મહાભારત · અધ્યાય 4.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.58.1
तत्प्रभग्नं बलं सर्वं विपुलौघस्वनं तथा ।
भीष्ममासाद्य संतस्थौ वेलामिव महोदधिः ॥ ४.५८.१ ॥
વિખરાયેલું એ સમગ્ર સૈન્ય, મોટા પ્રવાહ જેવા ઘોષ સાથે, ભીષ્મ પાસે પહોંચીને મહાસાગર કિનારે જેમ અટકે તેમ ઊભું રહ્યું.
4.58.2
तानि सर्वाणि गाङ्गेयः समाश्वास्य परंतपः ।
ततो व्यूह्य महाबाहुः समरेष्वपराजितः ॥ ४.५८.२ ॥
ગંગાપુત્ર ભીષ્મે તે સૌને આશ્વાસન આપ્યું; પછી શત્રુઓને તપાવનાર, મહાબાહુ, યુદ્ધોમાં અપરાજિત તેમણે સૈન્યને વ્યૂહરચનામાં ગોઠવ્યું.
4.58.3
रथनागाश्वकलिकं युयुजे युद्धकोविदः ।
अभेद्यं पंरसैन्यानां शूरैरपि समीक्षितम् ॥ ४.५८.३ ॥
યુદ્ધકુશળ તેમણે રથ, હાથી અને ઘોડાઓથી ભરેલું સૈન્ય એવી રીતે ગોઠવ્યું કે તે શત્રુસૈન્ય માટે અભેદ્ય હતું અને શૂરવીરો પણ તેને જોઈને થોભી જાય.
4.58.4
आचार्यदुर्योधनसूतपुत्रैः कृपेण भीष्मेण च पालितानि ।
अवध्यकल्पानि दुरासदानि रथाश्वमातङ्गसमाकुलानि च ॥ ४.५८.४ ॥
આચાર્ય, દુર્યોધન, સૂતપુત્ર, કૃપ અને ભીષ્મ દ્વારા રક્ષિત એ સૈન્યો જાણે અવધ્ય, દુર્ગમ હતાં, રથ, ઘોડા અને હાથીઓથી ભરેલાં હતાં.
4.58.5
तेषामनीकानि किरीटमाली व्यूढानि दृष्ट्वा विपुलध्वजानि ।
गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता वैराटिमामन्त्र्य ततोऽभ्युवाच ॥ ४.५८.५ ॥
તેમના વિશાળ ધ્વજોવાળાં વ્યૂહબદ્ધ સૈન્યોને જોઈને, કિરીટમાળી, ગાંડીવધારી, શત્રુસંહારક અર્જુને વૈરાટિ (ઉત્તર)ને સંબોધીને ત્યારે કહ્યું.
4.58.6
सुसंगृहीतैरथ रश्मिभिस्त्वं हयान्नियम्य प्रसमीक्ष्य यत्तः ।
संप्रेषयाशु प्रतिवीरमेनं वैकर्तनं योधयितुं वृणोमि ॥ ४.५८.६ ॥
હવે લગામ મજબૂત પકડીને, ઘોડાઓને કાબૂમાં રાખીને, સાવધાનીથી જોઈને, ઝડપથી આ પ્રતિવીર વૈકર્તન (કર્ણ) તરફ રથ હાંકો; હું તેની સાથે યુદ્ધ કરવાનું પસંદ કરું છું.
4.58.7
यां हस्तिकक्ष्यां बहुधा विचित्रां स्तम्भे रथे पश्यसि दर्शनीयाम् ।
विवर्तमानां ज्वलनप्रकाशां वैकर्तनस्यैतदनीकमग्र्यम् ॥ ४.५८.७ ॥
હાથીના કમરપટ્ટા જેવી, અનેક પ્રકારની વિચિત્ર, સ્તંભ પર અને રથ પર જોવા યોગ્ય, ફરતી, અગ્નિના પ્રકાશ જેવી ચમકતી જે તું જુએ છે, તે વૈકર્તન (કર્ણ)ની શ્રેષ્ઠ સેના છે.
4.58.8
एतेन शीघ्रं प्रतिपादयेमान् श्वेतान्हयान्काञ्चनजालकक्ष्यान् ।
सर्वं जवं तत्र विदर्शयिष्ये ह्यासादयैतद्रथवीरवृन्दम् ॥ ४.५८.८ ॥
આ રથથી ઝડપથી સોનાની જાળીવાળા કમરપટ્ટા સાથેના આ સફેદ ઘોડાઓને આગળ વધારો. ત્યાં હું મારો સંપૂર્ણ વેગ બતાવીશ; આ રથવીરોના સમૂહ પાસે લઈ જાઓ.
4.58.9
गजो गजनेव हि योद्धुकामो मया सदा काङ्क्षति सूतपुत्रः ।
तमेव मां प्रापय सूतपुत्रं दुर्योधनोपाश्रयजातदर्पम् ।
तं पातयिष्यामि रथस्य मध्ये सहस्रनेत्रोऽशनिनेव वृत्रम् ॥ ४.५८.९ ॥
જેમ હાથી બીજા હાથી સાથે લડવા ઇચ્છે, તેમ સૂતપુત્ર (કર્ણ) હંમેશાં મારી સાથે લડવા ઇચ્છે છે. દુર્યોધનના આશ્રયથી ગર્વિત થયેલા એ સૂતપુત્ર પાસે જ મને લઈ જાઓ. સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્રે વજ્રથી વૃત્રને પાડ્યો હતો, તેમ હું તેને રથની વચ્ચે પાડીશ.
4.58.10
स तैर्हयैर्जातजवैर्बृहद्भिः पुत्रो विराटस्य हिरण्यकक्ष्यै ।
विध्वंसयंस्तद्रथिनामनीकं ततोऽवहत्पाण्डवमाजिमध्ये ॥ ४.५८.१० ॥
વિરાટના તે પુત્રે જન્મથી વેગવાન, સોનાના કમરપટ્ટાવાળા તે મોટા ઘોડાઓ વડે રથીઓની તે સેનાને કચડી નાખતાં પાંડવને યુદ્ધની વચ્ચે લઈ ગયો.
4.58.11
तमापतन्तं परमेण तेजसा समीक्ष्य वैकर्तनमभ्यरक्षन् ।
अभ्यद्रवंस्ते रथवीरवृन्दा व्याघ्रेण चाक्रान्तमिवर्षभं रणे ॥ ४.५८.११ ॥
તેને પરમ તેજથી આક્રમણ કરતો જોઈ રથવીરોનો સમૂહ વૈકર્તન (કર્ણ)ની રક્ષા માટે દોડ્યો. યુદ્ધમાં વાઘ જેમ બળદ પર તૂટી પડે તેમ તેઓ તેના પર ધસી ગયા.
4.58.12
चित्राङ्गदश्चित्ररथश्च वीरः संग्रामजिद्दुःसहचित्रसेनौ ।
विविंशतिर्दुर्मुखदुर्जयौ च विकर्णदुःशासनसौबलाश्च।
शोणो निषेधश्च तमन्वयुस्ते वैकर्तनं शीघ्रतरं युवानः ॥ ४.५८.१२ ॥
ચિત્રાંગદ, ચિત્રરથ, વીર સંગ્રામજિત, દુઃસહ અને ચિત્રસેન, વિવિંશતિ, દુર્મુખ અને દુર્જય, વિકર્ણ, દુઃશાસન અને સૌબલ, તથા શોણ અને નિષેધ — આ યુવાન વીરો અતિ ઝડપથી વૈકર્તનની પાછળ દોડ્યા.
4.58.13
पुत्रा ययुस्ते सहसोदराश्च वैकर्तनं पार्थगतं समीक्ष्य ।
प्रगृह्य चापानि महाबला रणे धनंजयं पर्यकिरञ्शरार्चिभिः ॥ ४.५८.१३ ॥
પાર્થ તરફ જતા વૈકર્તનને જોઈ પુત્રો પોતાના ભાઈઓ સાથે દોડ્યા. મહાબળવાન વીરોએ ધનુષ ઉઠાવી યુદ્ધમાં ધનંજય પર બાણોની જ્વાળાઓ વરસાવી.
4.58.14
तेषां धनुर्ज्याकृतनैकतन्त्रीं प्रासोपवीणां शरसङ्घकोणाम् ।
कराग्रयन्त्रां स्थिरचापदण्डां वीणामुपावादयदाशु पार्थः ॥ ४.५८.१४ ॥
તેમના ધનુષ્યની દોરીઓથી બનેલી અનેક તારોવાળી, ભાલાની ડોક ધરાવતી, બાણસમૂહના કોણવાળી, આંગળીઓના અગ્રભાગે કસાતી, સ્થિર ધનુષ્યદંડવાળી વીણા પાર્થે ઝડપથી વગાડી.
4.58.15
तस्मिंस्तु युद्धे तुमुले प्रवृत्ते पार्थं विकर्णोऽतिरथं रथेन ।
विपाठवर्षेण कुरुप्रवीरो भीमेन भीमानुजमाससाद ॥ ४.५८.१५ ॥
તે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થતાં કુરુવીરોમાં મુખ્ય વિકર્ણે પોતાના રથ વડે ચીરી નાખતા બાણોની વર્ષા કરીને અતિરથી પાર્થનો સામનો કર્યો; ભીમના નાના ભાઈ સુધી તે પહોંચ્યો.
4.58.16
ततो विकर्णस्य धनुर्विकृत्य जाम्बुनदेनोपहितं दृढज्यम् ।
न्यपातयत्तद्ध्वजमस्य विद्ध्वा छिन्नध्वजः सोऽप्यपयाञ्जवेन ॥ ४.५८.१६ ॥
પછી વિકર્ણનું સોનાથી જડેલું, દૃઢ દોરીવાળું ધનુષ કાપીને તેના ધ્વજને બાણથી વીંધી પાડી દીધો; ધ્વજ કપાયેલો તે પણ વેગથી પાછો ગયો.
4.58.17
तं शात्रवाणां गणवाधितारं कर्माणि कुर्वाणममानुपाणि ।
शत्रुंतपो वैरममृष्यमाणः समार्पयत्कूर्मनखेन पार्थम् ॥ ४.५८.१७ ॥
શત્રુઓની સેનાનો સંહાર કરનાર, અમાનુષી કર્મો કરતા તે પાર્થને, શત્રુઓને તપાવનાર તેણે વૈર ન સહી શકીને કૂર્મનખ બાણથી પ્રહાર કર્યો.
4.58.18
स तेन राज्ञाऽतिरथेन विद्धो विगाहमानो ध्वजिनीं पेरपाम् ।
शत्रुंतपं पञ्चभिराशु विद्ध्वा ततोऽस्य सूतं दशभिर्जघान ॥ ४.५८.१८ ॥
તે રાજા અતિરથ દ્વારા વીંધાયેલો તે શત્રુસેનામાં ઘૂસતાં, શત્રુઓને તપાવનાર તેને તરત પાંચ બાણોથી વીંધી, પછી તેના સારથિને દસ બાણોથી મારી નાખ્યો.
4.58.19
ततः स विद्धो भरतर्षभेण बाणेन कायावरणातिगेन ।
गतासुराजौ निपपात राजन्नगो नगाग्रादिव वातरुग्णः ॥ ४.५८.१९ ॥
પછી ભરતશ્રેષ્ઠના તે બાણથી, જે કવચને ભેદીને ગયું હતું, વીંધાઈને તે પ્રાણહીન થઈ યુદ્ધમાં પડ્યો, હે રાજન્, જેમ વાયુથી તૂટેલું વૃક્ષ પર્વતશિખરેથી પડે તેમ.
4.58.20
रथर्षभास्ते तु रथर्षभेण वीरा रणे वीरतरेण भग्नाः ।
चकम्पिरे वातवशेन काले प्रकम्पितानीव महावनानि ॥ ४.५८.२० ॥
તે રથશ્રેષ્ઠ વીરો, તે વીરતર રથશ્રેષ્ઠ દ્વારા યુદ્ધમાં ભાંગી પડીને, વાયુને વશ થઈ સમયે કંપતાં મહાવનો જેમ કંપ્યા.
4.58.21
हताश्च पार्थेन नरप्रवीरा भूमौ युवानः सुष्रुषुः सुवेषाः ।
वसुप्रदा वासवतुल्यवीर्याः पराजिता वासवजेन सङ्ख्ये।
सुवर्णकार्ष्णायसवर्भनद्धा नागा यथा हैमवते प्रवृद्धाः ॥ ४.५८.२१ ॥
પાર્થ દ્વારા હણાયેલા, નરશ્રેષ્ઠ યુવાન વીરો, સુંદર વસ્ત્રધારી, ધન આપનારા, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી, ઇન્દ્રપુત્ર દ્વારા યુદ્ધમાં પરાજિત થઈ ભૂમિ પર પડ્યા હતા; સોના, લોખંડ અને કાંસાના બખ્તરથી બંધાયેલા હાથીઓ જેવા, હિમાલયમાં વૃદ્ધિ પામેલા હાથીઓ જેવા.
4.58.22
तथा स शत्रून्समरे विनिघ्नन् गाण्डीवधन्वा पुरुषप्रवीरः ।
चचार सङ्ख्ये विदिशो दिशश्च दहन्निवाग्निर्वनमातपान्ते ॥ ४.५८.२२ ॥
એ જ રીતે ગાંડીવધન્વા પુરુષવીર યુદ્ધમાં શત્રુઓને હણતા દિશાઓ અને ઉપદિશાઓમાં વિચર્યા; ગ્રીષ્મના અંતે અગ્નિ વનને બાળે તેમ.
4.58.23
सुजीर्णपर्णानि यथा वसन्ते विशातयित्वा तु रजो नुदन्खे ।
तथा सपत्नान्विकिरन्किरीटी चचार सङ्ख्येऽतिरथो रथेन ॥ ४.५८.२३ ॥
વસંતમાં અતિ જીર્ણ પાંદડાં ખેરવી ધૂળને આકાશમાં ઉડાડે તેમ, કિરીટી શત્રુઓને વિખેરતા, અતિરથી થઈ પોતાના રથમાં યુદ્ધમાં વિચર્યા.
4.58.24
शोणाश्ववाहस्य हयान्निहत्य वैकर्तनभ्रातुरदीनसत्वः ।
एकेन संग्रामजितः शरेण शिरो जहाराथ किरीटमाली ॥ ४.५८.२४ ॥
શોણાશ્વના ઘોડાઓને હણી, વૈકર્તનના ભાઈનું, અદીનસત્ત્વ, યુદ્ધવિજયી કિરીટમાલીએ એક જ બાણથી તેનું માથું કાપી નાખ્યું.
4.58.25
तस्मिन्हते भ्रातरि सूतपुत्रो वैकर्तनो वीर्यमदप्रतापी ।
प्रगृह्य दन्ताविव नागराजो महाबलः सिंहमिवाजगाम ॥ ४.५८.२५ ॥
એ ભાઈ હણાતાં, વીર્યના મદથી પ્રતાપી સૂતપુત્ર વૈકર્તન, મહાબળવાન, ગજરાજની જેમ દાંત ઉપાડીને, સિંહની જેમ આગળ આવ્યો.
4.58.26
स पाण्डवं द्वादशभिः पृषत्कैर्वैकर्तनः पार्थमुपाजघान् ।
विव्याध गात्रेषु हयांश्च सर्वान्विराटपुत्रं च शरैर्विजघ्ने ॥ ४.५८.२६ ॥
તેણે બાર બાણોથી પાંડવ પાર્થ પર પ્રહાર કર્યો. વૈકર્તન (કર્ણ) એ તેમના અંગોમાં વીંધ્યા, બધા ઘોડાઓને પણ, અને વિરાટપુત્રને બાણોથી મારી નાખ્યો.
4.58.27
तमापतन्तं समरे किरीटी वैकर्तनं सर्वसमृद्धतेजाः ।
प्रच्छादयामास महाधनुष्मान्न्यषेधयच्छत्रुगणांश्च वीरः ॥ ४.५८.२७ ॥
યુદ્ધમાં દોડી આવતા વૈકર્તનને સંપૂર્ણ તેજસ્વી કિરીટી (અર્જુન) એ ઢાંકી દીધો; એ મહાધનુર્ધર વીરે શત્રુગણોને પણ રોક્યા.
4.58.28
निहत्य कर्णस्य ततः किरीटी पुरश्चरांश्चापि च पृष्ठगोपान् ।
समीपमभ्यागमदप्रमेयो वितत्य पक्षौ गरुडो यथोरगम् ॥ ४.५८.२८ ॥
કર્ણના આગળના અને પાછળના રક્ષકોને મારીને અપ્રમેય કિરીટી (અર્જુન) પાંખો ફેલાવીને સર્પ તરફ જતા ગરુડની જેમ નજીક આવ્યો.
4.58.29
तावुत्तमौ सर्वधनुर्धराणां महाबलौ सर्वसपत्नसाहौ ।
कर्णं च पार्थं च निशम्य युद्धे दिदृक्षमाणाः कुरवोऽवतस्थुः ॥ ४.५८.२९ ॥
બધા ધનુર્ધરોમાં ઉત્તમ, મહાબળવાન, બધા શત્રુઓને જીતનારા એ બંને—કર્ણ અને પાર્થ—વિશે સાંભળીને, યુદ્ધમાં તેમને જોવાની ઇચ્છાથી કુરુઓ ઊભા રહી ગયા.
4.58.30
तं पाण्डवः स्पष्टमुदीर्णकोपं कृतागसं कर्णमुदीक्ष्य कोपात् ।
क्षणेन साश्वं सरथं ससूतमन्तर्दधे मेघ इवातिवृष्ट्या ॥ ४.५८.३० ॥
પાંડવે ઊછળતા ક્રોધથી, સ્પષ્ટપણે અપરાધી કર્ણ તરફ ગુસ્સાથી જોઈને, એક ક્ષણમાં ઘોડા, રથ અને સારથિ સહિત તેને અદૃશ્ય કરી દીધો; અતિવૃષ્ટિથી મેઘ જેમ ઓગળી જાય તેમ.
4.58.31
ततः सयुग्याः सरथाः सनागा योधा विनेदुर्भरतर्षभाणाम् ।
अन्तर्हितं भीष्ममुखाः समीक्ष्य किरीटिना कर्णरथं पृषत्कैः ॥ ४.५८.३१ ॥
પછી રથ, ઘોડા અને હાથીઓ સહિત ભરતવંશના વીરો ભીષ્મને આગળ રાખીને, કિરીટી (અર્જુન) દ્વારા બાણોથી કર્ણનો રથ છુપાવાયેલો જોઈને ગર્જી ઊઠ્યા.
4.58.32
स चापि तानर्जुनबाहुमुक्ताञ्शराञ्शरौघैः प्रतिहत्य तूर्णम् ।
बभौ महात्मा सधनुः सबाणः सविष्फुलिङ्गोऽग्निरिवाथ कर्णः ॥ ४.५८.३२ ॥
તે મહાત્મા કર્ણે પણ અર્જુનની ભુજાઓથી છોડાયેલા તે બાણોને બાણવર્ષાથી તરત જ રોકીને, ધનુષ અને બાણો સહિત તણખાવાળા અગ્નિ જેવો પ્રકાશ્યો.
4.58.33
ततस्तु जज्ञे करतालघोषः सशङ्खभेरीपणवाकुलस्तु ।
प्रक्ष्वेलितास्फोटितसिंहनादैर्वैकर्तनं पूजयतां कुरूणाम् ॥ ४.५८.३३ ॥
પછી શંખ, ભેરી અને પણવના નાદથી ભરેલો તાળીઓનો ઘોષ થયો; વૈકર્તન (કર્ણ)ની પૂજા કરતા કુરુઓ સિંહનાદ, કૂદકા અને તાળીઓ સાથે ગર્જી ઊઠ્યા.
4.58.34
आधूतलाङ्गूलमहापताकं रथोत्तमं श्रेष्ठतमं कुरूणाम् ।
ततः सगाण्डीवकृतप्रणादं किरीटिनं प्रेक्ष्य ननाद कर्णः ॥ ४.५८.३४ ॥
કુરુઓના ઉત્તમ રથ પર, મહા ધ્વજ ફરકાવાતાં, ગાંડીવના ધ્વનિ સાથે કિરીટી (અર્જુન)ને જોઈને કર્ણ ગર્જ્યો.
4.58.35
पार्थोपि वैकर्तनमर्दयित्वा साश्वं सकेतुं सरथं ससूतम् ।
ननाद हर्षात्सहसा किरीटी पितामहं द्रोणकृपौ च दृष्ट्वा ॥ ४.५८.३५ ॥
પાર્થે પણ વૈકર્તન (કર્ણ)ને પીડિત કરીને, તેના ઘોડા, ધ્વજ, રથ અને સારથિ સહિત, હર્ષથી અચાનક ગર્જના કરી; પિતામહ (ભીષ્મ), દ્રોણ અને કૃપને જોઈને કિરીટીએ ગર્જના કરી.
4.58.36
सिषेच पार्थं बहुभिः शरौघैर्वैकर्तनः संयति तीक्ष्णवेगैः ।
वैकर्तनश्चापि किरीटमाली प्रच्छादयामास शितैः शरौघैः ॥ ४.५८.३६ ॥
યુદ્ધમાં વૈકર્તન (કર્ણ) તીક્ષ્ણ વેગવાળા અનેક બાણોની ધારાથી પાર્થ (અર્જુન)ને ભીંજવી દીધો. અને કિરીટમાળી (અર્જુન)એ પણ તીક્ષ્ણ બાણોના સમૂહથી વૈકર્તનને ઢાંકી દીધો.
4.58.37
तयोरमोघन्सृजतोः शरौघानस्त्रज्ञयोरास महान्विमर्दः ।
राहुप्रमुक्ताविव चन्द्रसूर्यौ क्षणान्तरेणानुददर्श लोकः ॥ ४.५८.३७ ॥
તે બંને અસ્ત્રજ્ઞો અમોઘ બાણોની ધારાઓ છોડતા હતા ત્યારે મોટી અથડામણ થઈ. ક્ષણ પછી લોકોએ તેમને રાહુથી મુક્ત થયેલા ચંદ્ર અને સૂર્ય જેવા જોયા.
4.58.38
हतास्तु पार्थेन रथप्रवीरा भूमौ युवानः सुपुपुः सुकेशाः ।
सुवर्णलोहायसवर्मगात्रा वृक्षा यथा हैमवते निकृत्ताः ॥ ४.५८.३८ ॥
પાર્થ વડે હણાયેલા રથવીર યુવાનો સુંદર વાળવાળા, સોના-લોખંડના બખ્તરથી ઢંકાયેલા દેહો સાથે ભૂમિ પર પડ્યા હતા — હિમાલયમાં કપાયેલાં વૃક્ષોની જેમ.
4.58.39
तथा स शत्रून्समरे विनिघ्नन्गाण्डीवधन्वा व्यधमत्सपत्नान् ।
चचार सङ्ख्ये विदिशो दिशश्च दहन्निवाग्निर्वनमातपान्ते ॥ ४.५८.३९ ॥
એ રીતે ગાંડીવ ધનુષ્યધારી તેણે યુદ્ધમાં શત્રુઓને હણીને પ્રતિસ્પર્ધીઓનો નાશ કર્યો. ઉનાળાના અંતે અગ્નિ જંગલ બાળે તેમ તે યુદ્ધમાં દિશા-ઉપદિશાઓમાં ફર્યો.
4.58.40
सुशीर्णपर्णानि यथा वसन्ते विधूनयन्वायुरिवाल्पसारान् ।
तथा सपत्नान्विधमन्किरीटी चचार सङ्ख्येऽतिरथो रथेन ॥ ४.५८.४० ॥
વસંતમાં પવન જેમ સુકાયેલાં પાંદડાં ઉડાડે છે, તેમ કિરીટી શત્રુઓને વિખેરીને યુદ્ધમાં પોતાના રથ સાથે અતિરથીની જેમ ફર્યો.
4.58.41
शत्रूनिवेन्द्रः समरे किरीटी विद्रावयंस्तद्रथवीरबृन्दम् ।
प्राच्छादयच्चरुकिरीटमाली वरेषुभिः शत्रुगणाननेकान् ॥ ४.५८.४१ ॥
યુદ્ધમાં ઇન્દ્રની જેમ, કિરીટધારી અર્જુને તે રથવીરોના સમૂહને ભગાડતાં ઉત્તમ બાણોથી અનેક શત્રુસમૂહોને ઢાંકી દીધા.
4.58.42
कर्णं तदोवाच किरीटमाली शूरः कुरूणां प्रवरोऽभिगर्जन् ॥ ४.५८.४२ ॥
ત્યારે કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, શૂર કિરીટધારી અર્જુને ગર્જના કરતાં કર્ણને કહ્યું.
4.58.43
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं प्रभाषसे ।
न मे युधि समोस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम् ॥ ४.५८.४३ ॥
હે કર્ણ! સભાની મધ્યમાં તેં 'યુદ્ધમાં મારી સમાન કોઈ નથી' એમ બેફામ વાતો કહી હતી; તે હવે તારી સામે આવી ગયું છે.
4.58.44
सभायां पौरुषं प्रोच्य धर्ममुत्सृज्य केवलम् ।
कर्तुमिच्छसि यत्कर्म तन्मन्ये दुष्करं त्वया। ॥ ४.५८.४४ ॥
સભામાં પરાક્રમની બડાઈ હાંકીને, ધર્મને સંપૂર્ણ રીતે છોડીને તું જે કાર્ય કરવા ઇચ્છે છે, તે તારા માટે દુષ્કર છે એમ હું માનું છું.
4.58.45
यत्त्वया कथितं पूर्वं नास्ति मत्सम इत्यपि ।
तत्सत्यं कुरु राधेय कुरुमध्ये मया सह ॥ ४.५८.४५ ॥
'મારી સમાન કોઈ નથી' એમ તેં પહેલાં જે કહ્યું હતું, હે રાધેય, કુરુઓની વચ્ચે મારી સાથે તે સત્ય કરી બતાવ.
4.58.46
सभायां यस्तु पाञ्चालीं क्लिश्यमानां तदा त्वया ।
दृष्टवानस्मि तस्याद्य फलमश्रुहि केवलम् ॥ ४.५८.४६ ॥
એ સભામાં તારાથી પીડાતી પાંચાલીને મેં ત્યારે જોઈ હતી; આજે તેનું ફળ સંપૂર્ણપણે ભોગવ.
4.58.47
धर्मपाशनिबद्धेन यन्मया मर्षितं तव ।
तस्य पापस्य राधेय फलं प्राप्नुहि दुर्मते ॥ ४.५८.४७ ॥
ધર્મપાશમાં બંધાઈને મેં તારા અપરાધો સહન કર્યા; હે રાધેય, હે દુર્મતિ, તે પાપનું ફળ હવે ભોગવ.
4.58.48
एहि कर्ण मया सार्धमिहाद्य कुरु वैशसम् ।
प्रेक्षका कुरवः सन्तु सर्वे ते सहसैनिकाः ॥ ४.५८.४८ ॥
આવ કર્ણ, મારી સાથે અહીં આજે સંહાર કર; કૌરવો અને તારા બધા સૈનિકો પ્રેક્ષકો બને.
4.58.49
इदानीमेव तावत्त्वमपयातो रणान्मम ।
कस्माज्जीवसि राधेय निहतस्त्वनुजस्तव ॥ ४.५८.४९ ॥
હમણાં જ તું મારી સામેથી યુદ્ધ છોડીને ભાગી ગયો; હે રાધેય, તારો નાનો ભાઈ મર્યો, તો તું કેમ હજી જીવે છે?
4.58.50
यो भ्रातरं पातयित्वा कस्त्यक्त्वा च रणाजिरम् ।
त्वदन्यः पुरुषः सत्सु ब्रूयादेवं व्यवस्थितः ॥ ४.५८.५० ॥
ભાઈને પાડીને યુદ્ધભૂમિ છોડનાર, તારા સિવાય કયો પુરુષ સજ્જનો વચ્ચે આ રીતે ઊભો રહીને બોલશે?
4.58.51
ब्रवीषि वाचा यत्पार्थ कर्मणा तत्समाचर ।
विशेषितो हि त्वं वाचा कर्मणाप्रतिमं भुवि ॥ ४.५८.५१ ॥
હે પાર્થ, તું વાણીથી જે કહે છે તે કર્મથી પૂર્ણ કર; તું વાણી અને કર્મ બંનેમાં પૃથ્વી પર અદ્વિતીય છે.
4.58.52
यत्त्वया मर्षितं पूर्वं तदशक्तेन मर्षितम् ।
इति गृह्णीम ते पार्थ तमदृष्ट्वा पराक्रमम् ॥ ४.५८.५२ ॥
પહેલાં તેં જે સહન કર્યું, તે અશક્ત બનીને સહન કર્યું એમ અમે માનીએ છીએ; હે પાર્થ, તારો પરાક્રમ જોયા વિના જ.
4.58.53
धर्मपाशनिबद्धेन यत्त्वया मर्षितं पुरा ।
तथैव बद्धमात्मानमबद्ध इति मन्यसे ॥ ४.५८.५३ ॥
ધર્મપાશમાં બંધાયેલા તેં પહેલાં જે સહ્યું, તેવી જ રીતે બંધાયેલો હોવા છતાં તું પોતાને બંધનમુક્ત માને છે.
4.58.54
न हि तावद्वने वासो यथोक्तं चरितस्त्वया ।
क्लिष्टस्त्वमर्थलोभात्तु समयं छेत्तुमिच्छसि ॥ ४.५८.५४ ॥
જંગલમાં વાસ જેમ કહ્યો હતો તેમ તેં ગાળ્યો નહીં; ધનલોભથી પીડાઈને તું કરાર તોડવા ઇચ્છે છે.
4.58.55
यदि चेन्द्रः स्वयं पार्थ तव युद्ध्येत कारणात् ।
तथाऽपिन व्यथा काचिन्मम स्याद्विक्रमिष्यतः ॥ ४.५८.५५ ॥
હે પાર્થ, જો ઇન્દ્ર પોતે તારે માટે યુદ્ધ કરે, તોપણ પરાક્રમ કરનાર મને કોઈ વ્યથા નહીં થાય.
4.58.56
अयं कौन्तेयकामस्ते नचिरात्समुपस्थितः ।
योत्स्यसे हि मया सार्धमत्र पश्यामि ते बलम् ॥ ४.५८.५६ ॥
હે કૌન્તેય, તારી આ ઇચ્છા હવે ઝાઝો સમય લીધા વિના પૂરી થવાનો સમય આવી ગયો છે; અહીં મારી સાથે તું યુદ્ધ કરશે, અને હું અહીં જ તારું બળ જોઈશ.
4.58.57
इति कर्णो ब्रुवन्नेव बीभत्सुमपराजितम् ।
अभ्ययाद्विसृजन्बाणान्कायावरणभेदिनः ॥ ४.५८.५७ ॥
આમ બોલતાં જ કર્ણ અપરાજિત બીભત્સુ (અર્જુન) તરફ આગળ વધ્યો અને શરીરકવચ ભેદનારા બાણો છોડ્યા.
4.58.58
प्रतिजग्राह तान्पार्थः प्रीयमाणो महारथः ॥ ४.५८.५८ ॥
પ્રસન્ન થઈને મહારથી પાર્થ (અર્જુન)એ તે બાણો ગ્રહણ કર્યા.
4.58.59
शरवर्षेण महता पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
अभीयाय हि बीभत्सुर्गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः ॥ ४.५८.५९ ॥
વાદળ વરસાદ વરસાવે તેમ મહાન બાણવર્ષા સાથે, ગાંડીવ ધનુષ્ય ફેરવતો બીભત્સુ (અર્જુન) આગળ વધ્યો.
4.58.60
जिघांसुः समरे कर्णं विससर्ज शरान्बहून् ।
तान्कर्णः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः ॥ ४.५८.६० ॥
યુદ્ધમાં કર્ણને હણવાની ઇચ્છાથી તેણે ઘણાં બાણ છોડ્યાં; કર્ણે પવનના વેગને પર્વત ઝીલે તેમ તે ઝીલ્યાં.
4.58.61
तयोर्दैवासुरसमः सन्निपातोऽभवन्महान् ।
किरतोः शरजालानि कृत्स्नं व्योम निरन्तरं ॥ ४.५८.६१ ॥
તે બંનેનો એ સંઘર્ષ દેવાસુર યુદ્ધ જેવો મહાન થયો; બાણજાળ વેરતાં તેમણે આખું આકાશ અવિરત ઢાંકી દીધું.
4.58.62
उत्पेतुर्मेघजालानि घोररूपाणि सर्वशः ।
ववर्ष च रजो भौमं कर्णपार्थसमागमे ॥ ४.५८.६२ ॥
ભયંકર રૂપના મેઘસમૂહો ચોતરફ ઊઠ્યા; કર્ણ અને પાર્થના એ સમાગમમાં ધરતીની ધૂળ વરસી.
4.58.63
न स्म सूर्यः प्रतपति न च वाति समीरणः ।
शरप्रच्छादितं व्योम छायाभूतमिवाभवत् ॥ ४.५८.६३ ॥
સૂર્ય તપ્યો નહીં, પવન પણ વાયો નહીં; બાણોથી ઢંકાયેલું આકાશ જાણે છાયા જેવું થઈ ગયું.
4.58.64
गाण्डीवस्य च निर्घोषः कर्णस्य धनुषस्तथा ।
दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः ॥ ४.५८.६४ ॥
ગાંડીવનો અને કર્ણના ધનુષ્યનો ઘોષ બળતા વાંસના કડાકા જેવો અતિ ભયાનક હતો.
4.58.65
अर्जुनस्तु हयान्नागान्रथांश्च विनिपातयन् ।
क्षोभयामास तत्सैन्यं कर्णं विव्याध चासकृत् ॥ ४.५८.६५ ॥
પરંતુ અર્જુને ઘોડા, હાથી અને રથ પાડી નાખીને તે સૈન્યને ક્ષુબ્ધ કર્યું; અને કર્ણને વારંવાર બાણોથી વીંધ્યો.
4.58.66
ततः पार्थो महाबाहुः कर्णस्य धनुरच्छिनत् ।
छिन्नधन्वा ततः कर्णः शक्तिं चिक्षेप वेगवान्
तां शक्तिं समरे पार्थश्चिच्छेद निशितैः शरैः ॥ ४.५८.६६ ॥
ત્યારે મહાબાહુ પાર્થે કર્ણનું ધનુષ્ય કાપ્યું. ધનુષ્ય છિન્ન થતાં વેગવાન કર્ણે શક્તિ ફેંકી; પાર્થે યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી તે શક્તિ છેદી નાખી.
4.58.67
ततो निपेतुर्बहुशो राधेयस्य पदानुगाः ।
तांश्च गाण्डीवनिर्मुक्तैः प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ४.५८.६७ ॥
ત્યારે રાધેય કર્ણના ઘણા પગપાળા અનુચરો પડ્યા; ગાંડીવમાંથી છૂટેલા બાણોથી અર્જુને તેમને યમલોક મોકલ્યા.
4.58.68
अशेरतावृत्य महीं समग्रां पार्थेषुमार्गे निहता द्विपेन्द्राः ।
हिरण्यकक्ष्यां शरजालचित्रा यथा नगाः पावकजालनद्धाः ॥ ४.५८.६८ ॥
પાર્થના બાણોના માર્ગમાં માર્યા ગયેલા શ્રેષ્ઠ હાથીઓ આખી ધરતી ઢાંકીને પડ્યા હતા; સોનેરી પટ્ટાવાળા, બાણજાળથી ચિત્રિત, તેઓ અગ્નિજાળમાં બંધાયેલા પર્વતો જેવા હતા.
4.58.69
तं शत्रुसेनाङ्गनिबर्हणानि कर्माणि कुर्वाणममानुषाणि ।
वैकर्तनः पूर्वममृष्यमाणः समार्पयल्लक्ष्यमिवाशु पार्थम् ॥ ४.५८.६९ ॥
શત્રુસેનાના અંગોનો નાશ કરતા, અમાનુષી કર્મો કરતા તેને વૈકર્તન કર્ણ સહન ન કરી શક્યો; લક્ષ્ય તરફ જેમ, તેમ તરત જ પાર્થ પર તેણે હુમલો કર્યો.
4.58.70
ततश्चतुर्भिस्तुरगान्विकृष्य विव्याध कर्णोऽथ धनंजयस्य ।
षङ्भिश्च सूतं दशभिर्हयांश्च षष्ट्या च पार्थं त्रिभिरस्य केतुम् ॥ ४.५८.७० ॥
પછી કર્ણે ચાર ઘોડા ખેંચીને ધનંજયના ઘોડાઓને વીંધ્યા; છ વડે સારથિને, દસ વડે ઘોડાઓને, સાઠ વડે પાર્થને અને ત્રણ વડે તેના ધ્વજને વીંધ્યો.
4.58.71
सविष्फुलिङ्गोज्ज्वलभीमघोषः कोपेन्धनः केतुशिखः शरार्चिः ।
कर्णाग्निरस्त्रानिलभीमवातो बभौ दिधक्षन्निव पार्थकक्षम् ॥ ४.५८.७१ ॥
તણખા સહિત ઝળહળતો, ભયંકર ઘોષ કરતો, ક્રોધ જેનું ઇંધન છે, ધ્વજ જેની જ્વાળા છે, બાણો જેની પ્રભા છે, અસ્ત્રોના ભયંકર પવનથી ચાલતો કર્ણ-અગ્નિ પાર્થના વનને બાળવા ઇચ્છતો હોય તેમ ચમક્યો.
4.58.72
स्वनेमिशङ्खस्वनभीमघोषश्चलत्पताकोज्ज्वलभीमविद्युत् ।
पार्थाम्बुदः शस्त्रशराम्बुधारः कर्णानलं संशमयांचकार ॥ ४.५८.७२ ॥
પોતાના રથચક્ર અને શંખના અવાજથી ભયંકર ગર્જના કરતો, ફરકતી પતાકાઓના પ્રકાશની ભયંકર વીજળીવાળો, અસ્ત્રો અને બાણોની જલધારા વરસાવતો પાર્થરૂપી મેઘ કર્ણ-અગ્નિને શાંત કરી દીધો.
4.58.73
तेनातिविद्धः समरे किरीटी प्रबोधितः सिंह इव प्रसुप्तः ।
गाण्डीवधन्वा प्रवरः कुरूणां प्रतत्वरे कर्णवधाय जिष्णुः ॥ ४.५८.७३ ॥
યુદ્ધમાં તેના વડે અતિ વીંધાયેલો કિરીટી ઊંઘતા સિંહની જેમ જાગ્યો; ગાંડીવ ધનુષ્ય ધારણ કરનાર, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ જિષ્ણુ કર્ણના વધ માટે ઉતાવળે આગળ વધ્યો.
4.58.74
स ब्राह्ममस्त्रं समरे किरीटी प्रादुश्चकाराद्भुतवीर्यकर्मा ।
सन्तापयन्कर्णरथं शरौघैर्लोकानिमान्त्सूर्य इवांशुमाली ॥ ४.५८.७४ ॥
અદ્ભુત પરાક્રમ અને કર્મવાળા તે કિરીટીએ યુદ્ધમાં બ્રહ્માસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું; બાણોની ધારાથી કર્ણના રથને તપાવતાં, કિરણમાળી સૂર્યની જેમ આ લોકોને તપાવ્યા.
4.58.75
स हस्तिनेवाभिहतो गजेन्द्रः प्रगृह्य भल्लान्निशितान्निषङ्गात् ।
आकर्णपूर्णे तु धनुर्विकृष्य विव्याध बाणैरथ सूतपुत्रम् ॥ ४.५८.७५ ॥
હાથીથી ઘવાયેલા ગજેન્દ્રની જેમ, તેણે ભાથામાંથી તીક્ષ્ણ ભલ્લો લઈ, કાન સુધી ધનુષ ખેંચીને સૂતપુત્રને બાણોથી વીંધ્યો.
4.58.76
अथास्य बाहू सशिरो ललाटं ग्रीवामुरः स्कन्धभुजान्तरं च ।
कर्णस्य पार्थो युधि निर्बिभेद वज्रैरिवाद्रिं भगवान्महेन्द्रः ॥ ४.५८.७६ ॥
પછી પાર્થે યુદ્ધમાં કર્ણના બન્ને બાહુ, માથું, કપાળ, ગરદન, છાતી અને ખભા-ભુજા વચ્ચેનો ભાગ વજ્રો વડે પર્વતને ભેદનાર ભગવાન મહેન્દ્રની જેમ વીંધ્યા.
4.58.77
स पार्थमुक्तानविषह्य बाणान् गजो गजेनेव जितस्तरस्वी ।
विहाय संग्रामशिरोपयातो वैकर्तनः पार्थशराभितप्तः ॥ ४.५८.७७ ॥
પાર્થે છોડેલાં બાણોને સહન ન કરી શકીને, જેમ એક હાથી બીજા હાથીથી હારી જાય, તેમ તે વેગવાન વીર યુદ્ધના મોરચાને છોડી પાછો ફર્યો; પાર્થનાં બાણોથી તપ્ત વૈકર્તન (કર્ણ) એવો થયો.