महाभारत · अध्याय 4.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.46.1
भारद्वाजस्ततो द्रोणः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
राजानं चाह संप्रेक्ष्य दुर्योधनमरिंदमः ॥ ४.४६.१ ॥
तेव्हा शस्त्रधार्‍यांमध्ये श्रेष्ठ, शत्रूंचे दमन करणारे भारद्वाजपुत्र द्रोण दुर्योधनाकडे पाहून राजाला म्हणाले.
4.46.2
यथा रथस्य निर्घोषो यथा शङ्ख उदीर्यते ।
कम्पते च यथा भूमिर्नैषोन्यः सव्यसाचिनः ॥ ४.४६.२ ॥
रथाच्या गर्जनेसारखे, शंख वाजवल्यासारखे, पृथ्वी कंपित होत असल्यासारखे हे ऐकू येत आहे; हे दुसऱ्या कोणाचे नाही, सव्यसाचीचे (अर्जुनाचे) आहे.
4.46.3
औत्पातिकमिदं राजन्निमित्तं भवतीह नः ।
न हि पश्यामि विजयं सैन्येऽस्माकं परन्तप ॥ ४.४६.३ ॥
हे राजा, हे आपल्यासाठी येथे एक अशुभ चिन्ह आहे. हे शत्रुंना तापवणाऱ्या, माझ्या सैन्यात मला विजय दिसत नाही.
4.46.4
शस्त्राणि न प्रकाशन्ते न प्रहृष्यन्ति वाहनाः ।
अग्नयश्च न भासन्ते सुसमिद्धा न शोभनाः ॥ ४.४६.४ ॥
शस्त्रे चमकत नाहीत, वाहने आनंदित नाहीत; चांगल्या पेटलेल्या अग्नीही प्रकाशत नाहीत, शुभही नाहीत.
4.46.5
प्रत्यादित्यं च नः सर्वे मृगा घोरा नदन्ति च ।
शकुनाश्चापसव्याश्च वेदयन्ति महाभयम् ॥ ४.४६.५ ॥
सूर्याच्या समोर आपल्यासमोर सर्व भयंकर श्वापदे गर्जना करीत आहेत; डावीकडे जाणारे पक्षीही महाभय सूचित करीत आहेत.
4.46.6
गोमायुरेष सैन्यानां रुदन्मध्येन धावति ।
चाषा नदन्ति चाकाशे वेदयन्तो महद्भयम् ॥ ४.४६.६ ॥
हा कोल्हा सैन्यांच्या मधून रडत धावत आहे; आकाशात चाष पक्षी ओरडत महाभय सूचित करीत आहेत.
4.46.7
भवतां चैव रोमाणि प्रहृष्टानीव लक्षये ॥ ४.४६.७ ॥
आणि मला तुमचे केसही ताठून उभे राहिलेले दिसत आहेत.
4.46.8
अनुष्णाङ्गाश्च संस्विन्ना जृम्भन्ते चाप्यभीक्ष्णशः ।
विष्कम्भन्ति च मातङ्गा मुञ्चन्त्यश्रूणि वाजिनः ।
सदा मूत्रं पुरीषं च उत्सृजन्ति पुनः पुनः ॥ ४.४६.८ ॥
त्यांचे अंग थंड नाहीत, घामाने भिजलेले आहेत व वारंवार जांभई देत आहेत. हत्ती ताठून उभे आहेत, घोडे अश्रू गाळत आहेत आणि वारंवार मूत्र व विष्ठा टाकत आहेत.
4.46.9
लोहितार्द्रा च पृथिवी दिशः सर्वाः प्रधूमिताः ।
न च सूर्यः प्रतपति महद्वेदयते भयम् ॥ ४.४६.९ ॥
रक्ताने भिजलेली पृथ्वी; सर्व दिशा धुराने धूसर झाल्या आहेत. सूर्य तापत नाही; तो मोठ्या भयाची सूचना देत आहे.
4.46.10
हस्तिनश्चापि वित्रस्ता योधाश्चापि वितत्रसुः ।
पराभूता च वः सेना न कश्चिद्योद्भुमिच्छति ॥ ४.४६.१० ॥
हत्तीही भयभीत झाले आहेत, योद्धेही घाबरले आहेत. तुमची सेना पराभूत झाली आहे; आता कोणालाच लढण्याची इच्छा नाही.
4.46.11
विषण्णमुखभूयिष्ठाः सर्वे योधा विचेतसः ।
दिशं ते दक्षिणां सर्वे विप्रेक्षन्ते पुनः पुनः ॥ ४.४६.११ ॥
बहुतेक सर्व योद्धे उदास चेहऱ्यांनी व गोंधळलेले आहेत. ते सर्व वारंवार दक्षिण दिशेकडे पाहत आहेत.
4.46.12
मृगाश्च पक्षिणश्चैव सव्यमेव पतन्ति नः ।
वादित्रोद्धृष्टघोषाश्च न च गाढं स्वनन्ति च।
ध्वजाग्रेषु निलीयन्ते वायसास्तन्न शोभनम् ॥ ४.४६.१२ ॥
हरिण आणि पक्षी आपल्या डावीकडूनच उडत आहेत. वाद्यांचा घोष उठूनही ते खोल आवाजात ओरडत नाहीत; कावळे ध्वजांच्या टोकांवर लपून बसले आहेत — हे शुभ नाही.
4.46.13
यथा मेघस्य निनदो गम्भीरस्तूर्णमायतः ।
श्रूयते रथनिर्घोषो नायमन्यो धनञ्जयात् ॥ ४.४६.१३ ॥
मेघाची गंभीर गर्जना त्वरित पसरून ऐकू येते, तसाच हा रथाचा घोष ऐकू येत आहे; हा धनंजयाशिवाय दुसऱ्या कोणाचाही नाही.
4.46.14
अश्वानां स्वनतां शब्दो वहतां पाकशासनिम् ।
वानरस्य रथे दिव्यो निस्वनः श्रूयते महान् ॥ ४.४६.१४ ॥
इंद्राला वाहणाऱ्या घोड्यांचा हिंसनध्वनी आणि रथावरील वानराचा (हनुमानाचा) दिव्य महान गर्जनाध्वनी ऐकू येत आहे.
4.46.15
शङ्खशब्देन पार्थस्य कर्णौ मे बधिरीकृतौ ।
सर्वसैन्यं च वित्रस्तं नायमन्यो धनञ्जयात् ॥ ४.४६.१५ ॥
पार्थाच्या शंखनादाने माझे कान बधिर झाले आहेत, सर्व सैन्य भयभीत झाले आहे; हा धनंजयाशिवाय दुसऱ्या कोणाचा नाही.
4.46.16
राजानमग्रतः कृत्वा दुर्योधनमरिन्दमम् ।
गाः प्रस्थाप्य च तिष्ठामो व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
प्रविभज्य त्रिधा सेनां समुच्छ्रित्य ध्वजानपि ॥ ४.४६.१६ ॥
शत्रूंचे दमन करणाऱ्या राजा दुर्योधनाला पुढे ठेवून, गायी पाठवून, व्यूह रचलेले प्रहारकर्ते आम्ही उभे राहतो; सैन्याची तीन भागांत विभागणी करून, ध्वजही उंच उभारून.
4.46.17
शितैर्बाणैः प्रताप्येमां चमूमेष धनञ्जयः ।
मूर्ध्नि सर्वनरेन्द्राणां वामपादं करिष्यति ॥ ४.४६.१७ ॥
हा धनंजय तीक्ष्ण बाणांनी या सैन्याला तापवून, सर्व राजांच्या मस्तकावर आपला डावा पाय ठेवील.
4.46.18
न ह्येष शक्यो बीभत्सुर्जेतुं देवासुरैरपि ।
दिक्षु गुल्मा निवेश्यन्तां यत्ता योत्स्यामहेऽर्जुन ॥ ४.४६.१८ ॥
या बीभत्सूला देव आणि असुरही जिंकू शकत नाहीत; दिशांना सैन्याच्या तुकड्या ठेवाव्यात; आम्ही सावधपणे युद्ध करू, हे अर्जुना.