ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.66.1
विदर्भराजो धर्मात्मा भीमो भीमपराक्रमः ।
सुतेयं तस्य कल्याणी दमयन्तीति विश्रुता ॥ ३.६६.१ ॥
ਵਿਦਰਭ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਭੀਮ, ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
3.66.2
राजा तु नैषधो नाम वीरसेनसुतो नलः ।
भार्येयं तस्य कल्याणी पुण्यश्लोकस्य धीमतः ॥ ३.६६.२ ॥
ਵੀਰਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਲ ਨਾਮਕ ਨੈਸ਼ਧ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੰਦਰੀ ਉਸ ਪੁੰਨਯਸ਼ਲੋਕ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
3.66.3
स द्यूतेन जितो भ्रात्रा हृतराज्यो महामनाः ।
दमयन्त्या गतः सार्धं न प्राज्ञायत कस्यचित् ॥ ३.६६.३ ॥
ਉਹ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਤੋਂ ਹਾਰਿਆ, ਰਾਜ ਗੁਆ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਮਹਾਮਨਾ ਦਮਯੰਤੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ।
3.66.4
ते वयं दमयन्त्यर्थे चरामः पृथिवीमिमाम् ।
सेयमासादिता बाला तव देवि निवेशने ॥ ३.६६.४ ॥
ਅਸੀਂ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰੇ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਬਾਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।
3.66.5
अस्या रूपेण सदृशी मानुषी न हि विद्यते ।
अस्या ह्येष भ्रुवोर्मध्ये सहजः पिप्लुरुत्तमः ॥ ३.६६.५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ, ਉੱਤਮ ਤਿਲ ਹੈ।
3.66.6
श्यामायाः पद्मसंकाशो लक्षितोऽन्तर्हितो मया ।
मलेन संवृतोह्यस्याश्छन्नोऽभ्रेणेव चन्द्रमाः ॥ ३.६६.६ ॥
ਉਸ ਸ਼ਿਆਮਾ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਤਿਲ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਲ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੱਦਲ ਨਾਲ ਢਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ।
3.66.7
चिह्नभूतो विभूत्यर्थमयं धात्रा विनिर्मितः ।
प्रतिपत्कलुषेवेन्दोर्लेखा नातिविराजते ॥ ३.६६.७ ॥
ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੋਭਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦੇ ਕਲੰਕਿਤ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੇਖਾ ਵਾਂਗ ਇਹ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।
3.66.8
न चास्या नश्यते रूपं वपुर्मलसमाचितम् ।
असंस्कृतमपि व्यक्तं भाति काञ्चनसन्निभम् ॥ ३.६६.८ ॥
ਮੈਲ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੂਪ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
3.66.9
अनेन वपुषा बाला पिप्लुनाऽनेन सूचिता ।
लक्षितेयं मया देवी पिहितोऽग्निरिवोष्मणा ॥ ३.६६.९ ॥
ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਇਹ ਕੁੜੀ ਇਸ ਤਿਲ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
3.66.10
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सुदेवस्य विशांपते ।
सुनन्दा शोधयामास पिप्लुप्रच्छादनं मलम् ॥ ३.६६.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੁਦੇਵ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਨੰਦਾ ਨੇ ਤਿਲ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਮੈਲ ਧੋ ਦਿੱਤੀ।
3.66.11
स मलेनापकृष्टन पिप्लुस्तस्या व्यरोचत ।
दमयन्त्या यथा व्यभ्रे नभसीव निशाकरः ॥ ३.६६.११ ॥
ਮੈਲ ਹਟਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤਿਲ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ; ਬੱਦਲ ਰਹਿਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ।
3.66.12
पिप्लुं दृष्ट्वा सुनन्दा च राजमाता च भारत ।
रुदन्त्यौ तां परिष्वज्यमुहूर्तमिव तस्थतुः ॥ ३.६६.१२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ! ਤਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਨੰਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਤਾ ਦੋਵੇਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
3.66.13
उत्सृज्य बाष्पं शनकै राजमातेदमब्रवीत् ।
भगिन्या दुहिता मेऽसि पिप्लुनानेन सूचिता ॥ ३.६६.१३ ॥
ਹੰਝੂ ਵਹਾ ਕੇ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ; ਪਿਪਲੂ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।"
3.66.14
अहं च तव माता च राजन्यस्य महात्मनः ।
सुते दशार्णाधिपतेः सुदाम्नश्चारुदर्शने ॥ ३.६६.१४ ॥
ਮੈਂ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਦਸ਼ਾਰਣਾਧਿਪਤੀ ਸੁਦਾਮਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਾਂ।
3.66.15
भीमस्य राज्ञः सा दत्ता वीरबाहोरहं पुनः ।
त्वं तु जाता मया दृष्टा दशार्णेषु पितुर्गृहे ॥ ३.६६.१५ ॥
ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਨੂੰ ਉਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀਰਬਾਹੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਪਰ ਤੂੰ ਦਸ਼ਾਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੀ ਗਈ।
3.66.16
यथैव ते पितुर्गेहं तथेदमपि भामिति ।
यथैव च ममैश्वर्यं दमयन्ति तथा तव ॥ ३.६६.१६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ; ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਹੈ, ਹੇ ਦਮਯੰਤੀ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਵੀ ਹੈ।
3.66.17
तां प्रहृष्टेन मनसा दमयन्ती विशांपते ।
प्रणम्य मातुर्भगिनीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६६.१७ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
3.66.18
अज्ञायमानाऽपिसती सुखमस्म्युषिता त्वयि ।
सर्वकामैः सुविहिता रक्ष्यमाणा सदा त्वया ॥ ३.६६.१८ ॥
ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਰਹੀ; ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਕੇ।
3.66.19
सुखात्सुखतरो वासो भविष्यति न संशयः ।
चिरविप्रोषितां मातर्मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ ३.६६.१९ ॥
ਇਹ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਿਵਾਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
3.66.20
दारकौ च हि मे नीतौ वसतस्तत्र बालकौ ।
पित्रा विहीनौ शोकार्तौ मया चैव कथं नु तौ ॥ ३.६६.२० ॥
ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ (ਛੱਡਾਂ)?
3.66.21
यदि चापि प्रियं किंचिन्मयि कर्तुमिहेच्छसि ।
विदर्भान्यातुमिच्छामि शीघ्रं मे यानमादिश ॥ ३.६६.२१ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਦਰਭ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਾਹਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ।
3.66.22
बाढमित्येव तामुक्त्वा हृष्ट्वा मातृष्वसा नृप ।
गुप्तां बलेन महता पुत्रस्यानुमते ततः ॥ ३.६६.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, "ਠੀਕ ਹੈ" ਐਸਾ ਉਸਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਮਾਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਸਨੂੰ (ਭੇਜਣ ਲਈ) ਫਿਰ...
3.66.23
प्रास्थापयद्राजमाता श्रीमतीं नरवाहिना ।
यानेन भरतश्रेष्ठ स्वन्नपानपरिच्छदाम् ॥ ३.६६.२३ ॥
ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਤੇਜ-ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਭਰਤਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਢੋਈ ਜਾਂਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ।
3.66.24
ततः सा नचिरादेव विदर्भानगमच्छुभा ।
तां तु बन्धुजनः सर्वः प्रहृष्टः समपूजयत् ॥ ३.६६.२४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੁਭਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਦਰਭ ਪਹੁੰਚੀ। ਸਾਰੇ ਬੰਧੂ-ਜਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
3.66.25
सर्वान्कुशलिनो दृष्ट्वा बान्धवान्दारकौ च तौ ।
मातरं पितरं चोभौ सर्वं चैव सखीजनम् ॥ ३.६६.२५ ॥
ਸਭ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
3.66.26
देवताः पूजयामास ब्राह्मणांश्च यशस्विनी ।
परेण विधिना देवी दमयन्ती विशांपते ॥ ३.६६.२६ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਦੇਵੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਪਰਮ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
3.66.27
अतर्पयत्सुदेवं च गोसहस्रेण पार्थिवः ।
प्रीतो दृष्ट्वैव तनयां ग्रामेण द्रविणेन च ॥ ३.६६.२७ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ, ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
3.66.28
सा व्युष्टा रजनीं तत्रपितुर्वेश्मनि भामिनी ।
विश्रान्ता मातरं राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६६.२८ ॥
ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।