महाभारत · अध्याय 3.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.44.1
कदाचित्स हि देवेन्द्रश्चित्रसेनं रहोऽब्रवीत् ।
पार्थस्य चक्षुरुर्वश्यां सक्तं विज्ञाय वासवः ॥ ३.४४.१ ॥
एके दिवशी देवेंद्र वासवाने पार्थाची दृष्टी उर्वशीवर खिळलेली आहे हे जाणून एकांतात चित्रसेनाला सांगितले.
3.44.2
गन्धर्वराज गच्छाद्य प्रहितोऽप्सरसांवराम् ।
उर्वशीं पुरुषव्याघ्रं सोपातिष्ठतु फल्गुनम् ॥ ३.४४.२ ॥
हे गंधर्वराज, आजच जा. अप्सरांमध्ये श्रेष्ठ उर्वशीला पाठवले आहे; ती पुरुषव्याघ्र फल्गुनाची सेवा करो.
3.44.3
यथा न तामभिसृतां विद्यादस्मन्नियोगतः ।
तथा त्वया विधातव्यं स्त्रीसंसर्गविशारद ॥ ३.४४.३ ॥
ती आमच्या आज्ञेने त्याच्याकडे गेली हे कळू नये अशा रीतीने तुला वागायचे आहे, हे स्त्रीसंसर्गात निपुण.
3.44.4
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सोऽनुज्ञां प्राप्य वासवात् ।
गन्धर्वराजोऽप्सरसमभ्यगादुर्वशीं वराम् ॥ ३.४४.४ ॥
असे सांगितल्यावर त्याने 'तथास्तु' म्हणून वासवाची अनुज्ञा मिळवली आणि गंधर्वराज श्रेष्ठ अप्सरा उर्वशीकडे गेला.
3.44.5
तां दृष्ट्वा विदितो हृष्टः स्वागतेनार्चितस्तया ।
सुखासीनः सुखासीनां स्मितपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ ३.४४.५ ॥
तिला पाहून, ओळखले जाऊन, आनंदित होऊन, तिच्या स्वागताने सन्मानित होऊन, सुखाने बसलेल्या त्याने सुखाने बसलेल्या तिला स्मितपूर्वक शब्द बोलले.
3.44.6
विदितं तेऽस्तु सुश्रोणि प्रेषितोऽहमिहागतः ।
त्रिदिवस्यैकराजेन त्वत्प्रसादाभिनन्दिना ॥ ३.४४.६ ॥
हे सुंदर कटिप्रदेशे, तुला ठाऊक असो की तुझ्या कृपेने आनंदित होणाऱ्या त्रिदिवाच्या एकमेव राजाने मला पाठवले असून मी येथे आलो आहे.
3.44.7
यः स देवमनुष्येषु प्रख्यातः सहजैर्गुणैः ।
श्रिया शीलेन रूपेण श्रुतेन च बलेन च।
प्रख्यातः शौर्यवीर्याभ्यां प्रपन्नः प्रतिभानवान् ॥ ३.४४.७ ॥
देव आणि मानवांमध्ये जो आपल्या सहज गुणांनी प्रसिद्ध आहे — वैभव, शील, रूप, विद्या आणि बल यांनी; शौर्य व पराक्रमाने प्रख्यात, प्रतिभासंपन्न.
3.44.8
तेजस्वी सौम्यीलश्च क्षमावाञ्जितमत्सरः ।
साङ्गोपनिषदान्वेदांश्चतुराख्यानपञ्चमान् ॥ ३.४४.८ ॥
तेजस्वी, सौम्य स्वभावाचा, क्षमाशील, मत्सरावर विजय मिळवलेला; अंग व उपनिषदांसह वेद आणि चार व पाचवे आख्यान जाणणारा.
3.44.9
योऽधीते गुरुशुश्रूषां मेधां चाष्टगुणाश्रयाम् ।
ब्रह्मचर्येण दाक्ष्येण प्रसवैर्वयसाऽपि च ॥ ३.४४.९ ॥
जो गुरुसेवेने आणि आठ गुणांवर आधारलेल्या बुद्धीने अध्ययन करतो; ब्रह्मचर्य, कुशलता, संतती व वयानेही (संपन्न).
3.44.10
एको वै रक्षिता चैव त्रिदिवं मघवानिव ।
अकत्थनो मानयिता स्थूललक्ष्यः प्रियंवदः ॥ ३.४४.१० ॥
इंद्र जसा त्रिदिवाचा एकटाच रक्षक, तसा तो; आत्मप्रशंसा न करणारा, मान देणारा, व्यापक ध्येय असलेला, प्रियभाषी.
3.44.11
सुहृदश्चान्नपानेन विविधेनाभिवर्षति ।
सत्यवागूर्जितो वक्ता रूपवाननहंकृतः ॥ ३.४४.११ ॥
मित्रांना विविध अन्नपानांनी सिंचन करतो; सत्यवादी, ओजस्वी वक्ता, रूपवान, अहंकाररहित.
3.44.12
भक्तानुकम्पी कान्तश्च प्रियश्च स्थिरसंगरः ।
प्रार्थनीयैर्गुणगणैर्महेन्द्रवरुणोपमः ॥ ३.४४.१२ ॥
भक्तांवर कृपा करणारा, मनोहर, प्रिय, स्थिर प्रतिज्ञेचा; इच्छिलेल्या गुणसमूहाने महेंद्र व वरुणासारखा.
3.44.13
विदितस्तेऽर्जुनो वीरः स स्वर्गफलमाप्तवान् ।
तव शक्राभ्यनुज्ञातः पादावद्यप्रपद्यताम्। ॥ ३.४४.१३ ॥
वीर अर्जुनाने स्वर्गफल प्राप्त केले आहे हे तुला माहीत आहे. इंद्राच्या अनुज्ञेने आज त्याने तुझ्या पायांना शरण जावे.
3.44.14
एवमुक्ता स्मितं कृत्वा स्वात्मानं बहुमान्य च ।
प्रत्युवाचोर्वशी प्रीता चित्रसेनमनिन्दिता ॥ ३.४४.१४ ॥
असे सांगितल्यावर स्मित करून, स्वतःचा बहुमान करीत प्रसन्न झालेली निर्दोष उर्वशी चित्रसेनाला म्हणाली.
3.44.15
यत्त्वस्य कथितः सत्यो गुणोद्देशस्त्वयाऽनघ ।
तं श्रुत्वाऽन्यं प्रियं नारी वृणुयात्किमतोऽर्जुनं ॥ ३.४४.१५ ॥
हे निष्पाप, तू त्याच्या गुणांचे जे सत्य वर्णन केलेस ते ऐकून अर्जुनाखेरीज दुसरा प्रिय कोणती स्त्री निवडेल?
3.44.16
तस्य चाहं गुणौघेन फल्गुने जातमन्मथा ।
गच्छत्वं हि याथाकाममागमिष्याम्यहं सुखम् ॥ ३.४४.१६ ॥
त्याच्या गुणांच्या प्रवाहाने फाल्गुनाबद्दल माझ्या मनात काम जागला आहे. तू इच्छेप्रमाणे जा; मी सुखाने येईन.
3.44.17
ततो विसृज्यगन्धर्वं कृतकृत्या शुचिस्मिता ।
उर्वशी चाकरोत्स्नानं पार्थप्रार्थनलालसा ॥ ३.४४.१७ ॥
मग गंधर्वाला निरोप देऊन, कृतकृत्य आणि शुचिस्मित उर्वशीने पार्थाच्या विनंतीच्या इच्छेने स्नान केले.
3.44.18
स्नानालङ्कारनेपथ्यैर्गन्धमाल्यैश्च शौभनैः ।
धनंजयस्य रूपेण शरैर्मन्मथचोदितैः ॥ ३.४४.१८ ॥
स्नान, अलंकार, वस्त्रे, सुगंध आणि माळा यांनी, धनंजयाच्या रूपाने आणि मन्मथाने प्रेरलेल्या बाणांनी (ती सजली).
3.44.19
अतिविद्धेन मनसा मन्मथेन प्रदीपिता ।
दिव्यास्तरणसंस्तीर्णे विस्तीर्णे शयनोत्तमे ॥ ३.४४.१९ ॥
मन्मथाने खोलवर विद्ध झालेल्या मनाने, मन्मथाने प्रज्वलित होऊन, दिव्य अंथरूणांनी पसरलेल्या विस्तीर्ण उत्तम शय्येवर.
3.44.20
चित्तसंकल्पभावेन सुचित्ताऽनन्यमानसा ।
मनोरथेन संप्राप्तं रमयन्तीव फल्गुनम् ॥ ३.४४.२० ॥
मनाचा संकल्प व भावाने, सुचित्ता अनन्य मनाने, मनोरथाने प्राप्त झालेल्या फाल्गुनाला जणू रमवीत.
3.44.21
निशाम्य चन्द्रोदयनं विगाढे रजनीमुखे ।
प्रस्थिता सा पृथुश्रोणी पार्थस्य भवनं महत् ॥ ३.४४.२१ ॥
चंद्रोदय पाहून, रात्रीचा आरंभ गडद होताच, विस्तीर्ण कंबरेची ती पार्थाच्या महान भवनाकडे निघाली.
3.44.22
मृदुकुञ्चितदीर्घेण कुसुमोत्तमधारिणा ।
केशपाशेन ललना गच्छमाना व्यराजत ॥ ३.४४.२२ ॥
मऊ, कुरळे, लांब, उत्तम फुले धारण केलेल्या केशपाशाने ती ललना चालताना शोभली.
3.44.23
भ्रूक्षेपालापमाधुर्यैः कान्त्या सौम्यतयाऽपि च ।
शशिनं वक्रचन्द्रेण साऽऽह्वयन्तीव गच्छती ॥ ३.४४.२३ ॥
भुवयांच्या हालचाली, बोलण्याची गोडी, कांती आणि सौम्यता यांनी, मुखचंद्राने जणू चंद्राला आव्हान देत ती चालली होती.
3.44.24
दिव्याङ्गरागौ सुमुखौ दिव्यचन्दनरूषितौ ।
गच्छन्त्या हाररुचिरौ स्तनौ तस्या ववल्गतुः ॥ ३.४४.२४ ॥
दिव्य अंगरागाने लिंपलेले, सुंदर मुखाचे, दिव्य चंदनाने चर्चिलेले, हारांनी सुंदर असे तिचे दोन स्तन चालताना डोलले.
3.44.25
स्तनोद्वहनसंक्षोभात्ताम्यमाना पदेपदे ।
त्रिवलीदामचित्रेण मध्येनातीव शेभिना ॥ ३.४४.२५ ॥
स्तनांचा भार वाहण्याच्या हालचालीमुळे पावलोपावली थकलेली ती, कमरेवरील त्रिवळीच्या चित्रविचित्र माळेमुळे अत्यंत शोभून दिसली.
3.44.26
रथकूबरविस्तीर्णं नितम्बोन्नतपीवरम् ।
मन्मथायतनं शुभ्रं रशनादामभूषितम् ॥ ३.४४.२६ ॥
रथाच्या कूबरासारखे विस्तीर्ण, नितंबांवर उंच व पुष्ट, मदनाचे निवासस्थान, शुभ्र, कमरपट्ट्याच्या दोरीने अलंकृत.
3.44.27
ऋषीणामपि दिव्यानां मनोव्याघातकारणम् ।
सूक्ष्मवस्त्रधरं भाति जघनं निरवद्यवत् ॥ ३.४४.२७ ॥
दिव्य ऋषींचे मनही विचलित करणारे कारण ठरलेले, सूक्ष्म वस्त्र परिधान केलेले तिचे जघन निर्दोषपणे शोभत होते.
3.44.28
गूडगुल्फधरौ पादौ ताम्रायततलाङ्गुली ।
कूर्मपृष्ठोन्तौ चास्याः शोभेते किङ्किणीकिणौ ॥ ३.४४.२८ ॥
लपलेले घोटे असलेले तिचे पाय, तांबूस दीर्घ तळवे व बोटे असलेले, कासवाच्या पाठीसारखे उंच, किंकिणींच्या नादाने शोभणारे.
3.44.29
शीधुपानेन चाल्पेन तुष्टा च मदनेन च ।
विलासितैश्च विविधैः प्रेक्षणीयतराऽभवत् ॥ ३.४४.२९ ॥
थोडेसे मद्यपान केल्याने, मदनाने व विविध विलासांनी संतुष्ट होऊन ती अधिकच दर्शनीय झाली.
3.44.30
सिद्धचारणगन्धर्वैः साध्यैर्याति विलासिनी ।
बब्वाश्चर्येऽपि वै स्वर्गे दर्शनीयतमाकृतिः ॥ ३.४४.३० ॥
सिद्ध, चारण, गंधर्व व साध्य यांच्यासह ती विलासिनी चालते; स्वर्गातही आश्चर्याने पाहण्याजोगी अत्यंत सुंदर आकृती तिची होती.
3.44.31
सुमूक्ष्मेणोत्तरीयेण मेघवर्णेन राजता ।
तन्वभ्रप्रावृता व्योम्नि चन्द्रलेखेन गच्छति ॥ ३.४४.३१ ॥
अत्यंत सूक्ष्म, मेघवर्णाचे, तेजस्वी उत्तरीय धारण केलेली, पातळ ढगांनी वेढलेली ती आकाशात चंद्रकोरीप्रमाणे जाते.
3.44.32
ततः प्राप्तातिदुष्प्रापा मनसाऽपि विकर्मभिः ।
भवनं पाण्डुपुत्रस्य फल्गुनस्य शुचिस्मिता ॥ ३.४४.३२ ॥
नंतर, दुष्कर्मींनाही मनानेही पोहोचता न येणारी ती, पांडुपुत्र फाल्गुन (अर्जुन) याच्या भवनात पोहोचली; शुद्ध स्मित असलेली.
3.44.33
तत्र द्वारमनुप्राप्ता द्वारस्थैश्च निवेदिता ।
अर्जुनस्य नरश्रेष्ठ उर्वशी शुभलोचना ॥ ३.४४.३३ ॥
तेथे दारापर्यंत पोहोचून, द्वारपालांनी निवेदन केल्यावर, हे नरश्रेष्ठा, शुभनेत्रा उर्वशी अर्जुनाकडे आली.
3.44.34
उपातिष्ठत तद्वेश्म निर्मलं सुमनोहरम् ।
स शङ्कितमना राजन्प्रत्यगच्छत तां निशि ॥ ३.४४.३४ ॥
ते निर्मल व अत्यंत मनोहर भवन तिच्या जवळ आले; हे राजा, शंकित मनाने तो रात्री तिला सामोरा गेला.
3.44.35
दृष्ट्वैव चोर्वशीं पार्थो लज्जासंवृलोचनः ।
तदाऽभिवादनं कृत्वा गुरुपूजां प्रयुक्तवान् ॥ ३.४४.३५ ॥
उर्वशीला पाहताच लज्जेने नेत्र मिटलेला पार्थ तेव्हा अभिवादन करून गुरुपूजा अर्पण करता झाला.
3.44.36
अभिवादये त्वां शिरसा प्रवराप्सरसांवरे ।
किं चागमनकृत्यं ते ब्रूहि सर्वं यथातथम्।
किमाज्ञापयसे देवि प्रेष्यस्तेऽहमुपस्थितः ॥ ३.४४.३६ ॥
श्रेष्ठ अप्सरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुला मी शिरसाष्टांग नमस्कार करतो. तुझ्या येण्याचे प्रयोजन काय ते सर्व यथार्थ सांग. हे देवी, तू काय आज्ञा करतेस? तुझा सेवक मी हजर आहे.
3.44.37
अकामं फल्गुनं ज्ञात्वा इङ्गितज्ञा तदोर्वशी ।
गन्धर्ववचनं सर्वं श्रावयामास फल्गुनम् ॥ ३.४४.३७ ॥
अर्जुन अनिच्छुक आहे हे जाणून, खुणा ओळखणाऱ्या उर्वशीने तेव्हा गंधर्वाचे सर्व शब्द फाल्गुनाला ऐकवले.
3.44.38
यथा मे चित्रसेनेन कथितं मनुजोत्तम ।
नत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यथा चाहमिहागता ॥ ३.४४.३८ ॥
हे मनुजोत्तमा, चित्रसेनाने मला जसे सांगितले आणि मी जशी येथे आले, ते सर्व मी तुला सविस्तर सांगेन.
3.44.39
उपस्ताने महेन्द्रस् वर्तमाने मनोरमे ।
तवागमनतुष्ट्या च स्वर्गस्य परमोत्सवे ॥ ३.४४.३९ ॥
इंद्राच्या सभेत मनोहर उत्सव चालू असताना, तुझ्या आगमनाने संतुष्ट होऊन, स्वर्गातील परम उत्सवात.
3.44.40
रुद्राणां चैव सान्निध्यमादित्यानां च सर्वशः ।
समागमेऽश्विनोश्चैव वसूनां च नरोत्तम ॥ ३.४४.४० ॥
हे नरोत्तमा, रुद्रांच्या सान्निध्यात आणि आदित्यांच्या सर्वत्र समागमात, अश्विनी आणि वसूंच्या मेळाव्यातही.
3.44.41
महर्षीणां च सङ्घेषु राजर्षिप्रवरेषु च ।
सिद्धचारणयक्षेषु महोरगगणेषु च ॥ ३.४४.४१ ॥
महर्षींच्या समूहांत, श्रेष्ठ राजर्षींत, सिद्ध, चारण आणि यक्षांत, तसेच महोरगांच्या गणांत.
3.44.42
उपविष्टेषु सर्वेषु स्थानमानप्रभावतः ।
ऋद्ध्या प्रज्वलमानेषु अग्निसोमार्कवर्ष्मसु ॥ ३.४४.४२ ॥
सर्वजण बसलेले असताना, आपल्या स्थान आणि मानाच्या प्रभावाने, ऋद्धीने तेजस्वी, अग्नी, सोम आणि सूर्यासारख्या रूपाच्या.
3.44.43
वीणासु वाद्यमानासु गन्धर्वैः शक्रनन्दन ।
दिव्ये मनोरमे गीते प्रवृत्ते पृथुलोचन ॥ ३.४४.४३ ॥
हे शक्रपुत्रा, गंधर्व वीणा वाजवत असताना आणि दिव्य, मनोहर गीते सुरू झाली असताना, हे विशाल नेत्रा!
3.44.44
सर्वाप्सरःसु मुख्यासु प्रनृत्तासु कुरूद्वह ।
त्वं किलानिमिषः पार्थ मामेकां तत्र दृष्टवान् ॥ ३.४४.४४ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, सर्व प्रमुख अप्सरा नृत्य करत असताना, हे पार्था, तू तेथे फक्त मलाच अनिमेष नेत्रांनी पाहिलंस.
3.44.45
तत्र चावभृथे तस्मिन्नुपस्थाने दिवौकसाम् ।
तव पित्राऽभ्यनुज्ञाता गताः स्वनिलयान्सुराः ॥ ३.४४.४५ ॥
तेथे त्या अवभृथ स्नानाच्या वेळी, देवांच्या त्या सभेत, तुझ्या पित्याची अनुमती घेऊन देव आपापल्या निवासस्थानी परतले.
3.44.46
तथैवाप्सरसः सर्वाविशिष्टाः स्वगृहं गताः ।
अपि चान्याश्च शत्रुघ्न तव पित्रा विसर्जिताः ॥ ३.४४.४६ ॥
त्याचप्रमाणे साधारण व विशिष्ट सर्व अप्सरा आपापल्या घरी गेल्या; हे शत्रुघ्ना, तुझ्या पित्याने इतर अप्सरांनाही निरोप दिला.
3.44.47
ततः शक्रेण संदिष्टश्चित्रसेनो ममान्तिकम् ।
प्राप्तः कमलपत्राक्ष स च मामब्रवीत्स्वयम् ॥ ३.४४.४७ ॥
मग शक्राने पाठवलेला चित्रसेन माझ्याजवळ आला, हे कमलपत्राक्षा; आणि तो स्वतः मला म्हणाला.
3.44.48
त्वत्कृतेऽहं सुरेशेन प्रेषितो वरवर्णिनि ।
प्रियं कुरु महेन्द्रस्य मम चैवात्मनश्च ह ॥ ३.४४.४८ ॥
तुझ्यासाठीच देवाधिपतीने मला पाठवले आहे, हे सुंदरवर्णे! महेंद्राला, मला आणि स्वतःलाही जे प्रिय आहे ते कर.
3.44.49
शक्रतुल्यं रणे शूरं रूपौदार्यगुणान्वितम् ।
पार्थं प्रार्थय सुश्रोणि त्वमित्येवं तदाऽब्रवीत् ॥ ३.४४.४९ ॥
इंद्रासमान, रणात शूर, रूप-औदार्य-गुणांनी युक्त पार्थाला (अर्जुनाला), हे सुश्रोणी, तू विनंती कर — असे तेव्हा ती म्हणाली.
3.44.50
ततोऽहं समनुज्ञाता तेन पित्रा च तेऽनघ ।
तवान्तिकमनुप्राप्ता शुश्रूषितुमरिंदम ॥ ३.४४.५० ॥
मग त्याच्या आणि तुझ्या पित्याच्या अनुमतीने, हे अनघा, हे अरिंदमा, सेवा करण्यासाठी मी तुझ्या समीप आले आहे.
3.44.51
न केवलं हि चक्रेण प्रेषिता चाहमागता ।
चिराभिलषितो वीर ममाप्येष मनोरथः ॥ ३.४४.५१ ॥
केवळ चक्राने पाठवलेली म्हणून मी आलेली नाही; हे वीरा, ही दीर्घकाळापासून मलाही हवी असलेली इच्छा आहे.
3.44.52
तां तथा ब्रुवतीं श्रुत्वा भृशं लज्जान्वितोऽर्जुनः ।
उवाच कर्णौ हस्ताभ्यां पिधाय त्रिदशोपमः ॥ ३.४४.५२ ॥
ती असे बोलत आहे हे ऐकून अर्जुन अत्यंत लज्जित झाला; देवतुल्य अर्जुनाने दोन्ही हातांनी कान झाकून म्हटले.
3.44.53
दुःश्रुतं मेऽस्तु सुभगे यन्मां वदसि भामिनि ।
गुरुदारैः समाना मे निश्चयेन वरानने ॥ ३.४४.५३ ॥
हे सुभगे, हे भामिनी, तू मला जे सांगत आहेस ते मला न ऐकलेले असो; हे वरानने, निश्चितच तू माझ्यासाठी गुरुपत्नींप्रमाणे आहेस.
3.44.54
यथा कुन्तीमहाभागा यथेन्राणी शची मम ।
तथा त्वमपि कल्याणीनात्र कार्या विचारणा ॥ ३.४४.५४ ॥
महाभागा कुंती जशी माझी, इंद्राणी शची जशी माझी, तशीच तूही आहेस; हे कल्याणी, यात विचार करण्यासारखे काही नाही.
3.44.55
यच्चेक्षिताऽसि विस्पष्टं विशेषेण मया शुभे ।
तच्च मे कारणं सर्वं शृणु सत्येन सुस्मिते ॥ ३.४४.५५ ॥
हे शुभे, मी तुला स्पष्टपणे आणि विशेषतः जे पाहिले, त्याचे सर्व कारण सत्याने ऐक, हे सुस्मिते.
3.44.56
इयं पौरववंशस् जननी सुदतीति ह ।
त्वामहं दृष्टवांस्तत्र विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥ ३.४४.५६ ॥
ही पौरव वंशाची जननी सुदती आहे. तेथे मी विस्मयाने विस्फारलेल्या डोळ्यांनी तुला पाहिले.
3.44.57
न मामर्हसि कल्याणि अन्यथा ध्यात्रमप्सरः ।
गुरोर्गरुतरा मे त्वं मम त्वं वंशवर्धिनी ॥ ३.४४.५७ ॥
हे कल्याणी, माझ्याविषयी दुसरे काही समजू नकोस, हे अप्सरे. तू माझ्यासाठी गुरूपेक्षाही श्रेष्ठ आहेस; तू माझ्या वंशाची वाढ करणारी आहेस.
3.44.58
अनावृताश्च सर्वाः स्म देवराजाभिनन्दन ।
गुरुस्थाने न मां वीर नियोक्तुं त्वमिहार्हसि ॥ ३.४४.५८ ॥
हे देवराजाला आनंद देणाऱ्या, आम्ही सर्वजणी स्वतंत्र आहोत. हे वीरा, येथे मला गुरुस्थानी नेमणे तुला योग्य नाही.
3.44.59
पितरः सोदराः पुत्रा नप्तारो वा त्विहागताः ।
तपसा रमयन्त्यस्मान्न च तेषां व्यतिक्रमः ॥ ३.४४.५९ ॥
येथे आलेले पितर, बंधू, पुत्र किंवा नातू तपाने आम्हाला आनंदित करतात; त्यांच्याकडून कोणताही अपराध होत नाही.
3.44.60
तत्प्रसीद न मामार्तां विसर्जयितुमर्हसि ।
हृच्छयेन च संतप्तां भक्तां च भज मानद ॥ ३.४४.६० ॥
म्हणून प्रसन्न हो; दुःखी अशा मला पाठवून देणे तुला योग्य नाही. हे मानदा, हृदयात वास करणाऱ्या कामाने संतप्त आणि भक्त अशा मला स्वीकार कर.
3.44.61
शृणु सत्यंवरारोहे यत्त्वां वक्ष्याम्यनिन्दिते ।
शृण्वन्तु मे दिशश्चैव विदिशश्च सदेवताः ॥ ३.४४.६१ ॥
हे सत्यव्रते, सुंदर कटिप्रदेश असलेली, निर्दोष, मी तुला जे सांगतो ते ऐक. दिशा, उपदिशा आणि देवता माझे बोलणे ऐकोत.
3.44.62
यथा कुन्ती च माद्री च शची चैव समा इह ।
तथा च वंशजननी त्वं हि मेऽद्य गरीयसी ॥ ३.४४.६२ ॥
येथे कुंती, माद्री आणि शची जशा माझ्यासाठी समान आहेत, तशीच वंशाला जन्म देणारी तू आज माझ्यासाठी अधिक पूज्य आहेस.
3.44.63
गच्छ मूर्ध्ना प्रपन्नोस्मि पादौ ते वरवर्णिनि ।
त्वं हि मे मातृवत्पूज्या रक्ष्योऽहं पुत्रवत्त्वया ॥ ३.४४.६३ ॥
हे सुंदर वर्णाच्या, जा — मस्तक टेकवून मी तुझ्या चरणांना शरण आलो आहे. तू माझ्यासाठी मातेसारखी पूज्य आहेस, आणि मी तुझ्याकडून पुत्रासारखा रक्षण्यायोग्य आहे.
3.44.64
ततोऽवधूता पार्थेन उर्वशी क्रोधमूर्च्छिता ।
वेपन्ती भ्रुकुटीकक्रा शशापाथ धनंजयम् ॥ ३.४४.६४ ॥
तेव्हा पार्थाने नाकारलेली उर्वशी क्रोधाने मूर्च्छित होऊन, थरथरत, भुवया आक्रसून धनंजयाला शाप देती झाली.
3.44.65
तव पित्राऽभ्यनुज्ञातां स्वयं च गृहमागताम् ।
यस्मान्मां नाभिनन्देथाः कामबाणवशंगताम् ॥ ३.४४.६५ ॥
तुझ्या पित्याने अनुमती दिलेली आणि स्वतः तुझ्या घरी आलेली मला, कामबाणांच्या वशात असतानाही, तू स्वीकारले नाहीस.
3.44.66
तस्मात्त्वं नर्तकः पार्थ स्त्रीमध्ये मानवर्जितः ।
अपुंस्त्वेन च विख्यातः पण्ढवद्विचरिष्यसि ॥ ३.४४.६६ ॥
म्हणून, हे पार्था, तू स्त्रियांमध्ये नर्तक होशील, मानरहित होऊन. नपुंसकत्वामुळे प्रसिद्ध होऊन तू षंढासारखा फिरशील.
3.44.67
एवं दत्त्वाऽर्जुने शापं स्फुरितोष्ठी श्वसन्त्यथ ।
पुनः प्रत्यागता क्षिप्रमुर्वशी स्वं निवेशनम् ॥ ३.४४.६७ ॥
अशा प्रकारे अर्जुनाला शाप देऊन, थरथरणाऱ्या ओठांनी आणि जोरजोरात श्वास घेत उर्वशी लगेच आपल्या निवासस्थानी परतली.
3.44.68
पार्थोपि लब्ध्वा शापं तं तां निशां दुःखितोऽवसम् ।
विवक्षुश्चित्रसेनाय प्रातः सर्वमहृष्टवत् ॥ ३.४४.६८ ॥
पार्थानेही तो शाप मिळवून ती रात्र दुःखात घालविली; सकाळी चित्रसेनाला सर्व सांगण्याची इच्छा असूनही तो जणू अप्रसन्न राहिला.
3.44.69
ततः प्रभाते विमले गन्धर्वाय यथातथम् ।
निवेदयामास तदा चित्रसेनाय पाण्डवः ॥ ३.४४.६९ ॥
मग निर्मळ पहाटी पांडवाने गंधर्व चित्रसेनाला जसे घडले तसेच सर्व निवेदन केले.
3.44.70
तच्च सर्वं यथावृत्तं शापं चैव यथातथम् ।
अवेदयच्च शक्रस्य चित्रसेनोऽपि सर्वशः ॥ ३.४४.७० ॥
चित्रसेनानेही घडलेले सर्व आणि तो शाप जसाच्या तसा इंद्राला सर्वतः सांगितला.
3.44.71
तदा त्वानाय्य तनयं विविक्ते हरिवाहनः ।
सान्त्वयित्वा शुभैर्वाक्यैः स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ३.४४.७१ ॥
तेव्हा हरिवाहन (इंद्र) पुत्राला एकांतात बोलावून, शुभ वचनांनी सांत्वन करून, हसत हसत त्याच्याशी बोलला.
3.44.72
सुपुत्राद्यपृथा तात त्वया पुत्रेण सत्तम ।
ऋषयोपि हि धैर्येण जिता वै ते महाभुज ॥ ३.४४.७२ ॥
हे सत्तमा, हे तात, तुझ्यासारख्या सुपुत्रामुळे पृथा (कुंती) धन्य झाली; हे महाबाहो, धैर्याने तू ऋषींनाही जिंकले आहेस.
3.44.73
यं च दत्तवती शापमुर्वशी तव मानद ।
स चापि तेऽर्थकृत्तात साधकश्च भविष्यति ॥ ३.४४.७३ ॥
हे मानद, उर्वशीने तुला जो शाप दिला होता, हे तात, तोही तुझा हेतू साधणारा ठरेल.
3.44.74
अज्ञातवासो वस्तव्यो भवद्भिर्भूतलेऽनघ ।
वर्पे त्रयोदशे वीर तत्र त्वं गमयिष्यसि ॥ ३.४४.७४ ॥
हे निष्पाप, तुम्हांला पृथ्वीवर अज्ञातवास करावा लागेल; हे वीरा, तेराव्या वर्षी तू तिथे काळ घालवशील.
3.44.75
तेन नर्तकवेपेण अपुंस्त्वेन तथैव च ।
वर्षमेकं विहृत्यैव ततः पुंस्त्वमवाप्स्यसि ॥ ३.४४.७५ ॥
त्या नर्तकाच्या वेषात आणि तसेच नपुंसकत्वात एक वर्ष घालवून मग तू पुरुषत्व मिळवशील.
3.44.76
एवमुक्तस्तु शक्रेण फल्गुनः परवीरहा ।
मुदं परमिकां लेभे न च शापं व्यचिन्तयत् ॥ ३.४४.७६ ॥
इंद्राने असे सांगितले असता, शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या फाल्गुनाला परम आनंद झाला; त्याने शापाचा विचार केला नाही.
3.44.77
चित्रसेनेन सहितो गन्धर्वेण यशस्विना ।
रेमे स स्वर्गभवने पाण्डुपुत्रो धनंजयः ॥ ३.४४.७७ ॥
यशस्वी गंधर्व चित्रसेनासह पांडुपुत्र धनंजय स्वर्गभवनात रमला.
3.44.78
य इमां शृणुयान्नित्यं धृतिं पाण्डुसुतस्य वै ।
न तस्य कामः कामेषु पापकेषु प्रवर्तते ॥ ३.४४.७८ ॥
जो कोणी पांडुपुत्राची ही धृती नित्य ऐकतो, त्याची इच्छा पापमय इच्छांमध्ये प्रवृत्त होत नाही.
3.44.79
इदममरवरात्मजस्य घोरं ।
सुचि चरितं विनिशाम्य फल्गुनस्य।
व्यपगतमददम्भरागदोषा-
स्त्रिदिवगताऽभिरमन्ति मानवेन्द्राः ॥ ३.४४.७९ ॥
देवश्रेष्ठाच्या पुत्राचे (अर्जुनाचे) हे घोर आणि पवित्र चरित्र ऐकून, मद, दर्प, राग आणि दोष दूर झालेले, स्वर्गाला गेलेले मानवेंद्र आनंदित होतात.