ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.92.1
न वै निर्गुणमात्मानं मन्ये देवर्षिसत्तम ।
तथाऽस्मि दुःखसंतप्तो यथा नान्यो महीपतिः ॥ ३.९२.१ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਣਹੀਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
3.92.2
परांश्च निर्गुणान्मन्ये न च ध्रमगतानपि ।
ते च लोमश लोकेऽस्मिन्नृध्यन्ते के न हेतुना ॥ ३.९२.२ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਬੋਲੇ: ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਗੁਣਹੀਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ। ਹੇ ਲੋਮਸ਼, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕੌਣ ਵਧਦੇ ਹਨ?
3.92.3
नात्र दुःखं त्वया राजन्कार्यं पार्थ कथंचन ।
यदधर्मेण वर्धेयुरधर्मरुचयो जनाः ॥ ३.९२.३ ॥
ਲੋਮਸ਼ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧਦੇ ਹਨ।
3.92.4
वर्धत्यधर्मेण नरस्ततो भद्राणि पश्यति ।
ततः सपत्नाञ्जयति समूलस्तु विनश्यति ॥ ३.९२.४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਗੱਲਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੜ੍ਹ ਸਮੇਤ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.92.5
यत्र धर्मेण वर्धन्ते राजानो राजसत्तम ।
सर्वान्सपत्नान्वाधन्ते राज्यं चैषां विवर्धते ॥ ३.९२.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਵਧਦਾ ਹੈ।
3.92.6
मया हि दृष्टा दैतेया दानवाश्च महीपते ।
वर्धमाना ह्यधर्मेण क्षयं चोपगताः पुनः ॥ ३.९२.६ ॥
ਲੋਮਸ਼ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਮੈਂ ਦੈਂਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਵਧੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
3.92.7
पुरा देवयुगे चैव दृष्टं सर्वं मया विभो ।
अरोचयन्सुरा धर्मं धर्मं तत्यजिरेऽसुराः ॥ ३.९२.७ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪਸੰਦ ਆਇਆ; ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
3.92.8
तीर्तानि देवा विविशुर्नाविशन्भारतासुराः ।
तानधर्मकृतो दर्पः पूर्वमेव समाविशत् ॥ ३.९२.८ ॥
ਦੇਵਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਸੁਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੇ। ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
3.92.9
दर्पान्मानः समभवन्मानात्क्रोधो व्यजायत ।
क्रोधादहीस्ततोऽलञ्जा वृत्तं तेषां ततोऽनशत् ॥ ३.९२.९ ॥
ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਾਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਮਾਣ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਜਨਮਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਆਈ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
3.92.10
तानलज्जान्गतश्रीकान्हीनवृत्तान्वृथाव्रतान् ।
क्षमा लक्ष्मीः स्वधर्मश्च नचिरात्प्रजहुस्ततः ॥ ३.९२.१० ॥
ਨਿਰਲੱਜ, ਸ਼੍ਰੀ-ਹੀਣ, ਹੀਣ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿਮਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਵਧਰਮ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛੱਡ ਗਏ।
3.92.11
लक्ष्मीस्तु देवानगमदलक्ष्मीरसुरान्नृप ॥ ३.९२.११ ॥
ਪਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਗਈ; ਹੇ ਨਰੇਸ਼, ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਅਸੁਰਾਂ ਕੋਲ ਗਈ।
3.92.12
तानलक्ष्मीसमाविष्टान्दर्पोपहतचेतसः ।
दैतेयान्दानवांश्चैव कलिरप्याविशत्ततः ॥ ३.९२.१२ ॥
ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸੇ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੈਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕਲਿ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
3.92.13
तानलक्ष्मीसमाविष्टान्दानवान्कलिनाहतान् ।
दर्पाभिभूतान्कौन्तेय क्रियाहीनानचेतसः
मानाभिभूतानचिराद्विनाशः समपद्यत ॥ ३.९२.१३ ॥
ਅਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ, ਕਲਿ ਨਾਲ ਹਤ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਦਰਪ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ, ਕਰਮਹੀਨ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਦਾਨਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਮਾਨ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਆ ਪਿਆ।
3.92.14
निर्यशस्कास्तथा दैत्याः कृत्स्नशो विलयं गताः ।
अधर्मरुचयोराजन्नलक्ष्म्या समधिष्ठिताः ॥ ३.९२.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਸ਼ਹੀਣ ਦੈਂਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਅਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ।
3.92.15
देवास्तु सागरांश्चैव सरितश्च सरांसि च ।
अभ्यगच्छन्धर्मशीलाः पुण्यान्यावतनानि च ॥ ३.९२.१५ ॥
ਪਰ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਦੇਵਤੇ ਸਾਗਰਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵੱਲ ਗਏ।
3.92.16
तपोभिः क्रतुभिर्दानैराशीर्वादैश्च पाण्डव ।
प्रजहुः सर्वपापानि श्रेयश्च प्रतिपेदिरे ॥ ३.९२.१६ ॥
ਤਪ, ਯੱਗਾਂ, ਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ਰੇਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
3.92.17
एवमादानवन्तश् निरादानाश्च सर्वशः ।
तीर्थान्यगच्छन्विबुधास्तेनापुर्भूतिमुत्तमाम् ॥ ३.९२.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਨਹੀਣ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਗਏ; ਉਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
3.92.18
तथा त्वमपि राजेन्द्र स्नात्वा तीर्थेषु सानुजः ।
पुनर्वेत्स्वसि तां लक्ष्मीमेष पन्थाः सनातनः ॥ ३.९२.१८ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ; ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਰਾਹ ਹੈ।
3.92.19
यथैव हि नृगो राजा शिविरौशीनरो यथा ।
भगीरयो वसुमना गयः पूरुः पुरूरवाः ॥ ३.९२.१९ ॥
ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ, ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ, ਭਗੀਰਥ, ਵਸੁਮਨਾ, ਗਯ, ਪੂਰੂ ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾ ਵਾਂਗ।
3.92.20
चरमाणास्तपो नित्यंस्पर्शनादम्भसश्च ते ।
तीर्थामिगमनात्पूता दर्शनाच्च महात्मनाम् ॥ ३.९२.२० ॥
ਨਿੱਤ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਲ ਦੇ ਛੋਹ ਨਾਲ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ।
3.92.21
अलभन्त यशः पुण्यं धनानि च विशांपते ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र लब्ध्वा सुविपुलां श्रियम् ॥ ३.९२.२१ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੰਨਯ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾ ਕੇ।
3.92.22
यथा चेक्ष्वाकुरभवत्सपुत्रजनबान्धवः ।
मुचुकुन्दोऽथ मांधाता मरुत्तश्च महीपतिः ॥ ३.९२.२२ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਰਜਾ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਅਤੇ ਮਹੀਪਤੀ ਮਰੁੱਤ।
3.92.23
कीर्तिं पुण्यामविन्दन्त यथा देवास्तपोबलात् ।
देवर्षयश्च कार्त्स्न्येन तथा त्वमपि वेत्स्यसि ॥ ३.९२.२३ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਪੁੰਨਯ ਕੀਰਤੀ ਪਾਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਜਾਣੇਂਗਾ।
3.92.24
धार्तराष्ट्रास्त्वधर्मेण मोहिन च वशीकृताः ।
नचिराद्वै विनङ्क्ष्यन्ति दैत्या इव न संशयः ॥ ३.९२.२४ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੈਂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।