મહાભારત · અધ્યાય 4.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.29.1
कीचके तु हते राजा विराटः परवीरहा ।
शोकमाहारयत्तीव्रं सामात्यः सपुरोहितः ॥ ४.२९.१ ॥
કીચક હણાયો ત્યારે શત્રુવીરોનો સંહારક રાજા વિરાટ મંત્રીઓ અને પુરોહિત સહિત ઘોર શોકમાં ડૂબી ગયો.
4.29.2
कीचकस्य वधं घोरं सानुजस्य विशांपते ।
अत्याहितं चिन्तयित्वा व्यस्मयन्त पृथग्जनाः ॥ ४.२९.२ ॥
હે પ્રજાપાલક, નાના ભાઈ સહિત કીચકના ભયંકર વધ અને તેનાથી આવેલી મોટી આફત વિચારીને સામાન્ય લોકો વિસ્મિત થયા.
4.29.3
तस्मिन्पुरे जनपदे जजल्पुश्चापि सर्वशः ।
वीर्यवान्दयितो राज्ञो दर्पोत्सिक्तश्च कीचकः ॥ ४.२९.३ ॥
તે નગર અને દેશમાં ચારેકોર લોકો વાત કરવા લાગ્યા: કીચક વીર, રાજાનો પ્રિય અને અભિમાનથી ફૂલેલો હતો.
4.29.4
सांपराये परिक्रुष्टो बलवान्दुर्जयो रणे ।
आसीत्प्रहर्ता शत्रूणां दारदर्शी च दुर्मतिः ।
स हतः किल गन्धर्वैः सैरन्ध्रीकारणान्निशि ॥ ४.२९.४ ॥
યુદ્ધમાં પ્રસિદ્ધ, બળવાન, અજેય, શત્રુઓ પર પ્રહાર કરનાર અને પરસ્ત્રીઓ પર કામદૃષ્ટિ રાખનાર દુર્બુદ્ધિ કીચક સૈરંધ્રીને કારણે રાત્રે ગંધર્વો દ્વારા માર્યો ગયો, એમ કહેવાય છે.
4.29.5
इत्यजल्पन्महाराज कीचकस्य विनाशनम् ।
देशेदेशे मनुष्याश्च विस्मितः कीचके हते ॥ ४.२९.५ ॥
હે મહારાજ, એ રીતે લોકો કીચકના વિનાશની વાત કરવા લાગ્યા; કીચક હણાતાં દરેક દેશના લોકો વિસ્મિત થયા.
4.29.6
अथ वैः धार्तराष्ट्रेण प्रयुक्ता ये बहिश्चराः ।
मृगयित्वा बहून्देशान्ग्रामांश्च नगराणि च ॥ ४.२९.६ ॥
પછી ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રે મોકલેલા જે બહાર ફરનારા ગુપ્તચરો હતા, તેમણે અનેક દેશો, ગામો અને નગરોમાં શોધીને ...
4.29.7
संविधाय यथाऽऽदिष्टं यथादेशं प्रदर्शकाः ।
कृतसंकेतनाः सर्वे न्यवर्तन्त पुरं ततः ॥ ४.२९.७ ॥
આજ્ઞા પ્રમાણે, દરેક દેશ અનુસાર વ્યવસ્થા ગોઠવીને, સંકેતો નક્કી કરીને, તે સર્વ માર્ગદર્શકો ત્યાંથી નગર તરફ પાછા ફર્યા.
4.29.8
आगम्य हास्तिनपुरं धार्तराष्ट्रमरिन्दमम् ।
तत्र दृष्ट्वा तु राजानं कौरव्यं धृतराष्ट्रजम् ॥ ४.२९.८ ॥
હસ્તિનાપુરમાં આવીને, શત્રુઓને દમનાર ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર, કૌરવ રાજાને ત્યાં જોઈને.
4.29.9
द्रोणकर्णकृपैः सार्धं भीष्मेण च महात्मना ।
संगतं भ्रातृभिः सार्धं त्रिगर्तैश्च महारथैः ॥ ४.२९.९ ॥
દ્રોણ, કર્ણ, કૃપ સાથે, મહાત્મા ભીષ્મ સાથે, ભાઈઓ સાથે, ત્રિગર્તો અને મહારથીઓ સાથે મળેલા.
4.29.10
प्रणम्य शिरसा भूमौ वर्धयित्वा जयाशिषा ।
आसीनं सूर्यसंकाशे काञ्चने परमासने ॥ ४.२९.१० ॥
મસ્તક ભૂમિ પર નમાવી પ્રણામ કરીને, જયાશિષથી વધાવીને, સૂર્ય સમાન સુવર્ણના પરમ આસન પર બેઠેલા તેમને.
4.29.11
उपास्यमानं सचिवैर्मरुद्भिरिव वासवम् ।
विद्वद्भिर्गायकैः सार्धं कविभिः स्तुतिपाठकैः ॥ ४.२९.११ ॥
મરુતોથી ઇન્દ્રની સેવા થાય તેમ મંત્રીઓથી સેવિત, વિદ્વાનો, ગાયકો, કવિઓ અને સ્તુતિપાઠકો સાથે.
4.29.12
अनेकैरपि राजन्यैः सेवितं सपरिच्छदैः ।
दुर्योधनं सभामध्ये आसीनमिदमब्रुवन् ॥ ४.२९.१२ ॥
અનેક રાજાઓ અને તેમના પરિવારોથી સેવિત, સભાની મધ્યમાં બેઠેલા દુર્યોધનને તેમણે આ કહ્યું.
4.29.13
कृतोऽस्माभिः परो यत्नस्तेषामन्वेषणे सदा ।
पाण्डवानां मनुष्येन्द्र तस्मिन्महति कानने ॥ ४.२९.१३ ॥
હે મનુષ્યેન્દ્ર, એ મહાન વનમાં પાંડવોની શોધ માટે અમે હંમેશા ભારે પ્રયત્ન કર્યો છે.
4.29.14
निर्जने व्यालसंकीर्णे नानाभ्रमरसंकुले ।
लताप्रतानगहने नानागुल्मसमावृते ॥ ४.२९.१४ ॥
નિર્જન, હિંસક જીવોથી ભરેલા, અનેક ભમરાઓથી ગુંજતા, વેલાઓની ઘટામાં ગાઢ અને અનેક ઝાડીઓથી ઢંકાયેલા એ વનમાં.
4.29.15
न च विद्मो गता येन पार्थाः सुदृढविक्रमाः ।
मार्गमाणाः पदन्यासमाश्रमेषु वनेषु च ॥ ४.२९.१५ ॥
અતિ દૃઢ પરાક્રમી પૃથાના પુત્રો કયા માર્ગે ગયા તે અમે જાણતા નથી; આશ્રમો અને વનોમાં તેમના પગલાં શોધ્યાં છતાં.
4.29.16
गिरिकूटेषु तुङ्गेषु नानाजनपदेषु च ।
जनाकीर्णेषु देशेषु चत्वरेषु पुरेषु च ॥ ४.२९.१६ ॥
ઊંચા પર્વત-શિખરો પર, અનેક જનપદોમાં, લોકોથી ભરેલા પ્રદેશોમાં, ચૌટાઓમાં અને નગરોમાં પણ.
4.29.17
नरेन्द्र सहसा नष्टान्नैव विद्म च पाण्डवान् ।
अत्यन्तादर्शनान्नष्टा भद्रं तुभ्यं नरर्षभ ॥ ४.२९.१७ ॥
હે નરેન્દ્ર, અચાનક ખોવાઈ ગયેલા પાંડવોને અમે જાણતા નથી; સંપૂર્ણ અદૃશ્ય થવાથી તેઓ નષ્ટ થયા છે. હે નરશ્રેષ્ઠ, તારું કલ્યાણ થાઓ.
4.29.18
गिरीणां कूटकुञ्जेषु कन्दरोदरसानुषु ।
नदीप्रस्रवणेष्वेव ह्रदेषु च सरस्सु च ॥ ४.२९.१८ ॥
પર્વતોના શિખરો અને કુંજોમાં, ગુફાઓ, ખીણો અને ઢોળાવોમાં, નદીઓના ઝરણાઓમાં, તળાવો અને સરોવરોમાં પણ.
4.29.19
गह्वरेषु च दुर्गेषु ग्रामेषू पवनेषु च ।
दुर्विज्ञेया गतिस्तेषां मृग्यतेऽस्माभिरेव च
गजव्याघ्रसमीपेषु सिंहान्ते शरभान्तरे ॥ ४.२९.१९ ॥
ગુફાઓમાં, દુર્ગોમાં, ગામોમાં અને ઉપવનોમાં પણ તેમની ગતિ જાણવી મુશ્કેલ છે; અમે તેમને શોધીએ છીએ. હાથી અને વાઘની નજીક, સિંહોના છેડે, શરભોની વચ્ચે પણ.
4.29.20
वत्मन्यन्विच्छमानास्तु रथानां रथिसत्तम ।
कंचित्कालं मनुष्येन्द्र सूताननुगता वयम् ॥ ४.२९.२० ॥
હે રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, રથના માર્ગો પર તેમને શોધતાં અમે થોડો સમય સારથિઓને અનુસર્યા, હે નરેન્દ્ર.
4.29.21
मृगयित्वा यथान्यायं विदितार्थाश्च तत्वतः ।
प्राप्ता द्वारवतीं सूता विना पार्थैः परंतप ॥ ४.२९.२१ ॥
યથાવિધિ શોધીને, તત્ત્વથી સત્ય જાણીને, હે પરંતપ, પાંડવો વિના સારથિઓ દ્વારવતી પહોંચ્યા.
4.29.22
न तत्र कृष्णा राजेन्द्र पाण्डवाश्च महाव्रताः ।
नरदेव यथोद्दिष्टं न च विद्मात्र पाण्डवान् ॥ ४.२९.२२ ॥
ત્યાં કૃષ્ણા નથી, મહાવ્રતી પાંડવો પણ નથી; હે નરદેવ, કહ્યા પ્રમાણે અહીં પાંડવોને અમે જાણતા નથી.
4.29.23
निर्वृतो भव नष्टास्ते स्वस्थो भव परंतप ।
सर्वथैव प्रनष्टास्ते नमस्ते भरतर्षभ ॥ ४.२९.२३ ॥
શાંત થા; તેઓ નષ્ટ થયા. સ્વસ્થ થા, હે પરંતપ. તેઓ સર્વથા નષ્ટ થયા. હે ભરતર્ષભ, તને નમસ્કાર.
4.29.24
सर्वा च पृथिवी कृत्स्ना सशैलवनकानना ।
सराष्ट्रनगरग्रामा पत्तनैश्च समन्विता ।
अन्वेषिता च सर्वत्र न च पश्यामा पाण्डवान् ॥ ४.२९.२४ ॥
પર્વતો, વનો અને ઉપવનો સહિત સમગ્ર પૃથ્વી, રાષ્ટ્રો, નગરો, ગામો અને પત્તનો સાથે સર્વત્ર શોધાઈ; છતાં અમે પાંડવોને જોતા નથી.
4.29.25
पुनः शाधि मनुष्येन्द्र अत ऊर्ध्वं विशांपते ।
अन्वेषणे पाण्डवानां भूयः किं करवामहे ॥ ४.२९.२५ ॥
હે મનુષ્યેન્દ્ર, હે પ્રજાપતિ, હવે ફરી કહો. પાંડવોની શોધમાં હવે અમે વધુ શું કરીએ?
4.29.26
इमां च नः प्रियां वीर वाचं भद्रवतीं शृणु ॥ ४.२९.२६ ॥
હે વીર, અમારી આ પ્રિય અને મંગલમય વાણી સાંભળો.
4.29.27
येन त्रिगर्ता निहता बलेन बहुशो नृप ।
सूतेन राज्ञो मत्स्यस्य कीचकेन बलीयसा।
स हतः पतितः शेते गन्धर्वैर्निशि भारत ॥ ४.२९.२७ ॥
હે નૃપ, મત્સ્ય રાજાના સારથી બળવાન કીચકે અનેક વાર ત્રિગર્તોને હણ્યા હતા; તે હણાઈને પડેલો છે; હે ભારત, રાત્રે ગંધર્વોએ તેને હણ્યો.
4.29.28
स्यालो राज्ञो विराटस्य सेनापतिरुदारधीः ।
सुदेष्णायानुजः क्रूरः शूरो वीरो गतव्यथः ॥ ४.२९.२८ ॥
વિરાટ રાજાનો સાળો, સેનાપતિ, ઉદાર બુદ્ધિવાળો, સુદેષ્ણાનો નાનો ભાઈ, ક્રૂર, શૂર, વીર અને નિર્ભય હતો.
4.29.29
उत्साहवान्महावीर्यो नीतिमान्बलवानपि ।
युद्धज्ञो रिपुवीर्यघ्नःक सिंहतुल्यपराक्रमः ॥ ४.२९.२९ ॥
તે ઉત્સાહી, મહાપરાક્રમી, નીતિમાન, બળવાન, યુદ્ધકળામાં નિપુણ, શત્રુઓના બળનો નાશ કરનાર અને સિંહ સમાન પરાક્રમી હતો.
4.29.30
प्रजारक्षणदक्षश्च शत्रुग्रहणशक्तिमान् ।
विजितारिर्महायुद्धे प्रचण्डो मानतत्परः ॥ ४.२९.३० ॥
તે પ્રજાના રક્ષણમાં દક્ષ, શત્રુઓને પકડવાની શક્તિવાળો, મહાયુદ્ધમાં શત્રુઓને જીતનાર, પ્રચંડ અને માનમાં તત્પર હતો.
4.29.31
नरनारीमनोह्लादी धीरो वाग्मी रणप्रियः ।
पुण्यकर्माऽर्थकामानां भाजनं मनुजोत्तमः ॥ ४.२९.३१ ॥
તે નરનારીઓના મનને આનંદ આપનાર, ધીર, વાગ્મી, યુદ્ધપ્રિય, પુણ્યકર્મી તથા અર્થ અને કામનો પાત્ર એવો શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય હતો.
4.29.32
स हतो निशि गन्धैर्वः स्त्रीनिमित्तं नराधिप ।
अमृष्यमाणो दुष्टात्मा निशीथे सह सोदरैः ।
सुहृदश्चास्य निहता योधाश्च प्रहरैर्हताः ॥ ४.२९.३२ ॥
હે નરાધિપ, એક સ્ત્રીના કારણે તે દુષ્ટાત્મા અસહિષ્ણુ થઈ રાત્રે ગંધર્વોથી પોતાના ભાઈઓ સહિત માર્યો ગયો. તેના મિત્રો અને યોદ્ધાઓ પણ પ્રહારોથી માર્યા ગયા.
4.29.33
गन्धर्वाणां च महिषी काचिदस्ति नितम्बिनी ।
सैरन्ध्री नाम तां दृप्तो दुष्टात्माऽकामयद्बली ॥ ४.२९.३३ ॥
ગંધર્વોની મહિષી, વિશાળ નિતંબવાળી સૈરંધ્રી નામની એક સ્ત્રી છે. ગર્વિત, દુષ્ટાત્મા, બળવાન એ તેને ઇચ્છતો હતો.
4.29.34
इत्येवं श्रुतमस्माभिर्गन्धर्वैर्निहतो निशि ॥ ४.२९.३४ ॥
એ રીતે અમે સાંભળ્યું કે ગંધર્વોએ રાત્રે તેને માર્યો.
4.29.35
बान्धवैर्बहुभिः सार्धं कीचको निहतो यतः ।
अद्यप्रभृति राजेन्द्र पाण्डवान्वेषणं प्रति।
चारांश्च सर्वतश्चर्तुं प्रेषयेति मतिर्हि नः ॥ ४.२९.३५ ॥
ઘણા બંધુઓ સાથે કીચક માર્યો ગયો છે, તેથી હે રાજેન્દ્ર, આજથી પાંડવોની શોધ માટે ચારે તરફ જાસૂસો મોકલવા એવો અમારો મત છે.
4.29.36
निहतो निशि गन्धर्वैर्दुष्टात्मा भ्रातृभिः सह ।
एतावच्छ्रुतमस्माभिर्भद्रं तेऽस्तु नराधिप ॥ ४.२९.३६ ॥
રાત્રે ગંધર્વોથી દુષ્ટાત્મા ભાઈઓ સહિત માર્યો ગયો, એટલું જ અમે સાંભળ્યું છે. હે નરાધિપ, તમારું કલ્યાણ થાઓ.
4.29.37
प्रियमेतदुपश्रुत्य शत्रूणां च पराभवम् ।
कृतकृत्यश्च कौरव्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ ४.२९.३७ ॥
હે કૌરવ્ય, શત્રુઓના પરાભવના આ પ્રિય સમાચાર સાંભળીને તમે કૃતકૃત્ય થયા છો; હવે પછી જે કરવા યોગ્ય હોય તે કરો.