મહાભારત · અધ્યાય 4.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.49.1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नीतिशास्त्रविशारदः ।
आचार्यः कुरुवीराणां कृपः शारद्वतोऽब्रवीत् ॥ ४.४९.१ ॥
તેનું એ વચન સાંભળીને, નીતિશાસ્ત્રમાં નિપુણ, કુરુવીરોના આચાર્ય શારદ્વત કૃપ બોલ્યા.
4.49.2
सदैव तव राधेय युद्धे क्रूरतरा मतिः ।
नार्थानां प्रकृतिं वेत्सि नानुबन्धमवेक्षसे ॥ ४.४९.२ ॥
હે રાધેય, યુદ્ધમાં તારી બુદ્ધિ સદા અતિ ક્રૂર રહે છે; તું કાર્યોનો સ્વભાવ જાણતો નથી અને તેના પરિણામને ધ્યાનમાં લેતો નથી.
4.49.3
नया हि बहवः सन्ति शास्त्राण्याश्रित्य चिन्तिताः ।
तेषां युद्धं सुपापिष्ठं वेदयन्ति पुराविदः ॥ ४.४९.३ ॥
શાસ્ત્રોનો આશ્રય લઈને ઘણી નીતિઓ વિચારાઈ છે; તેમાં યુદ્ધને અતિ પાપમય કહેવાયું છે, એમ પ્રાચીન જ્ઞાનીઓ જણાવે છે.
4.49.4
देशकालेन संयुक्तं युद्धं विजयदं भवेत् ।
हीनकालं तदेवेह अनर्थायोपकल्पते ॥ ४.४९.४ ॥
દેશ અને કાળ સાથે જોડાયેલું યુદ્ધ વિજય આપે છે; પણ અયોગ્ય સમયનું એ જ યુદ્ધ અહીં અનર્થ માટે થાય છે.
4.49.5
देशे काले च विक्रान्तं कल्याणाय विधीयते ।
आनुकूल्येन कार्याणामुत्तरं तु विधीयते ॥ ४.४९.५ ॥
યોગ્ય દેશ અને કાળમાં દાખવેલો પરાક્રમ કલ્યાણ માટે વિહિત છે; કાર્યોની અનુકૂળતાથી જ આગળનું કર્તવ્ય નક્કી થાય છે.
4.49.6
भारं हि रथकारस्य न व्यवस्यन्ति पण्डिताः ।
परिचिन्त्य तु पार्थेन संनिपातो न नः क्षमः ॥ ४.४९.६ ॥
પંડિતો રથકારનો ભાર ઉપાડતા નથી; પાર્થ સાથે સારી રીતે વિચાર્યા વિના આપણો મુકાબલો આપણા માટે યોગ્ય નથી.
4.49.7
एको हि शत्रून्समरे समर्थः प्रतिबाधितुम् ।
एकः कुरूनभ्यरक्षदेकश्चाग्निमतर्पयत् ॥ ४.४९.७ ॥
યુદ્ધમાં શત્રુઓને રોકવા સમર્થ તે એક જ હતો. એકલાએ તેણે કુરુઓનું રક્ષણ કર્યું અને એકલાએ અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો.
4.49.8
एकश्च पञ्च वर्षाणि ब्रह्मचर्यमधारयत् ।
एकः सुभद्रामारोप्य द्वैरथे कृष्णमाह्वयम् ॥ ४.४९.८ ॥
તેણે એકલાએ પાંચ વર્ષ બ્રહ્મચર્ય પાળ્યું. એકલાએ સુભદ્રાને રથમાં બેસાડીને દ્વૈરથ યુદ્ધમાં કૃષ્ણને પડકાર્યો.
4.49.9
सैन्धवं वनवासे तु जित्वा कृष्णामथानयत् ।
एकश्च पञ्च वर्षाणि शक्रादस्राण्यशिक्षत ॥ ४.४९.९ ॥
વનવાસમાં સિંધુરાજને જીતીને તેણે કૃષ્ણાને પાછી લાવી. એકલાએ પાંચ વર્ષ ઇન્દ્ર પાસેથી અસ્ત્રવિદ્યા શીખી.
4.49.10
एकः सपत्नाञ्जित्वा तु कुरूणामकरोद्यशः ।
एको गन्धर्वराजानं चित्रसेनमरिन्दमः ।
विजिग्ये तरसा सङ्ख्ये सेनां चास्य सुदुर्जयाम् ॥ ४.४९.१० ॥
એકલાએ શત્રુઓને જીતીને તેણે કુરુઓનું યશ વધાર્યું. શત્રુદમન તેણે એકલાએ ગંધર્વરાજ ચિત્રસેનને યુદ્ધમાં ઝડપથી જીત્યો અને તેની દુર્જય સેનાને પણ જીતી.
4.49.11
पाञ्चाली श्रीमती प्राप्ता क्षत्रं जित्वा स्वयंवरे ।
आदाय गतवान्पार्थो भवान्क्वनु गतस्तदा ॥ ४.४९.११ ॥
સ્વયંવરમાં ક્ષત્રિયોને જીતીને પાર્થે પાંચાલી શ્રીમતીને મેળવીને લઈ ગયો. ત્યારે તમે ક્યાં ગયા હતા?
4.49.12
तथा निवातकवचाः कालकेयाश्च दानवाः ।
दैवतैरप्यवध्यास्ते एकेन युधि पातिताः ॥ ४.४९.१२ ॥
તેવી જ રીતે નિવાતકવચ અને કાલકેય દાનવો, જેઓ દેવતાઓથી પણ અવધ્ય હતા, તેઓ યુદ્ધમાં એક જ વ્યક્તિ દ્વારા પાડી દેવાયા.
4.49.13
एकेन हि त्वया कर्ण किं नामेह कृतं पुरा ।
एकैकेन यथा तेषां भूमिपाला वशे कृताः ॥ ४.४९.१३ ॥
હે કર્ણ, તેમના દરેક ભૂપાલને એક પછી એક જેમ વશ કરવામાં આવ્યા હતા, તેમ એકલા તેં અહીં પહેલાં શું કર્યું છે?
4.49.14
इन्द्रोपि हि न पार्थेन संयुगे योद्धुमर्हति ।
यस्तेनाशंसते योद्धुं कर्तव्यं तस्य भेषजम् ॥ ४.४९.१४ ॥
યુદ્ધમાં પાર્થ સાથે ઇન્દ્ર પણ લડવા સમર્થ નથી; જે તેની સાથે લડવાની ઇચ્છા રાખે છે, તેના માટે તો ઔષધ જ કરવું જોઈએ.
4.49.15
आशीविषस्य क्रुद्धस्य पाणिमुद्यम्य दक्षिणम् ।
अवमुच्य प्रदेशिन्या दंष्ट्रामादातुमिच्छसि ॥ ४.४९.१५ ॥
ક્રોધિત ઝેરી સાપનો જમણો હાથ ઉઠાવીને, તર્જનીથી તેની દાઢ ખેંચી લેવાની તું ઇચ્છા રાખે છે.
4.49.16
अथवा कुञ्जरं मत्तमेकमेकचरं वने ।
निरङ्कुशं समारुह्य नगरं यातुमिच्छसि ॥ ४.४९.१६ ॥
અથવા વનમાં એકલા ફરતા મદમસ્ત હાથી પર, અંકુશ વિના ચઢીને નગરમાં જવાની તું ઇચ્છા રાખે છે.
4.49.17
समिद्धं पावकं चापि घृतमेदोवसाहुतम् ।
घृताक्तश्चीरवासास्त्वं मध्येनोत्सर्तुमिच्छसि ॥ ४.४९.१७ ॥
ઘી, મેદ અને વસાની આહુતિ અપાતી પ્રજ્વલિત અગ્નિની વચ્ચેથી, ઘી ચોપડી ચીર વસ્ત્ર પહેરીને તું પસાર થવા ઇચ્છે છે.
4.49.18
आत्मानं यः समाबध्य कण्ठे बद्ध्वा तथा शिलाम् ।
समुद्रं प्रतरेद्दोर्भ्यां तत्र किं कर्ण पौरुषम् ॥ ४.४९.१८ ॥
પોતાને બાંધીને, ગળે પથ્થર બાંધીને, બાહુઓ વડે જે સમુદ્ર તરે, હે કર્ણ, તેમાં કયું પૌરુષ છે?
4.49.19
अकृतास्त्रः कृतास्त्रं वै बलवन्तं सुदुर्बलः ।
तादृशं कर्ण यः पार्थं योद्धुमिच्छेत्स दुर्मतिः ॥ ४.४९.१९ ॥
જે શસ્ત્રવિદ્યામાં અશિક્ષિત અને અતિ દુર્બળ છે, હે કર્ણ, તે શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ અને બળવાન પાર્થ સાથે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છે છે, તે દુર્મતિ છે.
4.49.20
अस्माभिरेव निकृतो वर्षाणीह त्रयोदश ।
सिंहः पाशविनिर्मुक्तो न नः शेषं करिष्यति ॥ ४.४९.२० ॥
અમે જ અહીં તેર વર્ષ સુધી તેનું અપકાર કર્યું છે. પાશમાંથી મુક્ત થયેલો સિંહ અમારા માટે કંઈ શેષ નહીં રાખે.
4.49.21
एकान्ते पार्थमासीनं कूपेऽग्निमिव संवृतम् ।
अज्ञानादभ्यवस्कन्द्य प्राप्ताः स्मो भयमुत्तमम् ॥ ४.४९.२१ ॥
એકાંતમાં બેઠેલા પાર્થ પર, જે કૂવામાં ઢંકાયેલા અગ્નિ સમાન હતા, અજ્ઞાનથી હુમલો કરીને અમે ભારે ભય પ્રાપ્ત કર્યો છે.
4.49.22
उत्सृष्टं तूलराशौ तु एकोऽग्निं शमयेत्कथम् ।
सह युद्ध्यामहे पार्थमागतं युद्धदुर्मदम् ॥ ४.४९.२२ ॥
રૂના ઢગલા પર નાખેલી આગને એકલો કેવી રીતે ઓલવી શકે? યુદ્ધમદથી આવેલા પાર્થ સાથે આપણે સૌ મળીને યુદ્ધ કરીશું.
4.49.23
यत्ता वयं पराक्रान्ता व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
युद्धायावस्थितं पार्थमागतं पाकशासनिम् ॥ ४.४९.२३ ॥
આપણે સૌ સાવધ, પરાક્રમી, સેનાવ્યૂહ રચીને પ્રહાર કરનારા યોદ્ધા છીએ. યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભેલા, આવેલા ઇન્દ્રપુત્ર પાર્થનો સામનો કરીશું.
4.49.24
यत्ताः सर्वे रथश्रेष्ठं परिवार्य समन्ततः ।
षड्रथाः परिकीर्यन्तां वज्रपाणिमिवासुराः ॥ ४.४९.२४ ॥
સૌ સાવધ રહીને રથશ્રેષ્ઠને ચારેય બાજુથી ઘેરી લે. વજ્રપાણિ ઇન્દ્રને અસુરો ઘેરે તેમ છ રથીઓ તેને ઘેરી લે.
4.49.25
द्रोणो दुर्योधनो भीष्मो भवान्द्रौणिस्तथा वयम् ।
सर्वे युद्ध्यामहे पार्थं कर्ण मा साहसं कृथाः ॥ ४.४९.२५ ॥
દ્રોણ, દુર્યોધન, ભીષ્મ, તું, દ્રૌણિ અને આપણે સૌ મળીને પાર્થ સાથે યુદ્ધ કરીશું. કર્ણ, સાહસ ન કર.
4.49.26
न ह्यसंगत्य समरे पार्थं जेष्यामहे वयम् ।
संगत्य समरे पार्थं सर्वे जेष्यमाहे वयम् ॥ ४.४९.२६ ॥
આપણે છૂટા પડીને યુદ્ધ કરીશું તો યુદ્ધમાં પાર્થને જીતી શકીશું નહીં; એકત્ર થઈને યુદ્ધ કરીશું તો આપણે સૌ પાર્થને જીતીશું.