ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.67.1
मां चेदिच्छसि जीवन्तीं मातः सत्यं ब्रवीमिते ।
नलस्य नरवीरस्य यतस्वानयने पुनः ॥ ३.६७.१ ॥
ਮਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੀਂਦੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਹਾਂ — ਨਰਵੀਰ ਨਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ।
3.67.2
दमयन्त्या तथोक्ता तु सा देवी भृशदुःखिता ।
बाष्पेणापिहिता राज्ञी नोत्तरं किंचिदब्रवीत् ॥ ३.६७.२ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ (ਰਾਣੀ) ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ; ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਉਸ ਰਾਣੀ ਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
3.67.3
तदवस्थां तु तां दृष्ट्वा सर्वमन्तःपुरं तदा ।
हाहाभूतमतीवासीद्भृशं च प्ररुरोद ह ॥ ३.६७.३ ॥
ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਉਦੋਂ ਸਾਰਾ ਅੰਤਃਪੁਰ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਬਹੁਤ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਧਾਹਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗਾ।
3.67.4
ततो भीमं महाराजं भार्या वचनामब्रवीत् ।
दमयन्ती नृप भृशं भर्तारमनुशोचति ॥ ३.६७.४ ॥
ਤਦ ਪਤਨੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਭੀਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ — ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦਮਯੰਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
3.67.5
अपकृष्य च लज्जां सा स्वयमुक्तवती विभो ।
प्रयतन्तु तवप्रेष्याः पुण्यश्लोकस्य दर्शने ॥ ३.६७.५ ॥
ਲਾਜ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪ ਬੋਲੀ — ਹੇ ਵਿਭੂ! ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਪੁੰਨਯਸ਼ਲੋਕ (ਨਲ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ।
3.67.6
तयाप्रयोदितो राजा ब्राह्मणान्वशवर्तिनः ।
प्राश्थापयद्दिशः सर्वा यतध्वं नलदर्शने ॥ ३.६७.६ ॥
ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ — 'ਨਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੋ।'
3.67.7
ततो विदर्भाधिपतेर्नियोगाद्ब्राह्मणास्तदा ।
दमयन्तीमथापृच्छ्य प्रस्थितास्ते तथाऽव्रुवन् ॥ ३.६७.७ ॥
ਤਦ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਮਯੰਤੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ।
3.67.8
अथ तानब्रवीद्भैमी सर्वराष्ट्रेष्विदं वचः ।
ब्रूत वै जनसंसत्सु तत्रतत्र पुनः पुनः ॥ ३.६७.८ ॥
ਤਦ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ-ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿਣਾ।"
3.67.9
क्वनु त्वं कितव च्छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम ।
उत्सृज्य वपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय ॥ ३.६७.९ ॥
ਹੇ ਜੂਏਬਾਜ਼! ਮੇਰੇ ਕਪੜੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ!
3.67.10
सा वै यथा त्वया दृष्टा तथाऽऽस्ते त्वत्प्रतीक्षिणी ।
दह्यमाना भृशं बाला वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ॥ ३.६७.१० ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸੜਦੀ ਹੋਈ, ਅੱਧੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਉਹ ਬਾਲਾ।
3.67.11
तस्या रुदन्त्याः सततं तेन शोकेन पार्थिव ।
प्रसादं कुरु वै देव प्रतिवाक्यं वदस्व च ॥ ३.६७.११ ॥
ਉਸ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਣ ਅਤੇ ਉਸ ਸੋਗ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਹੇ ਦੇਵ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
3.67.12
एवमन्यच्च वक्तव्यं कृपां कुर्याद्यथा मयि ।
वायुना धूयमानो हि वनं दहति पावकः ॥ ३.६७.१२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁਲਾਈ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ।
3.67.13
भर्तव्या रक्षणीया त्व पत्नी पत्या हि नित्यदा ।
तन्नष्टमुभयं कस्माद्धर्मज्ञस्य सतस्तव ॥ ३.६७.१३ ॥
ਪਤੀ ਨੇ ਸਦਾ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਤਪੁਰਖ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ?
3.67.14
ख्यातः प्राज्ञः कुलीनश् सानुक्रोशो भवान्सदा ।
संवृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात् ॥ ३.६७.१४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪ੍ਰਾਗਿਆਵਾਨ, ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।
3.67.15
तत्कुरुष्व नरव्याघ्र दयां मयि नरर्पभ ।
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव हि मे श्रुतः ॥ ३.६७.१५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਦਇਆ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
3.67.16
एवंब्रुवाणान्यदि वः प्रतिब्रूयाद्धि कश्चन ।
स नरः सर्वथा ज्ञेयः कश्चासौ क्वनु वर्तते ॥ ३.६७.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
3.67.17
यश्चैवं वचनं श्रुत्य्वा बूयात्प्रतिवचो नरः ।
तदादाय वचस्तस्य ममावेद्यं द्विजोत्तमाः ॥ ३.६७.१७ ॥
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਿਓ, ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਲੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
3.67.18
यथा च वो न जानीयाच्चरतो भीमशासनात् ।
पुनरागमनं चेह तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥ ३.६७.१८ ॥
ਭਿਆਨਕ ਹੁਕਮ ਕਾਰਨ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਵੀ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.67.19
यदि वाऽसौ समृद्धः स्याद्यदि वाऽप्यधनो भवेत् ।
यदिऽवाप्यसमर्थः स्याज्ज्ञेयमस्य चिकीर्षितम् ॥ ३.६७.१९ ॥
ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਨਿਰਧਨ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਇਹੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.67.20
एवमुक्तास्त्वगच्छंस्ते ब्राह्मणाः सर्वतो दिशम् ।
नलं मृगयितुं राजंस्तदा व्यसनिनं तथा ॥ ३.६७.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਲ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁੱਖੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
3.67.21
ते पुराणि सराष्ट्राणि ग्रामान्धोपांस्तथाऽऽश्रमान् ।
अन्वेषन्तो नलं राजन्नाधिजग्मुर्दविजातयः ॥ ३.६७.२१ ॥
ਨਗਰਾਂ, ਰਾਜਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਲ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦਵਿਜ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ।
3.67.22
तच्च वाक्यं तथा सर्वेतत्रतत्र विशांपते ।
श्रावयांचक्रिरे विप्रा दमयन्त्या यथेरितम् ॥ ३.६७.२२ ॥
ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਦਮਯੰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸਾਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।