മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.67.1
मां चेदिच्छसि जीवन्तीं मातः सत्यं ब्रवीमिते ।
नलस्य नरवीरस्य यतस्वानयने पुनः ॥ ३.६७.१ ॥
അമ്മേ, ഞാൻ ജീവനോടെ ഇരിക്കണമെന്ന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, സത്യമാണ് പറയുന്നത് — നരവീരനായ നളനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിക്കൂ.
3.67.2
दमयन्त्या तथोक्ता तु सा देवी भृशदुःखिता ।
बाष्पेणापिहिता राज्ञी नोत्तरं किंचिदब्रवीत् ॥ ३.६७.२ ॥
ദമയന്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ദേവിയായ രാജ്ഞി അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി; കണ്ണീരാൽ മൂടപ്പെട്ട അവൾ ഒന്നും മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
3.67.3
तदवस्थां तु तां दृष्ट्वा सर्वमन्तःपुरं तदा ।
हाहाभूतमतीवासीद्भृशं च प्ररुरोद ह ॥ ३.६७.३ ॥
അവളുടെ ആ അവസ്ഥ കണ്ട് അപ്പോൾ അന്തഃപുരം മുഴുവൻ 'ഹാ, ഹാ' എന്ന വിലാപത്താൽ നിറഞ്ഞു; അത്യന്തം കരഞ്ഞു വിലപിച്ചു.
3.67.4
ततो भीमं महाराजं भार्या वचनामब्रवीत् ।
दमयन्ती नृप भृशं भर्तारमनुशोचति ॥ ३.६७.४ ॥
അപ്പോൾ ഭാര്യയായ ദമയന്തി മഹാരാജാവായ ഭീമനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു — രാജാവേ! ദമയന്തി ഭർത്താവിനെ ഓർത്ത് അത്യന്തം ദുഃഖിക്കുന്നു.
3.67.5
अपकृष्य च लज्जां सा स्वयमुक्तवती विभो ।
प्रयतन्तु तवप्रेष्याः पुण्यश्लोकस्य दर्शने ॥ ३.६७.५ ॥
ലജ്ജ മാറ്റിവെച്ച് അവൾ തന്നെ പറഞ്ഞു — ഹേ പ്രഭോ! നിന്റെ ഭൃത്യന്മാർ പുണ്യശ്ലോകനായ (നളന്റെ) ദർശനത്തിനായി ശ്രമിക്കട്ടെ.
3.67.6
तयाप्रयोदितो राजा ब्राह्मणान्वशवर्तिनः ।
प्राश्थापयद्दिशः सर्वा यतध्वं नलदर्शने ॥ ३.६७.६ ॥
അവളാൽ പ്രേരിതനായ രാജാവ് തന്റെ അനുസരണയുള്ള ബ്രാഹ്മണരെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും അയച്ചു — 'നളനെ കാണാൻ ശ്രമിക്കൂ.'
3.67.7
ततो विदर्भाधिपतेर्नियोगाद्ब्राह्मणास्तदा ।
दमयन्तीमथापृच्छ्य प्रस्थितास्ते तथाऽव्रुवन् ॥ ३.६७.७ ॥
അപ്പോൾ വിദർഭാധിപന്റെ നിയോഗപ്രകാരം ആ ബ്രാഹ്മണർ ദമയന്തിയോട് യാത്ര ചോദിച്ച് പുറപ്പെട്ടു; അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.67.8
अथ तानब्रवीद्भैमी सर्वराष्ट्रेष्विदं वचः ।
ब्रूत वै जनसंसत्सु तत्रतत्र पुनः पुनः ॥ ३.६७.८ ॥
അപ്പോൾ ഭീമപുത്രിയായ ദമയന്തി അവരോട് പറഞ്ഞു: "എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും ജനസഭകളിലും അവിടവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഈ വാക്ക് പറയണം."
3.67.9
क्वनु त्वं कितव च्छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम ।
उत्सृज्य वपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय ॥ ३.६७.९ ॥
ചൂതുകളിക്കാരാ! എന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ പാതി മുറിച്ചെടുത്ത് നീ എവിടേക്കു പോയി? കാട്ടിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന, നിന്നോട് അനുരക്തയായ പ്രിയയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഓ പ്രിയനേ!
3.67.10
सा वै यथा त्वया दृष्टा तथाऽऽस्ते त्वत्प्रतीक्षिणी ।
दह्यमाना भृशं बाला वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ॥ ३.६७.१० ॥
നീ കണ്ടതുപോലെതന്നെ അവൾ നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു. വളരെയേറെ വെന്തുരുകി, പാതി വസ്ത്രംകൊണ്ടു പൊതിഞ്ഞ ആ ബാല.
3.67.11
तस्या रुदन्त्याः सततं तेन शोकेन पार्थिव ।
प्रसादं कुरु वै देव प्रतिवाक्यं वदस्व च ॥ ३.६७.११ ॥
അവൾ നിരന്തരം കരയുന്ന ആ ശോകത്താൽ, ഓ രാജാവേ! ഓ ദേവാ, കൃപ ചെയ്ത് മറുപടി പറയണം.
3.67.12
एवमन्यच्च वक्तव्यं कृपां कुर्याद्यथा मयि ।
वायुना धूयमानो हि वनं दहति पावकः ॥ ३.६७.१२ ॥
ഇങ്ങനെയും മറ്റും പറയണം; എന്നോട് കൃപ തോന്നുന്ന വിധത്തിൽ. കാറ്റേറ്റു ആളിക്കത്തുന്ന തീ കാടിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
3.67.13
भर्तव्या रक्षणीया त्व पत्नी पत्या हि नित्यदा ।
तन्नष्टमुभयं कस्माद्धर्मज्ञस्य सतस्तव ॥ ३.६७.१३ ॥
ഭർത്താവ് എപ്പോഴും ഭാര്യയെ പോഷിപ്പിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം. എന്നിട്ടും ധർമജ്ഞനായ സത്പുരുഷനായ നിന്നിൽ ഇരുവരും എന്തുകൊണ്ട് നശിച്ചു?
3.67.14
ख्यातः प्राज्ञः कुलीनश् सानुक्रोशो भवान्सदा ।
संवृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात् ॥ ३.६७.१४ ॥
നീ എപ്പോഴും പ്രസിദ്ധനും പ്രാജ്ഞനും കുലീനനും ദയയുള്ളവനുമായിരുന്നു. എന്റെ ഭാഗ്യനാശത്താൽ നീ ദയയില്ലാത്തവനായി എന്ന് ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു.
3.67.15
तत्कुरुष्व नरव्याघ्र दयां मयि नरर्पभ ।
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव हि मे श्रुतः ॥ ३.६७.१५ ॥
അതിനാൽ നരവ്യാഘ്രമേ, നരശ്രേഷ്ഠനേ, എന്നോട് ദയ കാണിക്കേണമേ. ദയയാണ് പരമധർമം എന്ന് നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
3.67.16
एवंब्रुवाणान्यदि वः प्रतिब्रूयाद्धि कश्चन ।
स नरः सर्वथा ज्ञेयः कश्चासौ क्वनु वर्तते ॥ ३.६७.१६ ॥
ഇങ്ങനെ പറയുന്ന നിങ്ങളോട് ആരെങ്കിലും മറുപടി പറഞ്ഞാൽ, ആ മനുഷ്യനെ എല്ലാ വിധത്തിലും അറിയേണ്ടതാണ്. അവൻ ആരാണ്, എവിടെയാണ്?
3.67.17
यश्चैवं वचनं श्रुत्य्वा बूयात्प्रतिवचो नरः ।
तदादाय वचस्तस्य ममावेद्यं द्विजोत्तमाः ॥ ३.६७.१७ ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട് മറുപടി പറയുന്ന മനുഷ്യൻ ആരാണോ, അവന്റെ ആ വാക്ക് എടുത്ത് ഓ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ, എന്നെ അറിയിക്കേണ്ടതാണ്.
3.67.18
यथा च वो न जानीयाच्चरतो भीमशासनात् ।
पुनरागमनं चेह तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥ ३.६७.१८ ॥
ഭീകരമായ കല്പനയാൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളെ ആരും അറിയാതിരിക്കും വിധം, ഇവിടേക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നതും ജാഗ്രതയോടെ ചെയ്യണം.
3.67.19
यदि वाऽसौ समृद्धः स्याद्यदि वाऽप्यधनो भवेत् ।
यदिऽवाप्यसमर्थः स्याज्ज्ञेयमस्य चिकीर्षितम् ॥ ३.६७.१९ ॥
അവൻ സമ്പന്നനാകട്ടെ, ദരിദ്രനാകട്ടെ, അസമർത്ഥനാകട്ടെ, അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ഇതാണെന്ന് അറിയേണ്ടതാണ്.
3.67.20
एवमुक्तास्त्वगच्छंस्ते ब्राह्मणाः सर्वतो दिशम् ।
नलं मृगयितुं राजंस्तदा व्यसनिनं तथा ॥ ३.६७.२० ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ആ ബ്രാഹ്മണർ, ഹേ രാജാവേ, നളനെയും ദുരിതത്തിലായവനെയും അന്വേഷിക്കാൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പോയി.
3.67.21
ते पुराणि सराष्ट्राणि ग्रामान्धोपांस्तथाऽऽश्रमान् ।
अन्वेषन्तो नलं राजन्नाधिजग्मुर्दविजातयः ॥ ३.६७.२१ ॥
നഗരങ്ങളിലും രാജ്യങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും ആശ്രമങ്ങളിലും നളനെ അന്വേഷിച്ച ആ ദ്വിജന്മാർ, ഹേ രാജാവേ, അവനെ കണ്ടെത്തിയില്ല.
3.67.22
तच्च वाक्यं तथा सर्वेतत्रतत्र विशांपते ।
श्रावयांचक्रिरे विप्रा दमयन्त्या यथेरितम् ॥ ३.६७.२२ ॥
ഹേ നരാധിപാ, ദമയന്തി പറഞ്ഞ ആ വാക്യം മുഴുവൻ ഇവിടെയും അവിടെയും ആ ബ്രാഹ്മണർ കേൾപ്പിച്ചു.