มหาภารตะ · อัธยายะ 3.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.37.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
संस्मृत्य मुनिसंदेशमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.३७.१ ॥
เมื่อเวลาผ่านไปครู่หนึ่ง พระยุธิษฐิระผู้ทรงธรรมราชา ระลึกถึงคำสั่งของฤๅษี จึงตรัสถ้อยคำนี้
3.37.2
विविक्ते विदितप्रज्ञमर्जुनं पुरुषर्षभ ।
सान्त्वपूर्वं स्मितं कृत्वापाणिना परिसंस्पृशन् ॥ ३.३७.२ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ พระองค์ตรัสกับอรชุนผู้มีปัญญาเป็นที่ประจักษ์ในที่ลับ ตรัสด้วยถ้อยคำปลอบโยนก่อน ยิ้มแย้ม แล้วทรงลูบไล้ไปทั่วร่างของอรชุนด้วยพระหัตถ์
3.37.3
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा वनवासमरिंदमः ।
धनंजयंधर्मराजो रहसीदमुवाच ह ॥ ३.३७.३ ॥
พระธรรมราชาผู้ทรงปราบศัตรู ทรงนิ่งคิดอยู่ครู่หนึ่งราวกับเวลาหนึ่งชั่วอึดใจ แล้วตรัสถ้อยคำนี้กับอรชุนเป็นการส่วนพระองค์ เกี่ยวกับการลี้ภัยไปอยู่ป่า
3.37.4
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे च भारत ।
धनुर्वेदश्चतुष्पाद एतेष्वद्य प्रतिष्ठितः ॥ ३.३७.४ ॥
ข้าแต่ภารตะ ศาสตร์แห่งธนูซึ่งมีสี่ส่วนนั้น วันนี้ตั้งมั่นอยู่ในภีษมะ โทรณะ กฤปะ กรรณะ และบุตรของโทรณะ
3.37.5
दैवं ब्राह्मं चासुरं च सप्रयोगचिकित्सितम् ।
सर्वास्त्राणां प्रयोगं च अभिजानन्ति कृत्स्नशः ॥ ३.३७.५ ॥
ท่านเหล่านี้รู้อาวุธทั้งหมดโดยครบถ้วน ทั้งอาวุธของเทพ อาวุธของพรหม และอาวุธของอสูร พร้อมทั้งวิธีใช้และวิธีต้านทาน รวมทั้งการใช้อาวุธทุกชนิด
3.37.6
ते सर्वे धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण परिसान्त्विताः ।
संविभक्ताश्च तुष्टाश्च गुरुवत्तेषु वर्तते।
सर्वयोधेषु चैवास्य सदा प्रीतिरनुत्तमा ॥ ३.३७.६ ॥
ทุกท่านได้รับการปลอบโยนอย่างดีจากโอรสของท้าวธฤตราษฎร์ ทุกท่านพอใจ เพราะได้รับส่วนแบ่งของตน และเขาปฏิบัติต่อท่านเหล่านั้นดุจต่อครูอาจารย์ ความรักที่เขามีต่อนักรบทั้งปวงนั้นยิ่งใหญ่เหนือสิ่งใดเสมอ
3.37.7
आचार्या मानितास्तुष्टाः शान्तिं व्यवहरन्न्युत ।
शक्तिं न हापयिष्यन्ति ते काले प्रतिपूजिताः ॥ ३.३७.७ ॥
บรรดาอาจารย์ได้รับการเคารพยกย่อง ต่างพอใจ และดำเนินชีวิตอย่างสงบ เมื่อได้รับการบูชาอย่างสมควรในเวลาอันควร ท่านเหล่านั้นจะไม่ลดพลังของตน
3.37.8
अद्य चेयं मही कृत्स्ना दुर्याधनवशानुगा ।
सग्रामनगरा पार्थ ससागरवनाकरा ॥ ३.३७.८ ॥
วันนี้ แผ่นดินทั้งผืนนี้พร้อมด้วยหมู่บ้านและเมือง พร้อมด้วยทะเล ป่าไม้ และเหมืองแร่ ล้วนขึ้นอยู่กับอำนาจของทุรโยธน์ ข้าแต่ปารถะ
3.37.9
भवानेव प्रियोऽस्माकं त्वयि भारः समाहितः ॥ ३.३७.९ ॥
เพียงพระองค์เท่านั้นที่เป็นที่รักของเรา ภาระนั้นตกอยู่บนพระองค์
3.37.10
अत्र कृत्यं प्रपश्यामि प्राप्तकालमरिंदम ।
कृष्णद्वैपायनात्तात गृहीतोपनिषन्मया ॥ ३.३७.१० ॥
ที่นี่ ข้าเห็นหน้าที่ที่เหมาะกับกาลเวลา ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ลูกรัก ข้าได้รับอุปนิษัทอันลี้ลับนี้จากกฤษณไทวปายนะ
3.37.11
गृहीतया तया सम्यग्जगत्सर्वं प्रकाशते ।
तेन त्वं ब्रह्मणा तात संयुक्तः सुसमाहितः ॥ ३.३७.११ ॥
เมื่อเข้าใจโดยถูกต้องแล้ว มันย่อมส่องสว่างให้โลกทั้งหมด ดังนั้น ลูกรัก จงผนึกตนเข้ากับพรหมันนั้น และตั้งจิตให้มั่นคงดี
3.37.12
देवतानां यथाकालं प्रसादं प्रतिपालय ।
तपसा योजयात्मानमुग्रेण भरतर्षभ ॥ ३.३७.१२ ॥
จงรักษาความโปรดปรานของเหล่าเทพให้ทันเวลา ข้าแต่ยอดแห่งภรตวงศ์ จงผูกตนเข้ากับเทพเหล่านั้นด้วยการบำเพ็ญตบะอันเข้มงวด
3.37.13
धनुष्मान्कवची खङ्गी मुनिः साधुव्रते स्थितः ।
न कस्यचिद्ददन्मार्गं गच्छ तातोत्तरां दिशम् ॥ ३.३७.१३ ॥
จงถือธนู สวมเกราะ และพกดาบ เป็นดั่งฤๅษีผู้ตั้งมั่นในวัตรอันประเสริฐ ไม่ยอมหลีกทางให้ผู้ใด ลูกรัก จงไปยังทิศเหนือเถิด
3.37.14
इनद्रे ह्यस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि धनंजय ।
वृत्राद्भीतैर्बलं देवैस्तदा शक्रे समर्पितम् ॥ ३.३७.१४ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย อาวุธทิพย์ทั้งหมดอยู่ในพระอินทร์ ครั้นนั้น เหล่าเทพผู้หวาดกลัววฤตระ จึงมอบกำลังของตนให้แก่ศักระ
3.37.15
तान्येकस्थानि सर्वाणि ततस्त्वं प्रतिपत्स्यसे ।
अनेन ब्रह्मणा तात सर्वं संप्रतिपद्यते ॥ ३.३७.१५ ॥
อาวุธเหล่านั้นทั้งหมดรวมอยู่ในที่เดียว แล้วพระองค์จะได้รับมัน ลูกรัก ด้วยมนตร์พรหมนี้ทุกสิ่งย่อมได้มา
3.37.16
शक्रमेव प्रपद्यस्व स तेऽस्त्राणि प्रदास्यति ।
दीक्षितोऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टुं देवं पुरंदरम् ॥ ३.३७.१६ ॥
จงพึ่งพาศักระนั่นแหละ พระองค์จะประทานอาวุธให้แก่เจ้า วันนี้เอง เมื่อได้รับการเจิมแล้ว จงไปเฝ้าเทพปุรันทระ
3.37.17
एवमुक्त्वा धर्मराजस्तमध्यापयत प्रभुः ॥ ३.३७.१७ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระธรรมราชาผู้ทรงอำนาจ ก็ให้อรชุนศึกษามนตร์นั้น
3.37.18
दीक्षितं विधिना तेन यतवाक्कायमानसम् ।
अनुजज्ञे तदा वीरं भ्राता भ्रातरमग्रजः ॥ ३.३७.१८ ॥
เมื่อได้รับการเจิมตามพิธีแล้ว ควบคุมวาจา กาย และใจ วีรบุรุษนั้นได้รับอนุญาตจากพี่ชายคนโตให้ไปได้
3.37.19
निदेशाद्धर्मराजस्य द्रष्टुकामः पुरंदरम् ।
धनुर्गाण्डीवमादाय तथाऽक्षय्ये महेषुधी ॥ ३.३७.१९ ॥
ตามบัญชาของพระธรรมราชา ปรารถนาจะพบเทพปุรันทระ อรชุนจึงถือธนูคาณฑีวะกับถุงลูกศรขนาดใหญ่สองใบที่ไม่มีวันหมด
3.37.20
कवची सतलत्राणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
हत्वाऽग्निं ब्राह्मणान्निष्कैः स्वस्तिवाच्य मह्यभुज ॥ ३.३७.२० ॥
สวมเกราะ มีเครื่องป้องกันร่างกาย สวมที่ปิดนิ้วทำจากหนังตะกวดผูกไว้ ได้บูชาไฟ ถวายเหรียญทองแก่พราหมณ์ และได้ฟังคำอวยพรที่เปล่งออกมา ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่นั้น
3.37.21
प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृहीतशरासनः ।
वधाय धार्तराष्ट्राणां निःश्वस्योर्ध्वमुदैक्षत ॥ ३.३७.२१ ॥
ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ออกเดินทาง ถือธนูพร้อมไว้ในมือ เพื่อการสังหารบุตรของธฤตราษฎร์ เมื่อถอนลมหายใจแล้วก็เงยหน้ามองขึ้นไป
3.37.22
तं दृष्ट्वा तत्रकौन्तेयं प्रगृहीतशरासनम् ।
अब्रुवन्ब्रह्मणाः सिद्धा भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ ३.३७.२२ ॥
เมื่อเห็นบุตรของกุนตีผู้ถือธนูพร้อมอยู่ที่นั้น พวกพราหมณ์ ผู้สำเร็จ และภูตที่ซ่อนอยู่ ก็กล่าวขึ้น
3.37.23
क्षिप्रमाप्नुहि कौन्तेय मनसा यद्यदिच्छसि ।
संसाधयस्व कौन्तेय ध्रुवोस्तु विजयस्तव ॥ ३.३७.२३ ॥
บุตรของกุนตี จงรีบได้สิ่งที่ใจปรารถนาไม่ว่าสิ่งใด บุตรของกุนตี จงทำให้สำเร็จเถิด ขอให้ชัยชนะของท่านมั่นคงแน่นอน
3.37.24
अब्रुवन्ब्राह्मणाः पार्थमिति कृत्वा जयाशिषः ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च गन्धर्वाश्च तमब्रुवन् ॥ ३.३७.२४ ॥
พวกพราหมณ์ให้พรแห่งชัยชนะแก่ปารถะ แล้วกล่าวดังนี้ ฝูงผู้สำเร็จ จารณะ และคันธรรพ์ก็กล่าวแก่เขาเช่นกัน
3.37.25
स्वस्तिव्रतमुपाधत्स्व सङ्कल्पस्तव सिद्ध्यताम् ।
मनोरथाश्च ते सर्वे समृद्ध्यन्तां महारथ ॥ ३.३७.२५ ॥
จงรับถือคำปฏิญาณแห่งความเป็นสิริมงคล ขอให้ความตั้งใจของท่านสำเร็จ โอ้ผู้เป็นรถศึกยิ่งใหญ่ ขอให้ความปรารถนาทั้งปวงของท่านเจริญรุ่งเรือง
3.37.26
एवमुक्तोऽभिवाद्यैतान्बद्धाञ्जलिपुटस्तथा ।
तपोयोगमनाः पार्थः पुरोहितमवन्दत ॥ ३.३७.२६ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น ปารถะก็ถวายการคารวะแก่เหล่านั้นด้วยฝ่ามือประนม ใจตั้งมั่นในตบะและโยคะ แล้วก้มกราบปุโรหิต
3.37.27
ततः प्रीतमना जिष्णुस्तावुभावभ्यवन्दत ।
सहोदरावतिरथौ युधिष्ठिरवृकोदरौ ॥ ३.३७.२७ ॥
จากนั้น ชิษณุผู้มีใจยินดี ก็ก้มกราบทั้งสองท่าน คือยุธิษฐิระและวฤโกทระ พี่น้องร่วมอุทรของตน ผู้เป็นรถศึกชั้นยอดทั้งสอง
3.37.28
तं क्लान्तमनसौ पूर्णमभिगम्य महारथौ ।
यमौ गाण्डीवधन्वानमभ्यवादयतामुभौ ॥ ३.३७.२८ ॥
ฝ่ายคู่แฝดผู้เป็นรถศึกทั้งสอง มีใจอ่อนล้า เข้าไปหาผู้นั้น คือนักธนูผู้สมบูรณ์แห่งคาณฑีวะ และทั้งสองก็ก้มกราบเขา
3.37.29
अभिवाद्य तु तौ वीरावूचतुः पाकशासनिम् ।
अवाप्तव्यानि सर्वाणि दिव्यान्यस्त्राणि वासवात्।
अस्त्राण्याप्नुहि कौन्तेय मनसा यद्यदिच्छसि ॥ ३.३७.२९ ॥
เมื่อถวายการคารวะแล้ว วีรบุรุษทั้งสองจึงกล่าวกับปากศาสนี (อรชุน) ว่า ทิพยอาวุธทั้งปวงพึงได้จากวาสวะ บุตรของกุนตี จงได้อาวุธเถิด สิ่งใดที่ใจปรารถนาก็จงได้สิ่งนั้น
3.37.30
गिरो ह्यशिथिलाः सर्वा निर्दोषाः संमताः सताम् ।
त्वमेकः पाण्डवेष्वद्य संप्राप्तोसि धनञ्जय ॥ ३.३७.३० ॥
ถ้อยคำทั้งปวงนี้ที่ผู้ดีเห็นชอบ ล้วนหนักแน่นและปราศจากโทษ โอ้ธนัญชัย วันนี้ในหมู่ปาณฑพ มีเพียงท่านเท่านั้นที่ได้บรรลุถ้อยคำเหล่านี้
3.37.31
न चाधर्मविदं देवा नासिद्धं नातपस्विनम् ।
द्रष्टुमिच्छन्ति कौन्तेय चलचित्तं शठं न च ॥ ३.३७.३१ ॥
โอ้บุตรของกุนตี เทพทั้งหลายไม่ปรารถนาจะเห็นผู้ที่รู้จักอธรรม ผู้ที่ยังไม่สำเร็จ ผู้ที่ไม่มีตบะ หรือผู้ที่จิตใจเปลี่ยนแปลงง่ายและเจ้าเล่ห์
3.37.32
रोरूयमाणः कटुकमीर्ष्यकः कटुकाक्षरः ।
शठकः श्लाघकः क्षेप्ता हन्ता च विचिकित्सिता ॥ ३.३७.३२ ॥
ผู้ที่คร่ำครวญ พูดคำขมขื่น มีความริษยา มีถ้อยคำหยาบกระด้าง เจ้าเล่ห์ ยกย่องตนเอง ดูหมิ่นผู้อื่น ฆ่าฟัน และเป็นผู้มีความสงสัยในความประพฤติ
3.37.33
विश्वस् हन्ता मायावी क्रोधनोऽनृतभाषिता ।
अत्याशी नास्तिकोऽदाता मित्रध्रुक्सर्वशङ्कितः ॥ ३.३७.३३ ॥
ผู้ไม่น่าไว้ใจ ผู้ฆ่าฟัน ผู้หลอกลวง ผู้มักโกรธ ผู้พูดเท็จ ผู้ตะกละ ผู้ไม่เชื่อ ผู้ไม่ให้ทาน ผู้ทรยศมิตร และผู้ระแวงทุกคน
3.37.34
आक्रोष्टा चातिमानी च रौद्रो लुब्धोऽथ लोलुपः ।
स्तेनश्च मद्यपश्चैव भ्रूणहा गुरुतल्पगः ॥ ३.३७.३४ ॥
ผู้ด่าทอ ผู้ทะนงตนเกินควร ผู้โหดร้าย ผู้โลภ ผู้ละโมบ ผู้ลักขโมย ผู้ดื่มสุรา ผู้ฆ่าทารกในครรภ์ และผู้ล่วงละเมิดเตียงของอาจารย์
3.37.35
संभावितात्मा चात्यर्थं नृशंसः पुरुषश्च यः ।
नैते लोकानाप्नुवन्ति निर्लोकास्ते धनञ्जय ॥ ३.३७.३५ ॥
ผู้ที่ยกตนเองเกินควรและโหดร้ายอย่างยิ่ง คนเช่นนั้นย่อมไม่ได้ไปสู่โลกเหล่านี้ โอ้ธนัญชัย คนเช่นนั้นเป็นผู้ไร้โลก
3.37.36
आनृशंस्यमनुक्रोशः सत्यं करुणवेदिता ।
दमः स्थितिर्धृतिर्धर्मः क्षमा कृत्यमनुत्तमम् ॥ ३.३७.३६ ॥
ความไม่โหดร้าย ความเมตตา ความสัตย์ การรู้จักความเห็นอกเห็นใจ การข่มใจ ความมั่นคง ความหนักแน่น ธรรม และความอดกลั้น คือกิจอันสูงสุด
3.37.37
दया शमश्च धर्मश्च गुरुपूजा कृतज्ञता ।
मैत्रता द्विजभक्तिश्च वसन्ति त्वयि फल्गुन।
व्यपेक्षा सर्वभूतेषु कृपा दानं मतिः स्मृतिः ॥ ३.३७.३७ ॥
ความกรุณา ความสงบ ธรรม การบูชาครูอาจารย์ ความกตัญญู มิตรภาพ และความศรัทธาต่อทวิชาติ ล้วนดำรงอยู่ในท่าน โอ้ฟัลคุนะ ความเอาใจใส่ต่อสรรพสัตว์ ความเมตตา การให้ทาน ความคิดพินิจ และความทรงจำ ก็เช่นกัน
3.37.38
तस्मात्कौरव्य शक्रेण समेष्यसि धनञ्जय ।
त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीयः समागमः ॥ ३.३७.३८ ॥
ดังนั้น โอ้ทายาทแห่งกุรุ โอ้ธนัญชัย ท่านจะได้พบกับศักระ (อินทร) การพบกันของเทพทั้งหลายกับผู้เช่นท่านนั้นน่ายกย่องยิ่งนัก
3.37.39
सुहृदां सोदराणां च सर्वेषां भरतर्षभ ।
त्वं गतिः परमा तात वृत्रहा मरुतामिव ॥ ३.३७.३९ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ สำหรับมิตรสหาย พี่น้อง และทุกคน ท่านคือที่พึ่งอันสูงสุด โอ้ลูกรัก เช่นเดียวกับที่ผู้สังหารวฤตระเป็นที่พึ่งของมรุตทั้งหลาย
3.37.40
तस्मिंस्त्रयोदशे वर्षे भ्रातरः सुहृदश्च ते ।
सर्वे हिसंश्रयिष्यन्ति बाहुवीर्यं महाबल ॥ ३.३७.४० ॥
ในปีที่สิบสามนั้น พี่น้องและมิตรสหายของท่านทั้งหมดจะพึ่งพากำลังแขนของท่าน โอ้ผู้มีพลังยิ่งใหญ่
3.37.41
स पार्थ पितरं गच्छ सहस्राक्षमरिन्दम ।
मुष्टिग्रहणमादत्स्व सर्वाण्यस्त्राणि वासवात् ॥ ३.३७.४१ ॥
ดังนั้น โอ้บุตรของปฤถา ผู้ปราบศัตรู จงไปหาบิดาของเจ้า ผู้มีพันตา และรับอาวุธทั้งปวงจากวาสวะ ในพิธีรับด้วยกำมือ
3.37.42
शतशृङ्गे महाबाहो मघवानिदमब्रवीत् ।
शृण्वतां सर्वभूतानां त्वामुपाघ्राय मूर्धनि ॥ ३.३७.४२ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ที่ยอดเขาร้อยยอด มฆวานได้ตรัสสิ่งนี้ ขณะที่สรรพสัตว์ทั้งปวงกำลังฟังอยู่ หลังจากทรงลูบศีรษะของเจ้าด้วยลมหายใจ
3.37.43
विदितः सर्वभूतानां दिवं तात गमिष्यसि ।
प्राप्य पुण्यकृतां लोकान्रंस्यसे जयतांवर ॥ ३.३७.४३ ॥
ลูกรัก เจ้าเป็นที่รู้จักของสรรพสัตว์ เจ้าจะไปสู่สวรรค์ เมื่อได้บรรลุโลกของผู้ที่ได้ทำบุญกุศลแล้ว โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ชนะ เจ้าจะเปี่ยมด้วยความสุข
3.37.44
मानितस्त्रिदशैः पार्थ विहृत्य सुसुखं दिवि ।
अवाप्यपरमास्त्राणि पृथिवीं पुनरेष्यसि ॥ ३.३७.४४ ॥
โอ้บุตรของปฤถา เจ้าจะได้รับการยกย่องจากเทวดาทั้งหลาย จะอยู่บนสวรรค์อย่างสุขสบายยิ่ง และได้รับอาวุธอันสูงสุด แล้วจะกลับลงมายังแผ่นดินอีกครั้ง
3.37.45
गुणांस्ते वासवस्तात खाण्डवं दहति त्वयि ।
शृण्वतां सर्वभूतानां पुनः पुनरभाषत ॥ ३.३७.४५ ॥
ลูกรัก วาสวะได้กล่าวถึงคุณความดีของเจ้า และการที่เจ้าเผาขาณฑวะซ้ำแล้วซ้ำอีก ขณะที่สรรพสัตว์ทั้งปวงกำลังฟังอยู่
3.37.46
तां प्रतिज्ञां नरश्रेष्ठ कर्तुमर्हसि वासवीम् ।
कंचिद्देशमितः प्राप्य तपोयोगमना भव ॥ ३.३७.४६ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ เจ้าควรทำให้คำปฏิญาณของวาสวีนั้นสำเร็จ เมื่อไปจากที่นี่ถึงสถานที่แห่งหนึ่งแล้ว จงตั้งใจมั่นในการบำเพ็ญตบะและโยคะเถิด
3.37.47
कर्तुमर्हसि कौरव्य मघवद्वचनं हितम् ।
दीक्षित्वाऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टाऽसि त्वं पुरन्दरम् ॥ ३.३७.४७ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายกุรุ เจ้าควรปฏิบัติตามคำของมฆวานอันเป็นประโยชน์ จงรับการเริ่มพิธีในวันนี้เอง แล้วไปเถิด เจ้าจะได้เห็นปุรันทระ
3.37.48
तौ परिष्वज्य बीभत्सुः कृष्णामामन्त्र्य चाप्युभौ ।
मनांस्यादाय सर्वेषां प्रयातः पुरुषर्षभः ॥ ३.३७.४८ ॥
พีภัตสุกอดกอดทั้งสองไว้ ลาจากกฤษณาและทั้งสองคน แล้วนำหัวใจของทุกคนไป วีรบุรุษผู้เป็นดั่งวัวในหมู่มนุษย์จึงจากไป
3.37.49
तं तथा प्रस्थितं वीरं सिंहस्कन्धोरसं तदा ।
प्राञ्जलिः पाण्डवंकृष्णा देवानां कुर्वती नमः।
वाग्भिः परमशुद्धाभिर्मङ्गलाभिरभाषत् ॥ ३.३७.४९ ॥
ขณะที่วีรบุรุษผู้มีไหล่ดั่งราชสีห์และอกกว้างนั้นออกเดินทาง กฤษณาพนมมือ ถวายความเคารพแก่เหล่าเทวดา แล้วกล่าวกับปาณฑพด้วยถ้อยคำอันบริสุทธิ์และเป็นมงคลยิ่ง
3.37.50
नमो धात्रे विधात्रे च स्वस्ति गच्छ वनाद्वनम् ।
धर्मस्त्वां जुषतां पार्थ भास्करश्च विभावसुः।
ब्रह्मा त्वां ब्राह्मणाश्चैव पालयन्तु धनञ्जय ॥ ३.३७.५० ॥
ขอถวายความนอบน้อมแด่พระธาตฤและพระวิธาตฤ ขอให้เจ้าไปจากป่าสู่ป่าด้วยความสวัสดี โอ้ปารถะ ขอให้ธรรมะคุ้มครองเจ้า ขอให้พระอาทิตย์และพระวิภาวสุ (ไฟ) ก็คุ้มครองเช่นกัน ขอให้พระพรหมและพราหมณ์ทั้งหลายปกป้องเจ้า โอ้ธนัญชัย
3.37.51
ज्येष्ठापचायी ज्येष्ठस्य भ्रातुर्वचनमास्थितः ।
प्रपद्येथा वसूव्रुद्रानादित्यान्समरुद्गणान्।
विश्वेदेवांस्तथा साध्याञ्शान्त्यर्थं भरतर्षभ ॥ ३.३७.५१ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต เจ้าให้เกียรติพี่ชายผู้อาวุโส และดำรงอยู่ในถ้อยคำของพี่ชายคนโต ขอให้เจ้าไปสู่หมู่วสุ รุทร อาทิตย์ และกองมรุต พร้อมทั้งวิศเวเทวะ และสาธยะ เพื่อความสงบสุข
3.37.52
स्वस्ति तेस्त्वान्तरिक्षेभ्यो दिव्येभ्यो भरतर्षभ ।
पार्थिवेभ्यश्च सर्वेभ्यो ये केचित्परिपन्थिनः ॥ ३.३७.५२ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต ขอให้เจ้าปลอดภัยจากท้องฟ้า จากภพสวรรค์ และจากสรรพสัตว์บนแผ่นดินทั้งปวง รวมทั้งจากผู้ใดก็ตามที่เป็นศัตรูของเจ้าตามทางไป
3.37.53
अवरोधाद्वने वासात्सर्वस्वहरणादपि ।
इदं दुःखतरं मन्ये पुत्रेभ्यश्च विवासनात् ॥ ३.३७.५३ ॥
การถูกกักในวังสตรี การอยู่ในป่า แม้แต่การสูญเสียทรัพย์สินทั้งหมด ข้าพเจ้าคิดว่าสิ่งนี้เจ็บปวดยิ่งกว่า คือการถูกขับไล่ไปเนรเทศและพลัดพรากจากบุตรทั้งหลาย
3.37.54
मास्माकं क्षत्रियकुले जातुचित्पुनरुद्भवः ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्यामि येषां नायुधजीविका ॥ ३.३७.५४ ॥
ขอไม่ให้วงศ์กษัตริย์ของเราเกิดขึ้นมาอีกเลยสักครั้ง ข้าพเจ้าขอนอบน้อมแด่พราหมณ์ทั้งหลาย ผู้มีอาชีพเลี้ยงชีพโดยไม่ใช้อาวุธ
3.37.55
इदं मे परमं दुःखं यः स पापः सुयोधनः ।
दृष्ट्वा मां गौरिति प्राह प्रहसन्राजसंसदि ॥ ३.३७.५५ ॥
นี่คือความทุกข์อันยิ่งใหญ่ของข้าพเจ้า คือการที่ทุรโยธน์ผู้ชั่วร้ายนั้น เมื่อเห็นข้าพเจ้าแล้ว ก็หัวเราะในท่ามกลางที่ประชุมของกษัตริย์และร้องว่า "วัวเอ๋ย!"
3.37.56
तस्माद्दुःखादिदं दुःखं गरीय इतिमे मतिः ।
यत्तत्परिषदो मध्ये बह्वयुक्तमभाषत ॥ ३.३७.५६ ॥
เพราะเหตุนั้น ตามความเห็นของข้าพเจ้า ความทุกข์นี้หนักกว่าความทุกข์นั้น เพราะเขาได้กล่าวถ้อยคำที่ไม่เหมาะสมมากมายในท่ามกลางที่ประชุม
3.37.57
ध्वंसितः स्वगृहेभ्यश्च राष्ट्राच्च भरतर्षभ ।
वने प्रतिष्ठितो भूत्वा सौहार्दादवतिष्ठसे ॥ ३.३७.५७ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต เจ้าถูกขับไล่จากบ้านของตนเองและจากแว่นแคว้น และเมื่อต้องพำนักอยู่ในป่า เจ้าก็ยังคงอยู่ที่นี่ด้วยความรักใคร่
3.37.58
जेता यः सर्वशत्रूणां यः पावकमतर्पयः ।
जनस्त्वां पश्यतीदानीं गच्छन्तं भरतर्षभ ॥ ३.३७.५८ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต ผู้ชนะศัตรูทั้งปวง ผู้ถวายความอิ่มพอใจแด่พระอัคนี บัดนี้ประชาชนกำลังเห็นเจ้าออกเดินทาง
3.37.59
अस्मिन्नूनं महारण्ये भ्रातरः सुहृदश्च ते ।
त्वत्कथाः कथयिष्यन्ति चारणा ऋषयस्तथा ॥ ३.३७.५९ ॥
แน่แท้ ในป่าใหญ่แห่งนี้ พี่น้องและมิตรสหายของเจ้า พร้อมด้วยนักขับกวีและฤๅษีทั้งหลาย จะเล่าเรื่องราวของเจ้าให้ฟัง
3.37.60
यत्ते कुन्ती महाबाहो जातस्यैच्छद्धनञ्जय ।
तत्तेऽस्तु सर्वं कौन्तेय यथा च स्वयमिच्छसि ॥ ३.३७.६० ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง โอ้ธนัญชัย สิ่งใดที่กุนตีปรารถนาให้แก่เจ้าเมื่อเจ้าเกิดมา โอ้บุตรของกุนตี ขอให้สิ่งนั้นทั้งหมดเป็นของเจ้า และสิ่งที่เจ้าปรารถนาด้วยตนเองก็เช่นกัน
3.37.61
वसुदेवस्वसा देवी त्वामार्या पुनरागतम् ।
पश्यतु त्वां पृथा पार्थ सहस्राक्षमिवादितिः ॥ ३.३७.६१ ॥
ขอให้พระเทวีผู้สูงศักดิ์ พระนางปฤถา ผู้เป็นพระภคินีของวสุเทพ ได้เห็นท่านกลับมาเถิด โอ ปารถ เหมือนอทิติเห็นผู้มีพันตา
3.37.62
नूनं ते भ्रातरः सर्वे त्वत्कथाभिः प्रजागरे ।
रंस्यन्ते तव कर्माणि कीरत्यन्तः पुनः पुनः ॥ ३.३७.६२ ॥
แน่นอนว่าพี่น้องทั้งหมดของท่านจะเพลิดเพลินในค่ำคืนที่ตื่นตัว ด้วยการเล่าเรื่องราวของท่าน และกล่าวถึงวีรกรรมของท่านซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.37.63
न च नः पार्थ भोगेषु न धने नोत जीविते ।
तुष्टिर्बुद्धिर्भवित्री वा त्वयि दीर्घप्रवासिनि ॥ ३.३७.६३ ॥
โอ ปารถ ในขณะที่ท่านยังลี้ภัยอยู่ไกลนาน พวกเราจะไม่พบความพอใจ ไม่พบความมั่นคงของจิต ไม่ว่าในการเสวยสุข ในทรัพย์สมบัติ หรือแม้แต่ในชีวิต
3.37.64
त्वयि नः पार्थ सर्वेषां सुखदुःखे प्रतिष्ठते ।
जीवितं मरणं चैव राज्यमैश्वर्यमेव च ॥ ३.३७.६४ ॥
โอ ปารถ ความสุขและความทุกข์ของพวกเราทั้งหมดตั้งอยู่บนตัวท่าน ชีวิตและความตาย อาณาจักรและอำนาจอธิปไตยก็ตั้งมั่นอยู่ในตัวท่านเพียงผู้เดียวเช่นกัน
3.37.65
आपृष्टो नोसि कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि पाण्डव ।
कृतास्त्रं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम् ॥ ३.३७.६५ ॥
โอ บุตรแห่งกุนตี ท่านยังมิได้รับการอำลา โอ ปาณฑพ ขอให้ท่านได้รับความสวัสดี ท่านชำนาญในอาวุธ และเมื่อท่านกลับมาอีกครั้ง ข้าจะได้เห็นท่านผู้เปี่ยมด้วยความสวัสดี
3.37.66
बलवद्भिर्विरुद्धं न कार्यमेतत्त्वयाऽनघ ।
प्रयाह्यविघ्नेयैवाशु विजयाय महाबल ॥ ३.३७.६६ ॥
โอ ผู้ไร้บาป ท่านไม่พึงกระทำการขัดแย้งกับผู้ทรงพลังเหล่านี้ โอ ผู้มีกำลังแขนอันยิ่งใหญ่ จงรีบไปโดยไร้อุปสรรคเพื่อชัยชนะเถิด
3.37.67
ह्रीः श्रीः कीर्तिर्धृतिः पुष्टिरुमा लक्ष्मीः सरस्वती ।
इमा वै तव पान्थस् पालयन्तु धनञ्जय ॥ ३.३७.६७ ॥
ขอให้ความถ่อมตน โชคลาภ เกียรติยศ ความมั่นคง ความเจริญ อุมา ลักษมี และสรัสวดี ทั้งหมดนี้ จงคุ้มครองท่านผู้เดินทาง โอ ธนัญชัย
3.37.68
एवमुक्त्वाऽऽशिषः कृष्णा विरराम यशस्विनी। ॥ ३.३७.६८ ॥
เมื่อพระนางกฤษณา ผู้รุ่งโรจน์ กล่าวคำอวยพรเหล่านี้แล้ว ก็เงียบลง
3.37.69
ततःप्रदक्षिणं कृत्वा भ्रातॄन्धौम्यं च पाण्डवः ।
प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृह्य रुचिरं धनुः ॥ ३.३७.६९ ॥
จากนั้น ปาณฑพผู้มีแขนทรงพลังเดินเวียนรอบพี่น้องและพระธเมียะโดยเวียนขวา แล้วหยิบคันธนูอันงดงามขึ้นถือ และออกเดินทางไป
3.37.70
शनैरिव दिशं वीर उदीचीं भरतर्षभ ।
संहरंस्तरसा वृक्षाँल्लता वल्लीश्च भारत।
असज्जमानो वृक्षेषु जगाम सुमहाबलः ॥ ३.३७.७० ॥
โอ หัวหน้าแห่งภรตะ วีรบุรุษค่อย ๆ มุ่งไปทางทิศเหนือ ฉีกต้นไม้และเถาวัลย์ให้แยกออกด้วยกำลัง ผ่านไปท่ามกลางต้นไม้โดยไม่ติดขัด ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ยังคงเดินต่อไป
3.37.71
तस्य मार्गादपाक्रामन्सर्वभूतानि गच्छतः ।
युक्तस्यैन्द्रेण योगेन पराक्रान्तस्य शुष्मिणः ॥ ३.३७.७१ ॥
สรรพสัตว์ทั้งหลายต่างหลีกทางให้แก่ท่านขณะเดินไป ผู้กล้าหาญและทรงพลัง ผู้ประกอบด้วยพลังแห่งพระอินทร์
3.37.72
सोऽगच्छत्पर्वतांस्तात तपोधननिषेवितान् ।
दिव्यं हैमवतं पुण्यं देवजुष्टं परंतपः ॥ ३.३७.७२ ॥
ลูกรัก ท่านเดินไปยังภูเขาทั้งหลายที่ฤๅษีผู้มั่งคั่งด้วยตบะเข้าไปพำนัก อันเป็นสถานศักดิ์สิทธิ์ เป็นทิพย์และบริสุทธิ์ของไหมวัต เป็นที่รักของเหล่าเทพ โอ ผู้ทำลายศัตรู
3.37.73
अगच्छत्पर्वतं पुण्यमेकाह्नैव महामनाः ।
मनोजवगतिर्भूत्वा योगयुक्तो यथाऽनिलः ॥ ३.३७.७३ ॥
ผู้มีใจยิ่งใหญ่นั้นไปถึงภูเขาอันศักดิ์สิทธิ์ในวันเดียว เคลื่อนไปด้วยความเร็วดุจความคิด ประกอบด้วยโยคะ เหมือนลมพัด
3.37.74
हिमवन्तमतिक्रम्य गन्धमादनमेव च ।
अत्यक्रामत्स दुर्गाणि दिवारात्रमतन्द्रितः ॥ ३.३७.७४ ॥
เมื่อข้ามหิมวัตและคันธมาทนะแล้ว ท่านก็ผ่านที่อันยากลำบากทั้งกลางวันและกลางคืนโดยไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย
3.37.75
इन्द्रिकीलं समासाद्य ततोऽतिष्ठद्धनंजयः ।
गत्वा स षडहोरात्रान्सप्तमेऽहनि पाण्डवः ॥ ३.३७.७५ ॥
เมื่อมาถึงอินทรกีลา ธนัญชัยก็ยืนอยู่ที่นั่น ต่อจากนั้นผ่านไปหกวันหกคืน ในวันที่เจ็ด ปาณฑพผู้นั้นก็ยืนอยู่
3.37.76
प्रस्थेन्द्रकीलस्य शुभे तपोयोगपरोऽभवत् ।
ऊर्ध्वबाहुर्न चाङ्गानि प्रास्पन्दयत किंचन ॥ ३.३७.७६ ॥
บนไหล่เขาอินทรกีลาอันเป็นมงคล ท่านตั้งใจอยู่กับโยคะแห่งตบะ ยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ ไม่ขยับอวัยวะใดเลยแม้แต่น้อย
3.37.77
समाहितात्मा नियतः सहस्राक्षसुतोऽच्युतः ।
अन्तरिक्षे स शुश्राव तिष्ठेति स वचस्तदा ॥ ३.३७.७७ ॥
ท่านผู้มีจิตสงบ ควบคุมตนเอง บุตรของผู้มีพันตา ผู้ไม่เคยพลาดพลั้ง ได้ยินในอากาศว่า จงยืนอยู่ ถ้อยคำนั้นเกิดขึ้นในขณะนั้น
3.37.78
तच्छ्रुत्वा सर्वतो दृष्टिं चारयामास रपाण्डवः ।
अथापश्यत्सव्यसाची वृक्षमूले तपस्विनम् ॥ ३.३७.७८ ॥
เมื่อได้ยินดังนั้น อรชุน ปาณฑพ ก็มองไปรอบทิศ แล้วท่านสวยสาจิน ก็เห็นฤๅษีผู้มีตบะอยู่ที่โคนต้นไม้
3.37.79
ब्राह्म्या श्रिया दीप्यमानं पिङ्गलं जटिलं कृशम् ।
सोऽब्रवीदर्जुनं तत्रस्थितं दृष्ट्वा महातपाः ॥ ३.३७.७९ ॥
ฤๅษีผู้มีตบะยิ่งใหญ่ผู้นั้น รุ่งเรืองด้วยรัศมีแห่งพราหมณ์ มีผิวสีเหลืองทอง มีเกศาพันกันเป็นชฎา และผอมบาง เมื่อเห็นอรชุนยืนอยู่ตรงนั้น ก็กล่าวกับท่าน
3.37.80
कस्त्वं तातेह संप्राप्तो धनुष्मान्कवची शरी ।
निबद्धाऽसितलत्राणः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ३.३७.८० ॥
ลูกรัก ท่านผู้ถือคันธนู สวมเกราะ และมีลูกศร มาถึงที่นี่ได้อย่างไร โดยคาดดาบและโล่หนัง ดำเนินตามหน้าที่ของกษัตริย์นักรบ
3.37.81
नेह शस्त्रेण कर्तव्यं शान्तानामेष आलयः ।
विनीतक्रोधहर्षाणां ब्राह्मणानां तपस्विनाम् ॥ ३.३७.८१ ॥
ที่นี่ไม่ควรใช้อาวุธ นี่คือที่อยู่ของผู้สงบ ของพราหมณ์และนักพรตผู้ข่มความโกรธและความยินดีได้แล้ว
3.37.82
नेहास्ति धनुषा कार्यं न संग्रामोऽत्र कर्हिचित् ।
निक्षिपैतद्धनुस्तात प्राप्तोसि परमां गतिम् ॥ ३.३७.८२ ॥
ที่นี่ไม่ต้องการคันธนู และไม่เคยมีการสงครามเกิดขึ้นที่นี่เลย วางคันธนูนี้ลงเถิดลูกรัก ท่านได้บรรลุถึงคติอันสูงสุดแล้ว
3.37.83
इत्यनन्तौजसं वीरं यथा चान्यं पृथग्जनम् ।
तथा हसन्निवाभीक्ष्णं ब्राह्मणोऽर्जुनमब्रवीत्।
न चैनं चालयामास धैर्यात्सुधृतनिश्चयम् ॥ ३.३७.८३ ॥
พราหมณ์กล่าวกับวีรบุรุษผู้มีพลังไร้ขีดจำกัด คืออรชุน ซ้ำแล้วซ้ำเล่าดุจกล่าวกับคนธรรมดาคนหนึ่ง พลางหัวเราะ แต่ก็ไม่อาจทำให้ท่านผู้มั่นคงในความตั้งใจนั้นสั่นคลอนได้ด้วยความอดทนของท่าน
3.37.84
तमुवाच ततः प्रीतः स द्विजः प्रहसन्निव ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते शक्रोऽहमरिसूदन ॥ ३.३७.८४ ॥
ครั้นแล้ว พราหมณ์ผู้พอพระทัยนั้นตรัสกับท่าน ดุจหัวเราะว่า ขอท่านเลือกพรเถิด ขอให้ท่านโชคดี ผู้ทำลายศัตรู เราคือศักระ
3.37.85
एवमुक्तः सहस्राक्षं प्रत्युवाच धनंजयः ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा सूरः कुरुकुलोद्वहः ॥ ३.३७.८५ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ธนัญชัยจึงตอบพระอินทร์ผู้มีพันเนตร ประนมมือและน้อมกายลง วีรบุรุษผู้เป็นยอดของตระกูลกุรุ
3.37.86
ईप्सितो ह्येष वै कामो वरं चैनं प्रयच्छ मे ।
त्वत्तोऽद्य भगवन्नस्त्रंकृत्स्नमिच्छामि वेदितम् ॥ ३.३७.८६ ॥
นี่คือความปรารถนาที่ข้าพเจ้าปรารถนาจริงๆ ขอประทานพรนี้แก่ข้าพเจ้าเถิด ข้าแต่พระผู้ทรงพระคุณ วันนี้ข้าพเจ้าปรารถนาจะเรียนวิชาอาวุธทั้งหมดจากพระองค์
3.37.87
प्रत्युवाच महेन्द्रस्तं प्रीतात्मा प्रहसन्निव ।
इह प्राप्तस्य किं कार्यमस्त्रैस्तव धनंजय ॥ ३.३७.८७ ॥
พระมเหนทร์ผู้พอพระทัย ตรัสตอบท่านดุจหัวเราะว่า ธนัญชัยเอ๋ย เมื่อท่านมาถึงที่นี่แล้ว จะใช้อาวุธไปเพื่ออะไรเล่า
3.37.88
कामान्वृणीष्व लोकांस्त्वं प्राप्तोसि परमां गतिम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच सहस्राक्षं धनंजयः ॥ ३.३७.८८ ॥
ขอท่านเลือกความปรารถนา เลือกโลกเถิด ท่านได้บรรลุคติอันสูงสุดแล้ว เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ธนัญชัยจึงตอบพระอินทร์ผู้มีพันเนตร
3.37.89
न लोभान्न पुनः कामान्न देवत्वं पुनः सुखम् ।
न च सर्वामरैश्वर्यं कामये त्रिदशाधिप ॥ ३.३७.८९ ॥
ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาเพราะความโลภ ไม่ปรารถนากามารมณ์อีก ไม่ปรารถนาความเป็นเทพ ความสุขอีก และไม่ปรารถนาอำนาจปกครองเหนืออมตะทั้งปวง ข้าแต่เจ้าแห่งเทพทั้งสามสิบ
3.37.90
भ्रातॄंस्तान्विपिने त्यक्त्वा वैरमप्रतियात्य च ।
अकीर्तिं सर्वलोकेषु गच्छेयं शाश्वतीः समाः ॥ ३.३७.९० ॥
ข้าพเจ้าละทิ้งพี่น้องเหล่านั้นไว้ในป่า และกลับไปโดยไม่ได้ล้างแค้นศัตรู ข้าพเจ้าจะต้องไปสู่ความอัปยศในทุกโลกตลอดปีอันนิรันดร์
3.37.91
एवमुक्तः प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम् ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ ३.३७.९१ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น วฤตราหันตา ผู้เป็นที่นมัสการของทุกโลก ตรัสตอบบุตรของปาณฑุ ปลอบโยนด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน
3.37.92
यदा द्रक्ष्यसि भूतेशं त्र्यक्षं शूलधरं शिवम् ।
तदा दाताऽस्मि ते तात दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः ॥ ३.३७.९२ ॥
เมื่อใดท่านได้เห็นภูเตศ ผู้มีสามเนตร ถือตรีศูล คือพระศิวะผู้เป็นมงคล เมื่อนั้น ลูกรัก เราจะประทานทิพยาวุธทั้งหมดแก่ท่าน
3.37.93
क्रियतां दर्शने यत्नो देवस्य परमेष्ठिनः ।
दर्शनात्तस्य कौन्तेय संसिद्धः स्वर्गमेष्यसि ॥ ३.३७.९३ ॥
จงพยายามให้ได้เห็นพระผู้เป็นใหญ่สูงสุดของเหล่าเทพ ข้าแต่บุตรของกุนตี เมื่อได้เห็นพระองค์แล้ว ท่านจะบรรลุความสมบูรณ์และไปสู่สวรรค์
3.37.94
इत्युक्त्वा फल्गुनं शक्रो जगामादर्शनं पुनः ।
अर्जुनोप्यथ तत्रैव तस्थौ योगसमन्वितः ॥ ३.३७.९४ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระศักระก็เสด็จจากไปพ้นจากการมองเห็นของฟัลคุนะอีกครั้ง ส่วนอรชุนก็ยังคงยืนอยู่ตรงนั้นเอง ประกอบด้วยโยคะ