মহাভারত · অধ্যায় 4.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.46.1
भारद्वाजस्ततो द्रोणः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
राजानं चाह संप्रेक्ष्य दुर्योधनमरिंदमः ॥ ४.४६.१ ॥
তখন অস্ত্রধারীদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ, শত্রুদমনকারী ভারদ্বাজ-পুত্র দ্রোণ দুর্যোধনের দিকে তাকিয়ে রাজাকে বললেন।
4.46.2
यथा रथस्य निर्घोषो यथा शङ्ख उदीर्यते ।
कम्पते च यथा भूमिर्नैषोन्यः सव्यसाचिनः ॥ ४.४६.२ ॥
রথের গর্জনের মতো, শঙ্খধ্বনির মতো, ভূমি কম্পিত হওয়ার মতো শোনা যাচ্ছে; এটি অন্য কারও নয়, সব্যসাচীর (অর্জুনের)।
4.46.3
औत्पातिकमिदं राजन्निमित्तं भवतीह नः ।
न हि पश्यामि विजयं सैन्येऽस्माकं परन्तप ॥ ४.४६.३ ॥
হে রাজন, এটি আমাদের জন্য এখানে একটি অশুভ লক্ষণ। হে শত্রুদহনকারী, আমাদের সৈন্যে আমি বিজয় দেখছি না।
4.46.4
शस्त्राणि न प्रकाशन्ते न प्रहृष्यन्ति वाहनाः ।
अग्नयश्च न भासन्ते सुसमिद्धा न शोभनाः ॥ ४.४६.४ ॥
অস্ত্র উজ্জ্বল হচ্ছে না, বাহনগুলি আনন্দিত হচ্ছে না; ভালোভাবে জ্বালানো আগুনও জ্বলছে না, শুভও নয়।
4.46.5
प्रत्यादित्यं च नः सर्वे मृगा घोरा नदन्ति च ।
शकुनाश्चापसव्याश्च वेदयन्ति महाभयम् ॥ ४.४६.५ ॥
সূর্যের সামনে আমাদের দিকে সব ভয়ংকর পশু গর্জন করছে; বামদিকে যাওয়া পাখিরাও মহাভয় ঘোষণা করছে।
4.46.6
गोमायुरेष सैन्यानां रुदन्मध्येन धावति ।
चाषा नदन्ति चाकाशे वेदयन्तो महद्भयम् ॥ ४.४६.६ ॥
এই শৃগাল সেনাদের মাঝ দিয়ে কাঁদতে কাঁদতে ছুটছে; আকাশে চাষ পাখিরা ডেকে মহাভয় ঘোষণা করছে।
4.46.7
भवतां चैव रोमाणि प्रहृष्टानीव लक्षये ॥ ४.४६.७ ॥
আর আমি দেখছি আপনাদের রোমগুলিও যেন শিহরিত হয়ে উঠেছে।
4.46.8
अनुष्णाङ्गाश्च संस्विन्ना जृम्भन्ते चाप्यभीक्ष्णशः ।
विष्कम्भन्ति च मातङ्गा मुञ्चन्त्यश्रूणि वाजिनः ।
सदा मूत्रं पुरीषं च उत्सृजन्ति पुनः पुनः ॥ ४.४६.८ ॥
তাদের অঙ্গ শীতল নয়, ঘামে ভিজে আছে; বারবার হাই তুলছে। হাতিগুলো আড়ষ্ট হয়ে দাঁড়িয়ে আছে, ঘোড়াগুলো অশ্রু ফেলছে, বারবার মূত্র ও মল ত্যাগ করছে।
4.46.9
लोहितार्द्रा च पृथिवी दिशः सर्वाः प्रधूमिताः ।
न च सूर्यः प्रतपति महद्वेदयते भयम् ॥ ४.४६.९ ॥
রক্তে সিক্ত পৃথিবী; সব দিক ধোঁয়ায় ধূসর। সূর্য প্রখর হয়ে জ্বলছে না; সে মহা ভয়ের সংকেত দিচ্ছে।
4.46.10
हस्तिनश्चापि वित्रस्ता योधाश्चापि वितत्रसुः ।
पराभूता च वः सेना न कश्चिद्योद्भुमिच्छति ॥ ४.४६.१० ॥
হাতিরাও ভীত হয়েছে, যোদ্ধারাও ভয় পেয়েছে। আপনাদের সেনা পরাজিত; এখন কেউই যুদ্ধ করতে চায় না।
4.46.11
विषण्णमुखभूयिष्ठाः सर्वे योधा विचेतसः ।
दिशं ते दक्षिणां सर्वे विप्रेक्षन्ते पुनः पुनः ॥ ४.४६.११ ॥
প্রায় সব যোদ্ধাই বিষণ্ণ মুখে, বিভ্রান্ত। তারা সবাই বারবার দক্ষিণ দিকের দিকে তাকাচ্ছে।
4.46.12
मृगाश्च पक्षिणश्चैव सव्यमेव पतन्ति नः ।
वादित्रोद्धृष्टघोषाश्च न च गाढं स्वनन्ति च।
ध्वजाग्रेषु निलीयन्ते वायसास्तन्न शोभनम् ॥ ४.४६.१२ ॥
হরিণ ও পাখিরা আমাদের বাঁ দিক দিয়েই উড়ে যাচ্ছে। বাদ্যের শব্দ উঠলেও তারা গভীরভাবে ডাকছে না; কাকেরা পতাকার মাথায় লুকিয়ে বসে আছে — তা শুভ নয়।
4.46.13
यथा मेघस्य निनदो गम्भीरस्तूर्णमायतः ।
श्रूयते रथनिर्घोषो नायमन्यो धनञ्जयात् ॥ ४.४६.१३ ॥
মেঘের গম্ভীর গর্জন দ্রুত বিস্তৃত হয়ে শোনা যায়, তেমনি এই রথের ধ্বনি শোনা যাচ্ছে; এ ধনঞ্জয় ছাড়া অন্য কারও নয়।
4.46.14
अश्वानां स्वनतां शब्दो वहतां पाकशासनिम् ।
वानरस्य रथे दिव्यो निस्वनः श्रूयते महान् ॥ ४.४६.१४ ॥
ইন্দ্রকে বহনকারী অশ্বদের হ্রেষাধ্বনি এবং রথে থাকা বানরের (হনুমানের) দিব্য মহান গর্জন শোনা যাচ্ছে।
4.46.15
शङ्खशब्देन पार्थस्य कर्णौ मे बधिरीकृतौ ।
सर्वसैन्यं च वित्रस्तं नायमन्यो धनञ्जयात् ॥ ४.४६.१५ ॥
পার্থের শঙ্খধ্বনিতে আমার কান বধির হয়ে গেছে, সমস্ত সেনা ভীত; এ ধনঞ্জয় ছাড়া অন্য কারও নয়।
4.46.16
राजानमग्रतः कृत्वा दुर्योधनमरिन्दमम् ।
गाः प्रस्थाप्य च तिष्ठामो व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
प्रविभज्य त्रिधा सेनां समुच्छ्रित्य ध्वजानपि ॥ ४.४६.१६ ॥
শত্রুদমন রাজা দুর্যোধনকে সামনে রেখে, গরুদের পাঠিয়ে, ব্যূহ রচিত প্রহারকারী হয়ে আমরা দাঁড়াই; সেনাকে তিন ভাগে ভাগ করে, পতাকাও উঁচু করে।
4.46.17
शितैर्बाणैः प्रताप्येमां चमूमेष धनञ्जयः ।
मूर्ध्नि सर्वनरेन्द्राणां वामपादं करिष्यति ॥ ४.४६.१७ ॥
এই ধনঞ্জয় তীক্ষ্ণ বাণে এই সেনাকে দগ্ধ করে সকল রাজার মাথায় নিজের বাম পা রাখবে।
4.46.18
न ह्येष शक्यो बीभत्सुर्जेतुं देवासुरैरपि ।
दिक्षु गुल्मा निवेश्यन्तां यत्ता योत्स्यामहेऽर्जुन ॥ ४.४६.१८ ॥
এই বীভৎসুকে দেবতা ও অসুররাও জয় করতে পারে না; দিকে দিকে সেনাদল স্থাপন করা হোক; আমরা প্রস্তুত হয়ে যুদ্ধ করব, হে অর্জুন।