મહાભારત · અધ્યાય 3.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.92.1
न वै निर्गुणमात्मानं मन्ये देवर्षिसत्तम ।
तथाऽस्मि दुःखसंतप्तो यथा नान्यो महीपतिः ॥ ३.९२.१ ॥
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: હે દેવર્ષિઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું મારી જાતને ગુણહીન માનતો નથી; છતાં બીજા કોઈ રાજાની જેમ નહીં, હું દુઃખથી સંતપ્ત છું.
3.92.2
परांश्च निर्गुणान्मन्ये न च ध्रमगतानपि ।
ते च लोमश लोकेऽस्मिन्नृध्यन्ते के न हेतुना ॥ ३.९२.२ ॥
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: બીજાઓને પણ હું ગુણહીન માનતો નથી, ધર્મમાર્ગે ચાલનારાઓને પણ નહીં. હે લોમશ, આ જગતમાં કારણ વિના કોણ સમૃદ્ધ થાય છે?
3.92.3
नात्र दुःखं त्वया राजन्कार्यं पार्थ कथंचन ।
यदधर्मेण वर्धेयुरधर्मरुचयो जनाः ॥ ३.९२.३ ॥
લોમશ બોલ્યા: હે રાજા, હે પાર્થ, આ માટે તમારે કોઈ પણ રીતે દુઃખ ન કરવું; અધર્મમાં રુચિ ધરાવનારા લોકો અધર્મ દ્વારા જ વધે છે.
3.92.4
वर्धत्यधर्मेण नरस्ततो भद्राणि पश्यति ।
ततः सपत्नाञ्जयति समूलस्तु विनश्यति ॥ ३.९२.४ ॥
મનુષ્ય અધર્મથી વધે છે, પછી તે શુભ વસ્તુઓ જુએ છે; પછી તે શત્રુઓને જીતે છે, પણ મૂળ સહિત તે નાશ પામે છે.
3.92.5
यत्र धर्मेण वर्धन्ते राजानो राजसत्तम ।
सर्वान्सपत्नान्वाधन्ते राज्यं चैषां विवर्धते ॥ ३.९२.५ ॥
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યાં રાજાઓ ધર્મથી વધે છે, ત્યાં તેઓ પોતાના બધા શત્રુઓને દબાવી દે છે; તેમનું રાજ્ય પણ વધે છે.
3.92.6
मया हि दृष्टा दैतेया दानवाश्च महीपते ।
वर्धमाना ह्यधर्मेण क्षयं चोपगताः पुनः ॥ ३.९२.६ ॥
લોમશ બોલ્યા: હે મહીપતિ, મેં દૈત્યો અને દાનવોને જોયા છે; તેઓ અધર્મથી વધ્યા, છતાં ફરી નાશ પામ્યા.
3.92.7
पुरा देवयुगे चैव दृष्टं सर्वं मया विभो ।
अरोचयन्सुरा धर्मं धर्मं तत्यजिरेऽसुराः ॥ ३.९२.७ ॥
પૂર્વે દેવયુગમાં પણ, હે વિભો, આ બધું મેં જોયું છે. દેવોને ધર્મ ગમ્યો; અસુરોએ ધર્મનો ત્યાગ કર્યો.
3.92.8
तीर्तानि देवा विविशुर्नाविशन्भारतासुराः ।
तानधर्मकृतो दर्पः पूर्वमेव समाविशत् ॥ ३.९२.८ ॥
દેવો તીર્થોમાં પ્રવેશ્યા; હે ભારત, અસુરો પ્રવેશ્યા નહીં. અધર્મથી ઉત્પન્ન થયેલા દર્પે પહેલેથી જ તેમને ઘેરી લીધા હતા.
3.92.9
दर्पान्मानः समभवन्मानात्क्रोधो व्यजायत ।
क्रोधादहीस्ततोऽलञ्जा वृत्तं तेषां ततोऽनशत् ॥ ३.९२.९ ॥
દર્પથી માન ઉત્પન્ન થયું; માનથી ક્રોધ જન્મ્યો. ક્રોધથી નિર્લજ્જતા આવી; ત્યારે તેમનું આચરણ નષ્ટ થયું.
3.92.10
तानलज्जान्गतश्रीकान्हीनवृत्तान्वृथाव्रतान् ।
क्षमा लक्ष्मीः स्वधर्मश्च नचिरात्प्रजहुस्ततः ॥ ३.९२.१० ॥
નિર્લજ્જ, શ્રીહીન, હીન આચરણવાળા અને વ્યર્થ વ્રતવાળા તેમને ક્ષમા, લક્ષ્મી અને સ્વધર્મ થોડા જ સમયમાં છોડી ગયા.
3.92.11
लक्ष्मीस्तु देवानगमदलक्ष्मीरसुरान्नृप ॥ ३.९२.११ ॥
પરંતુ લક્ષ્મી દેવો પાસે ગઈ; હે નૃપ, અલક્ષ્મી અસુરો પાસે ગઈ.
3.92.12
तानलक्ष्मीसमाविष्टान्दर्पोपहतचेतसः ।
दैतेयान्दानवांश्चैव कलिरप्याविशत्ततः ॥ ३.९२.१२ ॥
અલક્ષ્મીથી આવિષ્ટ, દર્પથી વિકૃત ચિત્તવાળા તે દૈત્યો અને દાનવોમાં ત્યારે કલિ પણ પ્રવેશ્યો.
3.92.13
तानलक्ष्मीसमाविष्टान्दानवान्कलिनाहतान् ।
दर्पाभिभूतान्कौन्तेय क्रियाहीनानचेतसः
मानाभिभूतानचिराद्विनाशः समपद्यत ॥ ३.९२.१३ ॥
અલક્ષ્મીથી આવિષ્ટ, કલિથી આહત, દર્પથી અભિભૂત, હે કૌન્તેય, ક્રિયાહીન અને અચેત, માનથી અભિભૂત તે દાનવો પર શીઘ્ર વિનાશ આવી પડ્યો.
3.92.14
निर्यशस्कास्तथा दैत्याः कृत्स्नशो विलयं गताः ।
अधर्मरुचयोराजन्नलक्ष्म्या समधिष्ठिताः ॥ ३.९२.१४ ॥
આ રીતે નિર્યશસ્ક દૈત્યો સંપૂર્ણપણે વિલય પામ્યા; હે રાજન, અધર્મમાં રુચિ ધરાવતા તેઓ અલક્ષ્મીથી અધિષ્ઠિત હતા.
3.92.15
देवास्तु सागरांश्चैव सरितश्च सरांसि च ।
अभ्यगच्छन्धर्मशीलाः पुण्यान्यावतनानि च ॥ ३.९२.१५ ॥
પરંતુ ધર્મશીલ દેવતાઓ સાગરો, નદીઓ, સરોવરો અને પવિત્ર આવાસો તરફ ગયા.
3.92.16
तपोभिः क्रतुभिर्दानैराशीर्वादैश्च पाण्डव ।
प्रजहुः सर्वपापानि श्रेयश्च प्रतिपेदिरे ॥ ३.९२.१६ ॥
તપ, યજ્ઞો, દાનો અને આશીર્વાદોથી, હે પાંડવ, તેમણે સર્વ પાપો ત્યજીને શ્રેય પ્રાપ્ત કર્યું.
3.92.17
एवमादानवन्तश् निरादानाश्च सर्वशः ।
तीर्थान्यगच्छन्विबुधास्तेनापुर्भूतिमुत्तमाम् ॥ ३.९२.१७ ॥
આ રીતે સંપત્તિવાન અને સંપત્તિહીન સર્વ દેવતાઓ તીર્થોમાં ગયા; તેથી તેમણે ઉત્તમ સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી.
3.92.18
तथा त्वमपि राजेन्द्र स्नात्वा तीर्थेषु सानुजः ।
पुनर्वेत्स्वसि तां लक्ष्मीमेष पन्थाः सनातनः ॥ ३.९२.१८ ॥
તેવી જ રીતે તું પણ, હે રાજેન્દ્ર, તારા ભાઈઓ સાથે તીર્થોમાં સ્નાન કરીને ફરી તે લક્ષ્મી પ્રાપ્ત કરીશ; આ સનાતન માર્ગ છે.
3.92.19
यथैव हि नृगो राजा शिविरौशीनरो यथा ।
भगीरयो वसुमना गयः पूरुः पुरूरवाः ॥ ३.९२.१९ ॥
રાજા નૃગ, ઉશીનરના પુત્ર શિબિ, ભગીરથ, વસુમના, ગય, પૂરુ અને પુરૂરવા જેવા રાજાઓની જેમ.
3.92.20
चरमाणास्तपो नित्यंस्पर्शनादम्भसश्च ते ।
तीर्थामिगमनात्पूता दर्शनाच्च महात्मनाम् ॥ ३.९२.२० ॥
સતત તપ કરતાં, જળના સ્પર્શથી, તીર્થોમાં જવાથી અને મહાત્માઓના દર્શનથી તેઓ પવિત્ર થયા.
3.92.21
अलभन्त यशः पुण्यं धनानि च विशांपते ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र लब्ध्वा सुविपुलां श्रियम् ॥ ३.९२.२१ ॥
હે નરાધિપ, તેમણે પુણ્યદાયક યશ અને ધન પ્રાપ્ત કર્યાં. તેવી રીતે, હે રાજેન્દ્ર, તું પણ અતિ વિપુલ લક્ષ્મી પામીને.
3.92.22
यथा चेक्ष्वाकुरभवत्सपुत्रजनबान्धवः ।
मुचुकुन्दोऽथ मांधाता मरुत्तश्च महीपतिः ॥ ३.९२.२२ ॥
ઇક્ષ્વાકુ પુત્રો, પ્રજા અને બંધુઓ સહિત જેમ થયા, અને મુચુકુંદ, માંધાતા તથા મહીપતિ મરુત્ત.
3.92.23
कीर्तिं पुण्यामविन्दन्त यथा देवास्तपोबलात् ।
देवर्षयश्च कार्त्स्न्येन तथा त्वमपि वेत्स्यसि ॥ ३.९२.२३ ॥
દેવોએ તપોબળથી જેમ પુણ્ય કીર્તિ મેળવી, અને દેવર્ષિઓએ સંપૂર્ણ રીતે, તેમ તું પણ જાણીશ.
3.92.24
धार्तराष्ट्रास्त्वधर्मेण मोहिन च वशीकृताः ।
नचिराद्वै विनङ्क्ष्यन्ति दैत्या इव न संशयः ॥ ३.९२.२४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અધર્મ અને મોહથી વશ થયેલા છે. દૈત્યોની જેમ તેઓ થોડા સમયમાં નાશ પામશે, એમાં સંશય નથી.