ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.74.1
ततो द्वितीये दिवसे भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः ।
स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे सुचरितव्रताः ॥ ४.७४.१ ॥
ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਪੰਜੇ ਭਰਾ ਪਾਂਡਵ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
4.74.2
युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य सर्वाभरणभूषिताः ।
अभिपन्ना महाभागा भ्राजमाना महारथाः ॥ ४.७४.२ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਭਾਗ, ਚਮਕਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇੜੇ ਆਏ।
4.74.3
विराटस्य सभां प्राप्य भूमिपालासनेषु ते ।
निषेदुः पावकप्रख्याः सत्रे धिष्ण्येष्विवाग्नयः ॥ ४.७४.३ ॥
ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਆਸਨਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਗਨੀਆਂ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
4.74.4
तेषु तत्रोपविष्टेषु विराटः पृथिवीपतिः ।
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां प्रातःकृत्यं समाप्य च ॥ ४.७४.४ ॥
ਉਹ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ, ਭੂਮੀਪਤੀ ਵਿਰਾਟ ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਆਇਆ।
4.74.5
गोसुवर्णादिकं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ।
आजगाम सभां राजा उत्तरेण सह प्रभो ॥ ४.७४.५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗਊਆਂ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜਾ ਉੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
4.74.6
स तान्दृष्ट्वा महासत्वाञ्ज्वलतः पावकानिव ।
राजवेषानुपादाय पार्थिवो विस्मितोऽभवत्। ॥ ४.७४.६ ॥
ਉਹ ਮਹਾਸੱਤਵ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲਦੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਵੇਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
4.74.7
किमिदं को विधिस्त्वेष भयार्त इव पार्थिवः ।
पुरुषप्रवरान्दृष्ट्वा विषादमगमन्नृपः ॥ ४.७४.७ ॥
ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਨਿਯਮ ਹੈ? ਭੈਅ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਾਂਗ ਰਾਜਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
4.74.8
अथ मात्स्योऽब्रवीत्कङ्खं देवराजमिव स्थितम् ।
मरुद्गणैरुपासीनं त्रिदशानामिवेश्वरम् ॥ ४.७४.८ ॥
ਤਦ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੰਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਬੈਠਾ ਸੀ।
4.74.9
स किलाक्षनिवापस्त्वं सभास्तारो मया कृतः ।
अथ राजासने कस्मादुपविष्टोऽस्यलंकृतः ॥ ४.७४.९ ॥
ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਜ ਕੇ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ?
4.74.10
परिहासेच्छया राज्ञो विराटस्य निशम्य तत् ।
स्मयमानोऽब्रवीद्वाक्यमर्जुनः परवीरहा ॥ ४.७४.१० ॥
ਵਿਰਾਟ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਹੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.74.11
इन्द्रस्यार्धासनं राजन्नयमारोढुमर्हति ।
ब्रह्मण्यः श्रुतवांस्त्यागी सर्वलोकाभिपूजितः ॥ ४.७४.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਗਤ, ਸ਼ਾਸਤਰਗਿਆਤਾ, ਤਿਆਗੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।
4.74.12
एष विग्रहवान्धर्म एष वीर्यवतां वरः ।
एष बुद्ध्याधिको लोके तपसां च परायणम् ॥ ४.७४.१२ ॥
ਇਹ ਸਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਤਪਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੈ।
4.74.13
एषोऽस्त्रं विविधं वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे ।
न चैवान्यः पुमान्वेत्ति न वेत्स्यति कदाचन ॥ ४.७४.१३ ॥
ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਰ ਤੇ ਅਚਰ ਸਭ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣੇਗਾ।
4.74.14
न देवा नासुराः केचिन्न मनुष्या न राक्षसाः ।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ ४.७४.१४ ॥
ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਨਾ ਰਾਖ਼ਸ; ਗੰਧਰਵ-ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਪ ਵੀ ਨਹੀਂ।
4.74.15
दीर्घदर्शी महातेजाः पारैजानपदप्रियः ।
पाण्डवानामतिरथो यज्ञधर्मपरो वशी ॥ ४.७४.१५ ॥
ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਜਨਪਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿਰਥੀ, ਯਗਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ, ਸੰਜਮੀ।
4.74.16
महर्षिकल्पो राजर्षिः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
बलवान्धृतिमान्दक्षः सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ ४.७४.१६ ॥
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਰਗਾ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ; ਬਲਵਾਨ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਦਕਸ਼, ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਤੇਂਦਰਿਯ।
4.74.17
धनैश्च संचयैश्चैव शक्रवैश्रवणोपमः ।
यथा मनुर्महातेजा लोकानां परिरक्षिता ।
एवमेव महातेजाः प्रजानुग्रहकारकः ॥ ४.७४.१७ ॥
ਧਨ ਅਤੇ ਸੰਚਿਤ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਨੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
4.74.18
अयं कुरूणामृषभः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यस्य कीर्तिः स्थिता लोके सूर्यस्येवोद्यतः प्रभा ॥ ४.७४.१८ ॥
ਇਹ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੈ; ਜਿਸਦੀ ਕੀਰਤੀ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਂਗ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
4.74.19
संसरन्ति दिशः सर्वा यशसोस्य गभस्तयः ।
उदितस्येव सूर्यस्य तेजसोऽनुगभस्तयः ॥ ४.७४.१९ ॥
ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਯਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
4.74.20
एनं त्रिंशत्सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।
अन्वयुः पृष्ठतो राजन्यावदध्यावसत्कुरून् ॥ ४.७४.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਵਾਨ ਹਾਥੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ; ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ।
4.74.21
त्रिंशच्चैव सहस्राणि रथानां रथिनां वरम् ।
सदश्वैरुपसंपन्नाः पृष्ठतोऽनुययुस्तदा ॥ ४.७४.२१ ॥
ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਤਮ ਰਥ ਅਤੇ ਰਥੀ, ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
4.74.22
वाजिनां च शतं राजन्त्सहस्राण्ययुतानि च ।
इममष्टशतं सूताः सुमृष्टमणिकुण्डलाः।
तुष्टुवुर्मागधैः सार्धं पुरा शक्रमिवर्षयः ॥ ४.७४.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ, ਚਮਕਦੇ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਅੱਠ ਸੌ ਸੂਤ, ਮਾਗਧਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
4.74.23
इमं नित्यपुमातिष्ठन्कुरवः किंकरास्तदा ।
सर्वे च नृप राजानं धनेश्वरमिवामराः ॥ ४.७४.२३ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਧਨੇਸ਼ਵਰ (ਕੁਬੇਰ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਇਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
4.74.24
एष सर्वान्महीपालान्करमाहारयत्तदा ।
वैश्यानिव महाराज विवशान्स्ववशानपि ॥ ४.७४.२४ ॥
ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰ ਮੰਗਵਾਇਆ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵੈਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਧੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ।
4.74.25
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ।
उपजीवन्ति राजानमेनं सुचरितव्रताः ॥ ४.७४.२५ ॥
ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਮਹਾਤਮਾ ਸਨਾਤਕ ਇਸ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
4.74.26
एष वृद्धाननाथांश्च व्यङ्गान्पङ्गूश्चं वामनान् ।
पुत्रवत्पालयामास प्रजाधर्मेण चाभिभूः ॥ ४.७४.२६ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਅਨਾਥਾਂ, ਅੰਗਹੀਣਾਂ, ਲੰਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬੌਨਿਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਜਾ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
4.74.27
एष धर्मे दमे चैव दाने सत्ये रतः सदा ।
महाप्रसादो ब्रह्मण्यः सत्यवादी च पार्थिवः ॥ ४.७४.२७ ॥
ਇਹ ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਧਰਮ, ਦਮ, ਦਾਨ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਦਿਆਲੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਚਵਾਦੀ ਹੈ।
4.74.28
श्रीमत्संपत्प्रभावेन तप्यते यस्य कौरवः ।
रगणः सह कर्णेन सौबलेन च वीर्यवान् ॥ ४.७४.२८ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵੈਭਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਸਮੇਤ ਬਲਵਾਨ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਦੀ ਹੈ।
4.74.29
गुणा न शक्याः संख्यातुमेतस्यैव नरेश्वर ।
एष धर्मपरो नित्यमनृशंसः सुशीलवान् ॥ ४.७४.२९ ॥
ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਇਸ ਦੇ ਗੁਣ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਸਦਾ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ, ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਹੈ।
4.74.30
एवं युक्तो महाराजा पाण्डवः पुरुषर्षभः ।
कथं नार्हति राजार्हमासनं पृथिवीपतिः ॥ ४.७४.३० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਾਂਡਵ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਵਰਗਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਰਾਜ-ਯੋਗ ਆਸਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?