानितस्त्रिदशैः पार्थ विहृत्य सुसुखं दिवि ।
अवाप्यपरमास्त्राणि पृथिवीं पुनरेष्यसि ॥ ३.३७.४४ ॥
పృథ కుమారా, దేవతలచే గౌరవించబడి, స్వర్గంలో ఎంతో సుఖంగా విహరించి, పరమాస్త్రాలను పొంది నీవు మళ్ళీ భూమికి వస్తావు.
3.37.45
गुणांस्ते वासवस्तात खाण्डवं दहति त्वयि ।
शृण्वतां सर्वभूतानां पुनः पुनरभाषत ॥ ३.३७.४५ ॥
ప్రియ కుమారా, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) నీ గుణాలను, నీవు ఖాండవాన్ని దహించిన విషయాన్ని — సర్వప్రాణులు వింటుండగా — మళ్ళీ మళ్ళీ పలికాడు.
3.37.46
तां प्रतिज्ञां नरश्रेष्ठ कर्तुमर्हसि वासवीम् ।
कंचिद्देशमितः प्राप्य तपोयोगमना भव ॥ ३.३७.४६ ॥
నరశ్రేష్ఠా, వాసవుని ఆ ప్రతిజ్ఞను నీవు నెరవేర్చాలి. ఇక్కడి నుండి ఏదైనా ప్రదేశానికి వెళ్లి, తపస్సు యోగంలో మనసు నిలుపు.
3.37.47
कर्तुमर्हसि कौरव्य मघवद्वचनं हितम् ।
दीक्षित्वाऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टाऽसि त्वं पुरन्दरम् ॥ ३.३७.४७ ॥
కౌరవ్యా, మఘవానుని (ఇంద్రుని) హితవాక్యాన్ని నీవు పాటించాలి. ఈ రోజే దీక్ష స్వీకరించి వెళ్ళు; నీవు పురందరుని (ఇంద్రుని) చూస్తావు.
3.37.48
तौ परिष्वज्य बीभत्सुः कृष्णामामन्त्र्य चाप्युभौ ।
मनांस्यादाय सर्वेषां प्रयातः पुरुषर्षभः ॥ ३.३७.४८ ॥
బీభత్సుడు (అర్జునుడు) వారిద్దరినీ కౌగిలించుకొని, కృష్ణ (ద్రౌపది)కు, ఇరువురికీ వీడ్కోలు చెప్పి, అందరి మనసులు హరించి ఆ పురుషోత్తముడు వెళ్లిపోయాడు.
3.37.49
तं तथा प्रस्थितं वीरं सिंहस्कन्धोरसं तदा ।
प्राञ्जलिः पाण्डवंकृष्णा देवानां कुर्वती नमः।
वाग्भिः परमशुद्धाभिर्मङ्गलाभिरभाषत् ॥ ३.३७.४९ ॥
అప్పుడు అలా బయలుదేరుతున్న సింహ భుజాలు, విశాల వక్షస్థలం గల ఆ వీరునితో, చేతులు జోడించిన కృష్ణ దేవతలకు నమస్కరిస్తూ అత్యంత పవిత్రమైన మంగళ వచనాలతో పలికింది.
3.37.50
नमो धात्रे विधात्रे च स्वस्ति गच्छ वनाद्वनम् ।
धर्मस्त्वां जुषतां पार्थ भास्करश्च विभावसुः।
ब्रह्मा त्वां ब्राह्मणाश्चैव पालयन्तु धनञ्जय ॥ ३.३७.५० ॥
ధాతకు, విధాతకు నమస్కారం. అడవి నుండి అడవికి వెళ్తున్న నీకు శుభం కలుగు గాక, పార్థా. ధర్మం నిన్ను ఆదరించుగాక, సూర్యుడు, విభావసువు (అగ్ని) కూడా; బ్రహ్మ, బ్రాహ్మణులు నిన్ను రక్షించుగాక, ధనంజయా.
3.37.51
ज्येष्ठापचायी ज्येष्ठस्य भ्रातुर्वचनमास्थितः ।
प्रपद्येथा वसूव्रुद्रानादित्यान्समरुद्गणान्।
विश्वेदेवांस्तथा साध्याञ्शान्त्यर्थं भरतर्षभ ॥ ३.३७.५१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అన్నగారి మాటను పాటిస్తూ పెద్దలను గౌరవించు. శాంతి కోసం వసువులను, రుద్రులను, ఆదిత్యులను, మరుద్గణాలను, విశ్వదేవులను, సాధ్యులను శరణు పొందు.
3.37.52
स्वस्ति तेस्त्वान्तरिक्षेभ्यो दिव्येभ्यो भरतर्षभ ।
पार्थिवेभ्यश्च सर्वेभ्यो ये केचित्परिपन्थिनः ॥ ३.३७.५२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అంతరిక్షం నుండి, దివ్య లోకాల నుండి, భూమిపై ఉన్న అందరి నుండి నీకు శుభం కలుగు గాక; మార్గంలో నీకు శత్రువులుగా ఉన్న ఎవరి నుండైనా.
3.37.53
अवरोधाद्वने वासात्सर्वस्वहरणादपि ।
इदं दुःखतरं मन्ये पुत्रेभ्यश्च विवासनात् ॥ ३.३७.५३ ॥
అంతఃపురంలో బంధించబడటం కంటే, అడవిలో నివసించడం కంటే, సర్వస్వం అపహరించబడటం కంటే కూడా — పుత్రుల నుండి వేరుచేసి బహిష్కరించబడటమే అధిక దుఃఖకరమని నేను భావిస్తున్నాను.
3.37.54
मास्माकं क्षत्रियकुले जातुचित्पुनरुद्भवः ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्यामि येषां नायुधजीविका ॥ ३.३७.५४ ॥
మా క్షత్రియ వంశంలో ఎప్పుడూ మళ్లీ అభ్యుదయం కలగకూడదు. ఆయుధాలతో జీవించని బ్రాహ్మణులకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
3.37.55
इदं मे परमं दुःखं यः स पापः सुयोधनः ।
दृष्ट्वा मां गौरिति प्राह प्रहसन्राजसंसदि ॥ ३.३७.५५ ॥
ఆ పాపి సుయోధనుడు నన్ను చూసి రాజసభలో నవ్వుతూ 'గో!' అని అన్నాడు; ఇదే నాకు అతి పెద్ద దుఃఖం.
3.37.56
तस्माद्दुःखादिदं दुःखं गरीय इतिमे मतिः ।
यत्तत्परिषदो मध्ये बह्वयुक्तमभाषत ॥ ३.३७.५६ ॥
అందువల్ల నా అభిప్రాయంలో ఈ దుఃఖం ఆ దుఃఖం కంటే పెద్దది; ఎందుకంటే అతడు సభ మధ్యలో చాలా అనుచితమైన మాటలు పలికాడు.
3.37.57
ध्वंसितः स्वगृहेभ्यश्च राष्ट्राच्च भरतर्षभ ।
वने प्रतिष्ठितो भूत्वा सौहार्दादवतिष्ठसे ॥ ३.३७.५७ ॥
భరతవంశ వృషభా, నీవు నీ ఇళ్ల నుండి, రాజ్యం నుండి వెళ్లగొట్టబడ్డావు; అడవిలో నివసిస్తూ, స్నేహంతో ఇక్కడే ఉంటున్నావు.
3.37.58
जेता यः सर्वशत्रूणां यः पावकमतर्पयः ।
जनस्त्वां पश्यतीदानीं गच्छन्तं भरतर्षभ ॥ ३.३७.५८ ॥
సర్వ శత్రువులను జయించినవాడా, అగ్నిని తృప్తిపరచినవాడా; భరతవంశ వృషభా, ఇప్పుడు ప్రజలు నీవు వెళ్లడం చూస్తున్నారు.
3.37.59
अस्मिन्नूनं महारण्ये भ्रातरः सुहृदश्च ते ।
त्वत्कथाः कथयिष्यन्ति चारणा ऋषयस्तथा ॥ ३.३७.५९ ॥
ఈ మహారణ్యంలో నీ సోదరులు, మిత్రులు, చారణులు, ఋషులు నీ కథలను నిశ్చయంగా చెబుతారు.
3.37.60
यत्ते कुन्ती महाबाहो जातस्यैच्छद्धनञ्जय ।
तत्तेऽस्तु सर्वं कौन्तेय यथा च स्वयमिच्छसि ॥ ३.३७.६० ॥
ఓ మహాబాహూ ధనంజయా, నువ్వు పుట్టినప్పుడు కుంతి నీ కోసం కోరినది, ఓ కౌంతేయా, నువ్వు స్వయంగా కోరేది కూడా నీకు కలుగుగాక.
3.37.61
वसुदेवस्वसा देवी त्वामार्या पुनरागतम् ।
पश्यतु त्वां पृथा पार्थ सहस्राक्षमिवादितिः ॥ ३.३७.६१ ॥
వసుదేవుని సోదరి, పూజ్యురాలైన పృథ, తిరిగివచ్చిన నిన్ను, సహస్రాక్షుడిని అదితి చూసినట్లు చూడుగాక, ఓ పార్థా.
3.37.62
नूनं ते भ्रातरः सर्वे त्वत्कथाभिः प्रजागरे ।
रंस्यन्ते तव कर्माणि कीरत्यन्तः पुनः पुनः ॥ ३.३७.६२ ॥
నిశ్చయంగా నీ సోదరులందరూ మేల్కొని ఉన్న రాత్రుల్లో నీ కథలతో ఆనందిస్తారు, నీ కర్మలను మళ్ళీ మళ్ళీ కీర్తిస్తూ.
3.37.63
न च नः पार्थ भोगेषु न धने नोत जीविते ।
तुष्टिर्बुद्धिर्भवित्री वा त्वयि दीर्घप्रवासिनि ॥ ३.३७.६३ ॥
ఓ పార్థా, నువ్వు దీర్ఘ ప్రవాసంలో ఉన్నప్పుడు, మాకు భోగాలలో, ధనంలో, జీవితంలో కూడా తృప్తి గానీ, బుద్ధి స్థిరత్వం గానీ ఉండదు.
3.37.64
त्वयि नः पार्थ सर्वेषां सुखदुःखे प्रतिष्ठते ।
जीवितं मरणं चैव राज्यमैश्वर्यमेव च ॥ ३.३७.६४ ॥
ఓ పార్థా, మా అందరి సుఖదుఃఖాలు నీ మీదనే ఆధారపడి ఉన్నాయి; జీవితం, మరణం, రాజ్యం, ఐశ్వర్యం కూడా నీలోనే నిలిచి ఉన్నాయి.
3.37.65
आपृष्टो नोसि कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि पाण्डव ।
कृतास्त्रं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम् ॥ ३.३७.६५ ॥
ఓ కౌంతేయా, నీకు వీడ్కోలు చెప్పబడలేదు; ఓ పాండవా, నీకు శుభం కలుగుగాక. అస్త్రవిద్యలో నైపుణ్యం పొంది, శుభంతో తిరిగి వచ్చిన నిన్ను మళ్ళీ చూస్తాను.
3.37.66
बलवद्भिर्विरुद्धं न कार्यमेतत्त्वयाऽनघ ।
प्रयाह्यविघ्नेयैवाशु विजयाय महाबल ॥ ३.३७.६६ ॥
ఓ పాపరహితుడా, బలవంతులకు వ్యతిరేకంగా నువ్వు ఇది చేయకూడదు. ఓ మహాబలుడా, విజయం కోసం వెంటనే అడ్డంకులు లేకుండా వెళ్ళు.
3.37.67
ह्रीः श्रीः कीर्तिर्धृतिः पुष्टिरुमा लक्ष्मीः सरस्वती ।
इमा वै तव पान्थस् पालयन्तु धनञ्जय ॥ ३.३७.६७ ॥
లజ్జ, శ్రీ, కీర్తి, ధృతి, పుష్టి, ఉమ, లక్ష్మి, సరస్వతి — ఇవన్నీ, ఓ ధనంజయా, నీ ప్రయాణికుడైన నిన్ను కాపాడుగాక.
3.37.68
एवमुक्त्वाऽऽशिषः कृष्णा विरराम यशस्विनी। ॥ ३.३७.६८ ॥
ఈ విధంగా ఆశీర్వాదాలు పలికి, యశస్విని కృష్ణ (ద్రౌపది) మౌనం వహించింది.
3.37.69
ततःप्रदक्षिणं कृत्वा भ्रातॄन्धौम्यं च पाण्डवः ।
प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृह्य रुचिरं धनुः ॥ ३.३७.६९ ॥
అనంతరం సోదరులకు, ధౌమ్యునికి ప్రదక్షిణం చేసి, మహాబాహువైన పాండవుడు అందమైన విల్లును పట్టుకొని బయలుదేరాడు.
3.37.70
शनैरिव दिशं वीर उदीचीं भरतर्षभ ।
संहरंस्तरसा वृक्षाँल्लता वल्लीश्च भारत।
असज्जमानो वृक्षेषु जगाम सुमहाबलः ॥ ३.३७.७० ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, ఆ వీరుడు మెల్లగా ఉత్తర దిక్కువైపు వెళ్ళాడు; చెట్లను, తీగలను బలంగా నెట్టుతూ, చెట్ల మధ్య ఆగకుండా, మహాబలుడు ముందుకు సాగాడు.
3.37.71
तस्य मार्गादपाक्रामन्सर्वभूतानि गच्छतः ।
युक्तस्यैन्द्रेण योगेन पराक्रान्तस्य शुष्मिणः ॥ ३.३७.७१ ॥
అతడు వెళ్తుండగా అతని మార్గం నుండి సమస్త ప్రాణులు తప్పుకున్నాయి; ఇంద్రుని శక్తితో యుక్తుడై, పరాక్రమంతో బలవంతుడైన వాడు అతడు.
3.37.72
सोऽगच्छत्पर्वतांस्तात तपोधननिषेवितान् ।
दिव्यं हैमवतं पुण्यं देवजुष्टं परंतपः ॥ ३.३७.७२ ॥
ప్రియమైన వాడా! తపోధనులు సేవించే పర్వతాలకు అతడు వెళ్ళాడు — దివ్యమైన, హిమవత్ సంబంధమైన, పవిత్రమైన, దేవతలు సేవించే, శత్రువులను తపింపజేసేవాడు.
3.37.73
अगच्छत्पर्वतं पुण्यमेकाह्नैव महामनाः ।
मनोजवगतिर्भूत्वा योगयुक्तो यथाऽनिलः ॥ ३.३७.७३ ॥
మహామనస్కుడు ఒకే రోజులో ఆ పవిత్ర పర్వతానికి చేరాడు; మనోవేగంతో, యోగంలో నిలిచి, గాలివలె.
3.37.74
हिमवन्तमतिक्रम्य गन्धमादनमेव च ।
अत्यक्रामत्स दुर्गाणि दिवारात्रमतन्द्रितः ॥ ३.३७.७४ ॥
హిమవంతాన్ని దాటి, గంధమాదనాన్నీ దాటి, అతడు కష్టమైన ప్రదేశాలను పగలూ రాత్రీ అలసట లేకుండా దాటాడు.
3.37.75
इन्द्रिकीलं समासाद्य ततोऽतिष्ठद्धनंजयः ।
गत्वा स षडहोरात्रान्सप्तमेऽहनि पाण्डवः ॥ ३.३७.७५ ॥
ఇంద్రకీలాన్ని చేరి అప్పుడు ధనంజయుడు నిలిచాడు. ఆరు పగళ్ళు రాత్రులు నడిచి, ఏడవ రోజున ఆ పాండవుడు నిలిచాడు.
3.37.76
प्रस्थेन्द्रकीलस्य शुभे तपोयोगपरोऽभवत् ।
ऊर्ध्वबाहुर्न चाङ्गानि प्रास्पन्दयत किंचन ॥ ३.३७.७६ ॥
ఇంద్రకీలం యొక్క శుభకరమైన వాలుపై అతడు తపోయోగంలో నిమగ్నమయ్యాడు; చేతులు పైకెత్తి, తన అవయవాలలో దేనినీ కొంచెమైనా కదల్చలేదు.
3.37.77
समाहितात्मा नियतः सहस्राक्षसुतोऽच्युतः ।
अन्तरिक्षे स शुश्राव तिष्ठेति स वचस्तदा ॥ ३.३७.७७ ॥
సమాహితాత్ముడు, నియతుడు, సహస్రాక్షుని కుమారుడు, అచ్యుతుడు అయిన అతడు అప్పుడు ఆకాశంలో "నిలు" అనే ఆ మాటను విన్నాడు.
3.37.78
तच्छ्रुत्वा सर्वतो दृष्टिं चारयामास रपाण्डवः ।
अथापश्यत्सव्यसाची वृक्षमूले तपस्विनम् ॥ ३.३७.७८ ॥
అది విని పాండవుడైన అర్జునుడు నలువైపులా దృష్టి సారించాడు. అప్పుడు సవ్యసాచి ఒక చెట్టు మొదట్లో ఒక తపస్వినిని చూశాడు.
3.37.79
ब्राह्म्या श्रिया दीप्यमानं पिङ्गलं जटिलं कृशम् ।
सोऽब्रवीदर्जुनं तत्रस्थितं दृष्ट्वा महातपाः ॥ ३.३७.७९ ॥
బ్రాహ్మీ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న, పింగళ వర్ణపు, జటాధారి, కృశించిన ఆ మహాతపస్వి అక్కడ నిలిచి ఉన్న అర్జునుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
3.37.80
कस्त्वं तातेह संप्राप्तो धनुष्मान्कवची शरी ।
निबद्धाऽसितलत्राणः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ३.३७.८० ॥
తాతా! ధనుస్సు, కవచం, బాణాలు ధరించి, కత్తి, తోలు డాలు కట్టుకుని, క్షత్రియ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తూ ఇక్కడికి వచ్చిన నువ్వు ఎవరు?
3.37.81
नेह शस्त्रेण कर्तव्यं शान्तानामेष आलयः ।
विनीतक्रोधहर्षाणां ब्राह्मणानां तपस्विनाम् ॥ ३.३७.८१ ॥
ఇక్కడ ఆయుధంతో పని లేదు. ఇది శాంతులైనవారి నివాసం — కోపాన్నీ సంతోషాన్నీ జయించిన బ్రాహ్మణులు, తపస్వుల నివాసం.
3.37.82
नेहास्ति धनुषा कार्यं न संग्रामोऽत्र कर्हिचित् ।
निक्षिपैतद्धनुस्तात प्राप्तोसि परमां गतिम् ॥ ३.३७.८२ ॥
ఇక్కడ ధనుస్సుతో పని లేదు, ఇక్కడ ఎప్పుడూ యుద్ధమూ లేదు. తాతా! ఈ ధనుస్సును పెట్టివేయి; నువ్వు పరమగతిని పొందావు.
3.37.83
इत्यनन्तौजसं वीरं यथा चान्यं पृथग्जनम् ।
तथा हसन्निवाभीक्ष्णं ब्राह्मणोऽर्जुनमब्रवीत्।
न चैनं चालयामास धैर्यात्सुधृतनिश्चयम् ॥ ३.३७.८३ ॥
ఈ విధంగా అనంత ఓజస్సు గల వీరుడైన అర్జునునితో, సామాన్య మనిషితో మాట్లాడినట్లు, ఆ బ్రాహ్మణుడు నవ్వుతూ పలుమార్లు మాట్లాడాడు. అయినా దృఢ నిశ్చయం గల అర్జునుని ధైర్యంతో కదిలించలేకపోయాడు.
3.37.84
तमुवाच ततः प्रीतः स द्विजः प्रहसन्निव ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते शक्रोऽहमरिसूदन ॥ ३.३७.८४ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన ఆ ద్విజుడు నవ్వుతున్నట్లుగా అతనితో ఇలా అన్నాడు: వరం కోరుకో, నీకు శుభం కలుగుగాక. శత్రుసంహారకా, నేను శక్రుడను.
3.37.85
एवमुक्तः सहस्राक्षं प्रत्युवाच धनंजयः ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा सूरः कुरुकुलोद्वहः ॥ ३.३७.८५ ॥
ఇలా చెప్పబడిన తర్వాత ధనంజయుడు సహస్రాక్షునికి జవాబిచ్చాడు; చేతులు జోడించి, వంగి నమస్కరించిన ఆ శూరుడు, కురుకులాన్ని భరించే వాడు.
3.37.86
ईप्सितो ह्येष वै कामो वरं चैनं प्रयच्छ मे ।
त्वत्तोऽद्य भगवन्नस्त्रंकृत्स्नमिच्छामि वेदितम् ॥ ३.३७.८६ ॥
ఇదే నేను కోరిన కోరిక; ఈ వరాన్ని నాకు ప్రసాదించు. భగవంతుడా, ఈ రోజు నీ వద్ద నుండి సంపూర్ణ అస్త్ర-విద్యను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను.
3.37.87
प्रत्युवाच महेन्द्रस्तं प्रीतात्मा प्रहसन्निव ।
इह प्राप्तस्य किं कार्यमस्त्रैस्तव धनंजय ॥ ३.३७.८७ ॥
సంతోషించిన మనసుతో మహేంద్రుడు నవ్వుతున్నట్లు అతనికి జవాబిచ్చాడు: ధనంజయా, ఇక్కడికి వచ్చిన నీకు అస్త్రాలతో ఏమి పని?
3.37.88
कामान्वृणीष्व लोकांस्त्वं प्राप्तोसि परमां गतिम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच सहस्राक्षं धनंजयः ॥ ३.३७.८८ ॥
కోరికలను ఎంచుకో, లోకాలను ఎంచుకో; నీవు పరమగతిని పొందావు. ఇలా చెప్పబడిన తర్వాత ధనంజయుడు సహస్రాక్షునికి జవాబిచ్చాడు.
3.37.89
न लोभान्न पुनः कामान्न देवत्वं पुनः सुखम् ।
न च सर्वामरैश्वर्यं कामये त्रिदशाधिप ॥ ३.३७.८९ ॥
లోభంతో కాదు, మళ్లీ కోరికలతో కాదు; దేవత్వం కాదు, మళ్లీ సుఖం కాదు; సర్వ అమరుల ఐశ్వర్యమూ కాదు, త్రిదశాధిపా, నేను కోరేది.
3.37.90
भ्रातॄंस्तान्विपिने त्यक्त्वा वैरमप्रतियात्य च ।
अकीर्तिं सर्वलोकेषु गच्छेयं शाश्वतीः समाः ॥ ३.३७.९० ॥
ఆ సోదరులను అడవిలో విడిచిపెట్టి, వైరానికి ప్రతీకారం చేయకుండా తిరిగి వెళ్తే, అన్ని లోకాలలో అనంత సంవత్సరాలు అపకీర్తిని పొందుతాను.
3.37.91
एवमुक्तः प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम् ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ ३.३७.९१ ॥
ఇలా అనగా, అన్ని లోకాలచే నమస్కరింపబడే వృత్రహంతుడు, పాండు కుమారునితో మృదువైన మాటలతో ఓదార్చుతూ జవాబిచ్చాడు.
3.37.92
यदा द्रक्ष्यसि भूतेशं त्र्यक्षं शूलधरं शिवम् ।
तदा दाताऽस्मि ते तात दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः ॥ ३.३७.९२ ॥
భూతాధిపతి, త్రినేత్రుడు, శూలధారి, శివుడిని నీవు దర్శించినప్పుడు, ఓ కుమారా, నేను నీకు అన్ని దివ్య అస్త్రాలను ఇస్తాను.
3.37.93
क्रियतां दर्शने यत्नो देवस्य परमेष्ठिनः ।
दर्शनात्तस्य कौन्तेय संसिद्धः स्वर्गमेष्यसि ॥ ३.३७.९३ ॥
దేవుడైన పరమేష్ఠిని దర్శించడానికి ప్రయత్నించు; ఓ కౌంతేయా, ఆయన దర్శనంతో నీవు సిద్ధుడై స్వర్గాన్ని పొందుతావు.
3.37.94
इत्युक्त्वा फल्गुनं शक्रो जगामादर्शनं पुनः ।
अर्जुनोप्यथ तत्रैव तस्थौ योगसमन्वितः ॥ ३.३७.९४ ॥
ఇలా చెప్పి, శక్రుడు ఫల్గునుని నుండి మళ్లీ అదృశ్యమై వెళ్లిపోయాడు; అర్జునుడు కూడా అక్కడే యోగంతో కూడి నిలబడ్డాడు.