มหาภารตะ · อัธยายะ 3.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.67.1
मां चेदिच्छसि जीवन्तीं मातः सत्यं ब्रवीमिते ।
नलस्य नरवीरस्य यतस्वानयने पुनः ॥ ३.६७.१ ॥
แม่เอ๋ย หากแม่ปรารถนาให้ลูกมีชีวิตอยู่ ลูกจะบอกความจริงแก่แม่ จงพยายามนำนลวีรบุรุษแห่งมนุษย์กลับมาให้ได้
3.67.2
दमयन्त्या तथोक्ता तु सा देवी भृशदुःखिता ।
बाष्पेणापिहिता राज्ञी नोत्तरं किंचिदब्रवीत् ॥ ३.६७.२ ॥
เมื่อพระนางทมยันตีตรัสดังนี้แล้ว พระราชินีผู้โศกเศร้าอย่างยิ่ง มีน้ำตาปกคลุม มิได้ตรัสตอบสิ่งใดเลย
3.67.3
तदवस्थां तु तां दृष्ट्वा सर्वमन्तःपुरं तदा ।
हाहाभूतमतीवासीद्भृशं च प्ररुरोद ह ॥ ३.६७.३ ॥
เมื่อเห็นพระนางอยู่ในสภาพเช่นนั้น ทั้งอันตःปุระต่างวุ่นวายร้องว่า ว่าอย่างไรดี ว่าอย่างไรดี แล้วร่ำไห้ออกมาอย่างเศร้าโศกยิ่ง
3.67.4
ततो भीमं महाराजं भार्या वचनामब्रवीत् ।
दमयन्ती नृप भृशं भर्तारमनुशोचति ॥ ३.६७.४ ॥
ครั้นแล้ว พระมเหสีทมยันตีจึงกราบทูลพระมหาราชภีมะว่า ข้าแต่พระองค์ ทมยันตีโศกเศร้าถึงพระสวามีเป็นอย่างยิ่ง
3.67.5
अपकृष्य च लज्जां सा स्वयमुक्तवती विभो ।
प्रयतन्तु तवप्रेष्याः पुण्यश्लोकस्य दर्शने ॥ ३.६७.५ ॥
พระนางทรงละอายพระทัยไว้ก่อน แล้วตรัสเองว่า ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ขอให้ข้าราชบริพารของพระองค์พยายามให้ได้เห็นนลผู้มีชื่อเสียงอันบริสุทธิ์
3.67.6
तयाप्रयोदितो राजा ब्राह्मणान्वशवर्तिनः ।
प्राश्थापयद्दिशः सर्वा यतध्वं नलदर्शने ॥ ३.६७.६ ॥
พระราชาทรงถูกพระนางเร้าให้ทรงส่งพราหมณ์ผู้เชื่อฟังไปยังทุกทิศ ตรัสว่า จงพยายามให้ได้เห็นนล
3.67.7
ततो विदर्भाधिपतेर्नियोगाद्ब्राह्मणास्तदा ।
दमयन्तीमथापृच्छ्य प्रस्थितास्ते तथाऽव्रुवन् ॥ ३.६७.७ ॥
ครั้งนั้น ตามพระบัญชาของเจ้าเมืองวิทรรภ เหล่าพราหมณ์ได้ลาพระนางทมยันตีแล้วออกเดินทาง และกล่าวดังนี้
3.67.8
अथ तानब्रवीद्भैमी सर्वराष्ट्रेष्विदं वचः ।
ब्रूत वै जनसंसत्सु तत्रतत्र पुनः पुनः ॥ ३.६७.८ ॥
ลำดับนั้น พระนางไภมีตรัสกับพราหมณ์เหล่านั้นถึงถ้อยคำนี้ในทุกแคว้นว่า จงกล่าวในที่ประชุมของผู้คนทุกแห่งซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.67.9
क्वनु त्वं कितव च्छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो मम ।
उत्सृज्य वपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय ॥ ३.६७.९ ॥
ข้าแต่นักพนัน เจ้าไปอยู่ที่ไหนเล่า เจ้าตัดผ้าครึ่งผืนของข้าไปแล้วจากไป ทิ้งข้าผู้เป็นที่รักของเจ้า ผู้ภักดีต่อเจ้า ให้หลับใหลอยู่ในป่า ข้าแต่ที่รัก
3.67.10
सा वै यथा त्वया दृष्टा तथाऽऽस्ते त्वत्प्रतीक्षिणी ।
दह्यमाना भृशं बाला वस्त्रार्धेनाभिसंवृता ॥ ३.६७.१० ॥
นางยังอยู่ในสภาพที่เจ้าเห็นนั้นทุกประการ คอยเจ้าอยู่ สาวน้อยผู้กำลังร้อนรุ่มอย่างยิ่ง ห่มผ้าเพียงครึ่งผืน
3.67.11
तस्या रुदन्त्याः सततं तेन शोकेन पार्थिव ।
प्रसादं कुरु वै देव प्रतिवाक्यं वदस्व च ॥ ३.६७.११ ॥
ข้าแต่พระราชา นางร่ำไห้อยู่เสมอด้วยความโศกเศร้านั้น ข้าแต่เทพ ขอทรงโปรดเมตตาและตรัสตอบด้วยเถิด
3.67.12
एवमन्यच्च वक्तव्यं कृपां कुर्याद्यथा मयि ।
वायुना धूयमानो हि वनं दहति पावकः ॥ ३.६७.१२ ॥
ควรกล่าวด้วยถ้อยคำอื่นเช่นนี้ด้วย เพื่อให้นางมีความเมตตาต่อข้า ดุจไฟที่ถูกลมพัดย่อมเผาป่าไหม้ได้
3.67.13
भर्तव्या रक्षणीया त्व पत्नी पत्या हि नित्यदा ।
तन्नष्टमुभयं कस्माद्धर्मज्ञस्य सतस्तव ॥ ३.६७.१३ ॥
สามีต้องเลี้ยงดูและคุ้มครองภรรยาเสมอไป ไฉนทั้งสองสิ่งนั้นจึงสูญหายไปในตัวท่าน ผู้เป็นคนดีและรู้ธรรม
3.67.14
ख्यातः प्राज्ञः कुलीनश् सानुक्रोशो भवान्सदा ।
संवृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात् ॥ ३.६७.१४ ॥
ท่านเป็นผู้มีชื่อเสียง ฉลาด มีตระกูลสูง และมีความเมตตาอยู่เสมอ ข้าสงสัยว่าเพราะความวิบัติแห่งโชคของข้า ท่านจึงกลายเป็นผู้ไร้ความเมตตา
3.67.15
तत्कुरुष्व नरव्याघ्र दयां मयि नरर्पभ ।
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव हि मे श्रुतः ॥ ३.६७.१५ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่บุรุษผู้เสือ ข้าแต่บุรุษผู้เป็นประมุข ขอทรงแสดงความเมตตาต่อข้าเถิด ความไม่เบียดเบียนคือธรรมอันสูงสุด และข้าได้ยินเรื่องนี้จากท่านเท่านั้น
3.67.16
एवंब्रुवाणान्यदि वः प्रतिब्रूयाद्धि कश्चन ।
स नरः सर्वथा ज्ञेयः कश्चासौ क्वनु वर्तते ॥ ३.६७.१६ ॥
หากมีผู้ใดตอบท่านผู้กล่าวอย่างนี้ บุรุษผู้นั้นต้องถูกรู้จักให้ได้ทุกประการ เขาเป็นใครและอยู่ที่ไหน
3.67.17
यश्चैवं वचनं श्रुत्य्वा बूयात्प्रतिवचो नरः ।
तदादाय वचस्तस्य ममावेद्यं द्विजोत्तमाः ॥ ३.६७.१७ ॥
และบุรุษใดที่ได้ฟังถ้อยคำเช่นนี้แล้วตอบกลับมา ท่านทั้งหลายผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาต้องรับเอาคำตอบของบุรุษนั้นมาแจ้งแก่ข้า
3.67.18
यथा च वो न जानीयाच्चरतो भीमशासनात् ।
पुनरागमनं चेह तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥ ३.६७.१८ ॥
และขณะที่ท่านท่องเที่ยวไปภายใต้บัญชาอันน่าสะพรึงกลัวนั้น อย่าให้ผู้ใดจำท่านได้ การกลับมาที่นี่อีกครั้งก็ต้องทำด้วยความไม่ประมาทเช่นกัน
3.67.19
यदि वाऽसौ समृद्धः स्याद्यदि वाऽप्यधनो भवेत् ।
यदिऽवाप्यसमर्थः स्याज्ज्ञेयमस्य चिकीर्षितम् ॥ ३.६७.१९ ॥
ไม่ว่าเขาจะรุ่งเรือง หรือยากจน หรือไม่มีความสามารถ เจตนาของเขาก็พึงรู้ได้ดังนี้
3.67.20
एवमुक्तास्त्वगच्छंस्ते ब्राह्मणाः सर्वतो दिशम् ।
नलं मृगयितुं राजंस्तदा व्यसनिनं तथा ॥ ३.६७.२० ॥
เหล่าพราหมณ์ได้รับคำสั่งเช่นนั้นแล้ว จึงแยกย้ายไปทุกทิศทาง ข้าแต่พระราชา เพื่อค้นหานลและผู้ที่ถูกความวิบัติเล่นงาน
3.67.21
ते पुराणि सराष्ट्राणि ग्रामान्धोपांस्तथाऽऽश्रमान् ।
अन्वेषन्तो नलं राजन्नाधिजग्मुर्दविजातयः ॥ ३.६७.२१ ॥
ข้าแต่พระราชา พวกทวิชาติเหล่านั้นตามหานลราชาในเมืองต่างๆ พร้อมทั้งแว่นแคว้น ในหมู่บ้าน ป่า และอาศรม แต่ก็ไม่พบพระองค์
3.67.22
तच्च वाक्यं तथा सर्वेतत्रतत्र विशांपते ।
श्रावयांचक्रिरे विप्रा दमयन्त्या यथेरितम् ॥ ३.६७.२२ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ พวกพราหมณ์เหล่านั้นให้ประกาศถ้อยคำนั้นทั้งหมด ตามที่ทมยันตีกล่าวไว้ ทั้งในที่นี้และที่นั่น