ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.58.1
तत्प्रभग्नं बलं सर्वं विपुलौघस्वनं तथा ।
भीष्ममासाद्य संतस्थौ वेलामिव महोदधिः ॥ ४.५८.१ ॥
ਉਹ ਸਾਰੀ ਭੱਜੀ ਹੋਈ ਫੌਜ, ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।
4.58.2
तानि सर्वाणि गाङ्गेयः समाश्वास्य परंतपः ।
ततो व्यूह्य महाबाहुः समरेष्वपराजितः ॥ ४.५८.२ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ।
4.58.3
रथनागाश्वकलिकं युयुजे युद्धकोविदः ।
अभेद्यं पंरसैन्यानां शूरैरपि समीक्षितम् ॥ ४.५८.३ ॥
ਯੁੱਧ-ਕੁਸ਼ਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਫੌਜ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈ ਕਿ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਲਈ ਅਭੇਦ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਮੇ ਵੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਣ।
4.58.4
आचार्यदुर्योधनसूतपुत्रैः कृपेण भीष्मेण च पालितानि ।
अवध्यकल्पानि दुरासदानि रथाश्वमातङ्गसमाकुलानि च ॥ ४.५८.४ ॥
ਆਚਾਰਯ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀਆਂ ਉਹ ਫੌਜਾਂ ਮਾਨੋ ਅਵਧ ਸਨ, ਦੁਰਗਮ ਸਨ, ਰੱਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
4.58.5
तेषामनीकानि किरीटमाली व्यूढानि दृष्ट्वा विपुलध्वजानि ।
गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता वैराटिमामन्त्र्य ततोऽभ्युवाच ॥ ४.५८.५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਧਵਜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਊਹਬੱਧ ਫੌਜਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੈਰਾਟੀ (ਉੱਤਰ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
4.58.6
सुसंगृहीतैरथ रश्मिभिस्त्वं हयान्नियम्य प्रसमीक्ष्य यत्तः ।
संप्रेषयाशु प्रतिवीरमेनं वैकर्तनं योधयितुं वृणोमि ॥ ४.५८.६ ॥
ਹੁਣ ਲਗਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਵੀਰ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਵੱਲ ਰੱਥ ਚਲਾਓ; ਮੈਂ ਉਸੇ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।
4.58.7
यां हस्तिकक्ष्यां बहुधा विचित्रां स्तम्भे रथे पश्यसि दर्शनीयाम् ।
विवर्तमानां ज्वलनप्रकाशां वैकर्तनस्यैतदनीकमग्र्यम् ॥ ४.५८.७ ॥
ਹਾਥੀ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਵਰਗੀ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਿੱਤਰ, ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਦੇਖਣਯੋਗ, ਘੁੰਮਦੀ, ਅੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੈਨਾ ਹੈ।
4.58.8
एतेन शीघ्रं प्रतिपादयेमान् श्वेतान्हयान्काञ्चनजालकक्ष्यान् ।
सर्वं जवं तत्र विदर्शयिष्ये ह्यासादयैतद्रथवीरवृन्दम् ॥ ४.५८.८ ॥
ਇਸ ਰੱਥ ਨਾਲ ਝੱਟ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਵੇਗ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੱਥਵੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਕੋਲ ਲੈ ਚੱਲੋ।
4.58.9
गजो गजनेव हि योद्धुकामो मया सदा काङ्क्षति सूतपुत्रः ।
तमेव मां प्रापय सूतपुत्रं दुर्योधनोपाश्रयजातदर्पम् ।
तं पातयिष्यामि रथस्य मध्ये सहस्रनेत्रोऽशनिनेव वृत्रम् ॥ ४.५८.९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੂਤਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਹੰਕਾਰੇ ਉਸ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ। ਜਿਵੇਂ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਡੇਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੱਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡੇਗਾਂਗਾ।
4.58.10
स तैर्हयैर्जातजवैर्बृहद्भिः पुत्रो विराटस्य हिरण्यकक्ष्यै ।
विध्वंसयंस्तद्रथिनामनीकं ततोऽवहत्पाण्डवमाजिमध्ये ॥ ४.५८.१० ॥
ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਰੱਥੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਗਿਆ।
4.58.11
तमापतन्तं परमेण तेजसा समीक्ष्य वैकर्तनमभ्यरक्षन् ।
अभ्यद्रवंस्ते रथवीरवृन्दा व्याघ्रेण चाक्रान्तमिवर्षभं रणे ॥ ४.५८.११ ॥
ਉਸਨੂੰ ਪਰਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰਥਵੀਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਣ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੌੜੀ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਬਾਘ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
4.58.12
चित्राङ्गदश्चित्ररथश्च वीरः संग्रामजिद्दुःसहचित्रसेनौ ।
विविंशतिर्दुर्मुखदुर्जयौ च विकर्णदुःशासनसौबलाश्च।
शोणो निषेधश्च तमन्वयुस्ते वैकर्तनं शीघ्रतरं युवानः ॥ ४.५८.१२ ॥
ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਚਿਤ੍ਰਰਥ, ਵੀਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮਜਿਤ, ਦੁਃਸਹ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਵਿਵਿੰਸ਼ਤਿ, ਦੁਰਮੁਖ ਤੇ ਦੁਰਜਯ, ਵਿਕਰਣ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਸੌਬਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ੇਧ — ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੈਕਰਤਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ।
4.58.13
पुत्रा ययुस्ते सहसोदराश्च वैकर्तनं पार्थगतं समीक्ष्य ।
प्रगृह्य चापानि महाबला रणे धनंजयं पर्यकिरञ्शरार्चिभिः ॥ ४.५८.१३ ॥
ਪਾਰਥ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੈਕਰਤਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦੌੜੇ। ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਰ੍ਹਾਈਆਂ।
4.58.14
तेषां धनुर्ज्याकृतनैकतन्त्रीं प्रासोपवीणां शरसङ्घकोणाम् ।
कराग्रयन्त्रां स्थिरचापदण्डां वीणामुपावादयदाशु पार्थः ॥ ४.५८.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਅਨੇਕ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ, ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕੋਣ ਵਾਲੀ, ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੱਸੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਟਿਕਵੀਂ ਧਨੁਸ਼-ਡੰਡੀ ਵਾਲੀ ਵੀਣਾ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਛੇਤੀ ਵਜਾਇਆ।
4.58.15
तस्मिंस्तु युद्धे तुमुले प्रवृत्ते पार्थं विकर्णोऽतिरथं रथेन ।
विपाठवर्षेण कुरुप्रवीरो भीमेन भीमानुजमाससाद ॥ ४.५८.१५ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਕੁਰੂ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤਿਰਥੀ ਪਾਰਥ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ; ਭੀਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਤੱਕ ਉਹ ਪਹੁੰਚਿਆ।
4.58.16
ततो विकर्णस्य धनुर्विकृत्य जाम्बुनदेनोपहितं दृढज्यम् ।
न्यपातयत्तद्ध्वजमस्य विद्ध्वा छिन्नध्वजः सोऽप्यपयाञ्जवेन ॥ ४.५८.१६ ॥
ਫਿਰ ਵਿਕਰਣ ਦਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੜਿਆ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਧੁਜਾ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤੀ; ਧੁਜਾ ਟੁੱਟਾ ਉਹ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
4.58.17
तं शात्रवाणां गणवाधितारं कर्माणि कुर्वाणममानुपाणि ।
शत्रुंतपो वैरममृष्यमाणः समार्पयत्कूर्मनखेन पार्थम् ॥ ४.५८.१७ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਮਾਨਵੀ ਕਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਉਸ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਵੈਰ ਨਾ ਸਹਿੰਦਿਆਂ ਕੂਰਮਨਖ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
4.58.18
स तेन राज्ञाऽतिरथेन विद्धो विगाहमानो ध्वजिनीं पेरपाम् ।
शत्रुंतपं पञ्चभिराशु विद्ध्वा ततोऽस्य सूतं दशभिर्जघान ॥ ४.५८.१८ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਅਤਿਰਥੀ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਉਹ, ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵੜਦਿਆਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
4.58.19
ततः स विद्धो भरतर्षभेण बाणेन कायावरणातिगेन ।
गतासुराजौ निपपात राजन्नगो नगाग्रादिव वातरुग्णः ॥ ४.५८.१९ ॥
ਫਿਰ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਉਸ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਵਚ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਰੁੱਖ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
4.58.20
रथर्षभास्ते तु रथर्षभेण वीरा रणे वीरतरेण भग्नाः ।
चकम्पिरे वातवशेन काले प्रकम्पितानीव महावनानि ॥ ४.५८.२० ॥
ਉਹ ਰਥ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ, ਉਸ ਵੀਰਤਰ ਰਥ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁਆਰਾ ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੰਨੇ ਜਾ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕੰਬਦੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
4.58.21
हताश्च पार्थेन नरप्रवीरा भूमौ युवानः सुष्रुषुः सुवेषाः ।
वसुप्रदा वासवतुल्यवीर्याः पराजिता वासवजेन सङ्ख्ये।
सुवर्णकार्ष्णायसवर्भनद्धा नागा यथा हैमवते प्रवृद्धाः ॥ ४.५८.२१ ॥
ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਵਾਨ ਵੀਰ, ਸੁੰਦਰ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਇੰਦਰਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ; ਸੋਨੇ, ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਿਮਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ।
4.58.22
तथा स शत्रून्समरे विनिघ्नन् गाण्डीवधन्वा पुरुषप्रवीरः ।
चचार सङ्ख्ये विदिशो दिशश्च दहन्निवाग्निर्वनमातपान्ते ॥ ४.५८.२२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਾਂਡੀਵਧਨਵਾ ਪੁਰਸ਼ਵੀਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ; ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ।
4.58.23
सुजीर्णपर्णानि यथा वसन्ते विशातयित्वा तु रजो नुदन्खे ।
तथा सपत्नान्विकिरन्किरीटी चचार सङ्ख्येऽतिरथो रथेन ॥ ४.५८.२३ ॥
ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਕੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਾਉਣ ਵਾਂਗ, ਕਿਰੀਟੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤਿਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਿਆ।
4.58.24
शोणाश्ववाहस्य हयान्निहत्य वैकर्तनभ्रातुरदीनसत्वः ।
एकेन संग्रामजितः शरेण शिरो जहाराथ किरीटमाली ॥ ४.५८.२४ ॥
ਸ਼ੋਣਾਸ਼ਵ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵੈਕਰਤਨ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ, ਅਦੀਨ ਸਤ੍ਵ ਵਾਲੇ, ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ ਨੇ ਇੱਕੋ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
4.58.25
तस्मिन्हते भ्रातरि सूतपुत्रो वैकर्तनो वीर्यमदप्रतापी ।
प्रगृह्य दन्ताविव नागराजो महाबलः सिंहमिवाजगाम ॥ ४.५८.२५ ॥
ਉਸ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਬਲ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਵੈਕਰਤਨ, ਮਹਾਬਲੀ, ਗਜਰਾਜ ਵਾਂਗ ਦੰਦ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਆਇਆ।
4.58.26
स पाण्डवं द्वादशभिः पृषत्कैर्वैकर्तनः पार्थमुपाजघान् ।
विव्याध गात्रेषु हयांश्च सर्वान्विराटपुत्रं च शरैर्विजघ्ने ॥ ४.५८.२६ ॥
ਉਸਨੇ ਬਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਨੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਸਾਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
4.58.27
तमापतन्तं समरे किरीटी वैकर्तनं सर्वसमृद्धतेजाः ।
प्रच्छादयामास महाधनुष्मान्न्यषेधयच्छत्रुगणांश्च वीरः ॥ ४.५८.२७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਝਪਟਦੇ ਵੈਕਰਤਨ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਢਕ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਵੀਰ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
4.58.28
निहत्य कर्णस्य ततः किरीटी पुरश्चरांश्चापि च पृष्ठगोपान् ।
समीपमभ्यागमदप्रमेयो वितत्य पक्षौ गरुडो यथोरगम् ॥ ४.५८.२८ ॥
ਕਰਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਖੰਭ ਫੈਲਾਏ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਸੱਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
4.58.29
तावुत्तमौ सर्वधनुर्धराणां महाबलौ सर्वसपत्नसाहौ ।
कर्णं च पार्थं च निशम्य युद्धे दिदृक्षमाणाः कुरवोऽवतस्थुः ॥ ४.५८.२९ ॥
ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਹਾਬਲੀ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਰਥ—ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੁਰੂ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿ ਗਏ।
4.58.30
तं पाण्डवः स्पष्टमुदीर्णकोपं कृतागसं कर्णमुदीक्ष्य कोपात् ।
क्षणेन साश्वं सरथं ससूतमन्तर्दधे मेघ इवातिवृष्ट्या ॥ ४.५८.३० ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉੱਠਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸਪਸ਼ਟ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ, ਰੱਥ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਅਲੋਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਬਹੁਤੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮੇਘ ਵਾਂਗ।
4.58.31
ततः सयुग्याः सरथाः सनागा योधा विनेदुर्भरतर्षभाणाम् ।
अन्तर्हितं भीष्ममुखाः समीक्ष्य किरीटिना कर्णरथं पृषत्कैः ॥ ४.५८.३१ ॥
ਫਿਰ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਯੋਧੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲੋਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਰਥ ਲੁਕਾਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਗਰਜ ਉੱਠੇ।
4.58.32
स चापि तानर्जुनबाहुमुक्ताञ्शराञ्शरौघैः प्रतिहत्य तूर्णम् ।
बभौ महात्मा सधनुः सबाणः सविष्फुलिङ्गोऽग्निरिवाथ कर्णः ॥ ४.५८.३२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕਰਨ ਨੇ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਸਹਿਤ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
4.58.33
ततस्तु जज्ञे करतालघोषः सशङ्खभेरीपणवाकुलस्तु ।
प्रक्ष्वेलितास्फोटितसिंहनादैर्वैकर्तनं पूजयतां कुरूणाम् ॥ ४.५८.३३ ॥
ਫਿਰ ਸੰਖ, ਭੇਰੀ, ਪਣਵ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤਾੜੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਉੱਠਿਆ; ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਕੌਰਵ ਸਿੰਘਨਾਦ, ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਗਰਜ ਉੱਠੇ।
4.58.34
आधूतलाङ्गूलमहापताकं रथोत्तमं श्रेष्ठतमं कुरूणाम् ।
ततः सगाण्डीवकृतप्रणादं किरीटिनं प्रेक्ष्य ननाद कर्णः ॥ ४.५८.३४ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਂ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦਿਆਂ, ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਰਨ ਗਰਜਿਆ।
4.58.35
पार्थोपि वैकर्तनमर्दयित्वा साश्वं सकेतुं सरथं ससूतम् ।
ननाद हर्षात्सहसा किरीटी पितामहं द्रोणकृपौ च दृष्ट्वा ॥ ४.५८.३५ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੀ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਝੰਡੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਗਰਜਿਆ; ਪਿਤਾਮਹ (ਭੀਸ਼ਮ), ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਰੀਟੀ ਗਰਜਿਆ।
4.58.36
सिषेच पार्थं बहुभिः शरौघैर्वैकर्तनः संयति तीक्ष्णवेगैः ।
वैकर्तनश्चापि किरीटमाली प्रच्छादयामास शितैः शरौघैः ॥ ४.५८.३६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਨੇ ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਸਿੰਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵੈਕਰਤਨ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
4.58.37
तयोरमोघन्सृजतोः शरौघानस्त्रज्ञयोरास महान्विमर्दः ।
राहुप्रमुक्ताविव चन्द्रसूर्यौ क्षणान्तरेणानुददर्श लोकः ॥ ४.५८.३७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਅਸਤ੍ਰਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਮੋਘ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਛੱਡਣ ਵੇਲੇ ਵੱਡੀ ਟੱਕਰ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਪਲ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹੂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਦੇਖਿਆ।
4.58.38
हतास्तु पार्थेन रथप्रवीरा भूमौ युवानः सुपुपुः सुकेशाः ।
सुवर्णलोहायसवर्मगात्रा वृक्षा यथा हैमवते निकृत्ताः ॥ ४.५८.३८ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਥ-ਬਹਾਦਰ ਜਵਾਨ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਢਕੇ ਸਰੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ — ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ।
4.58.39
तथा स शत्रून्समरे विनिघ्नन्गाण्डीवधन्वा व्यधमत्सपत्नान् ।
चचार सङ्ख्ये विदिशो दिशश्च दहन्निवाग्निर्वनमातपान्ते ॥ ४.५८.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ।
4.58.40
सुशीर्णपर्णानि यथा वसन्ते विधूनयन्वायुरिवाल्पसारान् ।
तथा सपत्नान्विधमन्किरीटी चचार सङ्ख्येऽतिरथो रथेन ॥ ४.५८.४० ॥
ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਅਤਿਰਥੀ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਿਆ।
4.58.41
शत्रूनिवेन्द्रः समरे किरीटी विद्रावयंस्तद्रथवीरबृन्दम् ।
प्राच्छादयच्चरुकिरीटमाली वरेषुभिः शत्रुगणाननेकान् ॥ ४.५८.४१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਰਥਵੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਸ਼ਤਰੂ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
4.58.42
कर्णं तदोवाच किरीटमाली शूरः कुरूणां प्रवरोऽभिगर्जन् ॥ ४.५८.४२ ॥
ਤਦ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੂਰਮਾ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
4.58.43
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं प्रभाषसे ।
न मे युधि समोस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम् ॥ ४.५८.४३ ॥
ਹੇ ਕਰਨ! ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੂੰ 'ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ' ਇਹ ਬੇਲਗਾਮ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ।
4.58.44
सभायां पौरुषं प्रोच्य धर्ममुत्सृज्य केवलम् ।
कर्तुमिच्छसि यत्कर्म तन्मन्ये दुष्करं त्वया। ॥ ४.५८.४४ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੌਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਔਖਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
4.58.45
यत्त्वया कथितं पूर्वं नास्ति मत्सम इत्यपि ।
तत्सत्यं कुरु राधेय कुरुमध्ये मया सह ॥ ४.५८.४५ ॥
'ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ' ਇਹ ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ ਵਿਖਾ।
4.58.46
सभायां यस्तु पाञ्चालीं क्लिश्यमानां तदा त्वया ।
दृष्टवानस्मि तस्याद्य फलमश्रुहि केवलम् ॥ ४.५८.४६ ॥
ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗ।
4.58.47
धर्मपाशनिबद्धेन यन्मया मर्षितं तव ।
तस्य पापस्य राधेय फलं प्राप्नुहि दुर्मते ॥ ४.५८.४७ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਜੋ ਸਹਿਆ, ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਹੇ ਦੁਰਮਤੀ, ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਹੁਣ ਪਾ ਲੈ।
4.58.48
एहि कर्ण मया सार्धमिहाद्य कुरु वैशसम् ।
प्रेक्षका कुरवः सन्तु सर्वे ते सहसैनिकाः ॥ ४.५८.४८ ॥
ਆ ਕਰਨ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਅੱਜ ਸੰਹਾਰ ਕਰ; ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਨ।
4.58.49
इदानीमेव तावत्त्वमपयातो रणान्मम ।
कस्माज्जीवसि राधेय निहतस्त्वनुजस्तव ॥ ४.५८.४९ ॥
ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਰਣ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ; ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈਂ?
4.58.50
यो भ्रातरं पातयित्वा कस्त्यक्त्वा च रणाजिरम् ।
त्वदन्यः पुरुषः सत्सु ब्रूयादेवं व्यवस्थितः ॥ ४.५८.५० ॥
ਭਰਾ ਨੂੰ ਡੇਗ ਕੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਸਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇਗਾ?
4.58.51
ब्रवीषि वाचा यत्पार्थ कर्मणा तत्समाचर ।
विशेषितो हि त्वं वाचा कर्मणाप्रतिमं भुवि ॥ ४.५८.५१ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਬੋਲ ਨਾਲ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ; ਤੂੰ ਬੋਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈਂ।
4.58.52
यत्त्वया मर्षितं पूर्वं तदशक्तेन मर्षितम् ।
इति गृह्णीम ते पार्थ तमदृष्ट्वा पराक्रमम् ॥ ४.५८.५२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਜੋ ਸਹਿਆ, ਉਹ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ।
4.58.53
धर्मपाशनिबद्धेन यत्त्वया मर्षितं पुरा ।
तथैव बद्धमात्मानमबद्ध इति मन्यसे ॥ ४.५८.५३ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਕੇ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਸਹਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਧਨ-ਰਹਿਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ।
4.58.54
न हि तावद्वने वासो यथोक्तं चरितस्त्वया ।
क्लिष्टस्त्वमर्थलोभात्तु समयं छेत्तुमिच्छसि ॥ ४.५८.५४ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਬਿਤਾਇਆ; ਧਨ ਦੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਮਝੌਤਾ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
4.58.55
यदि चेन्द्रः स्वयं पार्थ तव युद्ध्येत कारणात् ।
तथाऽपिन व्यथा काचिन्मम स्याद्विक्रमिष्यतः ॥ ४.५८.५५ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੇ ਇੰਦਰ ਆਪ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੁੱਧ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
4.58.56
अयं कौन्तेयकामस्ते नचिरात्समुपस्थितः ।
योत्स्यसे हि मया सार्धमत्र पश्यामि ते बलम् ॥ ४.५८.५६ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲੜੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੇਰਾ ਬਲ ਵੇਖਾਂਗਾ।
4.58.57
इति कर्णो ब्रुवन्नेव बीभत्सुमपराजितम् ।
अभ्ययाद्विसृजन्बाणान्कायावरणभेदिनः ॥ ४.५८.५७ ॥
ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ ਹੀ ਕਰਨ ਅਪਰਾਜਿਤ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਵਚ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
4.58.58
प्रतिजग्राह तान्पार्थः प्रीयमाणो महारथः ॥ ४.५८.५८ ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮਹਾਰਥੀ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਹ ਬਾਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ।
4.58.59
शरवर्षेण महता पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
अभीयाय हि बीभत्सुर्गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः ॥ ४.५८.५९ ॥
ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਬਾਣਵਰਖਾ ਨਾਲ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
4.58.60
जिघांसुः समरे कर्णं विससर्ज शरान्बहून् ।
तान्कर्णः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः ॥ ४.५८.६० ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਬਾਣ ਛੱਡੇ; ਕਰਣ ਨੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਝੱਲਿਆ।
4.58.61
तयोर्दैवासुरसमः सन्निपातोऽभवन्महान् ।
किरतोः शरजालानि कृत्स्नं व्योम निरन्तरं ॥ ४.५८.६१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਟਾਕਰਾ ਦੇਵ-ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਹੋਇਆ; ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਖਿਲਾਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਅਸਮਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
4.58.62
उत्पेतुर्मेघजालानि घोररूपाणि सर्वशः ।
ववर्ष च रजो भौमं कर्णपार्थसमागमे ॥ ४.५८.६२ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਉੱਠੇ; ਕਰਣ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਵਰ੍ਹਨ ਲੱਗੀ।
4.58.63
न स्म सूर्यः प्रतपति न च वाति समीरणः ।
शरप्रच्छादितं व्योम छायाभूतमिवाभवत् ॥ ४.५८.६३ ॥
ਸੂਰਜ ਨਾ ਤਪਿਆ, ਨਾ ਹਵਾ ਚੱਲੀ; ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਅਸਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਪਰਛਾਵਾਂ ਬਣ ਗਿਆ।
4.58.64
गाण्डीवस्य च निर्घोषः कर्णस्य धनुषस्तथा ।
दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः ॥ ४.५८.६४ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਦਾ ਅਤੇ ਕਰਣ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਘੋਸ਼ ਸੜਦੇ ਬਾਂਸਾਂ ਦੀ ਚਟਚਟਾਹਟ ਵਰਗਾ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
4.58.65
अर्जुनस्तु हयान्नागान्रथांश्च विनिपातयन् ।
क्षोभयामास तत्सैन्यं कर्णं विव्याध चासकृत् ॥ ४.५८.६५ ॥
ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰਥ ਡੇਗਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
4.58.66
ततः पार्थो महाबाहुः कर्णस्य धनुरच्छिनत् ।
छिन्नधन्वा ततः कर्णः शक्तिं चिक्षेप वेगवान्
तां शक्तिं समरे पार्थश्चिच्छेद निशितैः शरैः ॥ ४.५८.६६ ॥
ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਾਰਥ ਨੇ ਕਰਨ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੇਗਵਾਨ ਕਰਨ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਚਲਾਈ; ਪਾਰਥ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
4.58.67
ततो निपेतुर्बहुशो राधेयस्य पदानुगाः ।
तांश्च गाण्डीवनिर्मुक्तैः प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ४.५८.६७ ॥
ਫਿਰ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਦਲ ਸੇਵਕ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
4.58.68
अशेरतावृत्य महीं समग्रां पार्थेषुमार्गे निहता द्विपेन्द्राः ।
हिरण्यकक्ष्यां शरजालचित्रा यथा नगाः पावकजालनद्धाः ॥ ४.५८.६८ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਢਕ ਕੇ ਪਏ ਸਨ; ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਬਾਣਜਾਲ ਨਾਲ ਚਿਤਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
4.58.69
तं शत्रुसेनाङ्गनिबर्हणानि कर्माणि कुर्वाणममानुषाणि ।
वैकर्तनः पूर्वममृष्यमाणः समार्पयल्लक्ष्यमिवाशु पार्थम् ॥ ४.५८.६९ ॥
ਸ਼ਤਰੂ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ, ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਕਰਤਨ ਕਰਨ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਪਾਰਥ ਵੱਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
4.58.70
ततश्चतुर्भिस्तुरगान्विकृष्य विव्याध कर्णोऽथ धनंजयस्य ।
षङ्भिश्च सूतं दशभिर्हयांश्च षष्ट्या च पार्थं त्रिभिरस्य केतुम् ॥ ४.५८.७० ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ ਨੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਛੇ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ, ਦਸ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਸੱਠ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਧਵਜਾ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
4.58.71
सविष्फुलिङ्गोज्ज्वलभीमघोषः कोपेन्धनः केतुशिखः शरार्चिः ।
कर्णाग्निरस्त्रानिलभीमवातो बभौ दिधक्षन्निव पार्थकक्षम् ॥ ४.५८.७१ ॥
ਚਿੰਗਿਆੜਿਆਂ ਸਹਿਤ ਚਮਕਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕਰਦਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਿਸਦਾ ਬਾਲਣ ਸੀ, ਧੁਜਾ ਜਿਸਦੀ ਲਾਟ ਸੀ, ਬਾਣ ਜਿਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਨ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਕਰਨ-ਅਗਨੀ ਪਾਰਥ ਦੇ ਵਣ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਚਮਕਿਆ।
4.58.72
स्वनेमिशङ्खस्वनभीमघोषश्चलत्पताकोज्ज्वलभीमविद्युत् ।
पार्थाम्बुदः शस्त्रशराम्बुधारः कर्णानलं संशमयांचकार ॥ ४.५८.७२ ॥
ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਦਾ, ਲਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ ਧੁਜਾਵਾਂ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਭਿਆਨਕ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਜਲਧਾਰਾ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਪਾਰਥ-ਰੂਪੀ ਬੱਦਲ ਕਰਨ-ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਗਿਆ।
4.58.73
तेनातिविद्धः समरे किरीटी प्रबोधितः सिंह इव प्रसुप्तः ।
गाण्डीवधन्वा प्रवरः कुरूणां प्रतत्वरे कर्णवधाय जिष्णुः ॥ ४.५८.७३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਕਿਰੀਟੀ, ਸੁੱਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਜਾਗ ਪਿਆ; ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਿਸ਼ਨੂ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਛੇਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
4.58.74
स ब्राह्ममस्त्रं समरे किरीटी प्रादुश्चकाराद्भुतवीर्यकर्मा ।
सन्तापयन्कर्णरथं शरौघैर्लोकानिमान्त्सूर्य इवांशुमाली ॥ ४.५८.७४ ॥
ਅਦਭੁਤ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ; ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਾ, ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ।
4.58.75
स हस्तिनेवाभिहतो गजेन्द्रः प्रगृह्य भल्लान्निशितान्निषङ्गात् ।
आकर्णपूर्णे तु धनुर्विकृष्य विव्याध बाणैरथ सूतपुत्रम् ॥ ४.५८.७५ ॥
ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗਜਰਾਜ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲ ਕੱਢੇ, ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.58.76
अथास्य बाहू सशिरो ललाटं ग्रीवामुरः स्कन्धभुजान्तरं च ।
कर्णस्य पार्थो युधि निर्बिभेद वज्रैरिवाद्रिं भगवान्महेन्द्रः ॥ ४.५८.७६ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ, ਸਿਰ, ਮੱਥਾ, ਗਰਦਨ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮੋਢੇ-ਬਾਂਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਜਰਾਂ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਂਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.58.77
स पार्थमुक्तानविषह्य बाणान् गजो गजेनेव जितस्तरस्वी ।
विहाय संग्रामशिरोपयातो वैकर्तनः पार्थशराभितप्तः ॥ ४.५८.७७ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਛੱਡੇ ਬਾਣ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਵੀਰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਮੂਹਰਲਾ ਮੋਰਚਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਿਆ; ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ।