ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.49.1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नीतिशास्त्रविशारदः ।
आचार्यः कुरुवीराणां कृपः शारद्वतोऽब्रवीत् ॥ ४.४९.१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੁਰੂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਕਿਹਾ।
4.49.2
सदैव तव राधेय युद्धे क्रूरतरा मतिः ।
नार्थानां प्रकृतिं वेत्सि नानुबन्धमवेक्षसे ॥ ४.४९.२ ॥
ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਸਦਾ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
4.49.3
नया हि बहवः सन्ति शास्त्राण्याश्रित्य चिन्तिताः ।
तेषां युद्धं सुपापिष्ठं वेदयन्ति पुराविदः ॥ ४.४९.३ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਸੋਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਾਪਮਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
4.49.4
देशकालेन संयुक्तं युद्धं विजयदं भवेत् ।
हीनकालं तदेवेह अनर्थायोपकल्पते ॥ ४.४९.४ ॥
ਦੇਸ਼ ਤੇ ਕਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਬੇਵਕਤ ਦਾ ਉਹੀ ਯੁੱਧ ਇੱਥੇ ਅਨਰਥ ਲਈ ਬਣਦਾ ਹੈ।
4.49.5
देशे काले च विक्रान्तं कल्याणाय विधीयते ।
आनुकूल्येन कार्याणामुत्तरं तु विधीयते ॥ ४.४९.५ ॥
ਠੀਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਭਲਾਈ ਲਈ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅਗਲਾ ਫਰਜ਼ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4.49.6
भारं हि रथकारस्य न व्यवस्यन्ति पण्डिताः ।
परिचिन्त्य तु पार्थेन संनिपातो न नः क्षमः ॥ ४.४९.६ ॥
ਪੰਡਤ ਰਥਕਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ; ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡਾ ਟਕਰਾਅ ਸਾਡੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
4.49.7
एको हि शत्रून्समरे समर्थः प्रतिबाधितुम् ।
एकः कुरूनभ्यरक्षदेकश्चाग्निमतर्पयत् ॥ ४.४९.७ ॥
ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਇਕੱਲਾ ਉਹੀ ਸੀ। ਇਕੱਲੇ ਉਸਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਇਕੱਲੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
4.49.8
एकश्च पञ्च वर्षाणि ब्रह्मचर्यमधारयत् ।
एकः सुभद्रामारोप्य द्वैरथे कृष्णमाह्वयम् ॥ ४.४९.८ ॥
ਉਸਨੇ ਇਕੱਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਧਾਰਿਆ। ਇਕੱਲੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੋ-ਰਥ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ।
4.49.9
सैन्धवं वनवासे तु जित्वा कृष्णामथानयत् ।
एकश्च पञ्च वर्षाणि शक्रादस्राण्यशिक्षत ॥ ४.४९.९ ॥
ਬਨਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਧਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ। ਇਕੱਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖੀ।
4.49.10
एकः सपत्नाञ्जित्वा तु कुरूणामकरोद्यशः ।
एको गन्धर्वराजानं चित्रसेनमरिन्दमः ।
विजिग्ये तरसा सङ्ख्ये सेनां चास्य सुदुर्जयाम् ॥ ४.४९.१० ॥
ਇਕੱਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਯਸ਼ ਵਧਾਇਆ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕੱਲੇ ਉਸਨੇ ਗੰਧਰਵਰਾਜ ਚਿੱਤਰਸੇਨ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੁਰਜਯ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੀ।
4.49.11
पाञ्चाली श्रीमती प्राप्ता क्षत्रं जित्वा स्वयंवरे ।
आदाय गतवान्पार्थो भवान्क्वनु गतस्तदा ॥ ४.४९.११ ॥
ਸਵੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਰਥ ਪਾਂਚਾਲੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਸੀ?
4.49.12
तथा निवातकवचाः कालकेयाश्च दानवाः ।
दैवतैरप्यवध्यास्ते एकेन युधि पातिताः ॥ ४.४९.१२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਅਤੇ ਕਾਲਕੇਯ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਵਧ ਸਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗਾਏ ਗਏ।
4.49.13
एकेन हि त्वया कर्ण किं नामेह कृतं पुरा ।
एकैकेन यथा तेषां भूमिपाला वशे कृताः ॥ ४.४९.१३ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰ ਭੂਪਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਇਕੱਲੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ?
4.49.14
इन्द्रोपि हि न पार्थेन संयुगे योद्धुमर्हति ।
यस्तेनाशंसते योद्धुं कर्तव्यं तस्य भेषजम् ॥ ४.४९.१४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੀ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਤਾਂ ਦਵਾਈ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
4.49.15
आशीविषस्य क्रुद्धस्य पाणिमुद्यम्य दक्षिणम् ।
अवमुच्य प्रदेशिन्या दंष्ट्रामादातुमिच्छसि ॥ ४.४९.१५ ॥
ਕ੍ਰੋਧੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤਰਜਨੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਦਾੜ੍ਹ ਖੋਹਣਾ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
4.49.16
अथवा कुञ्जरं मत्तमेकमेकचरं वने ।
निरङ्कुशं समारुह्य नगरं यातुमिच्छसि ॥ ४.४९.१६ ॥
ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਮਦਮਸਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣਾ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
4.49.17
समिद्धं पावकं चापि घृतमेदोवसाहुतम् ।
घृताक्तश्चीरवासास्त्वं मध्येनोत्सर्तुमिच्छसि ॥ ४.४९.१७ ॥
ਘਿਓ, ਮੇਦ ਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ, ਘਿਓ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਛਾਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤੂੰ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
4.49.18
आत्मानं यः समाबध्य कण्ठे बद्ध्वा तथा शिलाम् ।
समुद्रं प्रतरेद्दोर्भ्यां तत्र किं कर्ण पौरुषम् ॥ ४.४९.१८ ॥
ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕਰਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਖਾਰਥ ਹੈ?
4.49.19
अकृतास्त्रः कृतास्त्रं वै बलवन्तं सुदुर्बलः ।
तादृशं कर्ण यः पार्थं योद्धुमिच्छेत्स दुर्मतिः ॥ ४.४९.१९ ॥
ਜੋ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਅਣਸਿੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਅਤਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਹੇ ਕਰਣ, ਉਹ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਰਮਤਿ ਹੈ।
4.49.20
अस्माभिरेव निकृतो वर्षाणीह त्रयोदश ।
सिंहः पाशविनिर्मुक्तो न नः शेषं करिष्यति ॥ ४.४९.२० ॥
ਅਸੀਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਬੁਰਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫੰਦੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਸ਼ੇਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ।
4.49.21
एकान्ते पार्थमासीनं कूपेऽग्निमिव संवृतम् ।
अज्ञानादभ्यवस्कन्द्य प्राप्ताः स्मो भयमुत्तमम् ॥ ४.४९.२१ ॥
ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਢੱਕੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਵੱਡਾ ਭੈ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
4.49.22
उत्सृष्टं तूलराशौ तु एकोऽग्निं शमयेत्कथम् ।
सह युद्ध्यामहे पार्थमागतं युद्धदुर्मदम् ॥ ४.४९.२२ ॥
ਰੂੰ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਇੱਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬੁਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜਾਂਗੇ।
4.49.23
यत्ता वयं पराक्रान्ता व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
युद्धायावस्थितं पार्थमागतं पाकशासनिम् ॥ ४.४९.२३ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ, ਪਰਾਕਰਮੀ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਬਣਾ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਹਾਂ। ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ, ਆਏ ਇੰਦਰਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂਗੇ।
4.49.24
यत्ताः सर्वे रथश्रेष्ठं परिवार्य समन्ततः ।
षड्रथाः परिकीर्यन्तां वज्रपाणिमिवासुराः ॥ ४.४९.२४ ॥
ਸਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲੈਣ। ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਅਸੁਰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਛੇ ਰਥੀ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ।
4.49.25
द्रोणो दुर्योधनो भीष्मो भवान्द्रौणिस्तथा वयम् ।
सर्वे युद्ध्यामहे पार्थं कर्ण मा साहसं कृथाः ॥ ४.४९.२५ ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਭੀਸ਼ਮ, ਤੂੰ, ਦ੍ਰੌਣਿ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗੇ। ਕਰਣ, ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰ।
4.49.26
न ह्यसंगत्य समरे पार्थं जेष्यामहे वयम् ।
संगत्य समरे पार्थं सर्वे जेष्यमाहे वयम् ॥ ४.४९.२६ ॥
ਜੇ ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਲੜਾਂਗੇ ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਾਂਗੇ; ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜਾਂਗੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ।