મહાભારત · અધ્યાય 3.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.67.1
मां चेदिच्छसि जीवन्तीं मातः सत्यं ब्रवीमिते ।
नलस्य नरवीरस्य यतस्वानयने पुनः ॥ ३.६७.१ ॥
માતા, જો તું મને જીવતી જોવા ઇચ્છતી હોય, તો હું તને સત્ય કહું છું — નરવીર નળને પાછા લાવવાનો પ્રયત્ન કર.
3.67.2
दमयन्त्या तथोक्ता तु सा देवी भृशदुःखिता ।
बाष्पेणापिहिता राज्ञी नोत्तरं किंचिदब्रवीत् ॥ ३.६७.२ ॥
દમયંતીએ આ રીતે કહેતાં તે દેવી (રાણી) અત્યંત દુઃખી થઈ; આંસુથી ઢંકાયેલી એ રાણીએ કંઈ જવાબ આપ્યો નહીં.
3.67.3
तदवस्थां तु तां दृष्ट्वा सर्वमन्तःपुरं तदा ।
हाहाभूतमतीवासीद्भृशं च प्ररुरोद ह ॥ ३.६७.३ ॥
તેની એ દશા જોઈને ત્યારે આખું અંતઃપુર 'હાય હાય'ના કલ્પાંતથી ભરાઈ ગયું અને જોરશોરથી રડવા લાગ્યું.
3.67.4
ततो भीमं महाराजं भार्या वचनामब्रवीत् ।
दमयन्ती नृप भृशं भर्तारमनुशोचति ॥ ३.६७.४ ॥
ત્યારે પત્ની દમયંતીએ મહારાજ ભીમને આ વચન કહ્યું — હે રાજન્! દમયંતી પોતાના પતિ માટે અત્યંત શોક કરે છે.
3.67.5
अपकृष्य च लज्जां सा स्वयमुक्तवती विभो ।
प्रयतन्तु तवप्रेष्याः पुण्यश्लोकस्य दर्शने ॥ ३.६७.५ ॥
લજ્જા બાજુએ મૂકીને તેણે પોતે કહ્યું — હે વિભુ! તમારા સેવકો પુણ્યશ્લોક (નળ)ના દર્શન માટે પ્રયત્ન કરે.
3.67.6
तयाप्रयोदितो राजा ब्राह्मणान्वशवर्तिनः ।
प्राश्थापयद्दिशः सर्वा यतध्वं नलदर्शने ॥ ३.६७.६ ॥
તેના પ્રેરણાથી રાજાએ પોતાના આજ્ઞાંકિત બ્રાહ્મણોને બધી દિશાઓમાં મોકલ્યા — 'નળના દર્શન માટે પ્રયત્ન કરો.'
3.67.7
ततो विदर्भाधिपतेर्नियोगाद्ब्राह्मणास्तदा ।
दमयन्तीमथापृच्छ्य प्रस्थितास्ते तथाऽव्रुवन् ॥ ३.६७.७ ॥
ત્યારે વિદર્ભાધિપતિના આદેશથી તે બ્રાહ્મણો દમયંતીની રજા લઈને ચાલ્યા ગયા, અને આ રીતે બોલ્યા.
3.67.8
अथ तानब्रवीद्भैमी सर्वराष्ट्रेष्विदं वचः ।
ब्रूत वै जनसंसत्सु तत्रतत्र पुनः पुनः ॥ ३.६७.८ ॥
ત્યારે ભીમની પુત્રી દમયંતીએ તેમને કહ્યું: "બધા રાજ્યોમાં, જનસભાઓમાં, ત્યાં ત્યાં વારંવાર આ વચન કહેજો."
3.67.9
क्वनु त्वं कितव च्छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम ।
उत्सृज्य वपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय ॥ ३.६७.९ ॥
હે જુગારી! મારી સાડીનો અડધો ભાગ કાપીને તું ક્યાં ગયો? વનમાં સૂતેલી, તારા પ્રત્યે અનુરક્ત એવી પ્રિયાને છોડીને, હે પ્રિય!
3.67.10
सा वै यथा त्वया दृष्टा तथाऽऽस्ते त्वत्प्रतीक्षिणी ।
दह्यमाना भृशं बाला वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ॥ ३.६७.१० ॥
તેં જોયેલી હતી તેવી જ તે તારી રાહ જોતી રહી છે. અત્યંત દાઝતી, અડધા વસ્ત્રથી ઢંકાયેલી તે બાળા.
3.67.11
तस्या रुदन्त्याः सततं तेन शोकेन पार्थिव ।
प्रसादं कुरु वै देव प्रतिवाक्यं वदस्व च ॥ ३.६७.११ ॥
તેના સતત રડવાથી અને તે શોકથી, હે રાજન્! હે દેવ, કૃપા કરીને ઉત્તર આપો.
3.67.12
एवमन्यच्च वक्तव्यं कृपां कुर्याद्यथा मयि ।
वायुना धूयमानो हि वनं दहति पावकः ॥ ३.६७.१२ ॥
આ રીતે બીજું પણ કહેવું જોઈએ, જેથી મારા પર કૃપા થાય. પવનથી ફૂંકાયેલી આગ જેમ વનને બાળે છે.
3.67.13
भर्तव्या रक्षणीया त्व पत्नी पत्या हि नित्यदा ।
तन्नष्टमुभयं कस्माद्धर्मज्ञस्य सतस्तव ॥ ३.६७.१३ ॥
પતિએ સદા પત્નીનું ભરણપોષણ અને રક્ષણ કરવું જોઈએ. તો ધર્મજ્ઞ સત્પુરુષ એવા તમારામાં બંને કેમ નષ્ટ થયા?
3.67.14
ख्यातः प्राज्ञः कुलीनश् सानुक्रोशो भवान्सदा ।
संवृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात् ॥ ३.६७.१४ ॥
તમે સદા ખ્યાતિ પામેલા, પ્રાજ્ઞ, કુલીન અને કરુણાવાન હતા. મારા ભાગ્યના ક્ષયથી તમે નિર્દય થઈ ગયા હોવાની મને શંકા છે.
3.67.15
तत्कुरुष्व नरव्याघ्र दयां मयि नरर्पभ ।
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव हि मे श्रुतः ॥ ३.६७.१५ ॥
તેથી હે નરવ્યાઘ્ર, હે નરશ્રેષ્ઠ, મારા પર દયા કરો. દયા જ પરમ ધર્મ છે એવું મેં તમારી પાસેથી જ સાંભળ્યું છે.
3.67.16
एवंब्रुवाणान्यदि वः प्रतिब्रूयाद्धि कश्चन ।
स नरः सर्वथा ज्ञेयः कश्चासौ क्वनु वर्तते ॥ ३.६७.१६ ॥
આ પ્રમાણે બોલતા તમને જો કોઈ ઉત્તર આપે, તો તે મનુષ્યને સર્વ પ્રકારે ઓળખવો જોઈએ. તે કોણ છે અને ક્યાં રહે છે?
3.67.17
यश्चैवं वचनं श्रुत्य्वा बूयात्प्रतिवचो नरः ।
तदादाय वचस्तस्य ममावेद्यं द्विजोत्तमाः ॥ ३.६७.१७ ॥
આ વચન સાંભળીને જે મનુષ્ય પ્રત્યુત્તર આપે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, તેના તે વચન લઈને મને જણાવવું જોઈએ.
3.67.18
यथा च वो न जानीयाच्चरतो भीमशासनात् ।
पुनरागमनं चेह तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥ ३.६७.१८ ॥
ભયંકર આજ્ઞાથી ભટકતા તમને કોઈ ઓળખે નહીં, અને અહીં ફરી આવવાનું પણ સાવધાનીથી તેમ જ કરવું જોઈએ.
3.67.19
यदि वाऽसौ समृद्धः स्याद्यदि वाऽप्यधनो भवेत् ।
यदिऽवाप्यसमर्थः स्याज्ज्ञेयमस्य चिकीर्षितम् ॥ ३.६७.१९ ॥
તે સમૃદ્ધ હોય, અથવા નિર્ધન હોય, અથવા અસમર્થ હોય, તેનો ઇરાદો આ જ જાણવો.
3.67.20
एवमुक्तास्त्वगच्छंस्ते ब्राह्मणाः सर्वतो दिशम् ।
नलं मृगयितुं राजंस्तदा व्यसनिनं तथा ॥ ३.६७.२० ॥
એમ કહેવાયેલા તે બ્રાહ્મણો, હે રાજન, નળને અને તે વ્યસનગ્રસ્તને શોધવા સર્વ દિશાઓમાં ગયા.
3.67.21
ते पुराणि सराष्ट्राणि ग्रामान्धोपांस्तथाऽऽश्रमान् ।
अन्वेषन्तो नलं राजन्नाधिजग्मुर्दविजातयः ॥ ३.६७.२१ ॥
નગરો, રાજ્યો, ગામો, વનો અને આશ્રમોમાં નળને શોધતા, હે રાજન, તે દ્વિજાતિઓને તે મળ્યો નહિ.
3.67.22
तच्च वाक्यं तथा सर्वेतत्रतत्र विशांपते ।
श्रावयांचक्रिरे विप्रा दमयन्त्या यथेरितम् ॥ ३.६७.२२ ॥
હે નરપતિ, દમયંતીએ કહેલું તે આખું વચન તે બ્રાહ્મણો ઠેકઠેકાણે સંભળાવવા લાગ્યા.