มหาภารตะ · อัธยายะ 4.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.74.1
ततो द्वितीये दिवसे भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः ।
स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे सुचरितव्रताः ॥ ४.७४.१ ॥
ต่อมาในวันที่สอง พี่น้องปาณฑพทั้งห้า ซึ่งอาบน้ำแล้วและนุ่งห่มผ้าขาว ทั้งหมดต่างเป็นผู้รักษาวัตรอันงดงาม
4.74.2
युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य सर्वाभरणभूषिताः ।
अभिपन्ना महाभागा भ्राजमाना महारथाः ॥ ४.७४.२ ॥
มีพระยุธิษฐิระนำหน้า ประดับประดาด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวง ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ รุ่งโรจน์ และเป็นมหารถีทั้งหลาย ได้เข้ามาใกล้
4.74.3
विराटस्य सभां प्राप्य भूमिपालासनेषु ते ।
निषेदुः पावकप्रख्याः सत्रे धिष्ण्येष्विवाग्नयः ॥ ४.७४.३ ॥
เมื่อมาถึงท้องพระโรงของพระวิราฏ พวกเขานั่งลงบนอาสนะของกษัตริย์ ส่องแสงเรืองดุจไฟ เหมือนไฟที่ประจำอยู่บนแท่นบูชาในพิธียัญ
4.74.4
तेषु तत्रोपविष्टेषु विराटः पृथिवीपतिः ।
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां प्रातःकृत्यं समाप्य च ॥ ४.७४.४ ॥
ขณะที่พวกเขานั่งอยู่ที่นั่น เมื่อราตรีนั้นผ่านไปแล้ว และพระวิราฏ ผู้เป็นเจ้าแผ่นดิน ทำกิจวัตรยามเช้าเสร็จสิ้นแล้ว
4.74.5
गोसुवर्णादिकं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ।
आजगाम सभां राजा उत्तरेण सह प्रभो ॥ ४.७४.५ ॥
หลังจากถวายโคและทองคำเป็นต้นแก่พราหมณ์ทั้งหลายตามพิธีแล้ว พระราชาเสด็จมาสู่ท้องพระโรงพร้อมกับพระอุตตร ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่
4.74.6
स तान्दृष्ट्वा महासत्वाञ्ज्वलतः पावकानिव ।
राजवेषानुपादाय पार्थिवो विस्मितोऽभवत्। ॥ ४.७४.६ ॥
เมื่อทอดพระเนตรเห็นพวกเขา ผู้มีกำลังใจยิ่งใหญ่ ดุจไฟที่กำลังลุกโชน พระราชาซึ่งสวมฉลองพระองค์แบบกษัตริย์ ก็ทรงประหลาดพระทัย
4.74.7
किमिदं को विधिस्त्वेष भयार्त इव पार्थिवः ।
पुरुषप्रवरान्दृष्ट्वा विषादमगमन्नृपः ॥ ४.७४.७ ॥
นี่คืออะไรกัน และนี่คือกฎเกณฑ์อะไร พระราชาทรงเศร้าโศกเหมือนถูกความกลัวครอบงำ เมื่อเห็นบุรุษผู้ประเสริฐเหล่านั้น
4.74.8
अथ मात्स्योऽब्रवीत्कङ्खं देवराजमिव स्थितम् ।
मरुद्गणैरुपासीनं त्रिदशानामिवेश्वरम् ॥ ४.७४.८ ॥
ขณะนั้น พระราชาแห่งมัตสยะตรัสกับกังกะ ผู้ประทับอยู่ดุจพระอินทร์ราชาแห่งเทวดา ซึ่งมีหมู่มรุตคอยเข้าเฝ้า เหมือนพระผู้เป็นใหญ่ของเทวดาสามสิบสาม
4.74.9
स किलाक्षनिवापस्त्वं सभास्तारो मया कृतः ।
अथ राजासने कस्मादुपविष्टोऽस्यलंकृतः ॥ ४.७४.९ ॥
ท่านนั้นเอง ซึ่งข้าพเจ้าได้แต่งตั้งให้เป็นผู้ดูแลลูกเต๋าและเป็นนายแห่งท้องพระโรง ไฉนท่านจึงประดับประดาแล้วประทับอยู่บนพระที่นั่งของพระราชา
4.74.10
परिहासेच्छया राज्ञो विराटस्य निशम्य तत् ।
स्मयमानोऽब्रवीद्वाक्यमर्जुनः परवीरहा ॥ ४.७४.१० ॥
เมื่ออรชุน ผู้สังหารวีรบุรุษของข้าศึก ได้ยินคำเหล่านั้นที่พระวิราฏตรัสด้วยความปรารถนาจะเล่นหยอก ก็ยิ้มแล้วกล่าวถ้อยคำนี้
4.74.11
इन्द्रस्यार्धासनं राजन्नयमारोढुमर्हति ।
ब्रह्मण्यः श्रुतवांस्त्यागी सर्वलोकाभिपूजितः ॥ ४.७४.११ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้นี้สมควรที่จะขึ้นประทับครึ่งหนึ่งของพระที่นั่งของพระอินทร์ เขาเป็นผู้ศรัทธาต่อพราหมณ์ มีความรู้มาก เป็นผู้เสียสละ และได้รับการยกย่องจากโลกทั้งปวง
4.74.12
एष विग्रहवान्धर्म एष वीर्यवतां वरः ।
एष बुद्ध्याधिको लोके तपसां च परायणम् ॥ ४.७४.१२ ॥
ผู้นี้คือธรรมะที่มีรูปกาย ผู้นี้เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีพลัง ผู้นี้มีปัญญายิ่งกว่าผู้อื่นในโลก และเป็นที่พึ่งสูงสุดของการบำเพ็ญตบะ
4.74.13
एषोऽस्त्रं विविधं वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे ।
न चैवान्यः पुमान्वेत्ति न वेत्स्यति कदाचन ॥ ४.७४.१३ ॥
ผู้นี้รู้อาวุธต่างๆ ทั้งหมดในไตรโลกพร้อมทั้งสัตว์เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ไม่มีบุรุษอื่นใดรู้ และจะไม่มีใครรู้เลยตลอดไป
4.74.14
न देवा नासुराः केचिन्न मनुष्या न राक्षसाः ।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ ४.७४.१४ ॥
ไม่มีทั้งเทวดา อสูร หรือมนุษย์ใดๆ ไม่มียักษ์ ไม่มีคนธรรพ์และยักษ์ผู้ประเสริฐ ไม่มีกินนร และไม่มีนาคใหญ่
4.74.15
दीर्घदर्शी महातेजाः पारैजानपदप्रियः ।
पाण्डवानामतिरथो यज्ञधर्मपरो वशी ॥ ४.७४.१५ ॥
ผู้นี้มองการณ์ไกล มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ เป็นที่รักของชาวแผ่นดิน เป็นมหารถีในหมู่ปาณฑพ ยึดมั่นในยัญและธรรมะ และเป็นผู้ข่มใจตนได้
4.74.16
महर्षिकल्पो राजर्षिः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
बलवान्धृतिमान्दक्षः सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ ४.७४.१६ ॥
เขาเหมือนมหาฤๅษี และเป็นราชฤๅษีที่มีชื่อเสียงไปทั่วทุกโลก เขาแข็งแรง มีความมั่นคง ชำนาญ ซื่อสัตย์ และข่มอินทรีย์ได้
4.74.17
धनैश्च संचयैश्चैव शक्रवैश्रवणोपमः ।
यथा मनुर्महातेजा लोकानां परिरक्षिता ।
एवमेव महातेजाः प्रजानुग्रहकारकः ॥ ४.७४.१७ ॥
เขาเทียบเท่าพระอินทร์และท้าวไวศรวณะในด้านทรัพย์และการสะสม เปรียบเหมือนพระมนูผู้มีเดชานุภาพ ผู้เป็นผู้คุ้มครองโลกทั้งหลาย ผู้นี้ก็มีเดชานุภาพเช่นนั้นเหมือนกัน เป็นผู้ทำคุณแก่ราษฎรของตน
4.74.18
अयं कुरूणामृषभः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यस्य कीर्तिः स्थिता लोके सूर्यस्येवोद्यतः प्रभा ॥ ४.७४.१८ ॥
ผู้นี้คือพระยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ โอรสของพระนางกุนตี ผู้มีเกียรติยศตั้งอยู่ในโลก ดุจรัศมีของดวงอาทิตย์ที่กำลังขึ้น
4.74.19
संसरन्ति दिशः सर्वा यशसोस्य गभस्तयः ।
उदितस्येव सूर्यस्य तेजसोऽनुगभस्तयः ॥ ४.७४.१९ ॥
รังสีแห่งเกียรติยศของพระองค์แผ่ไปทุกทิศ ดุจรังสีของดวงอาทิตย์ที่กำลังขึ้น ซึ่งแผ่เดชไปตามรัศมีของตน
4.74.20
एनं त्रिंशत्सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।
अन्वयुः पृष्ठतो राजन्यावदध्यावसत्कुरून् ॥ ४.७४.२० ॥
ข้าแต่พระราชา ช้างกล้าสามหมื่นเชือกตามติดพระองค์มาจากข้างหลัง ตราบเท่าที่พระองค์ประทับอยู่ในแคว้นกุรุ
4.74.21
त्रिंशच्चैव सहस्राणि रथानां रथिनां वरम् ।
सदश्वैरुपसंपन्नाः पृष्ठतोऽनुययुस्तदा ॥ ४.७४.२१ ॥
รถสามหมื่นคันพร้อมด้วยนักรบรถที่ประเสริฐที่สุด ประดับด้วยม้าชั้นดี ตามหลังพระองค์ไปในขณะนั้น
4.74.22
वाजिनां च शतं राजन्त्सहस्राण्ययुतानि च ।
इममष्टशतं सूताः सुमृष्टमणिकुण्डलाः।
तुष्टुवुर्मागधैः सार्धं पुरा शक्रमिवर्षयः ॥ ४.७४.२२ ॥
ข้าแต่พระราชา ม้าหลายร้อยพันและหลายหมื่น และสูตะ นักขับรถผู้ประดับต่างหูมณีที่ขัดเงาแล้วแปดร้อยคน พร้อมด้วยนักขับเพลงชาวมาคธ ได้สรรเสริญพระองค์ดุจฤๅษีในกาลก่อนสรรเสริญพระอินทร์
4.74.23
इमं नित्यपुमातिष्ठन्कुरवः किंकरास्तदा ।
सर्वे च नृप राजानं धनेश्वरमिवामराः ॥ ४.७४.२३ ॥
พวกข้ารับใช้ของชาวกุรุ ยืนพร้อมรับใช้พระราชาองค์นี้อยู่เสมอในขณะนั้น ข้าแต่พระราชา ทุกคนรับใช้พระราชาองค์นี้ ดุจเทพอมตะรับใช้พระกุเวร เจ้าแห่งทรัพย์
4.74.24
एष सर्वान्महीपालान्करमाहारयत्तदा ।
वैश्यानिव महाराज विवशान्स्ववशानपि ॥ ४.७४.२४ ॥
พระองค์ทรงให้เจ้าครองแคว้นทั้งปวงนำส่วยมาถวายในขณะนั้น ข้าแต่มหาราชา ดุจการเก็บส่วยจากพ่อค้าวาณิช ทั้งผู้ที่อยู่ใต้อำนาจและผู้ที่เป็นอิสระ
4.74.25
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ।
उपजीवन्ति राजानमेनं सुचरितव्रताः ॥ ४.७४.२५ ॥
นักศึกษาที่จบพระเวทแล้วผู้มีจิตใจสูงส่งแปดหมื่นแปดพันคน ผู้รักษาวัตรปฏิบัติอย่างดี ยังชีพอยู่ได้ด้วยการเลี้ยงดูของพระราชาองค์นี้
4.74.26
एष वृद्धाननाथांश्च व्यङ्गान्पङ्गूश्चं वामनान् ।
पुत्रवत्पालयामास प्रजाधर्मेण चाभिभूः ॥ ४.७४.२६ ॥
พระองค์ทรงคุ้มครองผู้เฒ่า ผู้ไร้ที่พึ่ง ผู้พิการ คนขาเป๋ และคนแคระ ดุจทรงคุ้มครองบุตร และทรงปกครองประชาราษฎร์ด้วยธรรมแห่งกษัตริย์
4.74.27
एष धर्मे दमे चैव दाने सत्ये रतः सदा ।
महाप्रसादो ब्रह्मण्यः सत्यवादी च पार्थिवः ॥ ४.७४.२७ ॥
พระราชาองค์นี้ยินดีในธรรม การข่มใจ การให้ทาน และความจริงอยู่เสมอ ทรงมีพระกรุณาอันยิ่งใหญ่ เคารพพราหมณ์ และตรัสแต่ความจริง
4.74.28
श्रीमत्संपत्प्रभावेन तप्यते यस्य कौरवः ।
रगणः सह कर्णेन सौबलेन च वीर्यवान् ॥ ४.७४.२८ ॥
ด้วยอำนาจแห่งความรุ่งเรืองและทรัพย์สมบัติอันงดงามของพระองค์ ทัพกุรุผู้ทรงพลังพร้อมด้วยกรรณะและเจ้าแห่งแคว้นสุพละ ย่อมได้รับความเดือดร้อน
4.74.29
गुणा न शक्याः संख्यातुमेतस्यैव नरेश्वर ।
एष धर्मपरो नित्यमनृशंसः सुशीलवान् ॥ ४.७४.२९ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ คุณความดีของพระองค์นี้ไม่อาจนับได้ พระองค์ทรงมุ่งธรรมอยู่เสมอ ทรงมีเมตตา และมีความประพฤติดีงาม
4.74.30
एवं युक्तो महाराजा पाण्डवः पुरुषर्षभः ।
कथं नार्हति राजार्हमासनं पृथिवीपतिः ॥ ४.७४.३० ॥
ข้าแต่มหาราชา ปาณฑพผู้เป็นยอดบุรุษ ผู้มีคุณสมบัติเช่นนี้ เหตุใดจะไม่สมควรนั่งบนราชอาสน์อันเหมาะแก่พระราชา ในฐานะเจ้าแห่งแผ่นดินเล่า